Font size
WorksheetsТҰҚЫМҚУЛАУШЫЛЫҚ ПЕН ӨЗГЕРГІШТІК ЗАҢДЫЛЫҚТАРЫ
Total questions: 66
Worksheet time: 22mins
Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштікті зерттейтін ғылым
Цитология
Анатомия
Генетика
Микология
Организм белгілерінін сыртқы орта жағдайына байланысты өзгеруі
Транскрипция
Модификация:
Морфоздар
Фенокопиялар
Организмнің түрліше белгілері мен қасиеттерінің сыртқы орта жағдайларына байланысты белгілі бір шамада өзгере алу қабілеті
Модификация:
Реакция мөлшері
Морфоздар
Фенокопиялар
Ортаның экстремальды факторларының әсерінен дамитын тұқым қуаламайтын өзгерістері
Модификация:
Реакция мөлшері
Морфоздар
Фенотип
Тұқым қуалайтын аурулардың фенотипіне ұқсас фенотиптің қалыптасуы жүретін фенотиптің тұқым қуаламайтын өзгерістері
Модификация:
Реакция мөлшері
Морфоздар
Фенокопиялар
Ұзаққа созылған модификациялық өзгергіштік біртіндеп мутациялық өзгергіштікке айналуы мүмкін
Н.И.Вавилов
Гофман
Синеборн
М.Зияров
Ұзаққа созылған модификациялық өзгергіштіктің аналық бойынша ұрпақтан ұрпаққа берілуі хромосомадан тыс орналасқан құрамдас бөлігіне байланысты
Н.И.Вавилов
Гофман
Синеборн
М.Зияров
Бидай өсімдігінің ұзаққа созылған модификациялық өзгергіштігін алды
Н.И.Вавилов
Гофман
Синеборн
М.Зияров
Қарастырылған жиынтықтағы бірліктердің орналасу заңнамасын көрсететін сандар қатары
Вариант
Вариациялық қатар
Вариант салмағы немесе жиілік
Белгінің дамуының жеке көрінісі
Вариант
Вариациялық қатар
Вариант салмағы немесе жиілік
Берілген жиынтықта жекеленген варианттар қанша рет кездесетінін көрсететін сан
Вариант
Вариациялық қатар
Вариант салмағы немесе жиілік
Ағза гендерінін жиынтығы
Модификация:
Генотип
Морфоздар
Фенотип
Генетикалық белгілердің сырттай көрінуі
Модификация:
Генотип
Морфоздар
Фенотип
Тек бір белгі зерттелетін үдеріс
моногибридті будандастыру
дигибридті будандастыру
полигибридті будандастыру
Генотипінде тек бір іріктеме аллелі ғана болатын гаметалар түзетін ағзалар(АА, аа, ААВВ, аавв)
гомозиготалы
гетерозиготалы
полизиготалы
Жасушаларында бір геннің екі аллелі болатын ағзалар(Аа, Вв, АаВв)
гомозиготалы
гетерозиготалы
полизиготалы
Мендельдің I заңы
Біркелкілік заңы
Ажырау заңы
Тәуелсіз тұқым қуалау заңы
Мендельдің II заңы
Біркелкілік заңы
Ажырау заңы
Тәуелсіз тұқым қуалау заңы
Мендельдің ІІІ заңы
Біркелкілік заңы
Ажырау заңы
Тәуелсіз тұқым қуалау заңы
Мендельдің II заңында ажырау арақатынасы фенотипі бойынша және генотипі бойынша тең болады
1:1, 2:2:2
2:1, 1:2:3
3:1, 1:2:1
Екі жұп қарама-қарсы белгілері бар дараларды будандастыру
моногибридті будандастыру
дигибридті будандастыру
полигибридті будандастыру
Теңіз шошқасының жүні бұйра - А, түзу - а; қысқа жүн -В, ұзын жүн - b. Дигетерозигота мен доминантты дигомозиготаны шағылыстырудан алынған F, қандай болады?
35% БҚ, 35%БҰ, 15%ТҚ, 15%ТҰ
25% БҚ, 25%БҰ, 25%ТҚ, 25%ТҰ
15% БҚ, 15%БҰ, 35%ТҚ, 35%ТҰ
3
10% БҚ, 10%БҰ, 30%ТҚ, 30%ТҰ
Дальтонизм жыныспен тіркескен рецессивті аллельді ген арқылы анықталады. Түсті ажырата алмауды Х-хромасомада болатын доминантты аллель кодтайды. Егер анасы ауру тасымалдаушы, ал әкесі дальтоник болса, ұрпақтары қандай болуы мүмкін?
35% ТҚ, 35% СБ,30% ауру бала
15% ТҚ, 15% СБ,70% ауру бала
25% ТҚ, 25% СБ,50% ауру бала
45% ТҚ, 45% СБ,10% ауру бала
Жыныспен тіркесіп тұқым қуалау заңын ашты
Н.И.Вавилов
Т.Морган
Гофман
Синеборн
Томас Морган тәжірибе жасады
дрозофилаға
(жеміс шыбыны)
бұршаққа
бақаға
Жұп хромосома гендері айқасып, нәтижесінде X фигуралар хиазмалардың пайда болуы
Конюгация
Кроссинговер
Кроссинговер кұбылысын дрозофилаға жасаған
Н.И.Вавилов
Гофман
Т.Морган
К.Штерн
Кроссинговерді жүгеріге тәжірибе жасап дәлелдеп берді:
Н.И.Вавилов
Гофман
Х.Критон,
Б.Мак Клинток
Кроссинговердің мөлшерін анықтайды
миллиметр
ангстерм
Морганида н/е сантиморган
Бір геннің организмде бірнеше белгілер мен қасиеттердін дамуын аныктайтын кез
полимерия
Плейотропия:
Эпистаз
Комплементарлық
Бір гендердің қызметін оған аллельді емес басқа бір гендердің тежеуі, Супрессор: басымдық қасиет көрсететін ген
полимерия
Плейотропия:
Эпистаз
Қандай да бір белгінің қалыптасуына бірігіп әсер ететін гендер
полимерия
Плейотропия:
Эпистаз
Бір белгінің дамуын қуаттайтын бірнеше аллельді емес гендердің бірігіп қызмет атқару құбылысын ашты
Гофман
Нильсон Эле
Х.Критон,
Б.Мак Клинток
А1 А1А2А2 генотипі бар бидай дәнінің түсі
Қызыл
Қызғылт
Қою қызыл
Ақ
А1 А1А2а 2 немесе А1 а1А2А2 генотипі бар бидай дәнінің түсі
Қызыл
Қызғылт
Қою қызыл
Ақ
А1 А1а2а2; а1 а1А2А2 ;А1 а1А2а2 фенотипі қандай
Қызыл
Қызғылт
Қою қызыл
Ақ
а1 а1а2а2 фенотипі қандай
Қызыл
Қызғылт
Қою қызыл
Ақ
«Мутациялық теория» авторы
Гофман
Нильсон Эле
Х.Критон
Де Фриз
Жасушадағы геннің табиғи не жасанды жолмен өзгеруі, жасушаның генетикалық материалы өзгеріп, келесі ұрпаққа берілуі
мутант
мутация
мутагендер
Алғашқы типіне ұқсамайтын, тұқым қуалайтын, өзгеше қасиеттері бар организм
мутант
мутация
мутагендер
Физикалық мутагендер
колцитин, этиленимин, никотин қышқылы, гербицид, пестицид
радиоактивті сәулелер, ультракүлгін сәулелер, лазер сәулелері
жасушада зат алмасу процесі кезінде түзілетін кей ыдырау өнімдері
организмге тағам арқылы келіп түсетін радиоактивті заттар
Химиялык мутагендер
колцитин, этиленимин, никотин қышқылы, гербицид, пестицид
радиоактивті сәулелер, ультракүлгін сәулелер, лазер сәулелері
жасушада зат алмасу процесі кезінде түзілетін кей ыдырау өнімдері
организмге тағам арқылы келіп түсетін радиоактивті заттар
Биологиялық мутагендер
колцитин, этиленимин, никотин қышқылы, гербицид, пестицид
радиоактивті сәулелер, ультракүлгін сәулелер, лазер сәулелері
жасушада зат алмасу процесі кезінде түзілетін кей ыдырау өнімдері
организмге тағам арқылы келіп түсетін радиоактивті заттар
Тіршілік қабілетін күрт төмендететін, дамудың жартылай не толығымен тоқтататын мутациялар
летальді
жартылай летальді
Генеративтік
Тіршілікті толығымен тоқтататын мутаииялар
летальді
жартылай летальді
генеративтік
ДНҚ молекуласының белгілі бір бөлігінде нуклеотидтердін катар тізбегінін өзгеруі
Хромосомалық мутация
Геномдық мутация
Гендік немесе нүктелік мутация
Цитоплазмалық мутация
Пурин пиримидин бағытын өзгертпейтін нуклеотидтер жұбының алмасулары
Трансверсия:
Инсерция:
Транзициялар
Делеция
Бағытын өзгертетін нуклеотидтер жұбының алмасулары
Трансверсия:
Инсерция:
Транзициялар
Делеция:
Нуклеотидтердің жұбының түсіп қалуы
Трансверсия:
Инсерция:
Транзициялар
Делеция:
Хромосома ұштарының жетіспеушілігі
дефишенсия
делеция
инверсия
дупликация
Хромосома бөлігінің 1800С бұрылуы арқылы гендердің орналасу ретінін өзгеруі
дефишенсия
делеция
инверсия
дупликация
Хромосоманың белгілі бір бөлігінің 2 еселенуі
дефишенсия
делеция
инверсия
дупликация
Хромосоманын бір бөлігінің оған ұқсас емес басқа бір хромосомамен ауысып кетуі
делеция
дефишенсия
инверсия
транслокация
Геномдық мутация хромосома санының гаплоидты жиынтыққа еселеніп көбеюі
Полиплоидия
Анеуплоидия немесе гетероплоидия
Гаплоидия
Хромосома санының гаплоидты жиынтыққа еселенбеуі
Полиплоидия
Анеуплоидия немесе гетероплоидия
Гаплоидия
Хромосома саны 1 жиынға, яғни еселеп емес өзгертетін мутация
Полиплоидия
Анеуплоидия немесе гетероплоидия
Гаплоидия
Пішіні мен мөлшері бірдей хромосомалар
Аутосома
Кариотип
Гомологті
Әр түрге тән хромосома жиынтығы
Аутосома
Кариотип
Гомологті
Аталығы мен аналығы бірдей хромосомалар
Аутосома
Кариотип
Гомологті
13 жұп аутосомалар бойынша трисомияны көрсететін хромосомалық аномалия. Клиникалық сипаты 17 ғ сипатталған , ұрық анасынын кұрсағында жатып өліп кетуі мүмкін, ұзақ өмір сүрмейді
Даун синдромы
Патау синдромы
Эдвартс синдромы
Шерешевский Тернер синдромы
Аутосомалы хромосомалық аурулар
Патау
Клайнфельтер
Шерешевский Тернер
Даун, Эдвартс
Жыныстық хромосомалық аурулар
Патау
Клайнфельтер
Шерешевский Тернер
Даун, Эдвартс
Ақыл есінің туа біте кем болуында; икемсіз, епсіз, қорғансыз болып келеді. бойлары аласа, шүйделері тегіс, бас сүйектері кішкентай, көздері қысынқы, мүрындарынын түбі жалпақ, кең кеңсірікті
Патау
Клайнфельтер
Шерешевский Тернер
Даун
Жыныс бездері дұрыс жетілмейді; ақылы кем, аяқ қолы шамадан тыс ұзын, денесіне сай келмейді; Хромосомалардын диплоидты жиынтығы: 47;
Патау
Клайнфельтер
Шерешевский Тернер
Даун
Салмағы өте жеңіл; иектері тегіс; жақтары нашар дамыған; бассүйегі, құлақтары кішкентай және бассүйегіне төмендеу орналаскан; тұмсықтары шығыңқы құс тұмсық. Көздерінің мөлдір қабағының бұлдырлануы, көру мүшелерінің мүкістігі айқын байқалады. Қол саусақтары өте ұзын немесе өте қысқа, 2 - 5 саусақтары ерекше орналасқан
Патау
Клайнфельтер
Шерешевский Тернер
Эдвартс
Салмақтары жеңіл, бойлары қысқа, табаны мен қолында ісіктер, тырнақтары толық жетілмеген. Жүректерінің туа біткен ақаулары, қолка, өкпе артериясының тарылуы байқалады. Шаштары қысқа, мойны қысқа,жуан болады. Иықтары кең, бөкселері тар, сырт құрылысы жағынан ер адамға ұқсас
Патау
Клайнфельтер
Шерешевский Тернер
Эдвартс
