Font size
WorksheetsЕмдеу 2 курс
Total questions: 100
Worksheet time: 52mins
Гигиена ғылыми - бұл:
Сыртқы ортаның әртүрлi факторларының адам денсаулығына әсерiн зерттейтiн ғылым
Адам құрылысын және сыртқы орта факторларының әсерiн зерттейтiн ғылым
Организмдi тiрiлту әдiстерiн зерттейтiн ғылым
Өлшеу техникасының теориялық негiздерiн жетiлдiретiн және құрайтын ғылым
Ауылдағы бала бақшадағы тәрбиешілер балаларда асқазан-ішек трактісіндегі бұзылыстарды, іш өтуін байқайды. Ауыз суға химиялық анализ жасағанда: азот аммоний тұздарының іздері байқалған,нитриттер-0,0002 мг/л, нитраттар-10 мг/л, сульфаттар-900 мг/л, темір-0,3 мг/л, хлоридтер-240 мг/л.Судағы келесі элементтің жоғары болуы балаларды патологиялык дамудың себебі болған: (2нұсқасы дұрыс)
Сульфаттар құрамы
Нитриттер құрамы
Темір құрамы
Нитраттар құрамы
9 айлык 40 бала бірдей ауырған.Аурудың белгілері:жалпы әлсіздік,терісінің көгеруі.Барлық балалар құдық суымен сұйылтылған тағамдық қоспалармен қоректенген.Балалар қанында метгемоглабинның жоғары құрамы табылған.Судағы келесі элементтің әсерінен Балаларда патологиялық дамудың себебі болған судағы элемент:
Нитраттар
Кадмий
Хлоридтер
Алюминий
Аудандық ауруханаға ауылдық жерден емізулі 6 бала айқын оттегі жетіспеушілік белгілерімен түсті .Барлық балалар қолданудан алдын қайнатылған сумен сұйылтылған сүт қоспаларымен жасанды қоректенген.Сумен қамтамасыз ету көзі шахталық құдық.Су сапасына анализ жасағанда төмендегі нәтижелер алынды: иісі, дәмі-2 балл түсі-15градус, құрғақ қалдық 510мг/л , хлоридтер- 20мг/л, сульфаттар-450мг/л, нитраттар-95мг/л, жалпы микробтар саны- 40. Патологиялық жағдайға алып келген себеп:
Нитраттардың жоғары концентрациясы
Сульфаттардың жоғары концентрациясы
Хлоридтердің төменгі концентрациясыНитраттардың төменгі концентрациясы
Нитраттардың төменгі концентрациясы
Қудық суынан пайдаланатын тұрғындар судын лайлы болып өзгеруіне, дәмінің тұтқыр болып, шайдын дәмін өзгертетінін, кір жуғанда ақ киімдер сары түске боялатынын,тат басқан дақтар қалдыратына шағымданды. Көрсетілген жағдайдың себебі:
Суда темір құрамының жоғарылауы
Суда темір құрамының төмендеуіСуда сульфаттардың жоғарлауы
Суда сульфаттардың жоғарлауыСуда сульфаттардың төмендеуі
Суда сульфаттардың төмендеуі
Ауылдағы тұрмыстық лас ағынды суларды тазалайтын құрылымдардың құрамына: решетка, пескаловка, тұндырғыш, фильтрация аймағы кіреді.Лас ағынды суларды тазалау құрылмалары жеткілікті ме?:
Тазалау құрылмаларының наборы жеткілікті
Тазалау құрылмалары жеткілікті емес
Тазалау құрылымдар наборынан решетканы алап тастау керек
Тазалау құрылымдар наборынан тұндырғыштарды алап тастау керек
Су құбырының ауыз су сапасына лабораториялық бақылау жүргізгенде келесі нәтижелер алынды: лайлылығы 1,5мг/л, иісі-4 балл, дәмі- 3 балл, түсі- 20С°, температурасы 12 С. Гигиеналық талапқа сәйкес келмейтін көрсеткіш: (2нұсқасы дұрыс)
Иісі
Лайлылығы
Түсі
Дәмі
Суда аммиактың, нитриттың және нитраттың бiр мезгiлде болуы мынандай мәлiмет бередi:
Судың ұзақ уақыттан берi ластануы туралы
Судың тұрақты ластану туралы
Судың қазiргi кезде ластанудан тоқтауыТұрақты әсер етушi ластау көзiнiң жақын арада пайда болуы
Суды хлормен зарарсыздандыру эффектілігі бағаланады:
Судың органолептикалық қасиетімен
Судағы темірдің мөлшерімен
Судағы хлор қалдығының мөлшерімен
Судың мөлдірлігімен
Қыста суды зарарсыздандыру үшiн хлор мен судың әрекеттесу уақыты
төмендегiден кем болмау керек:
30 минут
20 минут
45 минут
60 минут
Суперхлорлау қолданылады:
Жылдың қолайсыз мезгілінде
Қолайсыз эпидемиологиялық жағдайда
Суда тұздың құрамы жоғары болғанда
Суда азот тобы бар болғанда
Жазда суды зарарсыздандыру үшiн хлор мен судың әрекеттесу уақыты төмендегiден кем болмау керек:
30 минут
20 минут
1 сағат 20 минут
60 минут
Өзеннен су жинау кезiндегi су құбырының схемасы:
Су жинайтын құралдар -суды тазалайтын және зарарсыздандыратын құралдар -су тарату жүйесi
Скважина -бiрiншi биiктiктегi насосты станса-су жинайтын резервуар-екiншi биiктiктегi
насосты станса-тарату орталығы
Скважина -бiрiншi биiктiктегi насосты станса, тарату орталығы
Су жинайтын құралдар - екiншi биiктiктегi насосты станса, тарату орталығы
Жер асты су көздерiнен су алу кезiндегi су құбырының схемасы:
Скважина -бiрiншi биiктiктегi насосты станса- су жинайтын резервуар-екiншi
биiктiктегi насосты станса-тарату орталығы
Су жинайтын құралдар-суды тазалайтын және зарарсыздандыратын құралдар-тарату
орталығы
Скважина -бiрiншi биiктiктегi насосты станса, тарату орталығы
Су жинайтын құралдар - екiншi биiктiктегi насосты станса, тарату орталығы,
Су құбыры суының көрсеткiштерi: мөлдiрлiгi 30 см жоғары, түсi 30 градус, микробтар саны 1 мл суда 200, коли- титр 100, хлор қалдығы 0,05 мг/л.Су құбыры суының жарамдылығын қорытындылау:
Су құбырының суы ауыз су үшiн жарамсыз
Су құбырының суы ауыз су үшiн жарамды
Су құбырының суы химиялық құрамы бойынша зиянсыз
Су құбырының суы микробиологиялық көрсеткiштерi бойынша қауiпсiз
Ауыз суының органолептикалық қасиеттерiне жатады:
Иiсi, дәмi, түсi, лайлылығы
Микробтар саны, термотолерантты колиформды бактериялар
Коли-титр,коли-индекс
Хлоридтер,коли фагтар
Артезиан скважинасының суының көрсеткiштерi: оттегiнiң тотығуы 0,9 мг/л, аммоний тұздары 0,05 мг/л,нитриттер жоқ, микробтар саны 1 мл-де 9, коли-индекс 3-тен аз.Эпидемиологиялық қатынас бойынша суды гигиеналық бағалау:
Эпидемиологиялық қауiпсiз су
Гигиеналық талаптарға сәйкес келмейдi
Суды зарарсыздандыру керек
Судың органолептикалық қасиетi нормативтерге сәйкес келедi
Шахталы құдық тұрғын үйлерден 20 м, әжетханадан 10 м, көрші үйден 15 м қашықтықта орналасқан.Санитарлық нормаға сәйкес құдық пен суды ластаушы көздері арасындағы қашықтық :
10 м
15 м
20 м
30 м
Құрамында 4 мг/дм куб фтор болған суды ұзақ уақыт қолданғанда адамда
пайда болатын эндемиялық ауру:
Кариес
Флюороз
Зоб
Уровск ауруы
Су құбыры суының көрсеткiштерi: мөлдiрлiгi 20 см жоғары, түсi 30
градус, микробтар саны 1 мл суда 195, коли- титр 100, хлор қалдығы 0,05 мг/л.Су
құбыры суының жарамдылығын қорытындылау:
Су құбырының суы ауыз су үшiн жарамсыз
Су құбырының суы ауыз су үшiн жарамды
Су құбырының суы химиялық құрамы бойынша зиянсыз
Су құбырының суы микробиологиялық көрсеткiштерi бойынша қауiпсiз
Кермектілігі жоғары суды пайдалану мына аурудың асқынуына алып келеді:
Бүйрек тас аурулары
Эндемиялық зоб
Қант диабеті
Эндемиялық подагра
Құрамында 0,3 мг/дм кб фтор болған суды ұзақ уақыт қолданғанда адамда пайда болатын ауру:
Кариес
Флюороз
Зоб
Уровск ауру
Ауыз судағы микробтар саны :
1 литр судағы iшек таяқшаларының саны
Бiр ғана iшек таяқшасы бар судың ең аз мөлшерi
1 мл зерттелетiн суды қатты қоректiк ортаға 37 градус С температурада 24 сағатта өсiп шығатын колониялар саны
Сулы шығармадағы микробтар саны
Ауыз судың сапасына қойылатын гигиеналық талаптар:
Эпидемиологиялық қауіпсіздік, химиялық зиянсыздық
Жеткілікті қуаты болуы керек, сынама саны 36дан кем болмау керек
Санитарлық қорғау аймағы болуы керек, дәмі 3ден артық болмау керек
Коли-индекс 5 тен артық емес
Н.ауылының тұрғындары ауылдың шетінде орналасқан құдық суын қолданады.Құдықтың ағаш қақпағы бар, жалпы қолданылатын шелек жоқ.Осы құдықтың суына лабораториялық анализ жүргізгенде термостабилді ішек таяшаларының жоғары мөлшері анықталады. Бұл құдық суының .......... білдіреді:
Судың вирустармен ластануын
Органикалық ластануынФекалды ластануын
Фекалды ластануын
Лас сулардың қосылуын
Су құбыры стансасының құрылмаларында суға өңдеу жүргізгеннен кейін эпидемиологиялық қатынас бойынша судың қауіпсіздік критериі болып саналады:
Химиялық заттардың құрамы
Түсі
Мөлдірлігі
Микробтар саны
Ауыз су үшiн ең қолайлы температура:
2-3 градус С
3-4 градус С
4-5 градус С
7-12 градус С
ҚР Сан Н мен Е "Ауыз су" бойынша микробтар саны төмендегiден аспау керек:
50
100
300
250
Ауыз суының микробиологиялық көрсеткiшi:
Микробтар саны
Иiсi,дәмi
Хлор қалдығы
Сульфаттар
Қалыпты жағдайда ауыз судағы жалпы альфа – радиобелсенділік:
0,1 БК/л
0,2 БК/л
0,3 БК/л
0,4 БК/л
Қалыпты жағдайда ауыз судағы термотолерантты колиформды бактериялар саны:
100 мл суда 30 бактерия
100 мл суда 50 бактерия
100 мл суда 100 бактерия
Болмауы керек
Қалыпты жағдайда ауыз судағы жалпы микробтар саны:
1 мл суда 50 ден артық емес
1 мл суда 70 бактерия
1 мл суда 100 бактерия
1 мл суда 120 бактерия
Келесі жағдайда адамға суық болады: ауаның температурасы 14С, ылғалдылығы 40% немесе ауаның температурасы 14С, ылғалдылығы 80%:
Температурасы 14С және ылғалдылығы 80%
Екi жағдайда адам суықты сезедi
Ауа температурасы 14С, ылғалдылығы 40%
Ауа температурасы 14С, ылғалдылығы 80%
Кинозал механикалық ағынды сорғыш желдету мен жабдықталған.Қысқы сеанс соңында ауаның температурасы 18 градус, ылғалдылығы 60 %, көмiр қышқыл газының құрамы 0,1 %.Желдетуді гигиеналық бағалау:
Желдету эффектiлi жүргiзiледi
Желдету эффектiлi жұмыс iстемейдi
Аэрация орналастыру керек
Сорғыш зонд орналастыру керек
Бұл аспап мынаны анықтау үшін қолданылады: (2нұсқасы дұрыс)
Ауадағы шаңның құрамын
Ауаның ылғалдылығын
Ауаның қозғалыс жылдамдығын
Ауаның температурасын
Ауаның салыстырмалы ылғалдылығын өлшейтін аспап:
Гигрометр
Гигрограф
Аспирациялық психрометр
Гигроскоп
Гигиенаның мақсаты:
Денсаулықты нығайту және аурудың алдын алу
Аурулардың диагностикасын жақсарту
Аурудың патогенезін зерттеу
Ауруларды емдеу
Гигиена ғылымында қолданылатын әдiс:
Санитарлық бейнелеп жазу
Аспирациялық
Парциондық
Түтiкке сынама алу
Қоғамдық денсаулық сақтау басқармасы
Мамандырылған емдiк- профилактикалық мекеме, белгiлi бiр аймақта санитарлық бақылау жүргiзеді
Белгiлi бiр аймақта санитарлық бақылау жүргiзетiн және сол аймақтағы халықтың санитарлық эпидемиологиялық жағдайына жауап беретiн медициналық мекеме
Статистикалық мәліметтерді зерттейтін арнайы мекеме
Жұмыс орыны бойынша әр түрлi өндiрiстегi жұмысшыларға қызмет ететiн арнайы мекеме
Тұрғындардың денсаулығы көбінесе... байланысты:
өмір салтына
денсаулық сақтау жүйесіне
қоршаған ортаның әсеріне
экономикалық құрылымға
Күнделікті санитарлық бақылаудың соңғы мақсаты:
денсаулық сақтау жүйесіне
Нысандарды эксплуатацияға тапсыру инструкциясын құру
Санитарлық тексеру актін құру
Нысандардың жобасына келісім беру
Гигиеналық нормативтер және санитарлық ережелердiң орындалуына бақылау жасайтын мекеме:
Емхана
Мемлекет
Қоғамдық денсаулық сақтау басқармасы
Емдiк-профилактикалық мекеме
Химиялық факторларға арналған гигиеналық норматив:
СанЕмН
ҚНмЕ (СНиП)
ГОСТ
ШРЕК
Өмір сүрудің қажеттілік хабарлар және сарындық сфераның сипаттама-лар комплексі, қоғамдағы жеке адам-ның тәртіп сарыны және бағалы қасиеттерінің жүйесі анықтайтын денсаулық
Физикалық денсаулық
Репродуктивті денсаулық
Соматикалық денсаулық
Әлеуметтік денсаулық
Организмнің мүшелері мен өсу деңгейін бағалайтын, организмнің морфологиялық және функционалдық артық мүмкіншілігін анықтайтын денсаулық:
Психикалық денсаулық
Физикалық денсаулық
Әлеуметтік денсаулық
Соматикалық денсаулық
Психикалық сфераның жағдайын, адамның қимыл, iс-әрекетiнiң , тәртiбiнiң реакциясын қамтамасыз ететiн жалпы адам көңiл -күйiнiң үйлесiмдiлiгiн анықтайтын денсаулық:
Физикалық денсаулық
Әлеуметтік денсаулық
Психикалық денсаулық
Соматикалық денсаулық
Онтогенетикалық дамудың әр түрлi кезеңдерiнде басым болып келетiн жеке дамудың биологиялық программасы:
Физикалық денсаулық
Психикалық денсаулық
Соматикалық денсаулық
Әлеуметтік денсаулық
Тұрғындардың қоғамдық денсаулыңғын бағалауға арналған мәліметтер:
білім деңгейі
аурулар сипаты
тарихи деректер
экономикалық даму сипаттамасы
Халықтың ұдайы өсуінің көрсеткіштері:
туылу көрсеткіші, өлім көрсеткіші, тұрғындардың табиғи өсімі
туылу көрсеткіші, аурушаңдық, өлім көрсеткіші, тұрғындардың табиғи өсімі
аурушаңдық, өлім көрсеткіші
аурушаңдық динамикасы
ДДҰ-ның мәліметі бойынша адам денсаулығының…% денсаулық сақтау жағдайына байланысты:
20%
30%
10%
50%
Денсаулық мектебі:
Медициналық профилактикалық технологогия болып,науқастарға диеталық стол тағайындауға бағытталған
Медициналық профилактикалық технологогия болып, пациенттердің білім деңгейін көтеруге бағытталаған
Медициналық профилактикалық технологогия болып,ауруларды жоюға бағытталған
Медициналық профилактикалық технологогия болып,науқастарға диеталық стол тағайындауға бағытталған
Денсаулық мектебінде сабақ жүргізуде пациенттердің ұсынылған саны:
3-5
20-25
15-20
10-15
.Біріншілік алдын алу шараларына жатады
ауруларды ерте диагностикалау
вакцинация
профилактикалық госпитилизация
пациенттердің созылмалы ауруларын бақылау
.Үшіншілік алдын алу:
Пациентердің созылмалы ауруларын бақылау
Денсаулық деңгейін диагностикалау және оны болжамдау
Эпидемиологиялық бақылау
Экологиялық жағдайды бақылау
Денсаулық орталығында рәсімделетін негізгі құжат:
Профилактикалық тексерудің картасы
Аурудың амбулаториялық картасы
Диспансерлік бақылау картасы
Кезеңдік тексеру картасы
Тек ауру жағдайының жоқтығы емес немесе жыныс жүйесінің, оның қызметі мен процестерінің бұзылуында ғана емес, толық дені сау, яғни денесі шыныққан, ойлау қабілеті дамыған, әлеуметтік дұрыс жағдайда өзіне ұқсас ұрпақ жалғастыра алу процесі:
Физикалық денсаулық
Психикалық денсаулық
Репродуктивті денсаулық
Соматикалық денсаулық
.Халық арасында жүргізілетін профилактиканың келесі деңгейі әлеуметтік-гигиеналық зерттеуді кеңейтуге мүмкіндік береді:
біріншілік алдын алу
реабилитация
екіншілік алдын алу
үшіншілік алдын алу
урудың жоқтығы немесе дененің дефектілері ғана емес, толық физикалық, жан және әлеуметтік жағдайы...сипатталады:
денсаулықпен
науқастанумен
мүгедектікпен
өмір салтымен
Денсаулық сақтауды ұйымдастырудың негізгі мақсаты:
адамдар ұжымының денсаулығын және мәселелердің кең шеберін зерттеу
медициналық кадрларды дайындау
жаңа бұрын еш жерде тіркелмеген патологияларды зерттеу
жұмысшылар денсаулығына әсер ететін факторларды зерттеу
Қоғамдық денсаулық сақтау басқармасының қызметтерi:
Сақтық санитарлық бақылау жүргiзу
Диспансеризация жүргiзу
Профилактикалық егулердi жүргiзу
Профилактикалық және кезеңiмен медициналық қарау жүргiзу
Санитарлық бақылаудың формасы:
Жоспарлы
Жоспардан тыс
Күнделікті
Кезеңдік
Адамның қоғамдық орындарда (мектепте) өзін өзі ұстап және көрсете білуі бұл:
салауатты өмір сүрудің деңгейі
салауатты өмір сүрудің стилі
салауатты өмір сүрудің сатысы
экономикалық категория
Адамдардың материалдық және моральдық, рухани қажеттілігі толығымен қамтамасыз етілуі:
салауатты өмір сүру деңгейі
салауатты өмір сүрудің сапасы
салауатты өмір сүрудің стилі
салауатты өмір сүрудің бір элементі
Үй-іші қызмет істейтін орындары неше түрлі адам денсаулығы қаматамасыз ететін камфортты мебельдер мен лабораториялық жабдықтармен қаматамасыз етілуі
салауатты өмір сүру деңгейі
салауатты өмір сүрудің сапасы
салауатты өмір сүрудің стилі
салауатты өмір сүрудің бір элементі
Орыстың ұлы ғалымы И.И.Мечников өзінің мына еңбектерінде өмірді ұзарту және кәрілікке қарсы күрес мәселесін зерттеп, оны жаңа тұрғыдан түсіндірді:
«Оптимизм нұсқаулары»
«Ұзақ өмір сүру нұсқаулары»
«Тәні саудың- жаны сау»
«Кәрілікке қарсы нұсқаулар»
Ауруды емдеу және алдын алу мақсатта халық денсаулығының жағдайына динамикалық бақылау жүргізу:
профилактикалық тексеру
тереңдетілген профилактикалық тексеру
антропометрия
диспансеризация
Бала денсаулығына зиян тигізбеу ниетінен туындайтын оқыту мен тәрбиелеудегі жүйелі атқарылатын жұмыстар кешені:
репродуктивті (вербальды) әдіс
денсаулық сақтау технологиясы
дамыта оқыту технологиясы
деңгейлеп оқыту технологиясы
Белгiлi бiр аймақта санитарлық бақылау жүргiзетiн және сол аймақтағы халықтың санитарлық эпидемиологиялық жағдайына жауап беретiн медициналық мекеме: (2нұсқасы дұрыс)
Қоғамдық денсаулық сақтау басқармасы
Ұлттық сараптама орталығы
Санитарлық эпидемиологиялық станса
Санитарлық эпидемиологиялық қадағалау басқармасы
Салыстырмалы ылғалдылық :
Белгiлi бiр температурада 1 метр куб ауаны толық ылғалмен қанықтыруға керек су
буларының мөлшерi
1 метр куб ауадағы су буларының мөлшерi
Абсолюттiк ылғалдылықтың максималды ылғалдылыққа қатынасы
Ауадағы судың мөлшерi
Атмосфералық ауаның химиялық құрамы:
Көмiрсутегi, кремний,
Сульфид, сульфат
Тұз қышқылы, көмiртегi
Оттегi, көмiрқышқыл газы
Максималдық ылғалдылық :
Белгiлi бiр температурада 1 метр куб ауаны толық ылғалмен қанықтыруға керек су буларының мөлшерi
1 метр куб ауадағы су буларының мөлшерi
Абсолюттiк ылғалдылықтың максималды ылғалдылыққа қатынасы
Ауадағы судың мөлшерi
Абсолюттiк ылғалдылық :
Белгiлi бiр температурада 1 м куб ауаны толық ылғалмен қанықтыруға керек су буларының мөлшерi
1 метр куб ауадағы су буларының мөлшерi
Абсолюттiк ылғалдылықтың максималды ылғалдылыққа қатынасы
Ауадағы судың мөлшерi
Күн сәулесiнiң спектрлi құрамы:
Рентген, көрiнетiн,ионизациялаушы
Инфрақызыл, көрiнетiн, ультракүлгiн сәулелер
Ионизациялаушы, бетта,радиоактивті
Гамма, бетта, сәулелер
Шекті рұқсат етілген концентрация:
Адам 4 зиянды әсер ететiн концентрация
Адам организмiне тура немесе дара зиянды әсер етпейтiн және жұмыс iстеу қабiлетiн төмендетпейтiн концентрация
Ауадағы зиянды заттардың жоғарғы концентрациясы
Ең жоғарғы ластанған учаскiдегi концентрация
Бір уақытта температураны, ылғалдылықты, ауа әрекетінің қозғалысын, атмосфералық қысымды өлшейтін аспап:
Аспирациялық психрометр
Анемометр
Метеометр
Барометр
Қалыпты жағдайда тұрғын үй бөлмесiндегi салыстырмалы ылғалдылық :
20-40 %
20-50 %
40-60 %
30-70 %
Бұл аспаптардың аталуы:
Анемометр
Барометр-анероид
Сынапты-барометр
Сулы аспиратор
Бұл аспаптар мынаны анықтау үшін қолданылады:
Ауаның қозғалыс жылдамдығын
Ауаның ылғалдылығын
Жарықтандыруды
Ауаның бактериалды ластануын
Атмосфералық ауаның ластану дәрежесiн бағалауда қолданылатын концентрация:
Максимал-бiр реттiк
Минимал
Төменгi рұқсат етілген
Салыстырмалы
Қанатты анемометр ауаның мына жылдамдылықтағы әрекетiн өлшейдi:
0-0,1 м/сек
0,3-0,5 м/сек
0,4 -12 м/сек
20-30 м/сек
Максималды бiр реттiк концентрация анықталады:
Тәулiк бойына үздiксiз немесе ауық-ауық әдiс бойынша
Ең жоғарғы ластанған учаскiде тәулiгiне бiр рет сынама алу нәтижесiнде
Жер бетiнен 1,5 м биiктiкте
Үш нүктеде
Атмосфералық ауаны санитарлық қорғау шаралары келесі топтарға бөлінеді:
Технологиялық, санитарлық-техникалық
Химиялық, физикалық
Биологиялық, экспериментальдi
Санитарлық-статистикалық ,лабораториялық
Атмосфералық ауаны қорғаудың санитарлық-техникалық шараларына жатады:
Сорғыш зонд, сорғыш шкаф
Омега,аквафор
Скруббер,электрофильтр
Биофильтр, тұндырғыш
Атмосфералық ауаны қорғаудың технологиялық шараларына жатады:
Санитарлық қорғау аймағын ұйымдастыру,табиғи шаңмен куресу
Тазалау құрылғыларын орнату,зиянды заттарға шектеулі концентрация белгілеу
Елді мекендерді көгалдандыру, Қала территориясын аймақтарға бөлу
Зиянды заттарды зиянсыз түрiне, жұмыстың құрғақ әдiсiн ылғал түрiне ауыстыру
Атмосфералық ауаны қорғаудың жоспарлау шараларына жатады:
Зиянды заттарды зиянсыз түрiне ауыстыру,жұмыстың құрғақ әдiсiн ылғал түрiне ауыстыру,өндiрiстiк процестердiң герметизациясы және автоматизациясы,
Елді мекендерді көгалдандыру, санитарлық қорғау аймағын ұйымдастыру
Циклон,мультициклон,скруббер,электрофильтр орнату
Тұйық технологиялық циклдер құру,табиғат байлықтарын сақтау
Тұрғын үйлер үшін оптималды микроклимат көрсеткіштері (температура, ауаның салыстырмалы ылғалдылығы, ауа әрекетінің жылдамдылығы):
Температура 18-20ºС, ылғалдылық 55%, ауаның қозғалысы 0,2-0,3 м/с
Температура 18-20ºС, ылғалдылық 40- 60% ауаның қозғалысы 0,5 -0,6 м/с
Температура 20-25 ºС, ылғалдылық 60-65% ауаның қозғалысы 0,5 -0,6 м/с
Температура 40-45 ºС, ылғалдылық 65-70% ауаның қозғалысы 0,3 -0,6 м/с
Ауаны психрометрлеу принципы:
Ионатор көмегімен ауадағы аэроиондар құрамын зерттеу
Психрометрдегі ылғал және құрғақ термометрдегі температураның
айырмашылығын зерттеу
Барометрлік қысымдың таңертеңгі және кешкі уақыттағы айырмашылығын зерттеу
Ауа температурасын 3 нүктеде өлшеу және орта шамасын есептеу
Бөлмедегі ауаның температурасын анықтау үшін термометрді еденнен 2,5 м биіктікте бөлме ортасына қойып анықтайды және 5 минуттан кейін көрсеткіштер алынды.Термометрия методикасында жіберілген кемшіліктер:
Өлшеу үшін аспап дұрыс таңдалмаған, кататермометр керек
Анықтауды бөлме ортасында емес, терезе алдында жүргізу керек
Өлшеу регистрациясының уақыты сақталмаған
Анықтау деңгейі дұрыс емес, еденнен 1,5 м биіктікте анықтау керек
Динамикада ауа температурасының көрсеткіштерін анықтау және жазуда қолданылатын аспап:
Термометр
Термограф
Психрометр
Кататермограф
Шағын климаттың мына көрсеткіші үйге арналған санитарлық нормаларға сай келмейді:
Ауаның қоғалуы 0,2 м/сек
Ауа температурасы 20 С
Салыстырмалы ылғалдылық 40-60 %
Салыстырмалы ылғалдылық 80 %
Студенттер организмiне микроклиматтың әсер етуін үйрену үшін 3 күн ішінде оқу бөлмелерінің ауасының температурасына жүйелі түрде бақылау жүргізілді.Зерттеу нәтижелері бойынша орташа тәуліктік концентрация 19 градус.Төменде көрсетілген аспаптың көмегімен температураның өзгеруін дәл анықтауға болады:
Термограф
Гигрограф
Термометр
Психрометр
Аудиторияда табиғи желдету болып, қыста лекция соңында ауаның температурасы 24 градус С (лекцияға дейiн 19 градус С) ауа ылғалдылығы 76 % (лекцияға дейiн 58 %) көмiр қышқыл газының құрамы 0,16 %.Аудиториядағы ауа ортасын және желдетуiн гигиеналық бағалау:
Қосымша кондиционер қосу керек
Табиғи желдету жеткiлiктi
Қосымша сорғыш шкаф орналастыру керек
Қосымша аэрация орналастыру керек
Оқу аудиторясындағы студенттерде әлсіздік, бас ауру, бас айналу, назар аудару мен есте сақтау қабілетінің төмендеуі байқалды.Организмде мұндай өзгерістерге алып келетін фактор:
Көмірқышқыл газы
Азот оксиді
Азот диоксиді
Бензпирен
Оқу бөлмесінің микроклиматтінің параметрлерін зерттегенде: ауа температурасы 25 градус , салыстырмалы ылғалдылық 71 пайыз, ауа қозғалысының жылдамдығы 0,3м/с, ауа температурасының вертикал төмендеуі 2,5 градус горизонталды төмендеуі 2 градус .Микроклиматтың келесі көрсеткіштері гигиеналық нормативке сәйкес келмейді: (2нұсқасы дұрыс)
Ауаның салыстырмалы ылғалдылығы
Ауа температурасы
Микроклиматтың барлық көрсеткіштері гигиеналық нормативке сәйкес келмейді
Ауа температурасының горизантал төмендеуі
Оқу бөлмелерінің ауасының тазалығын тексеру үшін ауадан сынама алып,
көмірқышқыл газының мөлшері есептелінді.Ауадағы көмір қышқыл газының рұқсат етілген шектеулі концентрациясы: (2нұсқасы дұрыс)
0,07%
0,1%
0,15%
0,2%
Ауа ылғалдылығын өлшеу үшін кататермометрді дистилденген сумен ылғалдап, вентиляторды қосып, еденнен 1,5 м биіктікте бөлме ортасына қойып, 5 минуттан кейін ылғал және құрғақ термометрдің көрсеткіштері алынды.Анықтауда жіберілген кемшіліктер:
Анықтау уақыты сақталмаған
Анықтау үшін психрометр керек
Дистилденген сумен ылғалдау дұрыс емес, натрий хлордың изотоникалық ертіндісі керек
Анықтауда ветилятордың керегі жоқ
Аспирациондық психрометрдiң құрғақ термометрiнiң көрсеткiшi 20С, ылғал термометрдiң көрсеткiшi 12С, ауаның салыстырмалы ылғалдығы 40%.Ылғалдылықты гигиеналық бағалау:
Салыстырмалы ылғалдылық нормада, организмнiң терморегуляциялық процессi өзгермейдi
Ауаның салыстырмалы ылғалдылығы төмен, организмнiң үсуiне соқтырады
Ауаның салыстырмалы ылғалдылығы нормадан жоғары, организмнен жоғары тер
бөлiнуi байқалады
Жоғары ылғалдылық, жоғары тыныс алу жолдарының сiлекей қабаттарын тiтiркендiредi
Дәрiстен кейiн жүргiзiлген зерттеу нәтижелерiнiң көрсеткiштерi төмендегiдей:ауаның температурасы 25 градус С, ылғалдылығы 70 %, көмiр қышқыл газы 0,18 % .Желдетуді гигиеналық бағалау:
Желдету эффектiлi жұмыс iстейдi
Желдету эффектiлi жұмыс iстемейдi
Аэрация орналастыру керек
Сорғыш зонд орналастыру керек
Жер асты су көздерiнен су сынамасын алу кезеңi:
Жылына 1 рет
Айына 1 рет
Жылына 2 рет
Жылына 4 рет
Ашық су қоймасынан су жинау үшiн қолданады:
Батометр
Стерилденген ыдыс
Шелектер
Банкiлер
