Η επιφυλλίδα είναι τύπος κειμένου που αναφέρεται σε διάφορα θέματα, όπως φιλολογικά, επιστημονικά, κοινωνικά, καλλιτεχνικά, και γράφεται από πρόσωπο ειδικό στο θέμα. Δημοσιεύεται σε εφημερίδα σε ορισμένη θέση και χωρίζεται, συνήθως, από την υπόλοιπη ύλη με ολοσέλιδη ή μικρή γραμμή. Ο επιφυλλιδογράφος μπορεί να ξεκινήσει από ένα επίκαιρο θέμα, αλλά δε μένει προσκολλημένος στην επικαιρότητα, προχωρεί σε παρατηρήσεις και σκέψεις διαχρονικού χαρακτήρα και γενικότερου ενδιαφέροντος. Το κειμενικό αυτό είδος λόγω του περιεχομένου του απευθύνεται σε ένα περιορισμένο κοινό, που έχει ειδική γνώση και ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το διαπραγματευόμενο θέμα.

Τα προγράμματα της τηλεόρασης με βάση το περιεχόμενό τους διακρίνονται σε ενημερωτικά και ψυχαγωγικά. Τα πρώτα περιλαμβάνουν κυρίως τα δελτία ειδήσεων αλλά και εκπομπές στις οποίες συζητούνται επίκαιρα θέματα πολιτικού, κοινωνικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος. Στα ψυχαγωγικά εντάσσονται οι κινηματογραφικές ταινίες, η διοργάνωση ή προβολή μουσικών εκδηλώσεων και ποικίλα τηλεπαιχνίδια. Και τα δύο είδη προγραμμάτων αποτελούν συχνά το συνήθη τρόπο ενημέρωσης και ψυχαγωγίας των ασθενέστερων οικονομικά στρωμάτων.

Ο χαρακτήρας και οι κατευθύνσεις του εκπαιδευτικού συστήματος επιδρούν σημαντικά στη δημιουργία μιας διάθεσης αποχής από το κοινωνικο-πολιτικό γίγνεσθαι. Η παιδεία δε διαμορφώνει ολοκληρωμένες προσωπικότητες με πολιτική συνείδηση και υγιείς κοινωνικούς προβληματισμούς. Ο εξειδικευτικός και τεχνοκρατικός της χαρακτήρας στοχεύει απλώς στον παραγωγικό άνθρωπο χωρίς αναζητήσεις και ευρύτερα κοινωνικο-πολιτικά ενδιαφέροντα. Η ανυπαρξία, εξάλλου, συλλογιστικών δραστηριοτήτων στα πλαίσια της σχολικής ζωής δεν καλλιεργεί τις κοινωνικές αρετές του νέου, όπως είναι το πνεύμα συλλογικότητας, συνεργασίας, συμμετοχής στην επίλυση κοινών προβλημάτων.

Η προγονοπληξία και η προοδοπληξία είναι διαμετρικά αντίθετες σημασιολογικά έννοιες. Η πρώτη σημαίνει την άκριτη προσκόλληση στα πολιτιστικά στοιχεία του παρελθόντος. Το άτομο παραμένει με δογματικό και αμετακίνητο τρόπο προσηλωμένο στο παρελθόν, μυθοποιεί στη συνείδησή του όλα ανεξαίρετα τα παραδοσιακά στοιχεία και επιδεικνύει ιδιαίτερη εμμονή στον πολιτισμό των προγόνων. Αντίθετα, η προοδοπληξία εκφράζει την αποδοχή όλων των στοιχείων του σύγχρονου πολιτισμού, θεωρεί την Παράδοση παρωχημένη έκφραση ζωής, που επιδρά αρνητικά στο παρόν και αναστέλλει κάθε δημιουργική δραστηριότητα και εξέλιξη. 

Το καταναλωτικό και ευδαιμονιστικό πρότυπο ζωής προκαλεί αρνητικές συνέπειες στον ιδεολογικό κόσμο και στην πολιτική συνείδηση του ατόμου. Ο μονομερής προσανατολισμός στον υλικό ευδαιμονισμό, στην κυρίαρχη, δηλαδή, αντίληψη που συναρτά την ευτυχία με την απόκτηση πληθώρας υλικών αγαθών, απομακρύνει το άτομο από ιδεολογικές αναζητήσεις, υψηλές αξίες και ιδανικά και το καθιστά αδιάφορο για τα κοινά, αμέτοχο στα πολιτικά δρώμενα. Συχνά, ο καταναλωτής δίχως ευρύτερους πνευματικούς, πολιτικούς και κοινωνικούς προβληματισμούς και όντας δέκτης αποπροσανατολιστικών προτύπων, αδυνατεί να διαμορφώσει ατομική βούληση και ετεροκαθορίζεται.

Ο πνευματικός άνθρωπος λειτουργεί για την εποχή του όπως ο σεισμογράφος σε μια περιοχή. Ο σεισμογράφος είναι ένα ειδικό τεχνολογικό μέσο το οποίο με τις ευαίσθητες κεραίες του καταγράφει με ακρίβεια τη σεισμικότητα μιας γεωγραφικής περιοχής, παρακολουθώντας ακόμη και τις ελάχιστες και δυσδιάκριτες δονήσεις που προκαλούνται στον εσωτερικό φλοιό της γης. Προλαμβάνονται, έτσι, επικίνδυνα σεισμικά φαινόμενα και προστατεύεται ο πληθυσμός. Ανάλογα και ο πνευματικός άνθρωπος με τους διευρυμένους πνευματικούς ορίζοντες, την ιδιαίτερη ευαισθησία του, την κριτική και διεισδυτική θεώρηση της κοινωνικο-πολιτικής και πολιτιστικής πραγματικότητας μπορεί να διερευνά όλες τις πτυχές της, όπως την παθογένειά της, τις ιδεολογικές τάσεις, να τις αναλύει και να διατυπώνει χρήσιμες και εποικοδομητικές προτάσεις για την αντιμετώπιση των σύγχρονων και μελλοντικών προβλημάτων.

Τα τελευταία χρόνια η αυτοματοποίηση έδειξε πως είναι ικανή να επιτελέσει κάθε παραγωγικό έργο. Όχι μόνο κάνει σχετικά απλές δουλειές, όπως η κατασκευή τμημάτων αυτοκινήτων ή ψυγείων, αλλά στοιχειοθετεί εφημερίδες, οδηγεί αυτόματα τρένα σύμφωνα με προκαθορισμένο πρόγραμμα και εξορύσσει κάρβουνο που μας χρειάζεται. Άρχισε, μάλιστα, τελευταία να μας οργώνει τα χωράφια και να θερίζει τις σοδειές. Μπορεί να μην απέχει πολύ η μέρα που ουσιαστικά όλα τα αγαθά που χρειαζόμαστε, θα κατασκευάζονται σε αυτόματα εργοστάσια χωρίς βοήθεια χειριστών μηχανημάτων και που οι άνθρωποι θα είναι αναγκαίοι – όσον αφορά την παραγωγή – μόνο για τη λήψη διευθυντικών αποφάσεων και για το σχεδιασμό και τη συντήρηση των αυτόματων μηχανών.

Συλλογισμός είναι η διαδικασία με την οποία καταστρώνεται ένα επιχείρημα, μετά από μια λογική επεξεργασία και αποτελεί την πορεία από τις προκείμενες προς το συμπέρασμα. Οι συλλογισμοί με βάση την πορεία που ακολουθεί ο νους, για να φτάσει στο συμπέρασμα, διακρίνονται σε παραγωγικό, επαγωγικό και αναλογικό. Στον παραγωγικό συλλογισμό ξεκινούμε από κάτι γενικό και αφηρημένο και καταλήγουμε σε κάτι ειδικό. Στον επαγωγικό ακολουθούμε αντίστροφη πορεία, ξεκινούμε, δηλαδή, από το ειδικό και συγκεκριμένο και καταλήγουμε στο γενικό και αφηρημένο. Τέλος, στον αναλογικό από τα επιμέρους συμπεραίνουμε πάλι για τα επιμέρους.

Ο σημερινός νεοέλληνας δεν κοινωνεί, δε σχετίζεται, μόνο επιτίθεται, για να κερδίσει. Όποιος οδηγεί αυτοκίνητο στους ελληνικούς δρόμους, καταλαβαίνει του λόγου το ασφαλές: θωρακισμένος με προφυλακτήρα και μηχανή ο εγωκεντρισμός του νεοέλληνα επιτίθεται, για να κερδίσει προβάδισμα σε αυτή την ακοινώνητη κοινωνία. Το ίδιο επιτίθεται και ο μαθητής στους συμμαθητές του, για να κερδίσει προτεραιότητα βαθμού – αφού υποτάξαμε την εκπαίδευση στο όραμα του εμπορευματικού «πτυχίου». Το ίδιο και ο πολιτικοποιημένος φοιτητής επιτίθεται στον κομματικό αντίπαλο για χάρη της ιδεολογικής υπεροχής – όχι για χάρη της αλήθειας και του συμφέροντος των πολλών. Έτσι, η γλώσσα έχει πάψει να αναλύει, να ερμηνεύει, να υπηρετεί το διάλογο. Διαστρέφεται σε κώδικα επίθεσης και άμυνας, γυμνώνεται από κάθε νοηματικό πλούτο, μπλέκεται στις αμήχανες επαναλήψεις, για να καταλήξει συχνά στον κρετινισμό της βωμολοχίας που παρεμβάλλεται σε κάθε δεύτερη λέξη στο λεξιλόγιο την νεολαίας.