NEW
Font size
Worksheets§39–40. Ортағасырлық Қазақстандағы ғылымның дамуы
Total questions: 24
Worksheet time: 12mins
VI ғасырдың ортасында Қазақстан жерінде құрылған «түркі» аталатын тайпа одақтарының мемлекеті
A) Түрік қағанаты
B) Батыс Түрік қағанаты
C) Түргеш қағанаты
D) Қарлұқ қағанаты
Түрік қағанаты Батыс Түрік және Шығыс Түрік қағанаты болып екіге бөлінді
A) VI ғасырда
B) VIІ ғасырда
C) V ғасырда
D) IV ғасырда
Батыс түркілердің мемлекеті қамтыған аймақ
A) Орта Азия, Жоңғария, Сарыарқа және Шығыс Түркістанның біраз бөлігі
B) Батыс Монғолия, Іле Алатауы, Тарбағатай
C) Солтүстік Қытай, Маньчжурия, Уссури өлкесі
D) Кавказ жері, Ауғанстан жері, Балқан түбегі
568 жылы келген түркі елшісі қаған атынан жазылған хат әкелген
A) император Юстинианға
B) император Алексей Комнинге
C) император IX Константин Мономахқа
D) император VIII Михаилға
Орта ғасырларда өздеріне тән жазуларын пайдаланған түркі тайпалары мекен еткен аймаққа жатпайды
A) Чуд көлі, Онеганың төменгі ағысы
B) Орталық Азия
C) Қазақстан
D) төменгі Еділ бойы, Дон өлкесі
Ежелгі түркілердің ділі мен тілі, даналығы көрініс тапқан ескерткіштер
A) Орхон-Енисей
B) Күлтегін
C) Тоныкөк
D) Талас жазуы
Түркі ауыз әдебиеттің алғашқы үлгілері
A) Йолығ-тегін мен «Тоныкөк» жазбалары
B) «Араб-қыпшақ» сөздігі
C) Рузбихан деректері
D) Талас жазуы
VIІ ғасырдың бірінші жартысында пайда болған түркі әліпбиі ерекшелігі
A) ағаш пен тасқа ойып жазуға қолайлылығы
B) жоғарыдан төменге қарай жазылуы
C) солдан оңға қарай жазылуы
D) полихром стилімен қатар қолданылуы
Көне түркі жазуын алғаш рет XVIII ғасырдың 20-жылдарында тапқан
A) Д.Мессершмидт, И. Страленберг
B) Л.Гумилев, Ә.Марғұлан
C) К.Ақышев, А.Н.Бернштам
D) О.Сүлейменов, В. Даль
Көне түркі жазуы алғаш рет XVIII ғасырдың 20-жылдарында табылған жер
A) Талас аңғары
В) Енисей аңғары
C) Еділ аңғары
D) Ертіс аңғары
Түркі жазуын «руналық» деп атау себебі
A) Араб «арабески» жазуымен ұқсастығы
B) Тасқа қашап жазылуы
C) Қытай иероглифтермен ұқсастығы
D) Скандинавияның руналық жазуымен ұқсастығы
Түркі руна жазуларын оқудың кілтін тапқан дат ғалымы
A) Т. Аткинсон
B) В.Томсен
C) А.Дженкинсон
D) Бернштам
Түркілердің руналық жазулары табылған аймақтарға жатпайды
A) Кіші Азия, Месопотамия
B) Монғолия, Жетісу
C) Шығыс Қазақстан,
D) төменгі Еділ бойы, Дон өлкесі,
Түркілердің руналық жазулары ең әйгілілері тұрғызылған
A) Бумын құрметiне қойылған ескерткiш
B) Иштеми құрметiне қойылған ескерткiш
C) Сұлұқ құрметiне қойылған ескерткiш
D) Білге қаған, Күлтегін және Тоныкөк құрметіне қойылған ескерткiш
ХІ–ХІІ ғасырлардан кейін ертедегі түркілердің руна жазуының қолданыстан шығу себебі
A) Ислам дінінің ықпалымен араб әліпбиінің енуі
B) Византияның ықпалымен латын әліпбиінің енуі
C) Ираннның ықпалымен зороастризмнің енуі
D) Грекияның ықпалымен грек әліпбиінің енуі
Қимақ билеушісі қабылдаған түркілердің ең жоғары атағы
A) «қаған»
B) «жабғу»
C) «инал»
D) «атабек»
«Хақан – түркілердің патшасы. Хақан – көсемнің көсемі, парсылардың шахиншах, яғни хандардың ханы деген сөз», - деп жазған ғалым
A) Бируни
B) ибн Сина
C) Пири Реис
D) Әл-Хорезми
Қимақ мемлекетінің орталығы
A) Ертіс бойында
B) Шу бойында
C) Жайық бойында
D) Сырдарияның төменгі ағысында
Ортағасырларда Қазақстанның далалы аймақтарында Сырдария мен Балқаштан солтүстікке қарай күшейген тайпалық одақ
A) Қимақтар
B) Қарақытайлар
C) Қыпшақтар
D) Түргештер
Жанақ ибн Хакан әл-Қимақи кітабын ХІІ ғасырда қимақ елін сипаттаған еңбегінде пайдаланған араб географы
A) әл-Идриси
B) әл-Омари
C) Гардизи
D)Жувейни
ІХ–Х ғасырларда қимақтардың ежелгі түркі жазуын пайдаланғанын көрсетеді
A) қару жарақтардағы жазу
B) қола айналардағы бедерлер
C) күміс тостағандағы жазу
D) алтын білезіктердегі жазу
«Кейін біз қимақ аталатын тайпаға жеттік. Жазық жерде алтынды кесек күйінде шығаратын кеніш бар. Сол сияқты өзеннің ағысынан алмас та табылады. Ол жерде жазуға арналған қалам жасайтын қамыс өседі», – деп жазған араб тілді грек ғалымы, тарихшы
A) Йақұт әл-Хамауи
B) әл-Идриси
C) әл-Омари
D) Жувейни
Орта ғасырларда жазылған бірегей сөздік, қыпшақтардың әдеби ескерткіші
A) «Кодекс куманикус»
B) «Оғызнама»
B) «Оғызнама»
С) «Алтын шежіре»
D) «Тазкира-и-Боғрахан»
Сырдарияның төменгі сағасы мен Балқаш көлінен Дунай жағалауына дейінгі ұлан-байтақ даланың араб және парсы жазбаларында аталуы
A) Қосөзен (Месопотамия)
B) Пенджаб
C) Жетісу
D) Дешті Қыпшақ (Қыпшақ даласы)
