Темучиннің монғол ақсүйектерінің құрылтайында «Шыңғысхан» (қаған) атағын алған жылы:

Шыңғысханның нақыл сөздерінен, әскери және азаматтық заңдардан тұратын заңдар жинағы мен оның жария етілген жылын көрсетіңіз:

Монғол мемлекетінің әкімшілік, әскери басқару жүйесінің дұрыс ретін көрсетіңіз (төменнен жоғары қарай):

Монғолдарда қабырға бұзатын, от лақтырғыш қаруларды қай мемлекетті бағындарған соң иеленді?

Шыңғысхан құрған Монғол мемлекетінің орталығы:

Монғолдардың басып алған жерлерде ұзақ уақыт басымдық жүргізуіне себеп болған саясаты:

Монғолдар тарапынан талқандалып, Жетісу жеріне наймандарды бастап келген хан:

ХІІІ ғасырдың басындағы қуатты Хорезм мемлекеті құрамына кірген аймақ (тар):

Шыңғысханның Қытайдағы жеңістері туралы хабар алып, Монғолияға елшілік аттандырған Хорезмшахтар мемлекетінің билеушісі:

Шыңғысханның Отырарға алтын, күміс, жібек, бағалы ері және басқа заттар тиеген 500 түйеден тұратын 450 адамы бар сауда керуенін жіберген жылы:

Шыңғысханның Қыпшақтарға соғыс жариялап, Отырарға шабуылдауын сылтау болған оқиға:

Монғолдардың дінаралық қарсылықты пайдаланып Жетісуға енген жылы:

Монғолдарға қақпасын ашып, осы үшін «қайырымды қала» атағын алған қала:

Отырарды монғолдардың қоршауы созылған уақыт:

Жошы келісім жасау үшін елшілерін жіберіп, монғолдардың қантөгіссіз алған қаласы:

Монғолдарда қатты қарсылық көрсеткені үшін толық жойылған Оңтүстік Қазақстанның (Сырдария бойындағы) үш қаласы:

Монғолдардың Қазақстан аумағын толықтай басып алған жылы:

Шыңғысханның көзі тірісінде ұлдарының әрқайсысына бөліп берген жер үлесінің атауы:

Оңтүстік, Оңтүстік-шығыс Қазақстан, Орта Азияны ұлыс ретінде иеленген Шыңғысханның ұлы

Шығыста Ертістен, батыста Еділге дейін, Әмудария мен Сырдарияның төменгі ағысын иеленген Шыңғысханның ұлы:

Шыңғысханның үшінші ұлы Үгедейдің иеленген ұлысы

Шыңғысхан ұлдары ұлыстарының түйіскен жері:

Жошы қайтыс болғаннан кейін, Шыңғысхан «Әкеңнің билігін қабылдап ал, ол барғысы келген жерлерге аттан» деп, Жошының мұрагері ретінде таныған немересі:

Шыңғысханның бұл төрт ұлы ақылды, батыл да ержүрек, әкесі мен бүкіл әскер және халық бағалаған адамдар болды. Олар Шыңғысхан мемлекетіне төрт діңгек ретінде қызмет етті. Әкесі олардың әрқайсысына мемлекет дайындап берді де, оларды төрт «жүйрік» деп атады, ал «жүйріктер» деп басқалардан ерекшеленген, асып түскен және алдыңғы қатарда тұрған кісілерді, тұлпарларды және басқаларды атайды»

деп Шыңғысхан туралы жазған Венециялық саяхатшы:

«XVI ғасырда Өтеміс қажы жазған «Шыңғыснама» еңбегінде: «Жошы өлген кезде оның үлкен ұлдары арасында олардың ішінде қайсысы ұлыс басшысы болатындығы туралы дау туды. Билік туралы дауды шешу үшін Шыңғысханға аттанды. Ханзадаларды қабылдаған ұлы аталары немерелеріне үш киіз үй тігуге бұйрық берді. Осылайша алтын босағалы Ақ Орда, күміс босағалы Көк Орда, болат босағалы Боз Орда тігілді» әр тігілген орданың иесін анықтаңыз:

Бүкілмонғолдық құрылтайда (ескі базада 1235 ж) Батыс елдеріне жорық жасауда монғол әскерлерінің қолбасшысы болған:

1236 жылы жорыққа шыққан монғол қолы 1241 жылы көктемде жеткен жері:

Монғолдардың Еуропаға жасаған жорығынан кері қайтуға себеп болған оқиға:

Еуропаға жасалған жорықтан кейін Монғол империясының 1\4 бөлігін құраған ұлыс:

Жошы ұлысының оңтүстік шекарасы өткен жерлер:

Қыпшақтар Сайынхан (ақылды хан) деп атаған Алтын Орда ханы:

1257-1266 жылдардағы билік құрған Батудың інісі:

Алтын Ордаға саяси дербестікті әкелген, Бату ханның немересі Мөңке-Темірдің билік құрған жылдары:

Жошы ұлысын билеушілердің ішінен бірінші болып, өз атынан теңге соқтырып, жарлықтар шығарған хан:

Алтын Орда мемлекетіндегі ханнан кейінгі әскерлердің бас қолбасшысы және сыртқы саясат басшысы:

Алтын Ордада атқарушы биліктің орган ретінде қаржы, салық, ішкі саясат саласын басқарған орган мен оның басшысы:

«Алтын Орда дәуірінде мемлекеттің екі бөлікке – оң және сол қанатқа бөлінуі Бату хан илеген кезде де жалғасты. Оң қанат Еділ бойынан Дунайға дейінгі аумақты қамтыды. Оның орталығы Еділдің төменгі ағысында орналасты. Сол қанат Шығыс Дешті Қыпшақ пен Сырдария алқабының жерлерін алып жатты. Мұнда Жошының үлкен ұлы мен оның ұрпақтары билік етті. Сол қанаттың орталығы – Сығанақ қаласы болды. Ұлыстар өз кезегінде жекеленген иеліктерге бөлінді. Оларға Жошының басқа ұлдары билік жүргізді». Мәтінге сүйеніп, оң қанат пен сол қанатты қай хандардың ұрпағы

басқарғанын анықтаңыз.

Қазақстанның солтүстік-батыс жерлерін иеленген Жошының ұлы:

Алтын Орда дәуірінде бағындырылған халықтан салық жинаушы лауазым иесі

XIV ғасырдың бірінші жартысында Алтын Орданы ең жоғары өркендеу деңгейіне жеткізген әкелі-балалы хандар:

Алтын Орда дәуірінде қайтадан ірі қолөнер және сауда орталығына айналған қалалар қатары:

ХІІІ ғасырдың 30-жылдарының өзінде ақша сарайы жұмыс істеген қала:

«Қалаларға әскердің кіруіне кедергі жасамау үшін қамал-қабырғалар мен қақпалар болуына рұқсат етілмеді» деп жазған ХІІІ ғасыр саяхатшысы:

Батудың тікелей ұрпақтарының бәрін жойып, Жәнібектен кейін 1357-1359 жылдары хан болған:

Алтын Орданың тарихында жиырмадан астам хан ауысқан нәубет пен сарай төңкерістері кезеңі: (ескі базада «Ұлы дүрбелең жылдары»)

Алтын Ордадан Орда Еженнің ұрпақтары бөлініп, Ақ Орда ұлысын құрған уақыт:

1380 жылы Куликов (о) даласындағы шайқас нәтижесі:

1380 жылғы Куликов (о) даласындағы шайқастағы соғысушы тараптар:

Әмір Темірдің қолдауымен Алтын Ордадағы билікті Мамайдың жеңілісінен кейін тартып алған Шыңғысхан ұрпағы:

Жошы ұрпақтарының барлық иеліктерін біріктіріп, Алтын Орда мен Ақ Орданың тағын біріктірген хан:

Алтын Орданың құлдырауына әкелген 1389, 1391, 1395 жылғы жорықтарды жасаған билеуші:

1395 жылы тақтан түсіп, Түмен қаласы маңында 1404 жылы қаза тапқан Алтын Орда ханы:

XV ғасырдың 50-70 жылдары толықтай құлаған Алтын Орда мемлекетінің орнына құрылған жаңа түркі мемлекеттері:

XV ғасырдың 50-70 жылдары толықтай құлаған Алтын Орда мемлекетінің орнына құрылған жаңа түркі мемлекеттері:

Монғол шапқыншылығы туралы «Бұл күн мен түн жаратылғаннан бастап, адамзат білмеген қасірет болды. Жылнамаларда осыған дейін мұндай апат сипатталмаған» деп жазған араб тарихшысы:

Монғол империясы құрылуының маңызды рөл атқарғандығы туралы қорытындыға келген тарихшылар:

Қазақстан аумағында Алтын Орда құлағаннан кейін құрылған мемлекеттер:

Жошы ұлысының шығыс бөлігінде Орда Еженнің иелік еткенін жазған XIV ғасырдағы парсы тарихшысы: («Жамиғ-ат тауарих» еңбегінің авторы)

Орда Еженнің Бату ханнан Шығыс Дешті Қыпшақты алғандығын жазған XVII ғасырдағы тарихшы:

Ақ Орда мемлекетінің астанасы:

Ақ Орданың Алтын Ордаға тәуелділігін XIV ғасырдың ортасында түпкілікті түрде жоюға тырысқан Ақ Орда хандары:

XIV ғасырдың 60-70 жылдары Ақ Орданы нығайтып, бүкіл Алтын Орданы біріктіруге тырысқан хан:

Мауараннахр билеушісі Әмір Темірдің басқыншылығына қарсы күрес жүргізген Ақ Орда ханы:

XIV ғасырдың 70-80-жылдары Моғолстан мен Ақ Орда аумағына ондаған жорықтар жасаған билеуші:

XIV ғасырдың 70-80-жылдардағы Орта Азия билеушісінің шабуылы нәтижесінде күйреген Оңтүстік Қазақстан қалалары:

XIV ғасырдың 70-80-жылдардағы соғыс кезінде күйреген Оңтүстік Қазақстан қалалары:

Ақ Орданы нығайтып, 1423-1428 жж билік құрған Ұрұс ханның немересі:

1425 жылы Сығанақ қаласымен бірге Сырдарияның орта ағысы бөлігін қайтарып алған Ақ Орда ханы:

1428 жылы Ақ Орда аумағындағы билікті иеленген Шайбани ұрпағы:

Үрімші арқылы Шығыс Түркістанға және Іле алқабында екі арба қатарласып жүре алатын тау асуын (жол) салған:

1307-1326 жылдары Моғолстанда билік етіп, өз есімі жазылып, өз есімімен аталған күміс теңгені айналымға енгізген хан:

Шағатай ұрпақтары өз үстемдігін жоғалтып, билік түркі-монғол ақсүйек қауымына (әмірлерге) өткен ұлыстың батыс иелігі орналасты:

Шағатай хандығының шығыс бөлігіндегі әмірлердің билікті бірден басып алмай, хан тағына Шыңғысхан ұрпағын отырғызғандығын жазған:

Дулат тайпасынан шыққан әмір Поладшының Моғолстан билеушілері әулетінің негізін қалап таққа отырғызған Шағатай ұрпағы:

Моғолстан мемлекетінің шегарасы «7-8 айлық жолға» ұзарғанын жазған тарихшы:

Тоғылық Темір ханның ордасы болған қала:

Моғолстанда ханға мемлекетті басқаруға көмектескен дулат тайпасынан шыққан әмірлер иеленген мұрагерлік жолмен берілетін лауазым:

1365 жылы «Батпақ шайқасында» Әмір Темір басқарған Мауараннахр әмірлерінің біріккен күштерін талқандаған:

Жүргізілген күрес нәтижесінде өзін Әмір Темірдің боданы деп тануға мәжбүр болған Моғол ханы:

XV ғ басында Әмір Темір ұрпақтарынан тәуелсіз саясат жүргізген:

XV ғ басында Моғолстанға ойраттар шабуыл жасай бастағанда билік құрған Қызыр Қожаның ұлы:

XV ғасырдың 30-жылдарының ортасында билікке келген Моғолстан ханы:

Моғолстанның Жетісуда жүргізген билігі нәтижесінде қалыптасқан үрдісі аяқталған жүз:

Әмір Темірдің Мауараннахрдағы әмірлерді жеңіп, билікті қолына алған жылы:

Әмір Темірдің ұраны ретінде айтылып, мөрге және сақинасына бедерленген сөздер:

Әмір Темір ұрпақтары Мауараннахрда қай уақытқа дейін билік құрды?

Әмір Темірден жеңілген Осман империясының сұлтаны:

"...Әмір Темірге 12 жасында Дамаск қаласында тұтқынға түсіп, Самарқанға әкетілді. Кейін отанына оралып, Әмір Темір туралы кітап жазған. Автор Әмір Темірдің құдай берген мемлекет басшысы болғанын, абыройлы, тәкаппар, ғылымды құрметтеген т.б. ерекше қасиеттер иесі болғандығын айтады. Ол аңға шығу мен шахмат ойнауды ұнатқан, тіпті бұл жағынан қабілеті жоғары болды. Ұйымдастырушылық талантымен көзге түсіп, жалғандыққа шыдамаған, қандай ащы болса да шындықты мойындаған. Сәтсіздіктер кезінде рухын жоғалтпай, жетістіктер кезінде қуанбаған. Әмір Темір батыл да ержүрек жауынгерлерді жақсы көрген, солардың арқасында «тау қопарған» және кереметтей жолы болған».

Мәтінге сүйеніп, Әмір Темірді суреттеген тарихшыны көрсетіңіз:

Әбілқайыр хандығының тарихи әдебиеттердегі басқаша атауы:

Әбілқайыр хан туралы «мемлекетті басқару бұрынғы дәстүрге сай келмеді» деп замандастарының жазуына себеп болған:

Әбілқайыр хан өзін қолдаған тайпалардың көсемдеріне қалаларды үлестер түрінде қандай құқықтық негізде таратты?

Әбілқайыр әскерлері мен ойраттар арасындағы (Үз-Темір тайшы) Сығанақ маңындағы шайқас болған жыл:

Әбілқайырдан кейін Шайбани ұрпақтарының билігін қалпына келтіру үшін күрес бастаған Әбілқайырдың немересі:

Ноғай Ордасының жер аумағы:

Ноғай Ордасының орталығы болған Сарайшық орналасты:

Сарайшық қаласының негізін Жошы ұрпақтарының қалаған уақыты:

Сарайшық қаласын Дон және Еділ казактарының басып алып, тонаған уақыты:

Ноғай Ордасының атауына байланысты болған Ноғайдың Алтын Орда мемлекетінде атқарған лауазымы:

Ноғай Ордасының негізгі тұрғындары:

Ноғай Ордасының XV ғ ортасында жеке мемлекет ретінде түпкілікті оқшаулануы кезінде билік құрған:

Ноғай Ордасындағы ұлыстардың басшысы болған түркі тайпаларының басшылары:

Ноғай Ордасының бірнеше дербес иеліктерге бөлінген уақыты:

Ноғайлар мен қазақтарды «екі туысқан Орда» деп атаған:

Сібір хандығының алғашқы астанасы болған қазіргі Түмен қаласын маңындағы қала:

XV ғасыр соңындағы Батыс Сібір хандығының астанасы:

Сібір хандығының дербес мемлекет ретінде орнығуына себеп болған:

Батыс Сібір хандығының негізін қалаған Шайбани хан ұрпағы:

1563 жылы хандық билікке келіп, ноғай, қазақ жерлеріне шабуыл жасап, Орыс мемлекетімен қарым-қатынасты үзген хан:

Атаман Ермак бастаған орыс казактарының 1581-1583 жылдары жаулап алған жерлері: