đồng nhất vật chất với ý niệm tuyệt đối

đồng nhất vật chất với một dạng cụ thể hữu hình, cảm tính của vật chất

đồng nhất vật chất với khối lượng

đồng nhất vật chất với ý thức

họ giải thích thế giới bắt nguồn từ vật chất

họ giải thích thế giới bắt nguồn từ ý niệm

có quan niệm duy vật biện chứng về thế giới

giải thích thế giới bằng cảm tính, ý thức

Định luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng

Học thuyết tế bào

Phát hiện ra điện tử

Học thuyết tiến hóa của Đác-uyn

Phát hiện ra hiện tượng phóng xạ

Phát hiện ra điện tử

Phát hiện ra tia X

PHát hiện ra định luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng

Tomxon

Beccoren

Kaufman

Rơnghen

Biện chứng của tự nhiên

Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán

Bút kí triết học

Nhà nước và cách mạng

Phương pháp định nghĩa đối lập

Phương pháp định nghĩa qua so sánh

Phương pháp mô tả

Phương pháp định nghĩa qua giống gần gũi khác biệt về loài

Vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan

Vật chất phụ thuộc vào cảm giác của con người

Thực tại khách quan được cảm giác chép lại, chụp lại, phản biện lại

Thực tại khách quan tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác

Khắc phục tính trực quan, siêu hình, máy móc trong quan niệm về vật chất của các nhà triết học duy vật trước C.Mác

Khắc phục cuộc khủng hoảng trong vật lí học cuối thế kỉ XIX

Phê phán, bác bỏ quan niệm của chủ nghĩa duy tâm và thuyết bất khả tri trong việc giải quyết vấn đề cơ bản của triết học

Giải quyết vấn đề cơ bản của triết học trên lập trường uduy vật triệt để, khắc phục chủ nghĩa duy vật siêu hình, máy móc, giải quyết cuộc khủng hoảng vật lí cuối thế kỉ XIX, cổ vũ cho các nhà khoa học tự nhiên đi sâu nghiên cứu thế giới, chống lại quan điểm của chủ nghĩa duy tâm

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy tâm

Nhị nguyên

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

thực tại khách quan

vận động và biến đổi

có khối lượng và quảng tính

không có khối lượng

phụ thuộc vào ý thức con người

phụ thuộc vào ý niệm tuyệt đối

hình thức và phương thức tồn tại của vật chất

không phải là một dạng vật chất

vật chất vô hạn, vô tận, tồn tại vĩnh viễn

vật chất được sinh ra và bị mất đi

vật chất có khối lượng

vật chất được đồng nhất với đồng thể

ý thức có trước vật chất

ý thức và vật chất ra đời đồng thời

con người không thể nhận thức được thế giới

con người có khả năng nhận thức được thế giới

thừa nhận vật chất tồn tại khách quan bên ngoài ý thức con người, thông qua các dạng cụ thể

thừa nhận vật chất tồn tại vĩnh viễn, tách rời với các dạng cụ thể của vật chất

đồng nhất vật chất với một dạng cụ thể của vật chất

vật chất tồn tại phụ thuộc ý thức con người

thuyết bất khả tri

thuyết tiến hóa của Darwin

thuyết tam đoạn luận

thuyết hoài nghi luận

Chủ nghĩa duy tâm

Chủ nghĩa duy vật thời cổ đại

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Vận động là sự di chuyển vị trí của sự vật trong không gian

Vận động là sự gia tăng số lượng các sự vật

Vận động hiểu theo nghĩa chung nhất bao gồm tất cả mọi sự thay đổi nói chung và mọi quá trình diễn ra trong thế giới kể từ vị trí đơn giản cho đến tư duy

Vận động là mọi sự biến đổi

Sự vật muốn vận động thì cần phải có một lực bên ngoài tác động vào nó

Vận động của vật chất biểu hiện ở nhiều trình độ khác nhau, rất đa dạng, phong phú, tùy vào kết cấu vật chất

Vận động của vật chất là vận động tự thân

Vận động và vật chất luôn gắn liền với nhau

Do mâu thuẫn bên trong giữa các mặt, các yếu tố cấu thành và giữa chúng có sự liên hệ, tác động qua lại với nhau

Do có một lực bên ngoài tác động vào các sự vật, hiện tượng đó

Do cái mới thay thế cái cũ

Do cái Hích của thượng đế tạo lên

Cơ học

Vật lí

Hóa học

Sinh học và xã hội

Vận động tách rời vật chất

Có vật chất nhưng không có vận động

Vận động là tuyệt đối, đứng im là tương đối

Vận động chỉ là sự tăng giảm về số lượng

chỉ là cảm giác của con người

gắn liền với nhau là hình thức và phương thức tồn tại của vật chất

tồn tại độc lập với vật chất

tồn tại tách rời nhau

Thế giới thống nhất ở tính vật chất của nó

Thế giới thống nhất do ý muốn chủ quan của con người

Thế giới thống nhất do ý niệm tuyệt đối

Thế giới không có tính thống nhất vật chất

chủ nghĩa duy tâm chủ quan

chủ nghĩa duy tâm khách quan

chủ nghĩa duy vật siêu hình

chủ nghĩa duy vật biện chứng

chủ nghĩa duy tâm chủ quan

chủ nghĩa duy tâm khách quan

chủ nghĩa duy vật siêu hình

chủ nghĩa duy vật thời cổ đại

Không gian của vật chất là một khoảng không trống rỗng

Không gian là hình thức tồn tại vật chất, biểu hiện những thuộc tính như cùng tồn tại và tách biệt, có kết cấu và quảng tính

Không gắn liền với vật chất đang vận động

Không gian ba chiều

Vận động

Không gian

Đứng im

Thời gian

Chủ nghĩa duy vật

Chủ nghĩa duy tâm

Thuyết bất khả tri

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghiã duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Phản ánh vật lý

Phản ánh hóa học

Phản ánh tâm lí

Phản ánh ý thức

bộ óc con người và lao động

thế giới bên ngoài tác động vào bộ óc

lao động và ngôn ngữ

bộ óc con người và sự phản ánh thế giới bên ngoài tác động vào bộ óc

bộ óc con người

sự tác động của thế giới bên ngoài vào bộ óc con người

lao động và ngôn ngữ

thế giưới khách quan

Hoạt động sinh sản duy trì giống nòi

Hoạt động lao động

Hoạt động phản ánh

Hoạt động thay đổi thích nghi với môi trường

Ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan

Ý thức là sự phản ánh nguyên vẹn về thế giới khách quan

Ý thức là sự phản ánh thụ động về thế giới khách quan

Ý thức có vai trò quyết định vật chất

Tri thức

Tình cảm

Ý chí

Niềm tin

Ý thức là thực thể độc lập

Ý thức là sự phản ánh nguyên xi hiện thực khách quan vào bộ óc của con người

Ý thức là sự phản ánh năng động, sáng tạo hiện thực khách quan vào bộ óc con người

Ý thức là năng lực của mọi dạng vật chất

Vật chất là sản phẩm của ý thưcs

Ý thức quyết định vật chất

Vật chất quyết định ý thức, còn ý thức có tính độc lập tương đối và tác động trở lại đến vật chất thông qua hoạt động thực tiễn

Ý thức và vật chất độc lập với nhau

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Phủ nhận tính độc lập tương đối của ý thức

Ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan

Ý thức mang bản chất xã hội

Ý thức có tính sáng tạo

Ý thức có tính sáng tạo

Ý thức mang bản chất xã hội

Ý thức cũng chỉ là một dạng vật chất thông thường và không có tính độc lập tương đối

Ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan

Tuyệt đối hóa vai trò của ý thức

Tuyệt đối hóa vai trò của vật chất, phủ nhận tính độc lập tương đối của ý thức

Vật chất quyết định nội dung, hình thức và bản chất của ý thức, ý thức tác động trở lại vật chất

Phủ nhận tính độc lập tương đối của ý thức

Phản ánh vật lí

Phản ánh tâm lí động vật

Phản ánh cảm ứng

Phản ánh kích thích

Lao động giúp con người biết chế tạo, sử dụng công cụ lao động, hoàn thiện bộ não, có dáng đứng thẳng, hình thành và phát triển ngôn ngữ.

Lao động giúp con người phát triển bộ óc của mình, dáng đứng thẳng

Lao động giúp con người biết chế tạo và sử dụng công cụ lao động

Lao động giúp con người hình thành ngôn ngữ

Giúp con người có khả năng khái quát hóa, trừu tượng hóa

Giúp con người có khả năng suy nghĩ tách khỏi sự vật cảm tính

Giúp con người lưu giữ và truyền đạt thông tin

Giúp con người có khả năng khái quát hóa, trừu tượng hóa tách khỏi sự vật,lưu giữ và truyền đạt thông tin

Sự phản ánh năng động, sáng tạo hiện thực khách quan vào bộ óc con người

Hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan

Ý thức mang bản chất xã hội

Sự phản ánh năng động, sáng tạo hiện thực khách quan vào bộ óc con người, hình ảnh chủ quan của Ý thức mang bản chất xã hộithế giới khách quan.

Trong quá trình phản ánh thế giới vật chất, ý thức giữ gìn lại bản chất của các sự vật, hiện tượng

Trên cơ sở của sự phản ánh sự vật, hiện tượng vào các giác quan, con người ghi nhận nguyên xi, sự vật, hiện tượng đó

Ý thức biến đổi, áp đặt theo mục đích của chủ thể

Sự sao chép cho phù hợp với mục đích sử dụng của chủ thể

Thông qua các phương tiện vật chất

Ngôn ngữ

Phải thông qua hoạt động thực tiễn

Thông qua năng lực tư duy sáng tạo

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy vật tầm thường

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Vật chất quyết định ý thức

Ý thức quyết định vật chất

Vật chất và ý thức cùng song song tồn tại

Vật chất không quyết định ý thức

Vai trò quyết định của vật chất đối với ý thức

Tính năng động, sáng tạo vượt trước của ý thức đối với vật chất

Tính thụ động của ý thức đối với vật chất

Tính kế thừa của ý thức đối với vật chất

Cơ sở vật chất, trường lớp, đồ dùng, trang thiết bị dạy học

Tri thức, sách vở, đồ dùng dạy học

Đội ngũ người dạy và đội ngũ người học, sự đòi hỏi của xã hội đối với ngành giáo dục

Đội ngũ người dạy, cán bộ giáo dục, người học, trường lớp, đồ dùng, trang thiết bị dạy học

nó là toàn bộ hiện thực khách quan, phản ánh cái chung nhất, bên ngoài ý thức, mang tính khái quát và trừu tượng cao trên tất cả các lĩnh vực

nó phản ánh tư duy con người về quy luật tự nhiên, xã hội

nó phản ánh những lĩnh vực khác nhau của cuộc sống

nó phản ánh một lĩnh vực cụ thể của tự nhiên, xã hội và tư duy

Tính độc lập của ý thức đối với vật chất

Tính thụ động của ý thức đối với vật chất

Tính thụ động và chịu sự quy định của ý thức đối với vật chất

Sự quyết định của vật chất đối với ý thức

Vai trò quyết định của vật chất đối với ý thức

Tính vượt trước của ý thức đối với vật chất

Tính độc lập tương đối của ý thức đối với vật chất

Tính phụ thuộc của ý thức đối với vật chất