Font size
Worksheets6-9 ғғ Мәдениет 2 Қарахан Қарақытай Найман Керей Жалайыр
Total questions: 112
Worksheet time: 56mins
Ортағасырлық қаланың орталық бөлігі:
Цитадель
Рабад
Шахристан
Сардоба
Түргеш қағандарының теңгелері шығарылған қала:
Отырар
Тараз
Баласағүн
Суяб
Ортағасырларда ең ірі «әйгілі түркі қаласы» ретінде атап көрсетілген қала:
Тараз
Отырар
Сарайшық
Үргеніш
Археологтар ортағасырлық Баба- Ата жүртының орнынан тапқан қүрылыстың мерзімі:
VI-VIII ғғ.
IV-VI ғғ.
II-IV ғғ.
V-VIlғғ.
Ортағасырлық қала неше бөліктен түрды:
үш
екі
бес
алты
Ерте орта ғасырларда қала мәдениеті дамыған Қазақстан аймақтары:
Батыс Қазақстан
Солтүстік-шығыс Қазақстан
Орталық Қазақстан
Оңтүстік Қазақстан мен Жетісу
Оңтүстік Қазақстанда қала мәдениетін қалыптастыруға үлес қосқан ежелгі тайпа:
А)оғыз
В)қаңлы
С)найман
D)қимақ
Көне түркі руна ескерткіштерінде «балық» деген түркілік атаудың мағынасы:
Қала
Ғ имарат
Билеуші
Салық төлеуші
Ортағасырлық қаланың ақсүйектер қоныстанған бөлігі:
Шахристан
Цитадель
Рабад
Kөпіp
Тарихи деректерде «көпестер қаласы» деп аталған қала:
Суяб
Ақбешім
Сайрам
Тараз
Оңтүстік Қазақстанда түркі- соғдылық аталған мәдени кешен пайда болды:
XI XVI ғғ.
VI-IXғғ.
VIII-XIII ғғ.
IV-Xғғ.
. «Қарлұқтар елінде 25 қала мен қоныс бар» деп хабарлайтын деректер кездеседі:
Күлтегін жазбасында
Тоныкөк жазбасында
Орхон-Енисей жазбаларында
«Хұдуд әл-алам»
VI-IX ғғ. Қазақстан қалаларының негізгі халқын құрады:
Түркілер
Монғолдар
Арабтар
Салжүқтар
Ақыртас ғимараты орналасқан облыс:
Жамбыл
Шымкент
Қызылорда
Самарқан
Будда храмдарының орындары табылған ортағасырлық қалалар:
Суяб пен Науакент
Сығанақ пен Сауран
Сайрам мен Үргеніш
Қоялық пен Алмалық
Әкімшілік орталық қана емес, ірі сауда орны болған Суяб қаласы орналасқан алқап:
Іле алқабы
Талас алқабы
Шу алқабы
Сырдария алқабы
VI-IX ғғ. Оңтүстік Қазақстанда қала мәдениетін өркендетуде маңызды рөл атқарған халық:
салжүқтар
арабтар
соғдылар
монғолдар
VI—VIII ғғ. ортағасырлық
Баладж қаласы орналасқан:
Жайық бойында
Моңғолияда
Қаратау баурайында
Талас аңғарында
Ақыртас ғимараты салына бастаған кезең:
Моңғол дәуірінде
Қарлұқ қағанатының кезінде
Қыпшақ хандығы дәуірінде
Карахан дәуірінде
Ортағасырлық қалалардағы қолөнершілер, саудагерлер мен қарапайым халық мекені:
Рабад
Цитадель
Шахристан
Мешіт
Орталық Азияның, Төменгі Еділ бойының, Солтүстік Кавказдың түркі тілдес тайпалары өз жазуын пайдаланды:
УІ-ІХғғ.
XI~XVIғғ.
VI-VII ғғ.
IV-Xғғ.
Түркі қағандарының ерлік істері жазылған алғашқы құлпытас орнатылды:
542 жылы
582 жылы
524 жылы
563 жылы
568 ж. Византия императорына түрік қағанының жолдау хатын алып келген елші:
Маниах
Күлтегін
Білге
Земарх
Көне түркі жазуларының толық әліпбиімен қатар аудармасы да
жарияланған «Кілті ашылған Орхон жазулары» атты кітабының авторы:
Марко Поло
Т. Аткинсон
В. Томсен
Плано Карпини
Ертедегі заманда жазудың қажеттілігі туындады:
тымен
әкімшілік және дипломатиялық істер барысында
салық жинау барысында
жекеменшік қалыптасқан кезде
ертегілерді ұрпақтан-ұрпаққа
жеткізу мақсатында
Ең алғашқы көне түркі жазбалары кездесетін дерек:
Ақыртас ғимараты
Мырзарабат сардобасы
Едіге жырлары
Бұғыты ескерткіші
Көне түркі руналық әліпбиі пайда болған уақыт:
I мыңжылдықтың басында
I мыңжылдықтың соңында
I мыңжылдыктың ортасында
Б.з.б. I мыңжылдықтың ортасында
Түркі тілінде ксилография әдісі алғаш рет қолданылған мерзім:
VI ғасырдың бас кезінде
IV ғасырдың бас кезінде
VII ғасырдың бас кезінде
VIII ғасырдың бас кезінде
1893 жылы дат ғалымы В.Томсен
құпиясын ашқан алғашқы көне түркі сөзі:
«Тәңір»
«Ана»
«Батыр»
«Дала»
Қазіргі қазақтардың арғы ата- бабалары пайдаланған жазудың ежелгі үлгілері:
Орхон-Енисей жазуы
Еділ-Жайық жазуы
Алтай-Тарбағатай жазулары
Сырдария-Әмудария жазулары
Ғалым С.Е. Малов еңбегі:
«Орхон-Енисей жазбаларының қүпиясы»
«Көне түркі жазуының ескерткіштері»
«Түрік жылнамалары»
«Білге қағанды жоқтау»
Білге қағанға арналған «жыры мен сөзінің» авторы, түркі тілдес әдебиеттер тарихында өз атымен аталған алғашқы автор:
Күлтегін
Йоллығ-тегін
Тоныкөк
Иштеми қаған
Алғашқы түркі қағандарының ерлік істері жазылып, 582 жылы орнатылған қүлпытас:
Қашғар
Бұғыты
Қарғалы
Сақ
Түркілердің жетістігі болған ағашқа оймыш әдісімен басып жазу:
пиктография
каллиграфия
ксилография
иероглиф
Енисей алқабынан табылған руна жазуларының саны:
150-ден астам
200-ден астам
250-ден астам
350-ден астам
Түрік жазба әдебиетінің көне ескерткіштері:
«Күлтегін», «Тоныкөк»
«Даналық кітабы»
«Жүсіп-Зылиқа»
«Құт негізі-білік»
Еуропалық ғалымдар алғашқылардың бірі болып көне түркі жазуын зерттей бастады:
XVII ғасырда
XVIII ғасырда
XVI ғасырда
XIX ғасырда
Түркілердің жазуы болмаған деген пікірді жоққа шығарған жаңалықты ашқан ғалым:
Томсен
Г. Дерфер
Жан Поль Ру
Плано Карпини
Руна сөзінің мағынасы:
«ежелгі»
«сиқырлы»
«қасиетті»
«туған»
Орталық Азияның, Төменгі Еділ бойының, Солтүстік Кавказдын түркі тілдес тайпалары өз жазуын пайдаланды:
VII—VIII ғасырларда
III—IV ғасырларда
VIII—IX ғасырларда
VI—VIІ ғасырларда
Ежелгі түркілерде мәңгілік
қүдірет иесі, бүкіл жаратылыстың
бастауы саналған:
Тәңір
¥май-ана
Бөрі
Жусан
Қытай тарихшыларының мәлімдеуінше, тәңірге табыну
пайда болды:
б.з.б. II ғасыр
б.з.б. I ғасыр
б.з.б. IV ғасыр
б.з.б. Ill ғасыр
3. «Тәңіршілдік - адамзаттың бір Құдайға табынушылық діндерінің бірі» деген пікір қалдырған неміс ғалымы:
Джон Дальтон
Г. Дерфер
И. Фальк
Po6epr Майер
Соғдылардың Орталык Азияның біраз елдерінде таратқан ілімі:
Ислам
Манихей
Зороастризм
Будда
Түркілердің түсінігі бойынша, әлемді жаратқан және барлық дүниенің тағдырына иелік етуші:
¥май ана
Көк бөрі
Көк тәңірі
Зеңгі баба
Жетісу мен Орталық Азияда будда ілімі тараған мерзім:
ХІІ-ХІІІ ғасырлар
Х-ХІ ғасырлар
VII—VIII ғасырлар
ІХ-Х ғасырлар
Түркілердің дәстүрлі наным- сенімі:
тәңіршілдік
ислам
будда
манихейлік
Көк тәңірі, ¥май Ана, қасиетті Жер-Су, міне, осылар бізге жеңіс сыйлады!» деп жазылған
Бумын құрметіне қойылған ескерткіш:
Иштеми құрметіне қойылған ескерткіш:
Сұлұқ құрметіне қойылған ескерткіш:
Тоныкөк құрметіне қойылған ескерткіш:
Түркілерде отбасы және балалардың қамқоршысы саналды:
Ахурамазда
Ұмай ана
Аматерасу
Жер ана
. «Көне түркілердің арғы ата- бабалары Көк тәңіріне табынған», -деген пікір қалдырған дінтанушы,француз ғалымы:
Жан Поль Ру
Жан Поль Бельмандо
Г Дерфер
Фон Рикхтгофен
Қарахан мемлекетінің негізін қалаған билеуші:
Сатұқ Боғрахан
Оғұлшақ
Мұса
Ибраһим
Қарахан мемлекеті мен Г азнауилер арасындағы шекара болған өзен:
Сырдария
Іле
Шу
Taлac
Қарахан мемлекетінің батыстағы кіші қағанының ордасы:
Бүхара, кейін Самарқан
Сығанақ, кейін Түркістан
Сарай-Бату, кейін Сарай-Берке
Қарақорым
4. Қарахандықтарда
дінбасыларының меншігі:
Харадж
Иқта
Сойырғал
Вақф
5. Қарахан мемлекетінің құрылуында басты рөл атқарған тайпа:
қимақтар
қарлұқтар
қарақытайлар
наймандар
6. Қарахан мемлекеті екіге бөлінді:
1020 жж. соңында
1040 жж. соңында
1050 жж. соңында
1030 жж. соңында
Шығыс Қарахан әулеті қағанының ордасы:
Испиджаб
Суяб
Мыңбұлақ
Баласағұн
XII ғ. бас кезінен бастап Жетісуға шапқыншылық жасауды жиілеткен тайпалар:
Қидандар
Ғ ұндар
Саманилер
Салжүқтар
Қарахан билеушісі Мұса хан ислам дінін мемлекеттік деп жариялаған мерзім:
955 жылы
944 жылы
960 жылы
978 жылы
Қарахан мемлекетін құлатқан елдер:
Оғыз, Қыпшақ
Найман, Хорезм
Қыпшақ, Қимақ
Керей, Жалайыр
Екіге бөлінген Қарахан хандығының батыс бөлігінің территориясы:
Еділ мен Жайық
Жетісу
Мәуереннахр
Алтай
999 жылы қарахандықтар
талқандаған Орталық Азиядағы мемлекет:
Хиуалықтар
Кушандықтар
Саманилер
Соғдылар
1210 ж. Шығыс Қарахан әулетін талқандалған тайпалар:
Керейлер
Жалайырлар
Қыпшактар
Наймандар
Қарахан мемлекетінің шығыс бөлігінің қүрамына енген жерлер:
Мәуереннахр
Шыңжан
Жетісу мен Қашғар
Аралдың солтүстік жағалауы
Екіге бөлінген Қарахан мемлекеті қағанаттарының
арасындағы шекара:
Шу
Ертіс
Сырдария
Әмудария
1212 жылы Самарқанда Батыс Қарахан әулетінің соңғы өкілін тағынан тайдырды:
Найман ханы Күшлік
Қарақытай билеушісі Елюй Даши
Қыпшақтар
Керейіттер билеушісі Тоғырыл
Хорезм шахы Мұхаммед
Жер иеленудің иқталық жүйесі орныққан ортағасырлық мемлекет:
Қарахан
Қарақытай
Қыпшақтар
Оғыздар
Қарахан мемлекетіндегі билік иеленген екі тайпалық топ:
Дулу мен нушеби
Тоқсоба мен Иетиоба
Жігіл және яғма
Көкеркін және тухси
«X ғасырдағы араб географтары түркілерді исламға мүлдем жат халық ретінде сипаттайды», - деп жазған шығыстанушы:
В.В. Бартольд
Л.Н. Гумилев
Т. Омарбеков
О. Сүлейменов
Қарахан мемлекеті солтүстікте
Балқаш және Алакөл көлдерінің
бойымен шектесті:
Маңғыт елімен
Наймандармен
Қыпшақ хандығымен
Қарлұқ қағанатымен
1128-1212 жылдары Жетісу аймағында өмір сүрген мемлекеттік бірлестік:
Найман
Қарахан
Қарақытай
Керейіттер
Қазақ жеріндегі қарақытайлардың
билік қүрған уақыты:
1128-1212 жж.
960-1213 жж.
1225-1325 жж.
942-1212 жж.
Қидандар билеушісінің лауазымы:
Гурхан
Хан
Шаньюй
Қаған
Әйелдер билік жүргізген ортағасырлық ел:
Қарақытай
Қимақ
Қыпшақ
Қарахан
Қарақытай мемлекетінің билеуші:
Наркеш Дайын
Елюй Даши
Мұса
Инанч-білге
1141 жылы біріккен салжұқ-
қарахан әскерін талқандаған
мемлекет:
Қашқария мемлекеті
Қыпшақ хандығы
Қимақ қағанаты
Қарақытай мемлекеті
IX ғ. ¥йғыр қағанаты құлағаннан
кейін Орталық Азияның шығыс
бөлігін басып алған тайпалар
Қидандар
Қарлұқтар
Наймандар
Оғыздар
Қарақытай гурханының өз маңайындағыларға енші жер бермеуінің себебі:
: Олардың күшейіп кетуінен
қауіптенді
Салық мөлшерінің азаюынан
қорықты
Жер тапшылығы
Көшпелі өмір салты нақты жерді белгілеуге мүмкіндік бермеді
XII ғасырдың 40-жылдарынан
бастап Қарахан мемлекетінің
Орталық Азиядағы жерлерін басып
ала бастаған мемлекет
Жалайыр
Найман
Қарақытай
Оғыз
Қытайдың біріккен күштері Қидан мемлекетін талқандады:
1105 жылы
1115 жылы
1125 жылы
1118 жылы
6. Қарақытай ордасы:
Ғұзорда
Янгикент
Ескі Гузия
Жент
Қарақытай мемлекеті
құлағаннан кейін билікті қолына алған:
Алтын Орда ханы Батый
Хорезм шахы әл-Арслан
Найман ханы Күшлік
Қимақ ханы Жанақ
Гурхан сөзінің мағынасы:
«Хандардың ханы»
«Тәңірдің жердегі өкілі»
«Жеңілмейтін»
«Бөріден тараған»
Қарақытайларға алым-салык төлеген мемлекеттер:
Хорезм, Қарахан
Наймандар, Керейлер
Моңғолдар, ойраттар
Барластар, маңғыттар
Қарақытай мемлекетінің ордасы орналасты:
Әмудария өзені бойында
Тарым өзені бойында
Іле өзені бойында
Шу өзені бойында
Елюй Даши қайтыс болған жылы:
1138ж.
1117 ж.
1143 ж.
1155ж.
Қидандардың Жетісуға орнығып, жергілікті түркі тілдес тайпалармен араласқаннан кейінгі атауы:
саманилер
түргештер
қарлұқтар
қарақытайлар
Моңғолиядан Шыңғысхан ығыстырған наймандардың
Күшліктің баскаруымен Жетісуға келген жылы:
1260 жыл
1214 жыл
1212 жыл
1208 жыл
. Қарақытай мемлекетінде мұсылмандарды қудалау басталды:
ХІ ғ. соңында
XII ғ. соңында
ХІ1 ғ. басында
XI ғ. басында
20. Қарақытай мемлекетіндегі салық мөлшері:
.
Әр отбасынан бір динар
Әр отбасынан екі динар
Әрбір 15-ке толған ер адамнан бір динар
Әр мал басынан бір динар
Найман мемлекетінің орталығы болған қала:
Балықты
Талхир
Ілебалық
Күлтөбе
2. Наймандардың батыстағы көршісі:
Қыпшақтар
Енисей қырғыздары
Керейіттер
Қоңыратгар
XI ғ. басында наймандар мен керейіттер билеушілерінің
несториан дінін қабылдау себебі:
Византиямен байланыс орнату үшін
Христиандық Ресейдің әсер етуі
Орталық билікті нығайту мақсатында
4. VIII ғ. ортасында наймандар қалыптасқан жер:
Ертіс пен Орхон өзендері аралығында
Сырдария мен Әмудария аралығында
Алтай-Тарбағатай
Іле мен Шу аралығында
5. Жалайырлар туралы мәлімет беретін деректер:
зең
қытай деректері
грек тарихшыларының деректері
араб саяхатшыларының
жазбалары
моңғол жылнамалары
Жалайыр тайпасының өкілі, Шыңғысхан әскері
қолбасшыларының бірі:
Жамүқа
Елюй Даши
Мұқылай
Күшлік
1201 ж. наймандардың түркі тілдес тайпа өкілдері қатысқан қүрылтай ұйымдастыру мақсаты:
Моңғолдардың күшеюін тоқтату
Ляо империясының жерін өзара бөлісу
Сауда орталықтары болған ортақ қалаларда баж салығын белгілеу
Арабтарға қарсы әскер қүру
Наймандардың солтүстіктегі көршісі:
Енисей қырғыздары
Қаңлылар
Еділ қалмақтары
Керейіттер
VI-VII ғасырларда жалайырлар енген мемлекет:
Түрік қағанаты
Батыс Түрік қағанаты
Шығыс Түрік қағанаты
Түргеш қағанаты
3. XIII ғасыр басында моңғолдардың қысымымен Шығыс Қазақстан, Жетісу аумағына қоныс аударған тайпалар:
Найман, керейіт
Маңғыт,қидандар
Меркіт, таңғүт
Қарлұк, қаңлы
4. Наймандардың шығыс көршілері:
Қыпшақтар
Енисей қырғыздары
Керейіттер
Жалайырлар
Керейіт мемлекетінің ордасы:
Балықты
Баласағүн
Үзкент
Битөбе
1204 ж. моңғолдардан жеңілген наймандар Күшлік бастаумен көшіп кеткен жер:
Жетісу
Алтай
Бетпакдала
Сырдарияның төменгі бойына
1125 ж. қай мемлекеттің қүлауы нәтижесінде наймандар мен керейіттер тәуелсіздік алды?
Ляо
Хорезм
Қарахан
Моңғол
Сегіз тайпаның бірігуінен пайда болған мемлекет:
Қимақ
Қидан
Моңғол
Найман
XII ғасырдың соңы -XIII ғасырдың басында Найман хандығы ыдырады:
екі бөлікке
үш бөлікке
төрт бөлікке
сегіз бөлікке
1203 ж. басталған соғыс:
Монғол - керейіт
Найман - керейіт
Монғол - найман
Жалайыр - найман
Керейіт мемлекетінің әлсіреу себебі:
Наймандардың шапқыншылығы
Ұйғырлармен қарым-
қатынасының шиеленісуі
Өзара араздықтың әсерінен
Шыңғысханның шапқыншылығы
Моңғол деректерінде өзін гурхан жариялап, жалайырлар мемлекетін құрған:
Жамұқа
Даян
Маркус
Шахмәлік
13. Керейіттер мемлекетінің билеушісі:
Темучин
Жамұқа
Тоғрүл хан
Күшлік хан
Қыпшақ хандығының сол қанатының орталығы:
Испиджаб
Сығанақ
Янгикент
Сарайшық
VII—VIII ғасырлардың Қыпшақ тарихындағы орны:
Батыс Түрік қағанаты құрамындағы кезең
Қимақ қағанаты құрамындағы кезең
дербес Қыпшақ хандығы
Әбілқайыр хандығындағы кезең
