Font size
WorksheetsҚазақстанда көшпелі малшаруашылығы және егіншіліктің дамуы
Total questions: 27
Worksheet time: 14mins
"Халықтардың дамуы мен шаруашылық-мәдени ерекшеліктерінің қалыптасуында географиялық және экологиялық фактор үлкен рөл атқарды". Пікір авторы:
В.Радлов
Л.Гумилев
С.Тянь-Шанский
В.Бартольд
Қазақстан жерінде ең алғаш жылқы малы қолға үйретілген аумақ:
Шығыс Қазақстан
Орталық Қазақстан
Солтүстік Қазақстан
Оңтүстік Қазақстан
Жылқы малын қолға үйретумен танымал болған әйгілі мәдениет:
Ботай мәдениеті
Андрон мәдениеті
Көнешұңқыр мәдениеті
Берел
Қазақ халқының дәстүрлі мал шаруашылығы сақталды:
XVII ғ соңына дейін
XVII ғ соңына дейін
ХІХ ғ соңына дейін
ХХ ғ соңына дейін
ХІХ ғасырдың 20-30 жылдардағы көшпелі мал шаруашылығының құлдырауына әкеліп соққан жағдай:
Азамат соғысы
Әскери коммунизм саясаты
Жаңа экономикалық саясат
Күштеп ұжымдастыру салдары
Қазақстанда 1950 жылдардағы ескерілмей жүргізілген тың және тыңайған жерлерді игеру саясаты нәтижесінде құнарлы жерлердің эрозияға ұшыраған аумағы:
5 млн гектар
10 млн гектар
15 млн гектар
8 млн гектар
Ата -бабаларымыз қандай жағдайда рулық жайылымдарды уақытша тастап кетуге мәжбүр болған:
ру аралық жанжалдан
жер дауына байланысты
жаппай індеттің таралуынан
ауа райының қолайсыздығынан
Абылай ханның заманында әрбәр екенші қазақтың дәулетті бай болғандығын жазған қазақ ойшылы:
Шоқан Уәлиханов
Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Иманжүсіп Құтпанұлы
Шәкәрім Құдайбердіұлы
“Сібір қырғыздары (қазақтары) сыртқы округтік приказдар құрылғанға дейін өте дәулетті де бай болған, бұған еш күмән келтіруге болмайды” - деп, қазақтардың ауқатты тұрғанын жазған тарихшы, ғалым:
Шоқан Уәлиханов
Әлихан Бөкейханов
Ермұхан Бекмаханов
Мұхаметжан Тынышбаев
Орта жүзде өте бай қазақтар бар: мысалы, Қарпық болысындағы Сапақ бидің 10 мыңға жуық жылқы, түйе мен ұсақ малы болды; бір жайылымнан келесі қонысқа көшкенде дүние-мүлкін 150-ден астам түйеге артқан” - деп, ХІХ ғ алғашқы жартысында қазақ байлары туралы дерек келтірген орыс офицері:
В.Кобяков
С.Броневский
М.Красовский
Я.П.Гавердовский
“Ұрлық… даладағы қазақтар арасында орын алмаған деп толық айта аламыз” - деп жазған зерттеуші:
В.Кобяков
С.Броневский
М.Красовский
Л.Мейер
Ерте дәуірде егіншілігі қарқынды дамыған, Сырдың орта ағысында өмір сүрген мемлекет:
қаңлы
сақ
үйсін
ғұн
Қаңлы мемлекетінде егіс алқаптарын суару үшін тоғандар мен су қоймалары салынғанын дәлелдейтін арық:
Алтынасар
Ақыртас
Зах
Күйік
Ертістің орта ағысын мекендеген қимақтар ІХ-Х ғасырларда егіншілікпен айналысып,
бидай, арпа, күріш және жүзім өсіргенін жазған ортағасырлық араб географы:
Ибн Хаукәл
Әл-Марвази
Әл-Идриси
М.Қашғари
“Тәуке ханды нан көп, қазақтар бидай, арпа және тары өсірді"- деп 1692 жылы қазақ жеріне келген елші:
В.Кобяков
С.Броневский
М.Красовский
Л.Мейер
“Астық далада айтарлықтай бар… Өскемен, Семей, Ертіс шебіне қазақтар - бидай және тарыны базарға сатуға әкеліп тұрды; бұл кез келеген отырысты таңғалдырады”, - деп ХІХ ғ алғашқы жартысында қазақ байлары мен шаруашылығы туралы дерек келтірген орыс офицері:
В.Кобяков
Л.Мейер
С.Броневский
М.Красовский
Отырықшы және жартылай отырықшы егіншілер астықты сақтау үшін қазылған жер атауы:
тұзақ, қақпан
атпа, шығар
ұра, қамба
соқа, мала
ХІХ ғ соңы - ХХ ғ басында қазақ шаруалары жер жыртуға кең қолдана бастаған еңбек құралдары:
тұзақ, қақпан
атпа, шығар
соқа, мала
жертырма, жертөле
ХІХ ғ соңы - ХХ ғ басында қазақ шаруалары қолданған суару құрылғылары:
тұзақ, қақпан
атпа, шығар
ұра, қамба
соқа, мала
Ежелгі қаңлы мемлекеті өңірінде тараған отырықшы малшаруашылығымен ұштасқан суармайтын егіншілік түрі атауы:
теселі
тәлімді
суармалы
ауыспалы
ХХ ғ басындағы қазақтардың жаппай егіншілікпен айналысуға мәжбүр еткен себептер: ( 3 дұрыс жауап)
орыс шаруаларының қоныс аударуы салдарынан мал жайылымдары қысқарып, қала тұрғындарының саны өсті.
қазақтар егіншілікке өтпеген жағдайда қоныстанған аймақтардан күштеп ығыстырылатын қауіптің болуы
жайылымыдық жерлердің тыңаюына байланысты эрозияға ұшырау
патша үкіметінің отарлау саясаты қазақтарды отырықшылыққа көшіруді көздеді.
"Орыстардың қоныстануы бұл жерге (Далалық өлкеде) қазақтардың отырықшылыққа көшуімен бірге жүріп жатыр. Жайылымдардың қысқаруы оларды малшаруашылығынан отырықшы егін шаруашылығына көшуге мәжбүрледі" - деп жазылған еңбек.
"Орта Азия күнделігі"
"Қырғыздарды басқару ережесі"
"Азиялық Ресей"
"Сібір қазақтары"
Қандай да бір нәрсенің жоғары қабатының толық немесе ішінара бұзылу үрдісі:
Абразия
Эрозия
Интервенция
Экзогамия
Адамзат өркениетінде еуропалық немесе батыс халықтарының үстемдігі мен дамуын басқа ұлттардан жоғары қоятын философиялық ұғымдар жиынтығы:
Варварлық көзқарас
Еуроцентристік тұжырымдама
Далалық жарғы
Азияцентристік тұжырымдама
"Жоспарланбаған көші-қон туралы сөз болуы мүмкін емес... тайпа немесе тайпалық бірлестіктер жайылымдарын өздерінің жекеменшігі ретінде санайды, көрші тайпалардың басып кіруіне жол бермейді"- деп, жоспарлы көшпелілік туралы қорытындылаған көрнекті түркітанушы және лингвист:
Л.Гумилев
Л.Мейер
В.Радлов
Г.Потанин
Көшпенділер үшін мал төлдетіп, жүн қырқу үшін қоныстанатын мезгілдік көші - қон:
жайлау
қыстау
күзеу
көктеу
Ботай қонысының алып жатқан жер көлемі:
10 гектар
12 гектар
15 гектар
20 гектар
