1866 жылы Эрнест Теккель

1858 жылы Герних Девид Торо

Иманжүсіп Құтпанұлы 1863 жыл

қоршаған орта факторларының жеке организмдерге, популяцияға, түрлерге әсерін зерттейтін экологияның бір саласы.

Ол адамның шаруашылық әрекеттерінің нәтижесінде енгізілетін және тірі табиғат пен өлі табиғаттың көптеген элементтерінен құралады.

Соңғы жылдары аутоэкология бұларға қоса, орта ластануының химиялық және физикалық түрліше нұсқауларына организмнің жауап қайтару ерекшеліктерін зерттейді.

бір сала

популяциялар экологиясы — жалпы экология саласы, оның зерттеу объектілері популяциялар санының өзгеруі және олардың ішіндегі топтардың қарым-қатынасы болып табылады. Демекология шеңберінде популяциялардың қалыптасу жағдайлары нақтыланады.

Демэкология-популяциялар экологиясы Экология және тұрақты даму табиғатты қорғау мен. Табиғи ресурстарды ұтымды пайдаланудың теориялық негізі.

Қазіргі уақытта синэкология табиғи бірлестіктердегі энергия алмасу, қоректік тізбек, кеңістік пен уақытқа тікелей қатысы бар биологиялық сан алуан тіршілік, биогенді элементтердің айналымы, эволюциясы, организмдердің бір-бірімен қарым-қатынасы, табиғи бірлестіктерді басқару, т.б. көптеген мәселелерді зерттейді.

популяцияның, табиғи бірлестіктердің және экожүйенің бір-бірімен өзара және қоршаған ортамен қарым-қатынасын зерттейтін экология бөлімі.

Синэкологияның қалыптасуына даниялық гидробиолог Солтүстік теңіздің таяз жағалауын мекендейтін устрица ұлуларының тіршілігін жан-жақты зерттеуі үлкен әсер етті.

Классикалық экология - биологиялық жүйелердің қоршаған ортамен байланыстарын зерттейді.

биосфераның бірлігін және тұтастығын зерттейді.

Экологиялық факторлардың жіктелуі. Барлық биологиялық жүйелер ашық жүйелер. Клетка ағза популяция бір түрге енетін ағзалар жиынтығы ценоз, бір жерде өмір сүретін көптеген ағзалардың және экожүйелердің түрінде.

қоғаммен қоршаған орта жүйесіндегі байланыс пен тәуелділікті қарастырады

жеке организмнің қоршаған ортамен қарым-қатынасын, ортаға бейімделу заңдылықтарын, сондай-ақ организм деңгейінен жоғарырақ тұрған биологиялық жүйелердің – популяциялардың, организмдер қауымдастықтарының, экожүйелердің, биосфераның ұйымдастырылу және қызмет атқару заңдылықтарын зерттейтін ғылым.

табиғи бірлестіктердің және экожүйенің бір-бірімен өзара және қоршаған ортамен қарым-қатынасын зерттейтін ғылым

жоғарғы иерархиялық деңгейлердің экожүйесін зерттейтін экология ғылымының бір саласы.

әртүрлі деңгейдегі геожүйелерді және оларға антропогендік өзгерістердің әсерн зерттейді.

жер бетіндегі экожүйелердегі және биосфералық деңгейдегі сыртқы орта құбылыстарының өзара байланысын және олардың тірі азғалармен қарым-қатынасын зерттейді.

адамның табиғи мәнін оның тіршілік ортасының экологиялық факторлардың денсаулыққа әсерлерін зерттейді.

адамның жеке басының қасиеттерін жетілдіріп, өзіндік болмысын қалыптастыру, қорғау туралы сала

кономикалық және табиғи шарттардың барлығы адамның өмір сүруіне қажетті әрі оның мұқтаждықтарын жан-жақты қамтамасыз ететін орта ретінде зерттейтін сала.

Жер бетіндегі және судағы өсімдіктер мен жануарлар қауымдастығын зерттейді

экология ғылымы жүргізген ғылыми-зерттеу жұмыстарынан қорытындыларды қалай пайдаланудың тәсілдерін көрсетіп беруді қарастырады.

агрожүйе байланыстарын,қалаэкожүйесін техносферасының қоршаған ортамен байланысын зерттейді.

табиғи құбылыстардың және антропогендік іс- әрекеттердің әсерінен қоршаған орта жағдайының өзгеруін бақылау, бағалау, тексеру және болжау жүйелері.

қоршаған орта жағдайларын болжау,бағалау, талдау мен бақылау жүйесі

қоршаған ортаға өз әсерін кері байланыс арқылы қабылдау

ағзалардың тіршілік әрекетіне байланысты бір біріне тигізетін сан алуан әсерлері.

процестердің қозғаушы күші немесе оларға ықпалы бар жағдай, қайсыбір процестегі, құбылыстағы мәнді жағдай

факторлық талдауда зерттелетін айнымалы шамалар арасындағы корреляция өрнегінің көрінісі

адамның барлық тірі организімдердің мекен ортасын табиғатты өзгеруіне әкеп соғатын немесе олардың тіршілігне тікелей әсер ететін сан алуан әрекеттері.

қоршаған ортаға адамның тигізген іс әрекетінің нәтижесі атмосфера өзен көл және мұхит құрамының өзгеруі сондай ақ технолоия қалдықтар

радиоактивтілік заттардың әсерінен топырақтың ластануы сөйтіп жалпы экожүйенің құрамы мен құрылысының бұзылуы жатады

жансыздан өрбу — тірі табиғатта ферменттердің қатысуынсыз организмнен тыс пайда болатын органикалық қосылыстар

Тіршіліктің пайда болуы туралы Абиогенездік (тірінің өліден пайда болуы) теория

эволюциялық дамудан пайда болды деген теория

органикалық қосылыстардың бәрі тек тірі организмнен ғана пайда болады, соған байланысты тірі организмдердің өлі материядан пайда болғанын теріс деп санайтын теория.

тіріден тірі пайда болуы деген теория

қазіргі тіршілік етіп жатқан организмдердің арқасында пайда болған табиғи күштер мен құбылыстар.

кез келген организімнің өсіп өніп көбеюіне ұрпақтарын жалғастыруға қолайлы табиғи тарихи қолайлы орта

судың беткі қабатында оның ағысымен қалқып жүретін ұсақ омыртқасыз жәндіктер

судың беткі қабатында оның ағысымен қалқып жүретін ұсақ омыртқалы жәндіктер

Судың түрлі қабаттарында белсенді түрде жүзіп жүріп тіршілік ететін ірі организмдер

судың терең қабатында еркін жүзіп жүретін балықтар т.б оорганизімдер

судың түбіндегі субстраттарда шөгінділерде тіршілік ететін организімдердің жиынтығы жер ауа тіршілік ортасы.

Судың түрлі қабаттарында белсенді түрде жүзіп жүріп тіршілік ететін ірі организмдердің ортасы

білгілі ареалда ұзақ мекендейтін өзара еркін будандаса алатын бір түрге жататын особьтар тобы

эволюциялық ұзақ уақыт бойы ареалдың белгілі бір бөлігінде тіршілік етіп, өз алдына дербес генетикалық жүйе тобы