Біреудің ерке ұлы болыпты, өзі жалқау екен. Әкесі оны бағып-қағып, асырапты. Ақыры кәрілік жеңіп, сырқаты күшейген әке әйеліне айтыпты: - Ұлыма ештеңе қалдырмаймын. Ол жалқау. Барды ұқсату, табыс табу бұның қолынан келмейді.

Жаны ашыған анасы ұлына он сомдық алтын береді: «Мынаны еңбегіме алған едім», - деп, әкеңе сыйлағайсың. Кешке алтынды әкесіне ұсынады. Алтынды шал лаулап жанып жатқан пешке лақтырып жіберіп: - Бұл сенің еңбекпен тапқан ақшаң - емес, депті. Қулықтан ештеңе шықпайтынын білген анасы: - Біз әкенді алдай алмайтын көрінеміз, балам. Онан да ақшаны жұмыс істеп тап, деп акыл айтыпты. Бала үйінен кетіп, апта бойы жұмыс істейді. Тапкан тиынын әкесіне әкеп береді. Қария алтынды тағы да отқа лақтырып жібереді. Бұған ұлы шыдай алмай, жаланаш қолымен ақшаны суырып алады да: Әке! Мен бұл тиынды апта бойы шаршап-шалдығып жүріп таптым. Мұныныз калай? - деп айқай салыпты. Әкесі тұрып: Бұл ақшаны өз еңбегіңмен тапқан екенсін, балам. Көзім енді жетті, - депті ұлына.

Баласының алғашқыда алтынға жаны ашымауының себебін көрсетіңіз.

Біреудің ерке ұлы болыпты, өзі жалқау екен. Әкесі оны бағып-қағып, асырапты. Ақыры кәрілік жеңіп, сырқаты күшейген әке әйеліне айтыпты: - Ұлыма ештеңе қалдырмаймын. Ол жалқау. Барды ұқсату, табыс табу бұның қолынан келмейді.

Жаны ашыған анасы ұлына он сомдық алтын береді: «Мынаны еңбегіме алған едім», - деп, әкеңе сыйлағайсың. Кешке алтынды әкесіне ұсынады. Алтынды шал лаулап жанып жатқан пешке лақтырып жіберіп: - Бұл сенің еңбекпен тапқан ақшаң - емес, депті. Қулықтан ештеңе шықпайтынын білген анасы: - Біз әкенді алдай алмайтын көрінеміз, балам. Онан да ақшаны жұмыс істеп тап, деп акыл айтыпты. Бала үйінен кетіп, апта бойы жұмыс істейді. Тапкан тиынын әкесіне әкеп береді. Қария алтынды тағы да отқа лақтырып жібереді. Бұған ұлы шыдай алмай, жаланаш қолымен ақшаны суырып алады да: Әке! Мен бұл тиынды апта бойы шаршап-шалдығып жүріп таптым. Мұныныз калай? - деп айқай салыпты. Әкесі тұрып: Бұл ақшаны өз еңбегіңмен тапқан екенсін, балам. Көзім енді жетті, - депті ұлына.

Әкесінің оқыс әрекетінен нені түсінуге болады?

Біреудің ерке ұлы болыпты, өзі жалқау екен. Әкесі оны бағып-қағып, асырапты. Ақыры кәрілік жеңіп, сырқаты күшейген әке әйеліне айтыпты: - Ұлыма ештеңе қалдырмаймын. Ол жалқау. Барды ұқсату, табыс табу бұның қолынан келмейді.

Жаны ашыған анасы ұлына он сомдық алтын береді: «Мынаны еңбегіме алған едім», - деп, әкеңе сыйлағайсың. Кешке алтынды әкесіне ұсынады. Алтынды шал лаулап жанып жатқан пешке лақтырып жіберіп: - Бұл сенің еңбекпен тапқан ақшаң - емес, депті. Қулықтан ештеңе шықпайтынын білген анасы: - Біз әкенді алдай алмайтын көрінеміз, балам. Онан да ақшаны жұмыс істеп тап, деп акыл айтыпты. Бала үйінен кетіп, апта бойы жұмыс істейді. Тапкан тиынын әкесіне әкеп береді. Қария алтынды тағы да отқа лақтырып жібереді. Бұған ұлы шыдай алмай, жаланаш қолымен ақшаны суырып алады да: Әке! Мен бұл тиынды апта бойы шаршап-шалдығып жүріп таптым. Мұныныз калай? - деп айқай салыпты. Әкесі тұрып: Бұл ақшаны өз еңбегіңмен тапқан екенсін, балам. Көзім енді жетті, - депті ұлына.

Анасының ұлына өтірік айтқызуының себебін түсіндіріңіз.

Әлімхан мен әкесі, атасы ауыл аралап келеді. Тұс-тұста үй іргесіне бау-бақша егілген. Жаз мезгілі. Таңертеңгі жайлы ауа. Әркім топырақты баптап, қауын, қарбызын, жүгерісін аралап жүр. Диқаншылық кәсіпке үйреніп қалған. Бұдан бұрын осы жерлер бос жататын. Бау-бақша егілмейтін. Егілсе де, баладай мәпелеп қарамайтын, - деді атасы. Есімде, - деді Әлімханның әкесі. - Нанның оңайға түспейтінін, еңбекпен, термен дастарқанға келетінін бүгінгі нарық заманы талап етуде, дейді атасы. Киын, бірақ еңбек етсең жағдайын оналатынына көбіміздің көзіміз жетті, дейді.

Мәтінде қандай кәсіп түрі сөз етіліп отыр?

Әлімхан мен әкесі, атасы ауыл аралап келеді. Тұс-тұста үй іргесіне бау-бақша егілген. Жаз мезгілі. Таңертеңгі жайлы ауа. Әркім топырақты баптап, қауын, қарбызын, жүгерісін аралап жүр. Диқаншылық кәсіпке үйреніп қалған. Бұдан бұрын осы жерлер бос жататын. Бау-бақша егілмейтін. Егілсе де, баладай мәпелеп қарамайтын, - деді атасы. Есімде, - деді Әлімханның әкесі. - Нанның оңайға түспейтінін, еңбекпен, термен дастарқанға келетінін бүгінгі нарық заманы талап етуде, дейді атасы. Киын, бірақ еңбек етсең жағдайын оналатынына көбіміздің көзіміз жетті, дейді.

Мәтінде қай жыл мезгілі суреттелген?

Әлімхан мен әкесі, атасы ауыл аралап келеді. Тұс-тұста үй іргесіне бау-бақша егілген. Жаз мезгілі. Таңертеңгі жайлы ауа. Әркім топырақты баптап, қауын, қарбызын, жүгерісін аралап жүр. Диқаншылық кәсіпке үйреніп қалған. Бұдан бұрын осы жерлер бос жататын. Бау-бақша егілмейтін. Егілсе де, баладай мәпелеп қарамайтын, - деді атасы. Есімде, - деді Әлімханның әкесі. - Нанның оңайға түспейтінін, еңбекпен, термен дастарқанға келетінін бүгінгі нарық заманы талап етуде, дейді атасы. Киын, бірақ еңбек етсең жағдайын оналатынына көбіміздің көзіміз жетті, дейді.

Мәтіннің бірінші азатжолы мәтіннің қай түріне жататынын анықтаңыз.

Әлімхан мен әкесі, атасы ауыл аралап келеді. Тұс-тұста үй іргесіне бау-бақша егілген. Жаз мезгілі. Таңертеңгі жайлы ауа. Әркім топырақты баптап, қауын, қарбызын, жүгерісін аралап жүр. Диқаншылық кәсіпке үйреніп қалған. Бұдан бұрын осы жерлер бос жататын. Бау-бақша егілмейтін. Егілсе де, баладай мәпелеп қарамайтын, - деді атасы. Есімде, - деді Әлімханның әкесі. - Нанның оңайға түспейтінін, еңбекпен, термен дастарқанға келетінін бүгінгі нарық заманы талап етуде, дейді атасы. Киын, бірақ еңбек етсең жағдайын оналатынына көбіміздің көзіміз жетті, дейді.

Мәтін бойынша нан дастарқанға қалай келеді?

Әлімхан мен әкесі, атасы ауыл аралап келеді. Тұс-тұста үй іргесіне бау-бақша егілген. Жаз мезгілі. Таңертеңгі жайлы ауа. Әркім топырақты баптап, қауын, қарбызын, жүгерісін аралап жүр. Диқаншылық кәсіпке үйреніп қалған. Бұдан бұрын осы жерлер бос жататын. Бау-бақша егілмейтін. Егілсе де, баладай мәпелеп қарамайтын, - деді атасы. Есімде, - деді Әлімханның әкесі. - Нанның оңайға түспейтінін, еңбекпен, термен дастарқанға келетінін бүгінгі нарық заманы талап етуде, дейді атасы. Киын, бірақ еңбек етсең жағдайын оналатынына көбіміздің көзіміз жетті, дейді.

Әлімханның атасы мен әкесі нені еске алып келеді?

Ол менен екі жас үлкен еді. Бір жатталып мектепте, бір сыныпта оқыдық. Біздің қыздардың ішіндегі көріктісі де Алтын болатын. Әрі тамаша әнші еді. Күні бүгінге дейін ұмытылмастай болып, көкейімде Қалған сол бір бір әні. Менің балалық шағымның небір қиялға толы тәтті кезеңі де осы әнмен басталған. Қазір де сол әнді ести қалсам, көз алдымнан баяғы бір балалық шағым, Алтын, өскен ауылым елестеп жатады.

Автордың сол әнді естігенде кім есіне түседі?

Ол менен екі жас үлкен еді. Бір жатталып мектепте, бір сыныпта оқыдық. Біздің қыздардың ішіндегі көріктісі де Алтын болатын. Әрі тамаша әнші еді. Күні бүгінге дейін ұмытылмастай болып, көкейімде Қалған сол бір бір әні. Менің балалық шағымның небір қиялға толы тәтті кезеңі де осы әнмен басталған. Қазір де сол әнді ести қалсам, көз алдымнан баяғы бір балалық шағым, Алтын, өскен ауылым елестеп жатады.

Автордан екі жас үлкен қызға қатысты дұрыс ақпаратты көрсетіңіз.

Ол менен екі жас үлкен еді. Бір жатталып мектепте, бір сыныпта оқыдық. Біздің қыздардың ішіндегі көріктісі де Алтын болатын. Әрі тамаша әнші еді. Күні бүгінге дейін ұмытылмастай болып, көкейімде Қалған сол бір бір әні. Менің балалық шағымның небір қиялға толы тәтті кезеңі де осы әнмен басталған. Қазір де сол әнді ести қалсам, көз алдымнан баяғы бір балалық шағым, Алтын, өскен ауылым елестеп жатады.

Әңгімені баяндаушының балалық шағындағы қиялға толы тәтті кезеңі неден басталғандығын көрсетіңіз.

Қарға- таңғажайып жетелі құс. Сара Джелберттің (Окленд Университеті) бастамасымен жүргізілген ғылыми тәжірибе қарғалардың сана қабілетінің 7 жасар баланың санасына сәйкес келетінін дәлелдеді. Зерттеудің нәтижесі бойынша, қарғалар Эзоп мысалындағы тапсырманы орындаған, яғни құмырадағы суға жету үшін ішіне тас толтырған. Қарғалар өз түйсіктеріне бағына отырып одан да күрделі логикалык тапсырмаларды орындай алады екен. және Ғалымдардың зерттеулеріне сүйенсек, бал арасы санауды, ұқсас нысандарды санатка беліп қарауды, бірдей немесе әртүрлі заттарды айыруды симметриялы заттарды симметриялы емес заттардан айыруды біледі екен. «Үлкен сананын болуы үшін үлкен мидың қажеті шамалы», дейді Королева Мария Ларс колледжі, биология және ғылымдары кафедрасының профессоры Читтка.

Қарғанын саналы екенін қалай анықтаған?

Қарға- таңғажайып жетелі құс. Сара Джелберттің (Окленд Университеті) бастамасымен жүргізілген ғылыми тәжірибе қарғалардың сана қабілетінің 7 жасар баланың санасына сәйкес келетінін дәлелдеді. Зерттеудің нәтижесі бойынша, қарғалар Эзоп мысалындағы тапсырманы орындаған, яғни құмырадағы суға жету үшін ішіне тас толтырған. Қарғалар өз түйсіктеріне бағына отырып одан да күрделі логикалык тапсырмаларды орындай алады екен. және Ғалымдардың зерттеулеріне сүйенсек, бал арасы санауды, ұқсас нысандарды санатка беліп қарауды, бірдей немесе әртүрлі заттарды айыруды симметриялы заттарды симметриялы емес заттардан айыруды біледі екен. «Үлкен сананын болуы үшін үлкен мидың қажеті шамалы», дейді Королева Мария Ларс колледжі, биология және ғылымдары кафедрасының профессоры Читтка.

Заттын ортасынан дәл бөлінген- бөлінбегенін ажырата алатын тіршілік иесін табыңыз.

Қарға- таңғажайып жетелі құс. Сара Джелберттің (Окленд Университеті) бастамасымен жүргізілген ғылыми тәжірибе қарғалардың сана қабілетінің 7 жасар баланың санасына сәйкес келетінін дәлелдеді. Зерттеудің нәтижесі бойынша, қарғалар Эзоп мысалындағы тапсырманы орындаған, яғни құмырадағы суға жету үшін ішіне тас толтырған. Қарғалар өз түйсіктеріне бағына отырып одан да күрделі логикалык тапсырмаларды орындай алады екен. және Ғалымдардың зерттеулеріне сүйенсек, бал арасы санауды, ұқсас нысандарды санатка беліп қарауды, бірдей немесе әртүрлі заттарды айыруды симметриялы заттарды симметриялы емес заттардан айыруды біледі екен. «Үлкен сананын болуы үшін үлкен мидың қажеті шамалы», дейді Королева Мария Ларс колледжі, биология және ғылымдары кафедрасының профессоры Читтка.

Қарғанын ой қабілетін анықтауға септігін тигізген заттарды көрсетіңіз.

Қарға- таңғажайып жетелі құс. Сара Джелберттің (Окленд Университеті) бастамасымен жүргізілген ғылыми тәжірибе қарғалардың сана қабілетінің 7 жасар баланың санасына сәйкес келетінін дәлелдеді. Зерттеудің нәтижесі бойынша, қарғалар Эзоп мысалындағы тапсырманы орындаған, яғни құмырадағы суға жету үшін ішіне тас толтырған. Қарғалар өз түйсіктеріне бағына отырып одан да күрделі логикалык тапсырмаларды орындай алады екен. және Ғалымдардың зерттеулеріне сүйенсек, бал арасы санауды, ұқсас нысандарды санатка беліп қарауды, бірдей немесе әртүрлі заттарды айыруды симметриялы заттарды симметриялы емес заттардан айыруды біледі екен. «Үлкен сананын болуы үшін үлкен мидың қажеті шамалы», дейді Королева Мария Ларс колледжі, биология және ғылымдары кафедрасының профессоры Читтка.

Профессор Читтканың тұжырымына сәйкес келетін қатарды көрсетіңіз.

Қарға- таңғажайып жетелі құс. Сара Джелберттің (Окленд Университеті) бастамасымен жүргізілген ғылыми тәжірибе қарғалардың сана қабілетінің 7 жасар баланың санасына сәйкес келетінін дәлелдеді. Зерттеудің нәтижесі бойынша, қарғалар Эзоп мысалындағы тапсырманы орындаған, яғни құмырадағы суға жету үшін ішіне тас толтырған. Қарғалар өз түйсіктеріне бағына отырып одан да күрделі логикалык тапсырмаларды орындай алады екен. және Ғалымдардың зерттеулеріне сүйенсек, бал арасы санауды, ұқсас нысандарды санатка беліп қарауды, бірдей немесе әртүрлі заттарды айыруды симметриялы заттарды симметриялы емес заттардан айыруды біледі екен. «Үлкен сананын болуы үшін үлкен мидың қажеті шамалы», дейді Королева Мария Ларс колледжі, биология және ғылымдары кафедрасының профессоры Читтка.

Мәтін бойынша қарға мен бал арасы қай ғылым саласына қабілетті?

Көп ауылдың күзгі әдеті бойынша, Абай ауылы да жаз тігетін үйлерін жығып, жиып қойып, оның орнына қоңырқай, кішілеу үйлер тіккен. Әйгерім отауы да қазір басқаша. Кішілеу, шағын үйдің ішіне текемет, тұскиіз, түкті кілем ұсталған. Биік төсек орнына қалың салынған көрпесі, құс төсегі, жастық, бөстек орнаған. Абай мен Әйгерім отырған төсек алды қалың жүнді арқар терісімен жабылған. Төрде отырған Қонақтың астына ұзын қара сеңсеңнен мол етіп құрап тіккен кең бөстек жайылған. Шағын үйдің ортасын қазан-ошақ алғандықтан, бұл күнде Абай кітабын Дөңгелек үстел үстіне салып оқымайды. Көбіне жер төсек үстіне үйіле жиылған көрпе-жастыққа арқасын сүйеп, сүйеп, қолға ұстап отырып оқиды. Әйгерім көбіне кесте тігеді, ал қалғандары тоғызқұмалақ ойнайды.

Мәтін бойынша, қазақтар қонақтың астына не төсегенін табыңыз.

Көп ауылдың күзгі әдеті бойынша, Абай ауылы да жаз тігетін үйлерін жығып, жиып қойып, оның орнына қоңырқай, кішілеу үйлер тіккен. Әйгерім отауы да қазір басқаша. Кішілеу, шағын үйдің ішіне текемет, тұскиіз, түкті кілем ұсталған. Биік төсек орнына қалың салынған көрпесі, құс төсегі, жастық, бөстек орнаған. Абай мен Әйгерім отырған төсек алды қалың жүнді арқар терісімен жабылған. Төрде отырған Қонақтың астына ұзын қара сеңсеңнен мол етіп құрап тіккен кең бөстек жайылған. Шағын үйдің ортасын қазан-ошақ алғандықтан, бұл күнде Абай кітабын Дөңгелек үстел үстіне салып оқымайды. Көбіне жер төсек үстіне үйіле жиылған көрпе-жастыққа арқасын сүйеп, сүйеп, қолға ұстап отырып оқиды. Әйгерім көбіне кесте тігеді, ал қалғандары тоғызқұмалақ ойнайды.

Үйдегі Әйгерім мен Абайдан өзге адамдар немен шұғылданады?

Көп ауылдың күзгі әдеті бойынша, Абай ауылы да жаз тігетін үйлерін жығып, жиып қойып, оның орнына қоңырқай, кішілеу үйлер тіккен. Әйгерім отауы да қазір басқаша. Кішілеу, шағын үйдің ішіне текемет, тұскиіз, түкті кілем ұсталған. Биік төсек орнына қалың салынған көрпесі, құс төсегі, жастық, бөстек орнаған. Абай мен Әйгерім отырған төсек алды қалың жүнді арқар терісімен жабылған. Төрде отырған Қонақтың астына ұзын қара сеңсеңнен мол етіп құрап тіккен кең бөстек жайылған. Шағын үйдің ортасын қазан-ошақ алғандықтан, бұл күнде Абай кітабын Дөңгелек үстел үстіне салып оқымайды. Көбіне жер төсек үстіне үйіле жиылған көрпе-жастыққа арқасын сүйеп, сүйеп, қолға ұстап отырып оқиды. Әйгерім көбіне кесте тігеді, ал қалғандары тоғызқұмалақ ойнайды.

Киіз үйге тән емес жабдықты көрсетіңіз.