Free Printable Абайтану 3 уровен

1.

Қайрат, ақыл, жүрек

Мәтін нешінші қара сөзден?

a)

17

b)

18

c)

14

d)

12

2.

Қайрат,ақыл,жүрек

Бірінші азат жолда не туралы айтылады?

a)

Қайрат өзінің артықшылығымен мақтанады;

b)

Қайрат біліммен тай таласады;

c)

Қайрат өзінің кемшілігіне ұялады;

d)

Қайрат білімнен көмек сұрайды;

3.

Қайрат,ақыл,жүрек

Бұл мәтінде жүрек өзі жайында қалай баяндайды?

a)

Мен - адамның денесінің патшасымын;

b)

Мен ақылдың кеңесшісімін;

c)

Құдайға лайықты ғибадат қылып, ерінбей-жалықпай орнына келтірмек те - менің ісім;

d)

Не дүниеге, не ахиретке не пайдалы болса, не залалды болса, білетұғын – мен;

4.

Үшеуің ала болсаң, мен жүректі жақтадым». Бұл жауапты кім айтты?

a)

Білім

b)

Адамның өзі

c)

Ақыл

d)

Қайрат

5.

Мәтінде білім ақылдың қандай қасиеттеріне тоқталады?

a)

Жақсы мен жаманның екеуіне де бірдей қызмет ететініне;

b)

Қашанда өзім білемге салынатынына

c)

Адамзат онсыз да барлық нәрсеге қол жеткізе алатынына.

d)

Көрсеқызарлығына

6.

Білім бұл даудың шешімін қалай айтады?

a)

Барлығы басын қосып оны жүрекке билету керектігін баяндайды

b)

Үшеуіне бір-біріне араласпауға кеңес береді;

c)

Ақылға қайратты жөнге салып отыруды тапсырады;

d)

Үшеуіне қашанда бір-бірімен бәсеке болуды тапсырады;

7.

Абай қиыннан қиыстыру үшін адам баласына қандай талап қояды?

a)

Терең білім қажет екені туралы;

b)

Арзан, жеңіл ойға құмар болу керкетігі туралы;

c)

Кез-келген сөз өлең бола беретіні туралы;

d)

Барлық өлеңді жатқа білу керектігі туралы.

8.

Абай бұл туындыда өлеңді неге теңейді?

a)

Сөз өнерінің патшасы;

b)

Адам жанының емшісі

c)

Жүректі қуанышқа бөлеуші

d)

Берілген нұсқаның бәрі дұрыс

9.

Бөтен сөзбен былғанса сөз арасы, Ол - ақынның білімсіз бишарасы.

Бұл жолдар нені ұғындырып тұр?

a)

Өлеңде басы артық сөздің болмау керектігін

b)

Өлеңге кез-келген тілдегі сөзді қосу керектігі

c)

Өлеңде шумақ пен ырғақтың өзара үйлесімінің қажет еместігін

d)

Өлеңде буын санының сақталуы қажет еместігін

10.

Абай: «Осы үш сүю болады имани гүл»,- деп қандай сүюлерді айтып отыр

a)

Алланы сүю, адамзатты сүю, әділетті сүю;

b)

Алланың адамзатты сүюі, адамзаттың Алланы сүюі, адамзаттың әділетті сүюі;

c)

Малды сүю, өзін сүю, өзгелерді сүю

d)

Білімді сүю, ақылды сүю, ойшылдықты сүю

11.

Абай осы үш сүюді неге теңейді

a)

Иманның асылы

b)

Ғылымның шыңы

c)

Ойдың тереңі;

d)

Талаптың нәтижесі

12.

Екінші шумақтың үшінші тармағында адам баласына қандай талап қояды?

a)

Ойланып, осы үшеуін анықтап біл

b)

Дін жолымен саралап біл

c)

Адамдар әрекетінен үйрен;

d)

Өмірдің өзінен таны;

13.

Мәтін кімнің естелігінен алынған?

a)

Турағұл

b)

Камалия

c)

Көкбай

d)

Төлеу

14.

Естелікте Абайдың қандай қасиеті танылады?

a)

Ақкөңіл адалдығы;

b)

Кеуделі паңдығы;

c)

Жасанды сыпайыгершілігі;

d)

Дүниеқұмарлығы

15.

Естеліктен Абайдың адам бойындағы қандай қасиеттерді ерекше бағалағанын көреміз?

a)

Тәуір мінез, ашық көңіл;

b)

Астарлы қулық, паң мінез

c)

Бос сөзділік, қырттық;

d)

Салғырттық, малқұмарлық;

16.

Үзінді М.Әуезовтің қай ғылыми мақаласынан алынған?

a)

Абай ақындығының айналасы».

b)

Абай жайын зерттеушілерге»;

c)

Орыс классиктері мен Абай»;

d)

Абай еңбектерінің биік нысанасы»;

17.

Мәтінде айтылған төрт ақын кімдер?

a)

Шәкәрім, Көкбай, Ақылбай, Мағауия;

b)

Әлмағамбет, Шәке, Кәкітай, Мұхамеджан;

c)

Қуандық, Төлеу, Барлас, Біржан;

d)

Мағжан, Ахмет, Міржақып, Сұлтанмахмұт.

18.

Абайдың берген тақырыбы бойынша жазылған шығарманы көрсет

a)

Көкбай. «Сабалақ»;

b)

Ақылбек. «Сәтбек батыр»;

c)

Жүсіпбекқожа. «Қисса Біржан сал мен Сара қыздың айтысқаны»;

d)

Мағжан. «Батыр Баян»;

19.

Қазақтың бір мақалы: «Өнер алды – бірлік, ырыс алды – тірлік» дейді.

Мәтін нешінші қара сөзден алынған?

a)

6

b)

10

c)

22

d)

31

20.

Мәтінде Абай нендей бірлік пен қандай тірлікті үлгі етеді?

a)

Ақылға бірлік пен көкіректегі ой көзінің тірлігі;

b)

Дүниеге бірлік пен жан кеудеден шықпаған тірлік;

c)

Малға бірлік пен жанын қорғалаған тірлік;

d)

Малға сатылған бірлік пен ырысқа дұшпан тірлік.

21.

Мәтіндегі: «Бірлік қандай елде болады? Тірлік деп нені айтамыз?» - деген негізгі сауалдың жауабы қайсы?

a)

Бірлік - ақылға бірлік қылған елде, тірлік – көкірек көзі ояу ерде болады;

b)

Бірлік - дүниеге бірлік қылған елде, тірлік – көкірек көзі өлі ерде болады;

c)

Бірлік - малға бірлік қылған елде, тірлік – жанын қорғалаған ерде болады

d)

Бірлік - асқа бірлік қылған елде, тірлік – жалқау ерде болады;

22.

Мәтін қандай ғылыми қолжазбадан алынған?

a)

Алексей Белослюдовтың қолжазбасынан.

b)

Сәдуақас Шормановтың қолжазбасынан;

c)

Княз Худашевтің қолжазбасынан;

d)

Төлеу Түгелбайұлының қолжазбасынан;

23.

Алғашқы сөйлемде Абай шығармашылығына қандай баға берілген?

a)

Абай қазақтың жаңа жазба әдебиетінің негізін қалады;

b)

Абай қазақтың ауыз әдебиеті дәстүрін жалғастырды;

c)

Абай қазақ әдебиетінің көркем публицистикасын дамытты;

d)

Абай қазақ әдебиетіндегі айтыс өнерін өрістетті;

24.

«...Қазақ елінің мұңы Абайдың «көрінбеген көз жасы» арқылы ашық бейнеленді» - деген сөйлемде Абай шығармашылығының қандай ерекшелігі сипатталған?

a)

Сыншыл реализм;

b)

Писсимистік романтизм;

c)

Ағартушылық дидактика;

d)

Социалистік реализм;

25.

Абай мен баласы Әбіштің осы диалогы қай естеліктен алынған?

a)

Абай туралы Төлеу ақынның есте қалғандарынан

b)

Абай жайында Мадияр, Қатпа, Архам, тағы басқалардың айтқан әңгімелері

c)

Құсайнов Қасеннің есінде қалғандары

d)

Турағұл. «Әкем Абай туралы»;

26.

Қараның асылдығына Абайдың келтірген дәйектеріне осылардың қайсысы енбейді?

a)

Күллі жан иесі қараңғыдан шығып, қараңғы көрге кіреді

b)

Ақ қағазға қара сия түскенде ғана ол білім береді

c)

Тіршілік қара жерде, ақ қарда емес

d)

Адам күндіз бейнет көреді, қараңғы түнде демалады

27.

Әбіш ақтың асылдығын қай сауалымен дәлелдеді

a)

Осының бәрін немен ойлап білдіңіз?

b)

Күллі жан иесі жарыққа ынтық болмай ма?

c)

Күннің жарығы тірлікке керек емес пе?

d)

Ақыл ақ затқа ұқсамай ма?

28.

Мәтін «Абай жолы» роман-эпопеясының қай кітабының қай тарауынан алынған?

a)

Бірінші кітаптың «Қияда» тарауы;

b)

Үшінші кітаптың «Өкініште» тарауы

c)

Төртінші кітаптың «Қапада» тарауы;

d)

Бірінші кітаптың «Жолда» тарауы

29.

Алыстағы жоталар мен айналадағы өлкелер де панасыз, жүдеу. Айықпас, ауыр мұңға батқан». Сөйлемдерде жазушы нені тұспалдап тұр?

a)

Халқының екі жақты қанауға түскен азапты өмірін

b)

Кейіпкердің ауылдағы көңілсіз өткен уақытын

c)

Туған жерді қимаған кейіпкердің ішкі күйін

d)

Қырдағы қызықсыз, күйбең тірлікті

30.

Абайдың қаладан іздеп, аңсап келе жатқан үміті мен бақыт тілегі не деп ойлайсыз?

a)

Оқу-білім

b)

Ойын-сауық

c)

Көңіл көтеру

d)

Ұлыққа арыз беру

31.

Әйгерім монологы «Абай жолы» роман-эпопеясының қай бөлімінен алынған?

a)

Эпилогтан

b)

Төртінші кітаптың «Жұтта» тарауынан;

c)

Бірінші кітаптың «Қияда» тарауынан;

d)

Екінші кітаптың «Еңісте» тарауынан;

32.

Мәтінде берілген Әйгерім монологының символдық мәні не деп ойлайсыз?

a)

Абай мұрасы халық жүрегінде мәңгі сақталады;

b)

Абай Әйгерімнің сүйген жары;

c)

Абай туған өңірі Жидебайдың перзенті;

d)

Абай ата-ананың ғана қимас ұлы.

33.

«Бүгін сені ұлы өлмес анаң, ұмытылмас ұлым деп бауырына алады. Алдағы ұзақ дәурен, жарқын заман сапарына сені жүрегіне баса мәңгіге ала кетпек!». Сөйлемдегі өзекті ой Абай мұрасынан алынған қай тезиспен үндес?

a)

Өлді деуге сыя ма, ойлаңдаршы,

Өлмейтұғын артына сөз қалдырған?

b)

Қайран сөзім, қор болды

Тобықтының езіне!

c)

Адам баласын заман өсіреді, кімде-кім жаман болса, оның замандасының бәрі виноват.

d)

Жастықтың оты жалындап,

Жас жүректе жанған шақ.

34.

Аспан күңгірт, бұлыңғыр. Ауада дымқыл сыз бар. Таң сақыны суық желге айналған. Маңайда қызарып солған қурайлар көп көрінеді. Бүрінен айрылған тобылғы да қуқыл реңді. Ұзарып сарғайған селеу мен бозғыл көде, жусан – бәрі де жел лебінен қалтырайды. Бас шұлғып, елбек қағады. Қара жел қуған қаңбақ кең жазықта көп бұлыңдап, тынымсыз кезіп, жосып өтеді. Таң жаңада атқан. Салқын түннің қалың шығы жүргіншілердің аттарының тұяғын жылтырытып, шашасына шейін суландырған.

Мәтін «Абай жолы» роман-эпопеясының қай кітабының қай тарауынан алынған?

a)

Үшінші кітпатың «Ақын аға» тарауынан;

b)

Төртінші кітаптың «Жұтта» тарауынан;

c)

Үшінші кітаптың «Қкініште» тарауынан.

d)

Бірінші кітаптың «Қияда» тарауынан;

35.

Мәтіндегі табиғат көріністерінен жылдың қай мезгілін байқауға болады?

a)

Күз

b)

Қыс

c)

Жаз

d)

Көктем

36.

Берілген өлең тармақтарындағы табиғат көріністерінің қайсысы мәтінге сай келеді?

a)

Қайыршы шал-кемпірдей түсі кетіп,

Жапырағынан айрылған ағаш, қурай.

b)

Ұшпадай бөркін киген оқшырайтып,

Аязбенен қызарып ажарланды.

c)

Адам тіктеп көре алмас күннің көзін,

Сүйіп, жылып тұрады жан лебізін.

d)

Көкорай шалғын, бәйшешек,

Ұзарып өсіп толғанда;

37.

Үзінді абайтану ғылымындағы қай ғылыми еңбектен алынған?

a)

М.Әуезов. «Абай Құнанбаев»

b)

С.Мұқанов. «Жарқын жұлдыздар»

c)

М.Мырзахметов. «М.Әуезов және абайтану проблемалары»

d)

М.Бекбосынов. «Тәуекел мен батыр ой»

38.

Үзіндіде 1882 жылдан басталған Абай шығармашылығының қандай ерекшелігі атап көрсетілген?

a)

Реализмі

b)

Писсимистік романтизмі

c)

Классицизмі

d)

Романтизмі

39.

«Өлеңнің өрнегімен ізденгіш жаңалықтары соныдан соныға түсіп, үдеп, өсіп отырады» - деген тұжырымнан нені анық танимыз?

a)

Абай шығармашылығының эволюциялық өсу жолын

b)

Абай шығармашылығындағы айтыс дәстүрінің жалғастығын

c)

Абай шығармашылығындағы жыраулық толғау дәстүрін

d)

Абай шығармашылығындағы ескі ақындық үлгі өрнектерді

40.

Ойшыл бұл өлеңінде неше кітапты тілге тиек етеді?

a)

4

b)

3

c)

1

d)

5

41.

Абай өзінің бірінші ғақлиясында қандай шешімге келеді?

a)

Ой-тұжырымын қағаз бетіне түсіру

b)

Софылық қылып, дін бағу

c)

Ғылым бағу

d)

Ел бағу, мал бағу

42.

Бұл қара сөздегі Абай сипаттаған жағымсыз қасиеттерді көрсетіңіз

a)

Тартысу, айтысу, жұлысу, алысу

b)

Ғайбаттау, айыптау, өсектеу, күншілдік

c)

Төбелесу, жұдырықтасу, балағаттау, қамшыласу

d)

Өкпелеу, ренжісу, қорлау, қаһарлану

43.

Абай қолданған абстрактілі ұғымды белгілеңіз

a)

Баянсыз, байлаусыз

b)

Тұрлаулы, тұрлаусыз

c)

Бақытты, бақытсыз

d)

Ғибратсыз, тағылымсыз

44.

Қазақтың бірінің біріне қаскүнем болмағының, бірінің тілеуін бірі тілеспейтұғынының, рас сөзі аз болатұғынының, қызметке таласқыш болатұғынының, өздерінің жалқау болатұғынының себебі не?

Һәмма ғаламға белгілі данышпандар әлдеқашан байқаған: әрбір жалқау кісі қорқақ, қайратсыз тартады; әрбір қайратсыз қорқақ, мақтаншақ келеді; әрбір мақтаншақ қорқақ, ақылсыз, надан келеді; әрбір ақылсыз надан, арсыз келеді; әрбір арсыз жалқаудан сұрамсақ, өзі тойымсыз, өнерсіз, ешкімге достығы жоқ жандар шығады....

Төмендегі мәтін ойшылдың нешінші қара сөзінен алынған?

a)

3

b)

5

c)

7

d)

10

45.

Қазақтың бірінің біріне қаскүнем болмағының, бірінің тілеуін бірі тілеспейтұғынының, рас сөзі аз болатұғынының, қызметке таласқыш болатұғынының, өздерінің жалқау болатұғынының себебі не?

Һәмма ғаламға белгілі данышпандар әлдеқашан байқаған: әрбір жалқау кісі қорқақ, қайратсыз тартады; әрбір қайратсыз қорқақ, мақтаншақ келеді; әрбір мақтаншақ қорқақ, ақылсыз, надан келеді; әрбір ақылсыз надан, арсыз келеді; әрбір арсыз жалқаудан сұрамсақ, өзі тойымсыз, өнерсіз, ешкімге достығы жоқ жандар шығады....

Бұл азат жолда қандай мәселелер көтеріледі?

a)

Қастық, бақталастық

b)

Бірлік, береке мәселесі

c)

Ғылым, білім, өнерге ұмтылу

d)

Өзімшілдік, қара бастың қамын ойлау

46.

Қазақтың бірінің біріне қаскүнем болмағының, бірінің тілеуін бірі тілеспейтұғынының, рас сөзі аз болатұғынының, қызметке таласқыш болатұғынының, өздерінің жалқау болатұғынының себебі не?

Һәмма ғаламға белгілі данышпандар әлдеқашан байқаған: әрбір жалқау кісі қорқақ, қайратсыз тартады; әрбір қайратсыз қорқақ, мақтаншақ келеді; әрбір мақтаншақ қорқақ, ақылсыз, надан келеді; әрбір ақылсыз надан, арсыз келеді; әрбір арсыз жалқаудан сұрамсақ, өзі тойымсыз, өнерсіз, ешкімге достығы жоқ жандар шығады...

Мәтінде қандай қасиеттер сөз болады?

a)

Жалқаулық, тойымсыздық, арсыздық, надандық, мақтанқұмарлық

b)

Еңбекқорлық, табандылық, қайсарлық, жомарттық

c)

Ізгілік, парасат, қамқорлық, батырлық

d)

Сабырсыздық, ысырапшылдық, мал шашпақтық, пайдакүнемдік

47.

Бір сөзім Мың бір түннен оқып жүрген,

Өлең қып сол сөзімді айтқым келген.

Болыпты ағайынды екі жігіт,

Бағдатта Мұстапа мен Сапа деген

Бұл үзінді қай поэмадан алынған?

a)

“Әзім әңгімесі”

b)

Медғат-Қасым”

c)

Масғұт

d)

Ескендір

48.

Қорламаймын һәм, балам, зорламаймын,

Тесілген күні бойы сені аяймын.

Химия ғылымын білуші ем, үйретер ем,

Мысты алтын жасаушы ем, алдамаймын.

Берілген үзінді арқылы Абайдың алхимия ғылымын арқау еткен дастанын көрсетіңіз.

a)

Әзім әңгімесі”

b)

Масғұт

c)

Гүлқашима

d)

Медғат-Қасым”

49.

Әрбір байқаған адам білсе керек: күлкі өзі бір мастық екенін, әрбір мас кісіден ғафил көп өтетұғынын да, әрбір мастың сөйлеген кезінде бас ауыртатұғынын. Бұлай болғанда, күлкіге салынған кісі не шаруадан, не ақылдан, не бір ұят келерлік істен құр, ғафил көп өткізіп отырса керек. Осындай ғафилдік көп өткізіп, өлмеген кісінің не дүниеде, не ахиретте басы бір ауырмай қалмаса керек.

Әрбір уайым-қайғы ойлағыш кісі не дүние шаруасына, не ахирет шаруасына өзгеден жинақырақ болса керек. Әрбір жинақылықтың түбі кәніш болса керек. Енді олай болғанда, үнемі уайым-қайғыменен жүре аламыз ба? Үнемі күлмей жүруге жан шыдай ма екен? Жоқ, мен үнемі уайым-қайғыменен бол демеймін. Уайым-қайғысыздығыңа уайым-қайғы қыл дағы, сол уайым-қайғысыздықтан құтыларлық орынды харекет табу керек һәм қылу керек. Әрбір орынды харекет өзі де уайым-қайғыны азайтады, орынсыз күлкіменен азайтпа, орынды харекетпен азайт!

Хәкімнің қай қара сөзінен алынған мәтін?

a)

4

b)

2

c)

6

d)

8

50.

Әрбір байқаған адам білсе керек: күлкі өзі бір мастық екенін, әрбір мас кісіден ғафил көп өтетұғынын да, әрбір мастың сөйлеген кезінде бас ауыртатұғынын. Бұлай болғанда, күлкіге салынған кісі не шаруадан, не ақылдан, не бір ұят келерлік істен құр, ғафил көп өткізіп отырса керек. Осындай ғафилдік көп өткізіп, өлмеген кісінің не дүниеде, не ахиретте басы бір ауырмай қалмаса керек.

Әрбір уайым-қайғы ойлағыш кісі не дүние шаруасына, не ахирет шаруасына өзгеден жинақырақ болса керек. Әрбір жинақылықтың түбі кәніш болса керек. Енді олай болғанда, үнемі уайым-қайғыменен жүре аламыз ба? Үнемі күлмей жүруге жан шыдай ма екен? Жоқ, мен үнемі уайым-қайғыменен бол демеймін. Уайым-қайғысыздығыңа уайым-қайғы қыл дағы, сол уайым-қайғысыздықтан құтыларлық орынды харекет табу керек һәм қылу керек. Әрбір орынды харекет өзі де уайым-қайғыны азайтады, орынсыз күлкіменен азайтпа, орынды харекетпен азайт!

Берілген мәтіннің екінші азат жолында не туралы сөз қозғалады?

a)

Уайым-қайғысыздық

b)

Парасаттылық

c)

Ізгілік

d)

Бақталастық

51.

Әрбір байқаған адам білсе керек: күлкі өзі бір мастық екенін, әрбір мас кісіден ғафил көп өтетұғынын да, әрбір мастың сөйлеген кезінде бас ауыртатұғынын. Бұлай болғанда, күлкіге салынған кісі не шаруадан, не ақылдан, не бір ұят келерлік істен құр, ғафил көп өткізіп отырса керек. Осындай ғафилдік көп өткізіп, өлмеген кісінің не дүниеде, не ахиретте басы бір ауырмай қалмаса керек.

Әрбір уайым-қайғы ойлағыш кісі не дүние шаруасына, не ахирет шаруасына өзгеден жинақырақ болса керек. Әрбір жинақылықтың түбі кәніш болса керек. Енді олай болғанда, үнемі уайым-қайғыменен жүре аламыз ба? Үнемі күлмей жүруге жан шыдай ма екен? Жоқ, мен үнемі уайым-қайғыменен бол демеймін. Уайым-қайғысыздығыңа уайым-қайғы қыл дағы, сол уайым-қайғысыздықтан құтыларлық орынды харекет табу керек һәм қылу керек. Әрбір орынды харекет өзі де уайым-қайғыны азайтады, орынсыз күлкіменен азайтпа, орынды харекетпен азайт!

Бұл қара сөзде қандай әрекеттен бас тартуға шақырады?

a)

Күлкі

b)

Еріншектік

c)

Пасықтық

d)

Жалқаулық

52.

Көкірек толған қайғы кісінің өзіне де билетпейді, бойды шымырлатып, буынды құртып, я көзден жас болып ағады, я тілден сөз болып ағады. Қазақтар: «Ә, құдай, жас баладай қайғысыз қыла гөр!» деп тілек тілегенін өзім көрдім. Онысы - жас баладан гөрі өзі есті кісі болып, ескермес нәрсесі жоқсып, қайғылы кісі болғансығаны

Жоғарыдағы мәтін қай қара сөзден алынған?

a)

5

b)

6

c)

22

d)

8

53.

Көкірек толған қайғы кісінің өзіне де билетпейді, бойды шымырлатып, буынды құртып, я көзден жас болып ағады, я тілден сөз болып ағады. Қазақтар: «Ә, құдай, жас баладай қайғысыз қыла гөр!» деп тілек тілегенін өзім көрдім. Онысы - жас баладан гөрі өзі есті кісі болып, ескермес нәрсесі жоқсып, қайғылы кісі болғансығаны. Қайғысы не десең, мақалдарынан танырсың: әуелі - «Түстік өмірің болса, күндік мал жи», «Өзіңде жоқ болса, әкең де жат», «Мал - адамның бауыр еті», «Малдының беті - жарық, малсыздың беті - шарық», «Ер азығы мен бөрі азығы жолда», «Ердің малы елде, еріккенде қолда», «Берген перде бұзар», «Алаған қолым - береген», «Мал тапқан ердің жазығы жоқ», «Байдан үмітсіз - құдайдан үмітсіз», «Қарның ашса, қаралы үйге шап», «Қайраны жоқ көлден без, қайыры жоқ елден без» деген осындай сөздері көп, есепсіз толып жатыр.

Бірінші азат жолда қандай тақырып сөз болады?

a)

Қайғысыздық туралы

b)

Білім туралы

c)

Тіл туралы

d)

Толық адам туралы

54.

Көкірек толған қайғы кісінің өзіне де билетпейді, бойды шымырлатып, буынды құртып, я көзден жас болып ағады, я тілден сөз болып ағады. Қазақтар: «Ә, құдай, жас баладай қайғысыз қыла гөр!» деп тілек тілегенін өзім көрдім. Онысы - жас баладан гөрі өзі есті кісі болып, ескермес нәрсесі жоқсып, қайғылы кісі болғансығаны. Қайғысы не десең, мақалдарынан танырсың: әуелі - «Түстік өмірің болса, күндік мал жи», «Өзіңде жоқ болса, әкең де жат», «Мал - адамның бауыр еті», «Малдының беті - жарық, малсыздың беті - шарық», «Ер азығы мен бөрі азығы жолда», «Ердің малы елде, еріккенде қолда», «Берген перде бұзар», «Алаған қолым - береген», «Мал тапқан ердің жазығы жоқ», «Байдан үмітсіз - құдайдан үмітсіз», «Қарның ашса, қаралы үйге шап», «Қайраны жоқ көлден без, қайыры жоқ елден без» деген осындай сөздері көп, есепсіз толып жатыр

Екінші азат жолда не жайында сөз қозғайды?

a)

Дүниеқоңыздықты сынайды

b)

Білімсіздікті сынайды

c)

Билікке ұмтылуды сынайды

d)

Малшашпақтықты сынайды

55.

Кеселді жалқау, қылжақбас,

Әзір тамақ, әзір ас,

Сыртың - пысық, ішің - нас,

Артын ойлап ұялмас.

Бұл шумақ қай қарасөзден алынған?

a)

6

b)

5

c)

4

d)

3

56.

Кеселді жалқау, қылжақбас,

Әзір тамақ, әзір ас,

Сыртың - пысық, ішің - нас,

Артын ойлап ұялмас.

Жоғарыдағы шумақ қандай ұйқасқа құрылған?

a)

Қара өлең ұйқасы

b)

Кезектес ұйқас

c)

Шалыс ұйқас

d)

Шұбыртпалы ұйқас

57.

Кеселді жалқау, қылжақбас,

Әзір тамақ, әзір ас,

Сыртың - пысық, ішің - нас,

Артын ойлап ұялмас.

Неше буынды шумақ?

a)

7-8

b)

4-5

c)

6-7

d)

8-9

58.

Осы мен өзім - қазақпын. Қазақты жақсы көрем бе, жек көрем бе? Егер жақсы көрсем, қылықтарын қостасам керек еді. Уә әрнешік бойларынан адам жақсы көрерлік, көңілге тиянақ қыларлық бір нәрсе тапсам керек еді. Соны не үміт үзбестікке, не онысы болмаса, мұнысы бар ғой деп, көңілге қуат қылуға жаратсам керек еді, ондайым жоқ. Егер жек көрсем, сөйлеспесем, мәжілістес, сырлас, кеңестес болмасам керек еді, тобына бармай, «не қылды, не болды?» демей жату керек еді, ол мүмкін болмаса, бұлардың ортасынан көшіп кету керек еді. Бұларды жөндеймін деуге, жөнделер, үйренер деген үмітім де жоқ. Бұлардың бірі де жоқ. Бұл қалай? Бұл айтқанның бірін тұтпай болмас еді...

Ойшылдың нешінші қара сөзі?

a)

9

b)

6

c)

7

d)

5

59.

Осы мен өзім - қазақпын. Қазақты жақсы көрем бе, жек көрем бе? Егер жақсы көрсем, қылықтарын қостасам керек еді. Уә әрнешік бойларынан адам жақсы көрерлік, көңілге тиянақ қыларлық бір нәрсе тапсам керек еді. Соны не үміт үзбестікке, не онысы болмаса, мұнысы бар ғой деп, көңілге қуат қылуға жаратсам керек еді, ондайым жоқ. Егер жек көрсем, сөйлеспесем, мәжілістес, сырлас, кеңестес болмасам керек еді, тобына бармай, «не қылды, не болды?» демей жату керек еді, ол мүмкін болмаса, бұлардың ортасынан көшіп кету керек еді. Бұларды жөндеймін деуге, жөнделер, үйренер деген үмітім де жоқ. Бұлардың бірі де жоқ. Бұл қалай? Бұл айтқанның бірін тұтпай болмас еді...

Жоғарыда берілген азат жолда не туралы сөз қозғалады?

a)

Сөз түзелді тыңдаушым, сен де түзел мәселесі

b)

Біріңді қазақ бірің дос, көрмесең істің бәрі бос мәселесі жайында

c)

Көреалмаушылық туралы

d)

Дүниеқоңыздық туралы

60.

Осы мен өзім - қазақпын. Қазақты жақсы көрем бе, жек көрем бе? Егер жақсы көрсем, қылықтарын қостасам керек еді. Уә әрнешік бойларынан адам жақсы көрерлік, көңілге тиянақ қыларлық бір нәрсе тапсам керек еді. Соны не үміт үзбестікке, не онысы болмаса, мұнысы бар ғой деп, көңілге қуат қылуға жаратсам керек еді, ондайым жоқ. Егер жек көрсем, сөйлеспесем, мәжілістес, сырлас, кеңестес болмасам керек еді, тобына бармай, «не қылды, не болды?» демей жату керек еді, ол мүмкін болмаса, бұлардың ортасынан көшіп кету керек еді. Бұларды жөндеймін деуге, жөнделер, үйренер деген үмітім де жоқ. Бұлардың бірі де жоқ. Бұл қалай? Бұл айтқанның бірін тұтпай болмас еді...

Бұл қара сөздегі абстрактілі ұғымды көрсетіңіз

a)

Үмітсіздік

b)

Сенім

c)

Бақыт

d)

Түңілу

61.

Желсіз түнде жарық ай

Ақынның бұл өлеңі лириканың қай түріне жатады?

a)

Ғашықтық

b)

Көңіл күй

c)

Табиғат

d)

Саяси

62.

Желсіз түнде жарық ай

Бұл шығарма қай жылы жазылған?

a)

1888

b)

1890

c)

1870

d)

1855

63.

Желсіз түнде жарық ай

Аталған туындыға ән жазған қайраткерді белгілеңіз

a)

Абай

b)

Ақылбай

c)

Мағауия

d)

Шәкәрім

64.

Естіген нәрсені ұмытпастыққа төрт түрлі себеп бар: әуелі - көкірегі байлаулы берік болмақ керек; екінші — сол нәрсені естігенде я көргенде ғибрәтлану керек, көңілденіп, тұшынып, ынтамен ұғу керек; үшінші — сол нәрсені ішінен бірнеше уақыт қайтарып ойланып, көңілге бекіту керек; төртінші - ой кеселі нәрселерден қашық болу керек. Егер кез болып қалса, салынбау керек. Ой кеселдері: уайымсыз салғырттық, ойыншы-күлкішілдік, я бір қайғыға салыну, я бір нәрсеге құмарлық пайда болу секілді. Бұл төрт нәрсе - күллі ақыл мен ғылымды тоздыратұғын нәрселер.

Мәтін Абайдың нешінші қара сөзі?

a)

31

b)

32

c)

28

d)

9

65.

Естіген нәрсені ұмытпайтын төрт себептің екіншісін атаңыз?

a)

сол нәрсені естігенде я көргенде ғибрәтлану керек

b)

сол нәрсені ішінен бірнеше уақыт қайтарып ойланып, көңілге бекіту керек

c)

ой кеселі нәрселерден қашық болу керек

d)

Егер кез болып қалса, салынбау керек

66.

Абай көрсеткен ой кеселдері

a)

Уайымсыз, салғырттық

b)

Білімділік, кішпейілділік

c)

Ержүректік, батырлық

d)

Тапқырлық пен шешендік

67.

Жасымда ғылым бар деп ескермедім, Пайдасын көре тұра тексермедім. Ержеткен соң түспеді уысыма, Қолымды мезгілінен кеш сермедім. Бұл махрұм қалмағыма кім жазалы, Қолымды дөп сермесем, өстер ме едім? Адамның бір қызығы – бала деген, Баланы оқытуды жек көрмедім. Баламды медресеге біл деп бердім, Қызмет қылсын, шен алсын деп бермедім

Алғашқы шумағында Абай не айтқысы келді

a)

Жастарға өмірді босқа өткізбеуді насихаттады

b)

Өзінің оқымағанына қапаланды

c)

Жастық дәуренде қызық қуу керектігі баяндалады

d)

Ғылым, білім қай кезде де қолға түсетін олжа екенін айтқысы келді

68.

Баламды медресеге біл деп бердім, Қызмет қылсын, шен алсын деп бермедім. Абай бұл жолдар арқылы не айтқысы келді? Бұл жолдар арқылы нені ұғынамыз?

a)

Білімді шен үшін оқымау керектігін

b)

Білімді белгілі бір есеппен оқу керектігін

c)

Білімді ел билеу үшін оқу керектігін

d)

Билік адамдықтың жоғары сатысы екендігін

69.

Жасымда ғылым бар деп ескермедім, Пайдасын көре тұра тексермедім. Ержеткен соң түспеді уысыма, Қолымды мезгілінен кеш сермедім. Бұл махрұм қалмағыма кім жазалы,

Өлеңнің соңғы екі жолынан нені аңғардыңыз?

a)

Абайдың жалғыздығын

b)

Албырт көңілінің басылғандығын

c)

Махаббатта жолы болмағандығының

d)

Елдің жөнге салғандығын

70.

Біздің қазақтың мақалдарының көбінің іске татырлығы да бар, іске татымақ түгіл, не құдайшылыққа, не адамшылыққа жарамайтұғыны да бар

Екінші азат жолдағы мақалды көрсетіңіз?

a)

Жарлы болсаң, арлы болма

b)

Атың шықпаса, жер өрте

c)

Қалауын тапса, қар жанады

d)

Сұрауын тапса, адам баласының бермейтіні жоқ

71.

Алтын көрсе, періште жолдан таяды мақалын қалай ұғындыңыз

a)

Періште ол ешқашан жамандыққа бармайды

b)

Алтын тұрған жерде періште де дәрменсіз

c)

Байлық кез-келген жанға қажет

d)

Байлыққа жету жолында не нәрсе болса да бас тартпау керек

72.

Абай бұл мақалдарды не себепті сынады?

a)

Адам баласының білместікпен айтылған сөзден сақ болуы үшін

b)

Қазақтың мақал-мәтелдерін мойындамағаны үшін

c)

Қазақ мақалдарының бәрі тәрбие көзі болмағандықтан

d)

Мақал-мәтелдердің адам баласын азғындыққа жетелейтіндіктен

Абайтану 3 уровен

Total questions: 72

Worksheet time: 36mins

Similar Resources on Wayground