Aquinalı Thomas (1225-1274)’ın inancın Tanrı’yı, aklınsa

Tanrı’nın yarattıklarını bilmekle ilgili olduğu düşüncesi 15.

yüzyıl - 17. yüzyıl felsefesine kaynaklık etmiştir.

Buna göre, 15. yüzyıl - 17. yüzyıl felsefesinde aşağı-

dakilerden hangisinin ön planda olduğu söylenebilir?

Rönesans dönemi düşünürlerinden Petrarca “insanın

ne olduğunu” bilmek ister ve doğru yaşamanın ölçütünü

araştırır. Ve ona göre doğru yaşamın kaynağı Hristiyan-

lıkta değil, Roma Stoa’sındadır. Bu öğretiye göre insan

için en yüksek değer ruhunun bağımsızlığı, özgürlüğüdür.

Buna da inanç ile değil, akıl ve erdem ile ulaşılır.

Buna göre, Petrarca için aşağıdakilerden hangisinin

başlı başına bir değer olduğu söylenebilir?

Teoloji, felsefeye egemendir.

İnanç merkezlidir.

Hukuk, kiliseye bağlıdır.

Verilen özellikler aşağıdakilerden hangisine karşılık gelir?

Bilim, felsefenin kılavuzudur.

İnsan merkezlidir.

Hukuk, devlete bağlıdır.

Verilen özellikler aşağıdakilerden hangisine

karşılık gelir?

Bu yönelim ile insan MS 2 - MS 15. yüzyıl felsefesinin

dogmatik etkisinden uzaklaşmış ve Antik Yunan felsefe-

sine geri dönmüştür. Bu geri dönüş insanı ve evreni yeni-

den yorumlama anlamı taşımaktadır.

Bu açıklamada dile getirilen yönelim aşağıdakilerden

hangisi ile ifade edilir?

Kelime anlamı “yeniden doğuş” olan Rönesans, Orta Çağ

ile Yeni Çağ arasında bir geçit dönemi olarak bilinir. Hris-

tiyan felsefesi din ve onun dogmalarına bağımlıdır; yolu-

nu kendisi çizmez. Rönesans düşüncesi ise bağımsızdır;

yalnız kendine dayanan, konu ve amacını kendisi belirle-

yen bir felsefedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi yalnız Rönesans

düşüncesi için söylendiğinde doğru olur?

Rönesans felsefesi öncelikli olarak insan sorunu üzerinde

durmuştur. “İnsan nedir? İnsanın bu dünyadaki yeri ve anlamı

nedir?” soruları araştırılmıştır. Orta Çağ’da ise insanın yeri za-

ten belliydi; bu nedenle de araştırılmaya gerek görülmemiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Rönesans’ı Orta

Çağ felsefesinden ayıran bir özelliktir?

Varlığın neliğini sorgulayan filozoflar daha sonra onun bilgisinin nasıl edinileceği konusunu ele almışlardı. Bu durum

modern felsefeyle tamamen değişmiştir; bilimdeki gelişmelerden etkilenen ve bilimi temellendirmeye çalışan modern

filozofların temel konusu bilginin kendisi olmuştur.

Bu parçadan aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Descartesçı şüphe, iyimser ve kahramanca bir şüphedir,

o felsefe binasının inşa edilmesinden önce gelen bir alan

temizlemedir; ilk hareket noktasıdır. Yeni bir felsefe kurmak için daha önceki bütün bilgilerin iradi olarak bir yana

bırakılması, yok sayılmasıdır.

Bu parçadan aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşı-

labilir?

Spinoza’ya göre özgür bir ruh, kararlarını akıl yoluyla alır.

Ahlaksal yaşam aklın tutkulara karşı savaşıdır. İnsanı özgür olmayıştan özgürlüğe yükseltme olanağı ancak ahlaksal yaşamda bulunur. Tutkular insanı köle yapar, insan

düşünme hâlindeyken özgürdür.

Bu parçadan aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

Descartes, düşünen “ben”i temel alarak her türlü bilgiden

şüphe duymak suretiyle yanılgıdan kurtulup sağlam bir temele dayalı kesin ve doğru bilgilere ulaşmayı amaçlayan,

mutlak değil metodik bir şüphe yöntemini ortaya koymuştur.

Bu açıklamada dile getirilen felsefe aşağıdakilerden

hangisidir?

Descartes, düşünen “ben”i temel alarak her türlü bilgiden

şüphe duymak suretiyle yanılgıdan kurtulup sağlam bir te-

mele dayalı kesin ve doğru bilgilere ulaşmayı amaçlayan,

mutlak değil metodik bir şüphe yöntemini ortaya koymuştur.

Bu açıklamada dile getirilen felsefe aşağıdakilerden

hangisidir?

Hristiyan felsefesinin sonlarına doğru Aquinalı Tho-

mas’ın inancın Tanrı’yı, aklınsa Tanrı’nın yarattıklarını

bilmekle ilgili olduğu düşüncesi, aşağıdakilerden han-

gisi ile örtüşür?

Bu dönemin en büyük başarısı benliğini bulmuş, kişiyi ortaya

koymasıdır. Bu noktada hümanizmde bu yapının bir meyvesi

olarak düşünülebilir. Öyleyse hümanizmin en belirleyici özel-

liği insan olmanın gereği olan sorularla karşımıza çıkmasıdır.

“Ben neyim?”, “Ne yapacağım?” gibi sorular daha sonrası için

de insanla ilgili yapılan araştırmaların kapısını aralamıştır.

Bu parçada sözü edilen dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Rönesans ve onun getirdiği yeni doğa bilimi düşüncesi

etkisinde yaşayan Bacon’a göre, felsefi düşüncenin yeni

sistem ve doktrinler çerçevesinde ilerlemesi gerekir. Bu

ilerlemede aklın kendi doğasına uygun olarak bilime ge-

rektiği gibi hizmet etmesi sağlanmalıdır. Nitekim bilim, ge-

lişmenin ve doğaya hâkimiyetin tek aracıdır.

Buna göre, Bacon’ın felsefisinin temelinde yatan dü-

şünce aşağıdakilerden hangisidir?

Rönesans dönemi düşünürlerinin en çok üzerinde durduğu

konulardan biri devletin oluşumu üzerinedir. Devlet düzeni tasarımlarından en dikkat çekenlerden biri, Güney Yarım Kürede Büyük Okyanusun ortalarında yer alan “Ben

Salem” isimli bir adada kurulmuş olan devlet ütopyasıdır.

Burada dikkati çeken en temel noktalardan biri, bilimsel aydınlanmanın, bilimsel ve teknik gelişmenin ulaştığı yüksek

düzey ve buna bağlı olarak kültürlü bir toplum yetiştirilmiş

olması ve ülkeyi bilim kurulunun yönetmesidir.

Bu parçada sözü edilen düşünür ütopya eşleşmesi

aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

Newton yaptığı çalışmalar konusunda şu sözleri söyler:

“Bilimsel öngörülerde bulunabiliyor olmamı, doğayı insanlara tanıtabilmemi, bilimde yeni bakış açıları getirebilmemi

kısacası bunların her birini omuzlarında yükseldiğim kişilere borçluyum.”

Newton bu sözlerinde bilimin aşağıdaki özelliklerin-

den hangisini vurgulamıştır?

Descartes’a göre doğruluk, hiçbir kuşkuya ve anlaşılmazlığa yer vermeden, hem bize kendisini zorla kabul ettiren,

zorunlu olarak bilincine vardığımız hem de kendisini diğer

bilgilerden ayırdığımız bilginin özelliğidir.

Buna göre, Descartes bilginin doğruluğunu aşağıda-

kilerden hangisine dayandırmaktadır?

Descartes’a göre hem duyularımız hem de aklımız bizi

yanıltabilir. Bu nedenle hayatımızda bir kez olsun her

şeyden şüphe etmek gerekir. Bu şüphe, kendisinden kuşku duyulmayacak kadar apaçık bilgiye ulaşmamızı sağlayacaktır. Kesin bilgiye ulaşınca şüphe sona erecektir.

Bu parçadan hareketle aşağıdaki yargılardan hangisine

ulaşılamaz?

15-17. yüzyıl felsefesi döneminde, bilimsel çalışmalar

yapan Galileo “Ben Aristoteles gibi taşların niçin

düştüğünü değil, nasıl düştüğünü merak ediyorum.”

demiştir.

Buna göre, aşağıdaki yargılardan hangisine

ulaşılabilir?

Francis Bacon "Yeni Atlantis", Campanella "Güneş Ülkesi"

eserleriyle akıl ve yaratıcı düşünceyi birleştirerek yeni bir toplum

düzeni hayal etmişlerdir. Tasarlanan düzende toplumlar

özgürlükten, adaletten ve eşitlikten beslenirler. Bu yazarlar, hayal

güçleriyle gerçekleşmesi mümkün olmayacak bir devlet ve toplum

tasarımını ortaya koymuşlardır.

Bu parçada, siyaset felsefesinin aşağıdaki hangi temel

kavramı ele alınmıştır?

“Bir hükümdar yönetimi sırasında diğer canlılar gibi

davranabilmelidir. Onun tilki ve aslandan öğreneceği

şeyler vardır. Tuzakları sezmek için tilki, kurtları korkutmak

için de aslan olmak zorundadır.”

Machiavelli’nin bu yönetim anlayışına uygun olan söz

aşağıdakilerden hangisidir?

Thomas Hobbes’a göre “İnsan insanın kurdudur”.

Fırsat bulduğunda her insan, kendi çıkarları ve

mutluluğu için bir başkasının yaşamına ve haklarına

zarar verecek davranışta bulunmaktan çekinmez.

Doğuştan kötü ve bencil olan insanları ancak zora dayalı

bir yönetim biçiminin gücü kontrol altına alabilir.

Hobbes’a göre devletin temel özelliği aşağıdakilerden

hangisidir?

Aşağıdakilerden hangisi15.yy ve 17.yy

felsefesinin ortaya çıkışında etkili olan

olaylardan birisi değildir?

15-17. yüzyıl felsefesi MÖ 6-MS 2. yüzyıl felsefesinin yeniden

ele alındığı, insanın ön plana çıktığı bir dönemdir. Ortaçağda

hâkim olan inanç merkezli düşünme biçimi yerini rasyonel ve

bilimsel temellendirmeye bırakmıştır. Modern düşüncenin ilk

örnekleri de bu dönemde görülmüştür.

Buna göre aşağıdaki özelliklerden hangisi 15-17. yüzyıl

felsefesine ait değildir?

Yüzyıl felsefede bir akıl çağı olarak görülür. Bu çağda

egemen olan felsefe rasyonalizmdir. Bu felsefe insan zihninden bağımsız nesnel bir gerçekliğin bilgisine yalnızca

aklın ulaşabileceğini savunur.

Aşağıdakilerden hangisi 17. yüzyıl felsefesine uygun bir

yargı değildir?

Aşağıdaki ifadelerden hangisi 15-17. yüzyıl felsefesinin

yeniden doğuş olarak adlandırılmasının nedenidir?

Kelime anlamı “yeniden doğuş” olan Rönesans, Orta Çağ ile

Yeniçağ arasında bir geçiş dönemi olarak bilinir. Hristiyan

felsefesi din ve onun dogmalarına bağımlıdır; yolunu kendisi

çizmez. Rönesans düşüncesi ise bağımsızdır; yalnız kendine

dayanan, konu ve amacını kendisi belirleyen bir felsefedir.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi yalnız Rönesans

düşüncesi için söylendiğinde doğru olur?

14. yüzyılda İtalya'da doğan, insanı evrende tek ve en yüce

değer sayan, insanı geliştirme ve yüceltme amacını güden

düşünce akımıdır. Kilise ve devlet baskısına dayanan Ortaçağ

zihniyetine tepki olarak doğmuştur. İnsanın varlığını ve

değerlerini düşüncenin odağına koyan, aklı bütün sorunların

çözümünde temel ilke olarak benimseyen Rönesans

akımıdır.

Parçada sözü edilen akım aşağıdakilerden hangisidir?

Hümanizm, Antik Yunan kaynaklarının yeniden

değerlendirilmesi ile ortaçağ sonunda ortaya çıkan, insanı ve

aklı merkeze alan bir anlayıştır.

Buna göre, Hümanizm için aşağıdaki ifadelerden

hangisi söylenemez?

F. Bacon’a göre düşünce kendi başına bırakılırsa

doğruya ulaşamaz. Nasıl kullanılan araçlar, elin

gücünü artırıyorsa kullanılan akıl yürütme tarzları

da aklın gücünü artırır.

Bu açıklama aşağıdaki konulardan hangisi ile

ilgilidir?

Thomas Hobbes’a göre “İnsan insanın kurdudur”.

Fırsat bulduğunda her insan, kendi çıkarları ve

mutluluğu için bir başkasının yaşamına ve haklarına

zarar verecek davranışta bulunmaktan çekinmez.

Doğuştan kötü ve bencil olan insanları ancak zora dayalı

bir yönetim biçiminin gücü kontrol altına alabilir.

Hobbes’a göre devletin temel özelliği aşağıdakilerden

hangisidir?

Machiavelli’ye göre, bir devlet bir ulusa dayanıyorsa, yeter bir gücü

var demektir; devlet bütün gücünü bu kökten almalı, karşısında ve

üstünde kiliseyi bulmamalıdır. Hukuk da kiliseye bağlı olmaktan

kurtarılmalı, din dogmalarından değil, doğrudan doğruya devletin

özünden türetilmelidir.

Machiavelli, aşağıdakilerden hangisine karşı çıkmaktadır?

Rasyonalist bir düşünür olan Descartes doğru bilginin kaynağının akıl,

yani bilinçli özne olduğunu savunur. Bilinç, kuşkuyu araç edinerek, her

şeyi sorgular. Sonunda kuşku duyamayacağı açık, net ve yalın bilgiye

ulaşır. Kuşku burada yöntem olarak kullanılmalıdır.

Descartes’in bilgi anlayışı için aşağıdakilerden hangisi

söylenemez?

Thomas Hobbes’a göre devletin ortaya çıkması zorunludur. Çünkü insanlar çeşitli ihtiyaçlardan dolayı haklarını

bir yöneticiye veya bir sınıfa devreder. Yapay bir kurum

olan devlet mutlak güçtür. Bu gücün kaynağı ise insanların aralarında yaptığı toplumsal sözleşmedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi devletin ortaya çıkmasının nedenleri arasında değildir?

Her şeyin ortak olduğu Güneş Ülkesinde zenginlik ya da

yoksulluk söz konusu değildir. Ülkede herkesin ihtiyaçları

karşılanır. Kimsenin özel mülkiyeti yoktur, her şey ortaktır.

Güneş Ülkesinde yaşayanlar mala mülke önem vermezler, sadece ihtiyacı kadarını alırlar.

Campenella’nın bu görüşleri siyaset felsefesinde aşa-

ğıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilir?

Machiavelli’ye göre güçlü ve birliği olan bir devlet için ihtiyaç duyulan şey hukuktur. Hukukun ortaya konması ise

bir yasa koyucuyu gerektirir. Mutlak güce sahip olan yasa

koyucu amaca ulaşmak için her yolu kullanabilir. Devlettki en güçlü kişi olan yasa koyucu hukukun da, ahlakın

da yaratıcısıdır.

Bu parçadan hareketle Machiavelli’nin siyaset anlayışı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Hobbes’a göre doğa durumunda birbirinin kurdu olan insanlar bir sözleşmeyle hak ve özgürlüklerini kendilerini

yönetmesi için, kendi iradeleriyle oluşturdukları bir güce

devrederler. Bu şekilde kargaşa ve savaşa son verip güvenlik içinde yaşarlar.

Buna göre, Hobbes devletin ortaya çıkmasını aşağıdakilerden hangisine bağlamıştır?

Descartes’ın “Ne biliyorum?, Ne kadar bilebilirim?, Hangi

bilgilere güvenebilirim?” şeklindeki sorularına karşılık; Spinoza “İnsan için iyi yaşam nedir?, Bu yaşamı en iyi şekilde

yaşamamı sağlayacak olan nedir?, Yaşamımı sürekli mutlu ve kutlu yüce bir sevinç içinde sürdürmemi sağlayacak

olan şeyler nelerdir?, Bunu nasıl elde edebilirim?” gibi sorular olmuştur.

Buna göre, Descartes ve Spinoza’nın sırasıyla aşağıdaki felsefe alanlarından hangisiyle ilgilendiği söylenebilir?