NEW
Font size
WorksheetsӘДЕБ: ЗАР ЗАМАН, 2 АЙ 1 АПТА
Total questions: 35
Worksheet time: 6mins
“Зар заман” атауын әдеби термин ретінде алғаш рет қолданысқа енгізген жазушы:
Мұхтар Әуезов
Шоқан Уәлиханов
Шортанбай Қанайұлы
Абай Құнанбаев
Шортанбай Қанайұлының туған жері:
Түлкібас ауданы
Қараой ауылы
Жалағаш ауданы
Қаратау бойы
Зар заман ақындарының басты тақырыбы:
Ар дауы
Жесір дауы
Жер дауы
Құн дауы
Зар заман дәуірінде қазақтарға таңсық болған жағдай:
дастарқандағы қымыздың орнына шайдың келуі
Ресей отаршылдарының жерді тартып алуы
үлкенге құрметтің азаюы
малдардың санаққа алынуы
“Зар заман” терминінің түсінігі туралы М.Әуезов қай еңбекте айтты?
“Қазақ”
“Әдебиет тарихы”
“Әдебиет майданы”
“Жәрдем”
Салт-сананың бұзылуы, тұрмыстың нашарлауы, мал санының азаюы қай дәуір әдебиетінің мәселелері:
Ислам дәуір әдебиеті
Зар заман дәуірі
Жыраулар поэзиясы
Ежелгі дәуір әдебиеті
“Шортанбайдың үш зары бар. Олар: “Зар заман”, “Бала зар”, “Өлер зар”. Осы үш зарда да халықтың басына түскен зарды, заманының зарын айтқан” – деп айтқан:
Сәбит Мұқанов
Мұхтар Әуезов
Сәкен Сейфуллин
Тұрсын Жұртбай
“Абылай хан тұсынан бастап Абайға дейінгі жүз жылға ұластырып, Нарманбет Орманбетұлымен аяқтайды” - деп зар заман ақындар дәуірін жіктеген әдебиет өкілі:
Б.Момышұлы
С.Сейфуллин
Ш.Уәлиханов
М.Әуезов
Шортанбай елді шақырды:
Сыйластыққа
Еңбекке
Бірлікке
Махаббатқа
Ағыбай батыр мен оларды соңынан ерткен Кене ханның әрекеттері баяндалған дастан:
"Ағыбай батыр"
“Кенесары-Наурызбай”
“Ақжолтай батыр”
“Қаһар”
Шортанбай ақынның тарихи оқиғаға құрылған дастаны:
“Ай, заман-ай, заман-ай”
“Алпамыс”
“Қобыланды батыр”
"Ақжолтай батыр”
Шортанбай айтысқан ақын:
Орынбай
Жантолы
Жылқышы
Ізім
“Басқа ақын тап өзіңдей ірі ме еді, ел сыйлаған пірім едің” - деп Шортанбайды бағалаған ақын:
Ізім
Орынбай
Шөже
Біржан
Шортанбай ақынның басылып шыққан өлеңдер жинағы:
"Заман"
"Бала зары"
"Зар заман"
"Оңалған заман"
Шортанбай айтқан зар заманның тарлығының белгісіне ЖАТПАЙДЫ:
Азулыға бар заман,
Азусызға тар заман.
Анты жұқпас бойына,
Әрне түсер ойына.
Жалмауыз болды үлкенің,
Қазақ, сенің сорыңа.
Мұсылманнан хал кетті,
Тәңірім болғай деместен.
Жақсы – жаннан түңілген,
Жаман – малдан түңілген
"Зар" деген сөздің мағынасын қалай түсінесіз?
көркем тілмен, шеберлікпен жырлау
ашыну, түңілу, күйіну сарынында жырлау
романтикалық сыршыл сезіммен жырлау
реалисттік тұрғыда ұйқасты шебер қолдану
“Дуан басы болыс тұр
Кәпірдің сөзін мақұлдап.
Бейшараның пұлы жоқ,
Қорыққаннан қақылдап.”
Бұл үзінді толғаудағы қай кейіпкерлерге тән?
орыс соты мен орыс әскері
аймақ басқарушы мен отарлаушы халық
ауылдағы берекесіз басқарушылар
қазақтың билері мен байлары
«Үйде тұрмас айқастап,
Қыз, жігітте әдеп жоқ»
Үзіндідегі кейіпкерлер бейнесін айқындайтын қатар:
жастардың ойын-сауығы
ұл мен қыздың бірдей киінуі
тәлім-тәрбиенің бұзылуы
теңсіздік
Шортанбайдың ақындық бейнесін анықтаңыз:
барлығы дұрыс
шыншыл реалист
заман жыршысы
шынайы сыншы
“Кесапаттың кесірі
Келе ме деп керт басқа
Сол себептен қорқамын!”
Үзінді арқылы Шортанбай тұлғасын анықтаңыз:
Халқының болашағына үреймен қараушы
Сүйенер ешкімі жоқ екенін айтушы
Жақсы мен жаман туралы ой айтушы
Кесапат жайлы сөз қозғаушы
“Зар заман” өлеңіндегі қазақтың орысқа бағынғанының белгісі:
Билік кетті басыңнан, Қорлық көрдің жасыңнан
Жарлының жалғыз сүйеніш, Мал болыпты таяғы
Ықылас ниет қалмады, Үлкенге билік салмады
Анты жұқпас бойына, Әрне түсер ойына
Мұрат Мөңкеұлының болашағынан зор үміт күткен, ел тарихы туралы мол мағлұматтар берген кім:
Есет би
Мөңке би
Төле би
Әнет баба
Дәстүр бойынша ақын деген қадірлі атқа ие болу үшін басқа ақынмен айтысып, сыннан өту шарт болатын. Мұрат та өзінің қарымын байқап, қай ақынмен айтысып, мерейі үстем болады?
Жылқышы
Бала Ораз
Жантолы
Жаскелең
Мұрат ақынның ерлік пен батырлықты, халықтың өткен тарихын,туған топырақтың қасиетін баяндаған жырларына ЖАТПАЙДЫ:
“Қарасай-Қази”
“Қазтуған”
“Шәлгез”
“Үш қиян”
Мұрат Мөңкеұлының тілі көркем, айшықты теңеулерге бай шығармасы:
“Шәлгез”
"Сарыарқа"
"Үш қиян"
"Нәубет"
Мұрат ақынды жыршылық дәстүрді жалғастырушы эпик ақын ретінде көрсеткен жыры:
“Қарасай-Қази”
“Сарыарқа”
“Үш қиян”
"Нәубет"
Мұраттың ел мен жер тағдыры, салт-дәстүр, өмір мен өлім, адалдық пен аярлық мәселелері сөз болған шығармаларына ЖАТПАЙДЫ:
“Әттең, бір қапы дүние-ай”
“Жалғаншы пәни жалғанда”
“Топқа түскендегі толғауы”
“Бағаналы терек жарылса”
Мұрат ақынның орыс отаршыларының қазақ жерін иемдене бастағаны,
бұрынғы ата дәстүрдің жоғалғаны туралы баяндаған толғауы:
“Сарыарқа”
“Жалғаншы пәни жалғанда”
“Топқа түскендегі толғауы”
“Қарасай-Қази”
Мұрат ақын туралы көп деректерді жеткізген шәкірті:
Мұрын жырау
Есет би
Бұқар жырау
Майқы би
Жаңа низам жүріп, ел “штатқа” көніп, елді ояз, болыс ауылнайлар билей бастаған заман кезінде айтылған толғау:
“Үш қиян”
“Сарыарқа”
“Шәлгез”
“Зар заман”
Дулат Бабатайұлы өзінің автопортретін жасаған шығармасы:
“Айтқызбасымды айтқыздың”
“Жапанға біткен жантақты”
“Тегімді менің сұрасаң”
“Еспенбет”
«Айтқызбасымды айтқыздың» өлеңіндегі Байғыз қарт:
Ақынның өзі
Дулаттың ағасы
Болыс
Ауылнай
Дулат Бабатайұлының 1880 жылы Қазан қаласында жарық көрген өлеңдер жинағы:
“Өсиетнама”
“Диуани Хикмет”
“Май айы”
“Сезім сергелдеңі”
Д.Бабатайұлының Ақтан жастың болашағына алаңдаушылық білдірген өлеңі:
“О, Ақтан жас, Ақтан жас”
“Ақтас жас”
“Ақтан балам, Ақтан жасым”
“Жетім бала - Ақтан”
Дулат Бабатайұлының поэмасы:
“Еспенбет”
“Бараққа”
“Сүлейменге”
“Кеңесбайға
