1905 жылы желтоқсанда бес облыстан келген қазақ делегаттарының съезі өтті.

1906 жылы ақпан айында Семей қаласында қазақтардың кезекті ІІ съезі шақырылды.

«1905 жылдан бастап біздің халық басқа халықтар сияқты дербестігін, ұлттық тұтастығын ойлай бастады. Бостандыққа ұмтылған сол жылдары Семей облысындағы қозғалыс жетекшілері мен елді даму жолына бастаушы ұлт зиялылары қудаланды, олардың біразы қамауға алынып, түрмеге жабылды, басқалары Сібірге айдалды. Қалғаны сенімсіз ретінде танылды», – деп жазды.

Петроград жұмысшылары мен солдаттарының қарулы көтерілісі жеңіспен аяқталды. Патша үкіметі құлатылғаннан кейін Уақытша үкімет Ресейдегі бүкіл заң шығарушы мен атқарушы билікті қолына алды. Ақпан революциясының жеңісін ұлттық демократия өкілдері отаршылдық езгіден құтылатын сәт туды деп қуанышпен қарсы алды.

«1905 жылдан бастап біздің халық басқа халықтар сияқты дербестігін, ұлттық тұтастығын ойлай бастады. Бостандыққа ұмтылған сол жылдары Семей облысындағы қозғалыс жетекшілері мен елді даму жолына бастаушы ұлт зиялылары қудаланды, олардың біразы қамауға алынып, түрмеге жабылды, басқалары Сібірге айдалды. Қалғаны сенімсіз ретінде танылды»

1917 жылы Ақпан революциясына ұласты. Петроград жұмысшылары мен солдаттарының қарулы көтерілісі

қазақ съезі шақырылды. Онда Бүкілқазақ съезін ұйымдастыруға шешім қабылданды. Съездің жер, дін, мәдени, қоғамдық-саяси, әлеуметтік-экономикалық және басқа да мәселелерді шешу жолдарын анықтауда маңызы зор болды.

Газет 1913–1918 жылдары шығып тұрды. Ұлттық зиялы қауым шығуымен біртұтас саяси күшке айналды. ... ұлттық мемлекеттікті қалпына келтіру идеясын барлық өңірлерге таратып, халықтың ұлттық сана-сезімінің оянуына түрткі болған газет?

1911 жылы Санкт-Петербургте Алаш қозғалысы көрнекті қайраткерлерінің бірі болашақ мемлекет Конституциясы «Қазақ елінің жарғысы» деп аталатын жобасын әзірледі.

1918 жылғы қаңтарда қоғам қайраткері, жазушы «Абай» журналының беттерінде Алаштың әнұранын жариялады.

Қазақ халқының мүддесін қорғауда Алаш көшбасшылары белсенді саяси күрес арқылы бейбіт жолды таңдады. ... азаматтар қолға қару алып көтеріліс жасау халық үшін тек зиян келтіреді деген оймен жүйелі реформалар арқылы мақсатқа жетуді жоспарлады.

1913–1918 жылдар аралығында ол өзінің серіктестерімен бірге жалпыұлттық «Қазақ» газетін шығарып тұрды. «Алаш» партиясы мен Алашорда үкіметін құруға қатысқан ұйымдастырушылардың бірі саналады.

«Өз тілінде сөйлейтін және төл әдебиеті бар халық қана дербес өмір сүруге ұмтылуға қақылы екенін еш уақытта ұмытпау керек».

  Мемлекеттік құрылыс мәселелерінде ол білім беру мен тәрбие ісіне көп көңіл бөлді. Осы орайда былай деп жазды: «Жастардың оқу-тәрбие жұмысы түзелмей, жұрт ісі түзелмейді».

Ол ана тілінің тазалығына ерекше мән берді. Бастауыш сыныптарда оқушыларды тек ана тілінде оқытуға шақырды: «Біз де тіліміз бұзылмай сақталуын тілесек, өзгелерше әуелі ана тілімізде, сонан соң басқа тілде оқытуға тиіспіз».

«Басқадан кем болмас үшін біз білімді, бай һәм күшті болуымыз керек. Білімді болуға оқу керек. Бай болуға кәсіп керек. Күшті болуға бірлік керек. Осыларға жету үшін көп жұмыс істеу керек».

1909 жылы Қазан қаласындағы оның әйгілі «Оян, қазақ!» өлең жинағы жарық көрді.

Мыржақып Дулатұлы ұлт-азаттық қозғалыстың белсенді қатысушыларының бірі болды. Ә. Бөкейхан және А. Байтұрсынұлымен кездесіп, қоғамдық-саяси жұмыстарға белсене араласты. Қай қалада кездест?

Осы кітапшаның жарық көруі жөнінде былай деп жазды: «Оян, қазақ» кітапшасы мазмұны бойынша мемлекеттегі қалыптасқан қоғамдық құрылысты құлатуға шақыратын, қырғыз (қазақ) жастарына үндеу болып табылады».

Минскідегі Батыс майданның земство және қала одақтары жанынан ашылған бұратаналар бөлімін басқарды. Тыл жұмысындағылардың жағдайы ... былай деп жазады: «Ол жақта қазақ тілін білетін дәрігердің де, фельдшердің де көмегі өте маңызды».

өткен Бірінші жалпықазақ съезінде «Алаш» ұлттық саяси партиясы құрылды.

«Алаш» партиясы қазақ қоғамының өзекті мәселелерін шешуге бағытталған бағдарлама әзірлеген тұңғыш саяси ұйым болды. Бұл тарихи съезде «Алаш» партиясы бағдарламасының жобасы қабылданып,

«Алаш» партиясынан басқа өлкеде Түркістанның діни бағыттағы елеулі саяси ұйымдары құрылды.

1917 жылдың соңында қазақтың ұлттық, демократиялық бағыттағы саяси ұйымы . Партия мүшелері өз ұйымын «Қазақтың социалистік партиясы» деп атады

Партияның орталық комитетінің орналасатын жері М. Әйтпенов – партияның төрағасы, орынбасары – К. Төгісов, мүшелері Ш. Әлжанов, Ә. Досов, Ы. Көбеков және т.б. болды. Кейіннен партияның төрағалығына К. Төгісов сайланды.

Баспасөз органы Үш жүз партиясының" шығып тұрды. Партия құрамына зиялы топ өкілдерімен қатар қазақ кедейлері де енді.

қазақ халқын отырықшылыққа көшіру, оларға шаруашылықпен айналысу үшін жеткілікті жер бөліп беру, кедейлер мен жарлыларға көмектесу, өлкеде оқу-білім тарату және т.б. мәселелер атап көрсетілді.

Бағдарламада тегін білім беру және медициналық қызмет көрсету; демократиялық сайлау, соның ішінде әйелдердің тең құқықтығы жарияланып, халықтық милиция және әкімшілік мекемелер құру мәселелері қарастырылды

Бағдарлама жобасы 10 тараудан тұрды: мемлекет қалпы, жергілікті бостандық, негізгі құқық, дін ісі, билік һәм сот, ел қорғау, салық, жұмысшылар, ғылым-білім үйрету, жер мәселесі.  

«Тірі болсақ, алдымызда үлкен той. Алаштың баласы бұл жолы болмаса, жақын арада өз тізгіні өзінде бөлек мемлекет болар»

Қазақстан ... – автономиялық республика,

– одақтас республика болып жарияланды

  Қазақ ұлттық интеллигенциясы өткен Екінші жалпықазақ съезінде қазақ мемлекеттілігі туралы мәселе қарастырды. Съездің күн тәртібінде өзекті – Ресей құрамында ұлттық автономия, ұлттық үкімет құру міндеті тұрды.  

Жетісу жерінде Алашорда милициясын құрып, жасақтауда ... зор еңбек сіңірді. большевиктермен кескілескен қан майданда 1918 жылы тамыз айында ерлікпен қаза тапты.

Азамат соғысы большевиктердің жеңісімен аяқталысымен, ұлы мұраты қазақ автономиясына қол жеткізу үшін бірте-бірте Кеңес өкіметі жағына өте бастады.

Азамат соғысы кезінде Алаш қайраткерлері ... бірге болды

большевиктер алашордалықтарды өздерінің жағына тарту мақсатында РКСФР БОАК-і Алашордаға рақымшылық жасау туралы шешім қабылдады.

«бұрынғы алашордалықтар арасында контрреволюциялық ұйым» анықталды деген хабар таратылды. Алаш қайраткерлері Қазақстанның қоғамдық-саяси өмірінен аластатылып, Ә. Бөкейхан, А. Байтұрсынұлы, М. Дулатұлы, М. Шоқай т.б. қудалана бастады.