Шыққан тегін жасырған Абылайдың иеленген аты (аңыздарға сай оған бұл атауды Төле би берген):

«Қазақтардың аңыз әңгімелерінде Абылай айрықша қасиетті бар киелі керемет құдірет иесі болып саналады. Ешбір ханынң Абылайдай шексіз билікке қолы жеткен жоқ» деп жазған Абылайдың ұрпағы:

Ресей патша үкіметінің әкімшілігі Әбілмәмбетті тағынан тайдырып, оның орнына Абылайдың отыруын ұсынған және оған барлық жағынан қолдау көрсетуге уәде берген жылы:

XVIII ғасырдағы Қазақ хандығы билеушілерінің ішіндегі көрнекті мемлекет қайраткері:

Патша үкіметі Абылайды қай жүздің ханы ретінде таныды?

«Абылай хан ант қабылдаудың және патшаның сенім грамотсы мен тарту-таралғыларын тапсырудың салтанатты рәсіміне барудан бас тартты. «Мені хан етіп сайлаған халқым, олай болса, орыс патшасының тағына тағзым етіп, ант беруге міндетті емеспін»

Мәтіндегі Абылай ханның грамота алуға тиіс болған оқиға қай жүзге хан сайлануына байланысты болды?

Абылай хан Түркістанда бүкіл үш жүздің ханы болып сайланған жыл:

Абылайдың хан болып сайлануына игі ықпал еткен:

Абылай ханның ішкі саясатының бағыты (тары):

Абылай ханның ішкі саясатының бағыты (тары):

Абылай ханның кеңесшісі болған ықпалды саяси тұлға, жырау:

Абылайдың тұтқиылдан жасаған жоңғарларға қарсылық көрсете алмай, тұтқынға түскен жылы:

«Қазақ сұлтандары Жоңғар билеушілерінің билік үшін қырқыстарына араласып кетті. Бұл қазақтардың өз жауын әлсіретуіне және оңтүстік-шығыс аудандарын жоңғарлардан қайтарып алуына мүмкіндік туғызды. Абылай жоңғарлардың тақтан үміткер мұрагерлеріне қодау көрсету арқылы олардан қазақ жерлерін қайтарып алды»

Жоңғарияда тақ мұрагерлері арасындағы күрестің басталуына (1745 жылы) себеп болған оқиға:

Галдан Цэрен қайтыс болғаннан кейінгі Жоңғар тағына таласқандар:

Қытайдың Жоңғария жерінде Синьцзянь (Шыңжаң, Жаңашеп) атты жергілікті аймағын құрған жылы:

Еділ мен Жайық аралығындағы қалмақтардың бір бөлігінің Жоңғарияға қоныс аудара бастаған жылы:

«XVIII ғасырдың 70-жылдарының басында жалпы саны 180 мың адам болатын Еділ қалмақтары Қытай шебіне көшуге әрекет жасады. Кіші жүз бен Орта Жүздің жерлерін басып өткен әрі жорыққа қапысыз дайындалған қалмақтар қазақтардың әскери жасақтарынан күйрей жеңілді. Қазақтардың қалмақтармен ең ірі шайқасы Жем өзені бойында, Балқаш көлінің жағасында өтті. Мойынты өзенінің бойында Абылай бастаған 50 мың жасақ қалмақтарға ойсырата соққы берді. Бұл Абылай хан билігі тұсындағы орасан зор оқиға қазақ тарихында өзіндік атпен қалды»

Еділ қалмақтарының Қытай шебіне көшуге әрекет жасаған жорығының атауы:

Абылай хан Қытай үкіметімен дипломатиялық қарым қатынас орната бастаған жыл:

Жоңғар мемлекетінің Қытай әскерінен жеңіліп, мемлекет ретінде жойылған жылы:

«Қалдан Серен дүниеден өткен соң Жоңғариядағы таққа таласты Қытай билеушілері жіті бақылап, оны басып алуды көздеп отырды. Сөйтіп, қытай-жоңғар соғысы басталып кетті. Біз кездегі қуатты Жоңғар билеушісі Ресей мемлекетінің қамқорлығына үміт артып, Сібірге қашып баруға мәжбүр болды. Жоңғарияны Қытай әскері түгелдей әскері бағындырып алды»

Ресей мемлекетінің қамқорлығына үміт артып, Сібірден көмек сұраған Жоңғарияның соңғы билеушісі:

Жоңғария мемлекеті шекарасында мүдделері түйіскен мемлекет

Қазақ жасақтарының Қытай әскерлеріне қарсы Жоңғарияның ішкі бөлігіне жорық жасап, терең бойлап кірген уақыты:

Қытайдың Тарбағатай мен Іле өзені бойындағы жайылымдарды қазақтардың пайдалануына рұқсат етуге мәжбүр болған жылы:

Абылай хан қырғыздардан Байқырғыз, Жаңақырғыз болыстығын жасақтап, Көкшетау аумағындағы атығай руына қоныстандырған жылы:

Абылай ханны қайтыс болған жылы мен жерленген жерін көрсетіңіз:

Абылайды «Ол (Абылай) қалыптасқан нақты жағдайларға қарай бірде Ресейге, бірде Қытайға, енді бірде Жоңғарияға шын берілген болып көріне білді, ал шын мәнінде ешкімге де бас иген жоқ» деп сипаттаған орыс ғалымы:

«Абылай!» деп ұран тастау тіпті Сібір казак-орыстарында да бар. Олардың біреуі өзінің ұлын 1904-1905 жылдардағы орыс-жапон соғысына аттандырып тұрып, оған бата ретінде: «Абылай! Абылай» деп атой сал... «Абылай деп шабуыл жаса!» дегенін көрдім»

Абылайдың атын Сібір казактарының ұран ретінде пайдаланатынын жазған:

Абылай ханның атына берілген «Қазақ мемлекеттік халықаралық қатынастар және дүниежүзі тілдері университеті» орналасқан қала:

Абылай ханның құрметіне алып ескерткіш стела (ескерткіш құлпытас) орнатылған өңір:

Қазақтардың генеологиялық кестесі, тарихи жылнама:

1693-1787 жылдары өмір сүрген, қазақтың әйгілі ақын-жырауы, мемлекет қайраткері, Абылай ханынң бас кеңесшісі:

1722-1757 жылдары өмір сүрген жоңғар нойоны, Давацидің бақталасы, елдің күйзеліске ұшыраған кезінде Жоңғар хандығын билеуге үміттеніп, 1755 жылы Цинь империясына қарсы көтеріліс ұйымдастырған:

Сұлтан Абылай тап сол кезде күн өткен сайын күшейе түсті. Өзімен замандас қырғыздардың (қазақтардың) қай-қайсысынан болса да қулығы мен тәжірибесі жағынан артық, ақыл-парасаты жағынан әбден танымал, қол астындағы халықтың саны жағынан қуатты әмірші.Оның бұл қасиеті әсіресе 1771 жылдан кейін ерекше айқын көрінді. Ол бұл кезде Ресейге сырттай болса да бағынышты сияқты болып көріну туралы ойлауды да қойды, екіжүзділік жасамай-ақ, өзін нағыз дербес те тәуелсіз ханмын деп атай бастады»

Жоғарыдағы мәтінді келтірген «Қырғыз-қазақ немесе қырғыз-қайсақ ордалары мен даласының сипаттамасы» еңбегінің авторы: