Font size
WorksheetsГеографиялық зерттеу әдістері
Total questions: 46
Worksheet time: 13mins
Географиялық мониторинг жүргізілетін деңгейлері:
Ғаламдық
аймақтық
Жергілікті
Ғарыштық
«Мониторинг» терминінің ресми енгізілген уақыты:
1972 жылы БҰҰ қоршаған орта
бойынша Стокгольм конференциясында
1977 жылы Париж конференциясында
1990 жылы Найроби ғылыми жұмысында
Мониторинг жөніндегі алғашқы үкіметаралық кеңес өткен қала:
Париж 1974 жылы
Лондон 1973 жылы
Найроби 1974 жылы
Астана 1975 жылы
Атмосфера, озон қабаты, көміртек диоксиді, гидросфера, өсімдік жəне жануарлар дүниесі
бақыланатын географиялық мониторингтің ең жоғары деңгейі:
Жергілікті деңгей
Аумақтық деңгей
Аймақтық деңгей
Ғаламдық деңгей
Қоршаған ортаның геоэкологиялық немесе табиғи-шаруашылық жағдайларына зерттеу
жүргізілетін географиялық мониторингтің дейі:
Аймақтық деңгей
Жергілікті деңгей
Ғаламдық деңгей
Табиғи ортаның санитарлық-эпидемиологиялық жəне биоэкологиялық жағдайлары
бақыланатын географиялық мониторинг деңгейі:
Аумақтық деңгей
Ғаламдық деңгей
Жергілікті деңгей
Ғарыштық деңгей
Географиялық мониторинг əдістері:
Жер беті әдістері
Салыстырмалы әдістер
Әуе-ғарыштық әдістер
Картографиялық әдістер
Əуе-ғарыштық əдістерге жатады:
Аспан
Ғарыштық
Әуе
атмосфера
Жер беті əдітеріне жатады:
географиялық
физикалық-географиялық
биологиялық
деректерді өңдеу
Ғарыштық түсірілімдердің əуе түсірілімдерінен басты айырмашылығы:
біртекті және торапты ареал
Диахронды салыстыру
шолу сипатында
үлкен аумақтардағы құбылыстардың таралуын қамту
Жасанды серіктердің түсірілімдерімен танысуға болатын қазіргі заманғы картографиялық
қызмет:
ГЛОБ-ГАЖ
Google Maps
Microsoft Excel
Institute – ESRI
Бақылау, болжау жəне қорғау мақсатында қоршаған ортаның (атмосфера, гидросфера, топырақ
жəне өсімдік жамылғысы,техногендік жүйелер) жай күйіне байқау жасау:
сарапшы
мониторинг
рангтерге
Диахронды салыстыру
Табиғи ортаның сапасын ондағы тіршілік дүниесінің жай-күйіне қарап анықтау:
биоиндикация
дешифровка
мониторинг
Ғарыштық түсірілімдерді болжау негізінде талдау əдісі:
жіктеу әдісі
сандық әдістер
дешифровка
биоиндикация
Салыстыру əдісін ең алғаш 19-ғасырда ғылымда қолданған:
А.Гумбольдт
Баранский
Ш. Уәлиханов
Ю.Н.Гладкий,
Салыстыру əдісі арқылы А.Гумбольдт негізін салған ғылым саласы:
Физикалық география
Биология география
Ғылым және география
Жаратылыстану
Салыстыру əдісін Гумбольдтпен қатар қолданған оның замандасы:
А.И.Чистобаев
К. Риттер
Ю.Н.Гладкий,
Риттердің еңбектері:
«өркениет локомотивтері»
«Табиғат пен адам тарихына қатысты жертану» немесе «Жалпы
салыстырмалы
«Цифрлық Қазақстан»
«Салыстырмалы жертану туралы идеялар»
Біртекті нысандардың белгілері мен көрсеткіштерін бір уақыт кезеңінде салыстыру:
биоиндикация салыстыру
Баламалау салыстыру
Синхронды салыстыру
Диахронды салыстыру
Бір немесе бірнеше нысанның белгілері мен көрсеткіштерін əртүрлі уақыт кезеңдері бойынша
салыстыру:
Баламалау салыстырк
Синхронды салыстыру
Диахронды салыстыру
биоиндикация
Басқа ғылым саласында жақсы зерттелген нəрсемен салыстыру негізінде балама табу арқылы
зерттеу:
Баламалау әдісі
биоиндикация әдісі
Көбейту әдісі
2018 жылы еліміздегі ең жоғары туу коэффициенті тіркелген облыс:
Алматы(47,5 промилле)
Маңғыстау(29,7 промилле)
Қостанай 28,6 (промилле)
Солтүстік Қазақстан (12,9 промилле)
2018 жылы еліміздегі ең төменгі туу коэффициенті тіркелген облыс:
Қостанай(27,6 промилле)
Алматы(47,8 промилле)
Солтүстік Қазақстан(12,9 промилле)
Маңғыстау (29,7 промилле)
Деректерді талдау үшін қолданылатын математикалық жəне статистикалық əдістердің
жиынтығы:
сандық әдістер
рангтерге жіктеу әдісі
математикалық статистика әдістері
Теңгерім әдісі
Географиялық жүйелердің өзгерістерін талдауда қолданылатын сандық əдістер:
сандық әдістер
рангтерге жіктеу әдісі
Теңгерім әдісі
математикалық статистика әдістері
Уақыт мерзімі бойынша ретке келтірілген сандық көрсеткіштер жиынтығы:
мерзімдік қатар
жетекші фактор әдісі
аумақтық жүйе
Теңгерім әдісі
Кіріс пен шығыс түріндегі теңгерімдік ағындар тəн болатын жүйелердің дамуын талдау,
болжау үшін қолданылатын есептеу тəсілдерінің тобы:
жетекші фактор әдісі
Теңгерім әдісі
сандық әдістер
математикалық статистика әдістері
Математикалық модельдер бейнелеу тəсілі бойынша:
жеке және топтық
таңбалы деп аталады
сарапшы
рангтер
Нысандарды сандық деректері бойынша топтастыру үшін қолданылатынн əдіс:
математикалық статистика әдістері
Теңгерім әдісі
сандық әдістер
рангтерге жіктеу әдісі
Қоршаған ортаның қазіргі жағдайына кешенді баға беру, оның табиғи фактор мен адам əрекеті
нəтижесінде өзгеру жағдайлары туралы ғылыми негізделген болжам жасау:
өзара байланыстарды зерттеу
экономикалық-географиялық
географиялық сараптама
аумақтық жүйе
Географиялық сараптамалар сипатына байланысты бөлінеді:
География
экологиялық-географиялық
экономика
экономикалық-географиялық
Сараптаманы жүргізуші білікті жəне тəжірибелі маман:
Метеоролог
Геолог
сарапшы
Сейсмолог
Өндірісті аумақтың табиғи ортасы мен табиғат ресурстарының жай-күйін сандық-сапалық
бағалау жəне өзгерістерін сараптау:
аудандастыру сараптама
экономикалық-географиялық сараптама
экологиялық-географиялық сараптама
. Аудандық жоспарлау жəне экономикалық нысандарды жобалау негіздемесін жасау мақсатында
аумақтық жобаларды сараптау:
экологиялық-географиялық сараптама
аудандастыру сараптамасы
экономикалық-географиялық сараптама
Сараптама жүргізілуіне жəне өтілуіне қарай бөлінеді:
Жеке және топтық
Біркелкі және бөлек
Жалпы және толық
Тиімді және пайдалану
Дельфи əдісі ең алғаш негізделді:
1964 жылы «РЭНД» корпорациясында
1985 жылы (1987 де қолданысқа берілді)
1941жылы Алекс Осборн ойлап тапқан
Йоханнесбургте(ОАР) Бүкіләлемдік саммит 2002 жыл
Дельфи əдісінің ерекшеліктері:
жасырындылығы,
көп деңгейлігі
сырттай жүргізуге болатындығы,
салыстырмалы түрде дәлдігі
Ұжымдық идеялардың генерациясы (жинақталуы) арқылы жүзеге асырылатын əдіс:
миға шабуыл әдісі
625 әдісі
Дельфи əдісі
Копенган әдісі
Аудандастырудың ғылыми негіздері қалыптасты:
XVIII ғ. соңы мен XIX ғ. Басы
XVII ғ. басы мен XX ғ. соңы
XIII ғ. басы мен XIX ғ. соңы
Аумақты географиялық жағдайларының біртектілігі бойынша кеңістік жіктеу:
талдамалық жұмыс
өзара байланыстарды зерттеу
географиялық аудандастыру
аудандастыру
Белгілі бір аумақтағы қоршаған орта мен қоғамдық элементтердің өзара байланысқан кеңістік
үйлесімі:
географиялық
аудандастыру
аумақтық жүйе
талдамалық жұмыс
Жер бетінде белгілі бір құбылыстың, нысандардың немесе ұқсас жағдайлардың ағзалар
қауымдастығының таралу аумағы:
біртекті
ареал (лат. аrea-облыс,аудан,кеңістік)
торап
фактор
Аудандастыруда ареалдығ екі негізгі тобы:
беттестіру және шағылу
торап және фактор
біртекті және торапты ареал
Физикалық географияда табиғи жүйелерді аудандастырудың екі негізгі əдісі қолданылады:
миға шабуыл әдісі
Дельфи əдісі
жетекші фактор әдісі және беттестіру әдісі
көп деңгейлігі әдіс
Ірі аймақтарды жіктеуде қолданылатын əдіс:
беттестіру әдісі
жетекші фактор әдісі
көп деңгейлігі әдісі
шабуыл әдісі
Ірі жəне кішігірім аудандар бірліктерін жіктеуде қолданылатын əдіс:
көп деңгейлігі әдісі
беттестіру әдісі
жетекші фактор әдісі
шабуыл әдісі
