WorksheetsКөміртек
Total questions: 51
Worksheet time: 26mins
Табиғатта көміртек бос күйінде кездеседі:
алмаз жəне графит түрінде.
ақ, қара, қызыл
иілімді, ромбты
Көміртекке бай табиғи минералдар:
ізбестас, бор, магнезит, доламит.
сілітінің, негіздің
галиттің, сильвиниттің
Органикалық заттардың негізгі құрамдық бөлігі:
күкірт
көміртек.
азот
фосфор
Көміртекке бай органикалық заттар:
оотекте, ауада
көмір, мүнай, шымтезек, ағаш, табиғи газ.
таста, суда
Табиғи көміртектің тұрақты изотопы:
12С, 13С.
12С, 14С.
12С, 15С.
Көмірді ауа қатысынсыз жоғары температурада қыздырғанда түзілетін қатты зат:
карбид
кокс
карбонат
Жай зат күйіндегі көміртектің аллотропиялық түрөзгерісі:
алмаз, графит, карбин, фуллерен.
алмаз, иілімді, монклинді
қара түсті ұсақ кристалды ұнтақ, жартылай өткізгіштік қасиеті бар.
Карбинге тəн
алмазга тəн
графитке тəн
Карбиннің қаттылығы:
графиттен төмен, алмаздан төмен.
графиттен жоғары, алмаздан төмен.
графиттен жоғары, алмаздан жоғары
Ауа қатысынсыз 28000С-қа дейін қыздырғанда карбин айналады
алмазға
графитке
карбинге
Фуллерен құрамындағы тұйықталған құрылымды көміртек атомдарының саны
С60, С70, С84.
С90, С70, С84.
С60, С80, С84.
С60фуллереннің түрі:
теннис добына ұқсайды
футбол добына ұқсайды
волейбол добына ұқсайды
С70фуллереннің түрі:
сопақ қауынға ұқсайды
сопақ қарбызға ұқсайды
сопақ асқабаққа ұқсайды
Ауа қатыстырмай немесе өте аз мөлшердегі ауа қатысында ағашты көмірлегенде түзіледі:
мұнай
ағаш көмірі
отын
Ағаш көмірі қолданылады:
металлургияда, ұста шеберханаларында жоғары температура жасау үшін, əскери мақсатта қара оқ-дəрі жасау үшін
отын алуда
алтын, кұміс жасауда
Медицинада жəне тұрмыста газдарды немесе басқа заттарды сіңіру үшін қолданылады:
шымтезек
ағаш көмірі
мұнай
Ауаның аз мөлшерінде немесе ауа қатысынсыз көмірсутектерді (табиғи газ, ацетилен, скипидар) жаққанда түзіледі:
ацетилен
күйе
газ
Адсорбциялық қабілеті жоғары
фосфор
күкірт
көмір (əсіресе ағаш көмірі)
Көмірдің немесе басқа қатты, сұйық заттардың өз бетінде газ, бу немесе еріген заттарды сіңіру қабілеті:
карболен
адсорбент
адсорбция.
Беттерінде адсорбция жүретін заттар:
адсорбенттер
адсорбция
карболен
Адсорбция кезінде сіңірілетін заттар:
адсорбенттер.
адсорбаттар
адсорбция.
Жоғары температурада көміртек əрекеттеседі:
сутекпен, оттекпен, азотпен, галогендермен, сумен, металдармен, қышқылдармен.
темірмен, галогендермен, тұздармен
Сутек пен көміртек (ІІ) оксидінің қоспасы (СО + Н2) аталады:
бу газы, синтез газы
су газы, синтез газы
су газы, меткан газы
Алюминий карбиді зертханада қолданылады
метан алу үшін
ацетилен алу үшін
этилен алу үшін
Ацетилен жанғанда өте көп жылу бөлетіндіктен қолданылады:
алтын жасау үшін
металдарды дəнекерлеуге (пісіруге).
дәрі дәрмек алу үшін
Металлургияда көмірмен тотықсыздандыру арқылы алуға болатын металдар:
оттек, сутек
темір, мыс, мырыш, қорғасын.
натрий, калий, кальций
Көміртек (ІІ) оксидіне тəн физикалық қасиеттер:
иіссіз, түсті, өте улы газ.
иісі бар, түссіз, өте улы газ.
иіссіз, түссіз, өте улы газ
Автомобиль қозғалтқышы шығаратын газдардың құрамында болатын өмірге қауіпті газ:
көмірқышқыл газы
иіс газы
күкіртті газ
Өндіріс орындарында 1л ауадағы СО газының шекті мөлшері
0,03мг.
0,05мг.
0,08мг.
Реакцияларда көміртек (ІІ) оксиді көрсететінқасиет:
күшті тотықтырғыш
күшті тотықсыздандырғыш
Бірінші дүниежүзілік соғыста уландырғыш қару ретінде пайдаланылған өте улы газ:
фосген СОСl2.
фосген СОСl8.
фосген СОСl6.
Көміртек (ІІ) оксиді ауада жанғанда байқалатын құбылыс
жылу бөледі, көк жалынмен жанады.
жылу бөледі, жасыл жалынмен жанады.
жылу бөледі, қызыл жалынмен жанады.
Көміртек (ІV) оксидінің (көмірқышқыл газы) физикалық қасиеті:
иісті, түссіз, ауадан 1,5 есе ауыр газ.
иіссіз, түссіз, ауадан 1,5 есе ауыр газ.
иіссіз, түссіз, ауадан 3 есе ауыр газ.
Температураны көтергенде көмірқышқыл гызының ерігіштігі:
кемиді
артады
кемиді, сосын артады
Жылыжайдағы шыны рөлін атқаратын атмосферадағы газ:
көмірқышқыл газы
күкіртті газ
иіс газы
Жануды жəне тыныс алуды қолдамайды, бірақ жасыл өсімдіктердің қоректену көзі (фотосинтез) болып табылады:
СО
СО2.
СО3
Осы газда жанған шырпы сөніп қалады:
көміртек (ІV) оксиді.
көміртек (ІІ) оксиді.
иіс газы
СО2-нің концентрациясы 10% болғанда, онда адам:
есінен танып өліп кетуі мүмкін
әсер етпейді
есінен танып қалады
Көмірқышқыл газынжануды қолдамайтын қасиетіне байланысты қолданады:
жүзуге қарсы құрылғыларда.
өртке қарсы құрылғыларда
ұшуға қарсы құрылғыларда.
Сұйық көміртек (ІV) оксиді бар баллонның вентилін ашқанда, буланып, салқындап, қар тəрізді массаға ауысуына байланысты оны атайды:
құрғақ мұз
қатты мұз
Көміртек диоксиді қолданылады:
отын алуда, ағартуда
сода, қант өндірісінде, сусындарды газдандыру үшін, сұйық түрінде өртсөндіргіштерде.
Карбонат ионына СО32-сапалық реактив:
күшті қышқылдар (Нl, H2SO3).
күшті қышқылдар (НСl, H2SO4).
Карбонаттарға тұз немесе күкірт қышқылдарымен əсер еткенде бұрқылдап бөлінеді:
көміртек (ІV) оксиді.
көміртек (І) оксиді.
Na2CO3 қолданылады:
шыны, сабын, қағаз өндірісінде, жуғыш заттар ретінде.
мата ағартуда,
дәрі дәрмек жасауда
Натрий гидрокaрбонатының NaHCO3техникалық атауы
ас содасы
ас тұзы
сірке қышқылы
NaHCO3тəн:
ақ ұнтақ, суда аз ериді.
қара ұнтақ, суда аз ериді.
ақ ұнтақ, суда жақсы ериді.
Натрий гидрокарбонаты (ас содасы) қолданылады:
медицинада асқазан қыжылын басу үшін, өртсөндіргішті жабдықтауда, жасанды минералды суларды өндіруде, кондитер ісінде, нан пісіруде.
техникада, құрылыста
К2СО3 тəн:
ақ ұнтақ, суда жақсы ериді.
қара ұнтақ, суда жақсы ериді.
ақ ұнтақ, суда нашар ериді.
Калий карбонаты (сақар) кездеседі:
өсімдік күлінде.
өсімдік тамырында
өсімдік сабағында
Калий карбонаты қолданылады:
техникада, дәрі - дәрмек жасауда
сабын өндірісінде, қиын балқитын шыны дайындауда, фотосурет шығаруда.
СаСО3 кальций карбонаты бар минералдар:
мəрмəр, əктас, бор.
сильвин, галит, сильвинит
корунд, карбонат, нитрат
