Bataqlıqların yaranmasına təsir edən başlıca

səbəblər:

1. ərazinin yüksək meyilliyə malik olması

2 . ifrat rütubətlilik

3. relyefin az meyilliyi

4. qrunt sulanmn səthə yaxın olması

5. ümumi günəş radiasiyasımn yüksək olması

6. bitki örtüyünün sıxlığı

A) 1,2,4 B) 3,4, 6 C) 2, 3, 5

D) 2, 3,4 E) 1,5, 6

Bataqlıqlar hansı şəraitdə əmələ gəlir?

A) yağıntının az, buxarlamamn çox olduğu yerlərdə

B) yüksək təzyiq qurşaqlarında, yüksək temperatur

şəraitində

C) rütubətlik əmsalının vahiddən az olduğu hallarda

D) rütubətlik əmsalının vahiddən böyük və

meyilliyin çox az olduğu şəraitdə

E) yağıntının və buxarlanmamn bərabər olduğu

şəraitdə

Bataqlıqların geniş yayıldığı və kimyəvi aşınmanın

intensiv baş verdiyi ərazilər üçün səciyyəvi

xüsusiyyət:

A) rütubətlik əmsalının vahiddən kiçik olması

B) temperatur amplitudunun böyüklüyü

C) ifrat rütubətlənmə şəraiti

D) çay Və göl şəbəkəsinin sıxlığının az olması

E) buxarlanmamn yağıntıdan çox olması

Əsasən bataqlıq və yeraltı sularla qidalanan

çayların axın rejiminin ümumi əlaməti:

A) Onlar yayda yağıntıların olmadığı vaxtlarda

quruyurlar.

B) Yazda və payızda gur yağışların təsiri nəticəsində

daşırlar.

C) Onlarda suyun səviyyəsi, əsasən, sabit olur.

D) Dağ buzlaqlarının fəal əridikləri vaxt səviyyələri

kəskin artır.

E) Qışda yağıntı çox olduğuna görə bolsulu olurlar.

Bataqlıqların yaranma səbəblərindən deyil:

A) yağıntıların miqdarının buxarlanmadan

çox olması

B) qrunt sularının səthə yaxın yerləşməsi

C) daimi donuşluğun olması

D) dağlıq relyef və güclü səth axmı

E) çaylarda gursululuq dövrünün davamlı

olması

Daimi qar və buzlaqlara malik olan dağları

müəyyən edin.

1. Kordilyer

3. Appalaç

5. Pamir

A) 2, 4, 6

D) 3, 4, 5

2. Böyük Suayırıcı

4. Alp

6. Əjdaha

B) 1, 3, 5 C) 1,4, 5

E) 2, 3, 6

Hansı ölkələrdə bataqlıqlar daha geniş yer

tutur?

1. Türkmənistanda 2. Kanadada

3. Meksikada 4. Avstraliyada

5. Rusiyada

6. Finlandiyada

A) 1,2,5 B) 2, 5, 6 C) 1,4,6

D) 2, 4, 6 E) 1,3, 5

Tropik səhralarda yeraltı suların səthə çıxdığı

yerlər necə adlanır?

A)vadi B) qobu

C) moren D) dyun

E) vah

Dünyanın ən böyük artezian hövzələrini mü­

əyyən edin.

1. Tibet

2. Cənubi Asiya

3. Qərbi Sibir 4. Mərkəzi Avstraliya

5. Şimali Avropa

A) 1,5 B) 2, 4 C) 3, 4

D) 3, 5 E) 1,2

Buzlaqlardan bəhs edən elm hansıdır?

A) Limnologiya

B) Geomorfologiya

C) Meteorologiya

D) Qlyasiologiya

E) Toponimika

Alt bataqlıqlara aid olan xüsusiyyətləri mü­

əyyən edin.

1. Keçmiş göllərin və çay dərələrinin yerində

yaranır.

2. Əsasən mineral tərkibli qrunt suları ilə

qidalanır.

3. Sukeçirməyən süxur qatı üzərində

formalaşır.

4. Əsasən tundra, meşə-tundra, tayqa

zonalarında rast gəlinir.

5. Tortun qalınlığı az olur (1-1,5 m) və

ondan üzvi gübrə kimi istifadə olunur.

6. Əsasən atmosfer yağıntıları ilə qidalanır.

A) 1,4, 5 B) 2, 4, 6 C) 1,2, 5

D) 3, 4, 5 E) 4, 5, 6

Örtük buzlaqlarına malik olan adalar:

A) Haynan, İslandiya, Vrangel

B) İrlandiya, Qrenlandiya,

Frans İosif Toıpağı

C) Viktoriya, Böyük Britaniya,

Sevemaya Zemlya

D) Şpitsbergen, İslandiya, N ovaya Zemlya

E) Qrenlandiya, Azor, Sumatra

Üst bataqlıqlara aid olan xüsusiyyətləri mü­

əyyən edin.

1. Keçmiş göllərin və çay dərələrinin yerində

yaranır.

2. Əsasən mineral tərkibli qrunt suları ilə

qidalanır.

3. Əsasən tundra, meşə-tundra, tayqa

zonalarında rast gəlinir.

4. Torfun qalınlığı az olur (1-1,5 m) və

ondan üzvi gübrə kimi istifadə olunur.

5. Əsasən atmosfer yağıntıları ilə qidalanır.

A) 3, 5 B) 1, 4 C) 2, 4

D) 1,3 E) 2, 5

Qletçer adlanır:

A) Tərkibində çoxlu duzlar və qazlar həll

olmuş yeraltı sular

B) Çürümüş bitki qalıqlarının əmələ gətirdiyi torf qatı

C) Qar xəttindən yuxarıda qarın bərkiyərək

əmələ gətirdiyi südrəngli şəffaf buz

D) Yeraltı suları kollektora axıtmaq üçün

çəkilən kiçik hidrotexniki qurğular

E) Axar suların fəaliyyəti nəticəsində yaranmış masayabənzər dağlar