Font size
Worksheets13 14
Total questions: 34
Worksheet time: 18mins
Геотектоникада тік және көлбеу бағытты тектоникалық қозғалыстардың рөлін әртүрлі бағалауға негізделген екі бағыт басым болып келді:
Рифтогене и Спридинг
Фиксизм и Мобилизм
Бірінші бағыт тік бағытты тектоникалық қозғалыстардың рөлі басым деген жорамалға негізделген.
Фиксизм
Морфизм
Геотектоникадағы екінші бағыт литосфераның эволюциясын блоктардың кең ауқымды көлбеу жылжуларымен байланыстырады. ал бұл блоктарға тұтас континенттер кіреді.
Мобилизм
Фиксизм
1-ші реттiк планеталық құрылымдар
платформалар және геосинклиндер
континенттер мен мұхиттар
II-ші реттiк құрылымдар
платформалар және геосинклиндер
континенттер мен мұхиттар
Континенттердің негізгі құрылымдық элементтері
жылжымалы белдеулер (эпиплатформалық орогендер, қатпарлы белдеулер мен рифттер, геосинклиндер)
континенттік платформалар
мұхиттар
тереңдік жарылымдар
Континенттік платформалар қалыңдығы ... континенттік қыртыстан тұрады
30-45км
35-45км
35-50км
30-40км
Континенттік платформалар ауқымындағы литосфераның қалыңдығы
250-300км
150-250км
150-200км
200-250км
Платформалар құрылысында екі құрылымдық этаж
Іргетас
Қыртыс
Тыс (жабынды)
Мантия
көне
іргетасы прекембрийлік
іргетасы фанерозойлық
жас
іргетасы фанерозойлық
іргетасы прекембрийлік
ұзындығы мыңдаған километрге және ені әдетте 1000 км-дей сызықтық планеталық құрылымдар. Олар шалғай-континент немесе континент аралық жағдайда орналасып, континенттік платформаларды ажыратады және жиектейді
Қатпарлы белдеулер
Эпиплатформалық орогендер
Рифттер
Бұрынырақ оларды геосинклиндер немесе геосинклин-ороген, қатпарлы геосинклинбелдеулері деп атап келген
Қатпарлы белдеулер
Эпиплатформалық орогендер
Рифттер
Геосинклиндер туралы ілім қашан пайда болған
Америкада ХІХ ғасырдың бірінші жартысында
Америкада ХІХ ғасырдың екінші жартысында
Америкада ХХ ғасырдың екінші жартысында
Америкада ХХ ғасырдың бірінші жартысында
Жылыстану нәтижесі әкеледі
керілуге
континенттік қыртыстың жаңа жаралымдар жасап ажырауына
мұхиттық типті қыртыстың ұлғаюына (рифтогенез, спрединг)
конвергенцияға
Сығылуға жатады
субдукция (астырма)
аккреция
коллизия
конвергенция
конвергенция
бірігу
сығылу
ажырау
керілу
Эпиплатформалық орогендер
ұзақ уақыт бойы платформа болып келген аумақтар орнында жаралады. Яғни олар қалыптаспай тұрып, дамудың платформалық сатысы болады.
жер қыртысын тектоникалық режиміне, құрылысына және даму тарихына байланысты ірі блоктарға бөледі.
континенттер мен мұхиттар арасында немесе континент шалғайларында Әлем мұхитының 20 % шамасын қамтиды.
тереңдік жарылымдар
ұзақ уақыт бойы платформа болып келген аумақтар орнында жаралады. Яғни олар қалыптаспай тұрып, дамудың платформалық сатысы болады.
жер қыртысын тектоникалық режиміне, құрылысына және даму тарихына байланысты ірі блоктарға бөледі.
континенттер мен мұхиттар арасында немесе континент шалғайларында Әлем мұхитының 20 % шамасын қамтиды.
Өтпелі зоналар
ұзақ уақыт бойы платформа болып келген аумақтар орнында жаралады. Яғни олар қалыптаспай тұрып, дамудың платформалық сатысы болады.
жер қыртысын тектоникалық режиміне, құрылысына және даму тарихына байланысты ірі блоктарға бөледі.
континенттер мен мұхиттар арасында немесе континент шалғайларында Әлем мұхитының 20 % шамасын қамтиды.
Тереңдік жарылым терминін ... жылы А.В. Пейве жер қыртысының аймақтық және планеталық жарылымдары үшін ұсынған.
1944
1945
1946
1947
тереңдік жарылымдар деген ілім алғаш ... жылы У. Хоббсжариялаған еңбекте пайда болған.
1910
1911
1912
1914
Енжар континенттік шалғайлар
айрықша ерекшелігіне сейсмикалық және жанартаулық белсенділігінің төмендеуі жатады
жерсілкіну ошақтарының жоғары концентрациясы бар белсенді сейсмофокустық зоналары (субдукция зоналары) болуымен айрықшаланады
Осы типті шалғайда континенттің немесе архипелагтың жағасында параллель бір немесе бірнеше жақын орналасқан жарылымдар созылады.
Белсенді континенттік шалғайлар
айрықша ерекшелігіне сейсмикалық және жанартаулық белсенділігінің төмендеуі жатады
жерсілкіну ошақтарының жоғары концентрациясы бар белсенді сейсмофокустық зоналары (субдукция зоналары) болуымен айрықшаланады
Осы типті шалғайда континенттің немесе архипелагтың жағасында параллель бір немесе бірнеше жақын орналасқан жарылымдар созылады.
Трансформдық континенттік шалғайлар
айрықша ерекшелігіне сейсмикалық және жанартаулық белсенділігінің төмендеуі жатады
жерсілкіну ошақтарының жоғары концентрациясы бар белсенді сейсмофокустық зоналары (субдукция зоналары) болуымен айрықшаланады
Осы типті шалғайда континенттің немесе архипелагтың жағасында параллель бір немесе бірнеше жақын орналасқан жарылымдар созылады.
Мұхит түбінің ең ірі құрылымдық элементтеріне не жатады.
Субдукция (астырма), аккреция, коллизия
қатпарлы белдеулер;
эпиплатформалық орогендер;
рифттер
мұхит орталық жоталар (МОЖ), біршама орнықты алқаптар – мұхиттық платформалар (тақталар) және трансформдықжарылымдар
континенттік платформалар;
жылжымалы белдеулер, тереңдік жарылымдар
Мұхиттарда кездесетін негізгі құрылымдар
Субдукция (астырма), аккреция, коллизия
қатпарлы белдеулер;
эпиплатформалық орогендер;
рифттер
мұхиторталық тау жоталары, мұхиттықтерең сулы шұңғымалар (желобтар), мұхиттық аралдар тізбегі немесе аралдықдоғалар және мұхиттық ойпаттар мен қазан-шұңқырлар
континенттік платформалар;
жылжымалы белдеулер, тереңдік жарылымдар
барлық платформалар тұтас бiр континент – Пангея ІІ-ге бiрiге бастаған, Тынық мұхит ойпаңы пайда болған.
Протерозойдың соңында
Рифейдің басында
Палеозойдың басында
Палеопротерозойдың аяғында
жаңа суперконтинент Пангея І пайда болған. Ал теңіз сулары қайта Панталассаға ығысқан.
Протерозойдың соңында
Рифейдің басында
Палеозойдың басында
Палеопротерозойдың аяғында
суперконтинент Пангея І ұсатыла бастайды. Тіршілік әлемінде қаңқасыз көп клеткалы организмдер пайда болады.
Протерозойдың соңында
Рифейдің басында
Палеозойдың басында
Палеопротерозойдың аяғында
Гондвана мен Солтүстік континенттердің (Солтүстік Америка, Шығыс Еуропа, Сібір, Қытай-Корей) және оларды бөлетін мұхиттардың (Палеоатлант, Палеотетис, Палеоазия) контуры айқындалған.
Протерозойдың соңында
Рифейдің басында
Палеозойдың басында
Палеопротерозойдың аяғында
Әлем мұхитының деңгейі қазіргіге жақын немесе одан төмендеу болған.
Мезойдың басында
Кайнозойда
сеноман ғасырында
тектоникалық белсенді белдеулер қалыптасуы жалғасқан
Мезойдың басында
Кайнозойда
сеноман ғасырында
мұхиттың қазіргі деңгейден 500 м-ден аса көтерілген
Мезойдың басында
Кайнозойда
сеноман ғасырында
