Font size
WorksheetsQH 8(7) grade #1-4
Total questions: 63
Worksheet time: 32mins
XVIII ғасырдағы Қазақ хандығы қай ханның тұсында Үш Жүзге бөлінбестен біртұтас мемлекет болып қала берді:
Хақназар хан
Қасым хан
Тәуке хан
Абылай хан
Тәуке ханның мұрагері:
Абылай
Әбілқайыр
Қайып
Сәмеке
XVIII ғасырдың басында орталық хандық билік әлсіреген кездегі Орта Жүздің билікке ұмтылған сұлтан (дары)
Жолбарыс
Сәмеке
Болат
Әбілқайыр
Күшік
XVIII ғасырдың басында орталық хандық билік әлсіреген кезде Ұлы жүздің ханы болған
Жолбарыс
Әбліқайыр
Сәмеке
Болат
XVIII ғасырдың басында Кіші жүздің бірден-бір билеушісі болған
Нұралы
Жолбарыс
Сәмеке
Әбілқайыр
XVIII ғ басында Қазақстан аумағына қауіп төндірген (дер):
Еділ қалмақтары
Дон казактары
Маньчжурлар
Жоңғарлар
Башқұрттар
XVIII ғ басында Қазақстан аумағына қауіп төндірген (дер):
Жетісу казактары
Орал казактары
Дон казактары
Ауған көшпелілері
Сібір казактары
Тәуке хан қайтыс болғаннан кейінгі хандардың әрекеті сепаратистік әрекет болатын. Сепаратизм бұл:
Шексіз билікке ұмтылу
Өзінше бөлініп шығуға, жеке билікке ұмтылу
Бір орталыққа бағынған мемлекет құруға ұмтылу
Тәуелді мемлекеттің тәуелсіздікке ұмтылу әрекеті
Жоңғар мемлекетінің географиялық орналасуы:
Қытайдың солтүстігі
Қазақстанның оңтүстік-шығысы
Еуразияның Қиыр Шығысы
Тибет, Гоби шөлі
1635 жылы Жоңғар хандығының негізін салған:
Даваци
Әмірсана
Галдан Церен
Батыр
Жоңғарлардың «Далалық жарғы» атты әскери және азаматтық заңдар жинағы шыққан жыл:
1640 ж
1652 ж
1635 ж
1643 ж
XVII ғ Жоңғар хандығы жауынгерлерінің жалпы саны:
80 мың
20 мың
100 мың
200 мың
XVIII ғ «Олар мылтықтарын аттан түсіп ататын» деп, жоңғарларда атыс қаруы – мылтықтың болғанын жазған:
И.Ренат
И.Георги
Н.Коншин
А.Левшин
XVII ғ аяқ жағына қарай жоңғарларда пайда болған қару түрі:
Зеңбірек
Садақ
Білтелі мылтық
Екі жүзді семсер
Жоңғарларға зеңбірек құюды үйреткен, тұтқынға түскен швед офицері: («Жоңғария картасы» еңбегін авторы)
А.Вамбери
И.Г.Ренат
И.Георги
А.Левшин
Жоңғарлардың негізгі шаруашылығы:
Егіншілік
Қолөнер
Сауда
Мал шаруашылығы
Жоңғарларды қызықтырған, маңызды сауда жолдары орналасқан Қазақ жері (лері):
Жетісу, Сырдария өңірі
Еділ, Жайық бойы
Арал мен Каспий аралығы
Алтай мен Балқаш аралығы
Қазақ хандығына жоңғар шапқыншылығының себебі (тері):
Қазақ жерлерін Қытайларға жаулап алып беру
Жоңғарлардың қазақ жеріндегі сауда жолдарына бақылау орнатуға тырысуы
Салық төлейтін тәуелді халық санын ұлғайту
Еділ қалмақтарымен байланыс орнату
Қазақ жерлеріне маньчжурларды қоныстандыру
Қазақ хандығына жоңғар шапқыншылығының себебі (тері):
Еділ қалмақтарымен байланыс орнату
Қазақ жерлері арқылы орыс жерлеріне шабуылдау
Жергілікті тұрғындарды тәуелділікте ұстау
Қазақ жерлеріне маньчжурларды қоныстандыру
Шұрайлы жайылымдар мен сауда-қолөнер орталықтар басып алу
Жоңғарияның көрші мемлекеттерге қауіп төндіргені соншама, онымен өз қатынасын реттеген империя:
Ресей
Иран
Орта Азия хандықтары
Қытай
Жоңғарлардың XVIII ғ 20-жылдарының бас кезінде жоңғарлардың Қазақ жеріне кезекті ірі жорық жасауына қолайлы жағдай қалыптастырған:
Ресейдің Ертіс өзені бойына бекіністерді көптеп салуы
Еділ қалмақтарының Кіші Жүз аумағына шабуылдауға келісуі
1722 жылы Қытай императоры Кансидың дүниеден өтуі
Жоңғарлардың Орта Азия хандықтарынан қолдау табуы
Жоңғар билеушілері Еділ бойындағы қай ханға қазақтарға бірлесіп қимыл жасауға үндеді:
Әмірсанаға
Лама Доржыға
Аюкеге
Галдан Церенге
Ресей көрші жатқан екі көшпелі мемлекеттің өзара қарым-қатынасына қарсы қандай саясат ұстанды:
Жоңғарларды қолдады
Бейтарап болды
Қазақтарды қолдады
Қытайға айдап салды
Қазақтар мен жоңғарлар соғысып жатқан кездегі Ресей империясының Жоңғар мемлекетіне қауіп төндіре алмауының себебі:
Ресей Ертіс бойындағы салынған әскери бекіністерін нығайтып жатты
Ресейде император І Петр тақтан кетіп, «сарай төңкерісі» болып жатты
Ресей Швециямен соғысып жатқан болатын
Ресей Түркиямен соғысып жатты
1723 жылдың көктемінде қазақтардың алауыздығын пайдаланып, қазақ жеріне басып кірген:
Әмірсана
Галдан Церен
Цеван-Рабтан
Лама Доршы
Жоңғар шапқыншылығының алғашқы соққысына ұшыраған Қазақ хандығының аумағы (-тары):
Ұлытау
Жайық бойы
Сыр бойы
Жетісу
Ертіс
Жоңғарлармен бір ай бойы соғысып, қорғанған қала:
Сарайшық
Ташкент
Сайрам
Сауран
Жоңғарлар жаулап алған Оңтүстік Қазақстандағы қала (лар):
Сарайшық
Орынбор
Ташкент
Сайрам
Түркістан
1723 жылғы Жоңғар шапқыншылығынан салыстырмалы түрде аман қалған аймақ:
Қазақстанның оңтүстік-шығысы
Қазақстанның солтүстік-батысы
Қазақстанның батысындағы алыс аймақтар
Қазақстанның солтүстігіндегі аймақтар
«Ақтабан шұбырынды» оқиғалары туралы жазған ақын мен оның туындысын көрсетіңіз:
Абай Құнанбайұлы, «Ескендір»
Шәкәрім Құдайбердіұлы, «Қалқаман-Мамыр»
Ақтамберді Сарыұлы «Жауға шаптым ту байлап»
Қожаберген жырау «Елім-ай»
«Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» жылдары:
1723-1725 ж.ж
1723-1730 жж.
1723-1733 жж.
1723-1727 ж.ж
Қазақтардың көшіп, Жайық бойына жетуіне байланысты едәуір мазасыздыққа ұшыраған Ресей империясының қол астындағы халық (тар):
Өзбектер
Қырғыздар
Башқұрттар
Қарақалпақтар
Қалмақтар
Жоңғар шапқыншылығы салдарынан Сырдария өзенінен өтіп кеткен Орта Жүз руларының көпшілігі қоныстанған жер:
Ташкент қаласының төңірегі
Сарайшық қаласының төңірегі
Түркістан қаласының төңірегі
Самарқан қаласының төңірегі
Жоңғар шапқыншылығы салдарынан Хиуа, Бұқар хандықтарына көшіп кеткен қазақтар:
Орта жүз қазақтарының бір бөлігі
Кіші жүз қазақтарының едәуір бөлігі
Ұлы жүз қазақтарының көпшілігі
Кіші және Орта жүз қазақтары
Ақтабан шұбырынды жылдары қазақтардың үштен екі бөлігі қырғынға ұшырады деп жазған:
А.Левшин
Ш.Уәлиханұлы
Ш.Құдайбердіұлы
Ы.Алтынсарин
Қазақтардың жеңіліп, «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұламаға» душар болуының бірнеше себебінің бірі:
Қазақтардың біртұтас болуы
Көрші елдермен одағы
Орыс әскерімен одағы
Елдің жұтқа ұшырауы
«Ақтабан шұбырынды» жылдарынан қалған «Қайың сауған» сөзінің мағынасы:
Халықтың жылыну үшін қайыңды отын ретінде пайдалануы
Халықтың қайың бұтақтарынан найза жасауы
Халықтың аштықтан өлмес үшін қайың сөлін ішуі
Халықтың орман арасына орда тіккен жоңғарлар әскерін қыруы
Қазақтардың қарақалпақ, түрікмен, өзбек, башқұрт, қалмақтармен жерге таласқан дау-дамайларына алып барған әрекеті:
Қазақтардың солтүстікке қарай жаппай ағылуы
Қазақтардың батысқа қарай жаппай ағылуы
Қазақтардың шығысқа қарай ағылуы
Қазақтардың оңтүстікке қарай жаппай көшуі
Адамдардың тұрғылықты мекенінен әртүрлі себептермен басқа жерге қоныс аударуы, көшіп-қонуының аталуы:
Ассимиляция
Социогенез
Депортация
Миграция
Қыс қатты болған жылдары аштықтан, суықтан малдың қырылуы, мал өлімі, індеттің таралуы:
Оба
Сүзек
Жұт
Ашаршылық
1716-1719 жылдары билік еткен қазақ ханы. Оның тұсында Қазақ хандығының сыртқы жағдайы өте шиеленісті болды:
Болат хан
Тәуке хан
Әбілмәмбет хан
Қайып хан
1663-1727 жылдары өмір сүріп, 1697-1727 жылдары билік құрған Қазақ хандығына басып кірген Жоңғар билеушісі:
Галдан Церен
Цэван-Рабтан
Әмірсана
Лама-Доржы
«Далалақ аймқтардағы қырғыздар (қазақтар) туралы заңдар жинағы» еңбегінде қазақтарды сипаттаған тарихшы:
А.Левшин
И.Георги
Д.Бульжер
И.Крафт
«Қырғыздарда (қазақтарда) әскери өнер қасиетті саналып, онымен бүкіл халық айналысты. Қару ұстай алатындардың барлығы өзімен бірге қылыш, кем дегенде пышақ алып жүруі, ал ел шетіне жау тигенде халық жасағы құрамына қосылуы тиіс болды».
Қазақ қоғамындағы әрбір ер кісі жауынгер болуға міндетті еді. Бұл туралы жазған ХІХ ғасырда Қазақстанда болған зерттеуші:
П.Паллас
Д.Кэстль
Я.Гавердовский
И.Крафт
Қазақ қоғамындағы әрбір жасақтың арғы ата-бабасының руындағы қасиетті саналатын тұлғаның есімімен аталатын айқаймен күш шақыруы:
Жеті ата
Ата-аймақ
Сұлтан
Ұран
Түркі тілдес халықтар мен қазақ халқының мифологиялық арғы атасының есімін білдірген жалпы қазақтың ұраны:
«Қазақ»
«Алаш»
«Үш жүз»
«Қыпшақ»
Қазақтар шайқаста ерлігімен көзге түскен қатардағы жауынгерлер мен қолбасшыларды атады:
Тархан
Би
Батыр
Қараша
XVIII-XIX ғғ батыр атанған хандар қатары:
Сәмеке
Әбілқайыр
Тәуке
Абылай
Кенесары
Қазақ қоғамында айрықша ерлігімен танылған батырларды жерледі:
Отырардағы Арыстан баб кесенесіне
Түркістандағы Қожа Ахмет Ясауи кесенесіне
Самарқандағы Гүр-Әмір кесенесіне
Қаракеңгір өзені бойындағы Жошы хан кесенесіне
«Қырғыздар (қазақтар) әсіресе атқа мықты, өйткені балалары төрт жасқа келер-келместен, оларды атқа мінгізіп үйретеді. Бұлардың әйелдері де атқа мықты, қолдарына сойыл алып жауға шапқанда, еркектерге бергісіз»
Мәтіндік оқып қазақ әйелдерінің ерлігін суреттеген Ресей зерттеушісін көрсетіңіз:
Д.Флэтчер
И.Георги
И.Крафт
Ф.Назаров
«Олар өлімнен қорықпайды, жау қолына түскеннен гөрі қолына қару ұстап ақырғы демі шыққанша шайқасып өлгенді ерлік санайды» деп қазақ жауынгерлерінің ерлігі жайлы таңдаға жазған жаңа заманның ағылшын ғалымы:
И.Георги
И.Крафт
Д.Флэтчер
Ф.Назаров
Қазақ халқының беделді өкілдері Қарақұмда бас қосқан жыл:
1718 жыл
1710 жыл
1715 жыл
1723 жыл
Қарақұмда бүкілхалықтық жауынгерлік жасақ құру жөнінде шешім қабылдаған:
Бөгенбай батыр
Қабанбай батыр
Наурызбай батыр
Райымбек батыр
Жоңғар басқыншыларына тойтарыс беруді ұйымдастырушы хан:
Болат хан
Жолбарыс хан
Әбілқайыр хан
Сәмеке хан
1723 жылы 20 мың жауынгермен Еділ бойындағы қалмақтарға қарсы бірнеше жеңісті жорық жасаған:
Абылай
Әбілмәмбет
Әбілқайыр
Қайып
Өз тылын қауіпсіз еткен соң қалың қолды бастап, Сырдария бойына бет алып, 1724 жылдың көктемінде Түркістанды азат етіп, бір жыл бойы қолында ұстаған хан:
Абылай
Тәуке
Болат
Әбілқайыр
Құрамында 50 мың жауынгері бар бірлескен қазақ-қарақалпақ әскерінің қолбасшысы ретінде жоңғарларға қарсы бірнеше сәтті жорық жасаған:
Әбілмәмбет
Әбілқайыр
Болат
Сәмеке
Ордабасы құрылтайы өтті:
1728 ж
1730 ж
1726 ж
1723 ж
Қазақтың хандары, үш жүздің сұлтандары, билері, батырлары келген Ордабасы құрылтайы өткен аумақ:
Балқаш көлінің оңтүстігі, Итішпес Алакөл
Қазіргі Шымкент қаласының батысы
Ұлытаудағы Бұланты, Сарысу өзендерінің жағасы
Сайрам қаласы маңы, Күлтөбе
Ордабасы құрылтайында бүкілқазақтық әскери жасақтың бас қолбасшысы болып бірауыздан сайланған:
Әбілмәмбет
Сәмеке хан
Абылай хан
Әбілқайыр хан
Көшпелі ақсүйектердің аса маңызды мемлекеттік шешімдер қабылдайтын жиналысы, түркі халықтарының ең жоғарғы билік жүйесі:
Кеңес
Қаңқаш
Құрылтай
Жалпыхалықтық жиналыс
1693-1748 жылдары өмір сүрген мемлекет қайраткері, Кіші жүздің ханы:
Нұралы
Әбілқайыр
Барақ
Айшуақ
«Жорыққа аттанар алдында әрбір салт атты 20 жебе салынған қорамсақ асынады, жауға атылған әрбір жебенің мүлт кетпеуін қадағалайды... жаудың қаупі төнгенде өз отандастарына күндіз аттың үстінде оңға-солға бұрылу, түнде алау жағу арқылы белгі береді»
Қырғыз-қайсақ даласы (2-бөлім) немесе қырғыз-қайсақ елі мен халқы жайлы шолу (1803) еңбегінде қазақтарды сипаттаған:
А.Левшин
Д.Флэтчер
Я.Гавердовский
Ф.Назаров
