Font size
WorksheetsQH 8(7) G #17-20
Total questions: 76
Worksheet time: 38mins
Ресей империясының аумағындағы казак әскерлерінің атқарған негізгі қызметі:
Орыс армиясының шетелдерге жасаған жорықтарына қатысу
Егіншілікпен айналыса отырып, жер өңдеу
ұлт-азаттық көтерілістер, шаруалар мен жұмысшылардың көтерілістерін аяусыз басуға белсене қатысу
Ресейге жаңа жер қосып алуға белсене қатысу
Қиыр Шығыстың жаңа жерінде теміржол құрылысын салу
Ресей империясының аумағындағы казак әскерлерінің атқарған негізгі қызметі:
шекараны қорғау
Қиыр Шығыстың жаңа жерінде теміржол құрылысын салу
бекініс құрылыстарын салуға қатысу, полицейлік қызмет атқару
Шығыс Еуропадағы көтерілістерді басу
балық аулау, аңшылықпен айналысу
Казактардың 1835 жылға дейінгі әскери қызметті өтеу тәртібі:
30 жыл
50 жыл
40 жыл
өмір бойы
1835 жылдан кейін Ресей империясындағы барлық казактар үшін әскери қызметті атқару тәртібі:
50 жыл
30 жыл
40 жыл
өмір бойы
ХІХ ғасырдың орта кезіндегі соғыс уақыттарында Ресей казактары жасақтай алатын жауынгер саны:
100 мың
160 мың
50 мың
200 мың
Жайық казактарының ең алғашқы мекендері пайда болған уақыт:
1748-1755 жж
XVI ғасыр
1582-1598 жж
XV ғасыр
Казактардың қоғамдық өмірінің аса маңызды мәселелерін шешті:
жалпы жиналыста
патша кеңесінде
атамандар кеңесінде
әскери топта
Жайық казактары қатысқан Е.Пугачев көтерілісі болған жылдар:
1783-1797 жж
1836-1838 жж
1773-1775 жж
1837-1847 жж
Жайық казактарына берілген жер көлемі:
30 десятина
20 десятина
80 десятина
100 десятина
Жайық казактары жыл сайын сата алатын қой саны:
100 мың бас
200 мың бас
400 мың бас
300 мың бас
Жайық казактарының өздерінің дәстүрлерін, «байырғы ескі»
тәртіптерін және тұрмыс-тіршілік салтын сақтап келген уақыты:
ХХ ғасыр басына дейін
ХІХ ғасыр ортасына дейін
1835 жылға дейін
XVIII ғасыр соңына дейін
Орынбор казак әскерлерінің құрылған уақыты:
XVI ғасыр
1582-1598 жж
1748-1755 жж
XV ғасыр
«Орынбор казак әскерлері туралы Ереженің» қабылданған жылы:
1850 ж
1835 ж
1860 ж
1840 ж
Орынбор казактарының қатарына Ставропольден келіп қосылған:
поляктар
белорустар
украиндар
қалмақтар
Орынбор губерниясы қалаларында тұрған казактардың көрсеткіші:
1%
2%
4%
3%
Сібір казактарының Сібір әскери бекіністерінде күзет қызметін атқара бастаған уақыты:
XVI ғасыр басы
1748-1755 жж
1582-1598 жж
XVІ ғасыр аяғы
Мещеряктар бұл-
Запорожье казактары мен Дон казактарының одағы
мал-мүлкінен айырылған жатақ қазақтар
түркі тілдес халықтар тобына жататын ұлыстың аты
қалмақтар құрамынан шығып казактар қатарына қосылған ұлыстар
Сібір казактарының Сібір шекара шебінің казак әскерлері деген ресми атқа ие болған жылы:
1810 ж
1805 ж
1808 ж
1820 ж
ХІХ ғ аяғында Сібір казак әскерлері орналасқан екі облыс:
Орал, Торғай
Жетісу, Сырдария
Ферғана, Самарқан
Ақмола, Семей
Сібір казактарының әрқайсысына тиесілі жер телімі орта есеппен алғанда:
80 десятина
30 десятина
100 десятина
20 десятина
Сібір казактарының балық ауланған өзен, көлдері:
Еділ, Жайық
Ертіс, Зайсан
Шу, Балқаш
Талас, Қапшағай
ХІХ ғасырдың аяғында Ертіс шекара шебінде казактарға жалданып жұмыс істеген қазақтар саны:
500 мыңға жуық
200 мыңға жуық
100 мыңға жуық
50 мыңға жуық
Сібір казактарының тарихын, олардың Ертіс бойындағы қазақтармен
қарым-қатынасын зерттеумен айналысқан белгілі тарихшы, өлкетанушы генерал:
А.И.Левшин
Ч.Д.Бульжер
Г.Е.Катанаев
А.К.Гейнс
Жетісу казак әскерлерінің құрылған уақыты:
1748-1755 жж
1860 ж
1867 ж
1870 ж
Жетісу казактарындағы өзін-өзі басқарудың басты органы:
сход
вече
боярлар кеңесі
атамандар кеңесі
1848-1921 жылдары өмір сүрген, казак әскерлерінің генералы, Сібір казак әскерлерінің ресми тарихшысы:
Ч.Д.Бульжер
А.И.Левшин
Г.Е.Катанаев
А.К.Гейнс
Кіші Жүзде Е.Пугачев пен Сырым Датұлы көтерілісінің басында билік құрған хан:
Есім хан
Ералы хан
Айшуақ хан
Нұралы хан
Патша үкіметінің жарлығы шығып, қазақтардың Жайықтың оң жағалауындағы аймақтарға қыс мезгілінде жайылымдық жерлерді жалға алу арқылы ғана уақытша өтуіне рұқсат етілген жыл:
1797 ж
1782 ж
1748 ж
1750 ж
Патша үкіметінің жарлығын өз мүддесіне пайдаланып, қазақтарға жерді пайдалануға жалға алуға тыйым салған:
Орынбор казактары
Сібір казактары
Жайық казактары
Жетісу казактары
1782-1783 жылдың қыс айында шекара шебінің ішкі жағында казактардың қазақтарға келтірген шығыны:
қазақ ауылдарын шабуы
4 мыңнан астам жылқыны тартып алуы
егістік жерге түсті деген сылтаумен 4 мың қойды тартып алды
Орал бекінісіне жақындады деген сылтаумен адамдарды тұтқындады
1782-1783 жылардағы дала тұрғындары арасындағы жұт кезінде қырылған жылқы мен сиырдың саны:
50000-нан астам
10000 –нан астам
20000-нан астам
100000-нан астам
Сырым Датұлы бастаған көтеріліс қамтыған өзен аймағы (тары):
Шу
Талас
Елек, Қобда
Ойыл6 Жем
Сағыз
Қазақтардың Гиряль бекінісіне шабуыл жасап бекіністегі солдаттарды тұтқындап, малдарын айдап кеткен жылы:
1783 жылдың қаңтары
1797 жылдың көктемі
1783 жылдың көктемі
1782 жылдың желтоқсаны
С.Датұлы көтерілісінің басында Орынбордың солтүстік-шығысында шабуылдаған рулар:
наймандар
керейлер
жалайырлар
тамалар
С.Датұлы көтерілісі басталған кезде Орынбор комендантының Орынбор казактары жазалаушы әскерлері мен башқұрттардан тұратын әскерінің жалпы саны:
2000
1500
1000
3000
Орынбор коменданты жіберген жазалаушы әскерінің шабуылы кезінде тұтқынға түсіп, қазыналық жұмыстарды атқаруға жіберілген адамдар саны:
65
60
56
70
С.Датұлы бастаған көтерілісшілер Орынбор, Елек қорғанысының екі арасын байланыстыратын даңғыл жолды өз бақылауына алған кезде көтерілісшілердің жалпы саны жетті:
10 мың адам
3 мың адам
7 мың адам
2 мың адам
С.Датұлы, Барақ, Тіленші жасақтары Төменгі Орал шекара шебінің аймағында патша үкіметінің әскерлерімен шайқасқан жылы:
1783 жыл
1784 ж
1785 ж
1797 ж
Төменгі Орал шекара шебіндегі соғыс кезінде патша үкіметімен соғысқан С.Датұлы жасағыгың саны:
1000
2000
2700 жасақ
3000
Төменгі Орал шекара шебіндегі соғыс кезінде патша үкіметімен соғысқан Барақ старшынның әскер саны
1000 жасақ
2000 жасақ
2700 жасақ
1200 жасақ
Төменгі Орал шекара шебіндегі соғыс кезінде патша үкіметімен соғысқан Тіленші батыр жасқатарының саны:
500
1000
1500
2000
Ел ішіндегі беделінен айырылған Нұралы ханның Кіші жүзден біржолата қуылған жылы:
1785 ж
1784 ж
1786 ж
1783 ж
С.Датұлы көтерілісі кезінде Калмыков бекінісінде жасырын түрып, Уфаға жер аударылып, сол жерде қайтыс болған хан:
Есім
Ералы
Жантөре
Нұралы
Сырым Датұлы шыққан Байұлы бөліміне жататын ру:
беріш
байбақты
адай
тама
Сырым Датұлының ақылдылығы мен тапқырлығы нәтижесінде алған атауы:
«Сабалақ»
«Дарабоз»
«Қарлығаш би»
«Бала би»
Сырым батыр туралы «... Сырым батыр – жігерлі, терең ойлы, қайратты, батыл, тапқыр, айлалы ерекше тұлға» деп жазған ХІХ ғасырдың ІІ жартысында өмір сүрген ағылшын журналисті:
А.Левшин
С.Герберштейн
Д.Бульжер
А.Дженкинсон
Сырым Датұлы көтерілісіне қатысқан қарапайым көшпелі қазақтар қатарында болған (дар):
қырғыздар
старшындар
билер
құлдар
батырлар
Сырым батырдың көтерілісіне қатысқан Айшуақ сұлтанның ұлы:
Есім
Ералы
Қаратай
Жантөре
С.Датұлы бастаған көтерілісшілердің қойған ең басты талабы:
Орынбор казак әскерлерін тарату
Орал казак әскерлерін тарату
патша үкіметінің қазақ жерлерін тартып алуын тоқтату
Кіші Жүздегі хандық билікті жойып, билікті Орынбор генерал-губернаторына беру
сұлтан, хан, олардың төңірегіндегілердің озбырлығына тыйым салу
1784 жылы Орынбор губерниясының бастығы ретінде келіп, қазақтарды «жаны жайсаң ақкөңіл халық» деп атаған:
Г.Х.Гасфорт
В.А.Обручев
О.А.Игельстром
Г.А.Колпаковский
1783-1797 жж көтеріліс кезінде хандық билікті жойып орнына билікті билер кеңесіне беруді жақтаған:
Ералы сұлтан
Сырым батыр
Есім хан
Игельстром
1786 жылы Кіші Жүздегі хан билігін реформалаудың жобасын ұсынып, хан билігін жоюға тырысқан:
М.А.Фольмбаум
Г.А.Колпаковский
О.А.Игельстром
Г.Х.Гасфорт
1786 жылғы хандық билікті жоюға тырысқан реформаға наразы болып, өз ықпалынан айырылғысы келмеген (дер):
батырлар
старшындар
билер
сұлтандар
қожалар
1786 жылы қабылданған (тіптен ІІ Екатерина тарапынан бекіген) Игельстром реформаларының мазмұны:
Кіші Жүздегі хандық билікті уақытша жою
хан билігін толығынан жою
Орта жүздегі хандық билікті жою
кіші жүзді рулық-тайпалық жүйе бойынша үшке бөлу
расправалар құру
1786 жылы қабылданған (тіптен ІІ Екатерина тарапынан бекіген) Игельстром реформаларының мазмұны:
билікті хандар кеңесіне беру
Орынборда шекаралық сот құру
билікті старшындар кеңесіне беру
қалмақтар орналасқан жерді Кіші жүз қазақтарына берді
Кіші жүз аумағында екі не үш қала, бірнеше мектеп, мешіттер салу
1786 жылғы старшындар съезі кезінде Шекаралық сот құруға келісім берілген соң, сот құрамына енген ру старшындарының саны:
5
10
6
12
Шекаралық сот құрылуы нәтижесінде лауазымды әкімшілік қызметтен сұлтандарды ығыстыра бастаған:
билер
ру старшындары
батырлар
қожалар
Шекаралық соттың Кіші жүздің бүкіл руларымен жоғары дәрежелі билер тобы арқылы байланыс жасай алмауының себебі:
шекаралық сотты сайлау арлық Кіші жүз рулары арасында жүзеге асырылуына байланысты
шекаралық сотты сайлау тек Кіші жүздің үш руында болуына байланысты
Кіші жүз аумағында губернаторлық соттың енгізілуіне байланысты
қазақ ауылдарының бір-бірінен алыс жатуына байланысты
Игельстром реформалары нәтижесінде қазақ даласында үзілді-кесілді қарсы болған:
билер
батырлар
сұлтандар
қожалар
Шекаралық соттың құрылуын өз мүдделеріне пайдаланып, Еділ мен Жайық арасында қысқы кездегі мал жайылымының көлемін ұлғайту туралы мәселе қоя бастаған:
билер
батырлар
старшындар
қожалар
Қазақтардың шекара шебіндегі бекіністерге шабуыл жасауын тоқтатуды шарт етіп қойып, старшындардың талабын ішінара ғана қанағаттандырған:
Сырым Датұлы
Ералы хан
Игельстром
Есім хан
Хиуа хандығымен қазақтарға, қару-жарақ, атты әскер, азық-түлікпен көмектесу жөнінде келіссөз жүргізген:
Нұралы хан
Ералы хан
Игельстром
Сырым Датұлы
Жер аударылған Нұралы ханның орнына 1791 жылы Кіші жүздің ханы болып сайланған:
Есім
Қаратай
Ералы
Шерғазы
1792 жылы С.Датұлы 1000 сарбазбен шабуыл жасаған бекінісі:
Жайық
Гурьев
Ор
Елек
Сырым Датұлының нығайтылған бекінісі мен жақсы қаруланған қорғанысқа тап болып, ала алмаған бекінісі:
Ақмола
Гурьев
Красногорск
Александровск
Сырым Датұлының жақтастары 1797 жылдың көктемінде хан ордасына шабуыл жасалғанда өлтірілген хан:
Қаратай
Есім
Айшуақ
Ералы
Кіші жүздегі хан тағына талас кезінде билікті Хан кеңесіне тапсыруды ұсынған:
Сырым Датұлы
Жәңгір хан
Игельстром
Қаратай сұлтан
Ресей өкіметінің отаршыл билігі хандыққа ұсынған қартайып қаусап отырған сұлтан:
Есім
Айшуақ
Ералы
Шерғазы
Сұлтандардан ғана тұратын қазақ ақсүйектері дәстүрлі халық жиынын өткізбей-ақ хан сайлауға асыққан тұлға:
Жантөре
Есім
Ералы
Айшуақ
Хан кеңесінің құрамына сайланбай, Әлімұлы старшындарының қолдауына ие болып, Хан кеңесінің алдына Кіші жүздегі жағдайды жақсарту жөнінде мәселе қойған:
Қаратай сұлтан
Сырым Датұлы
Айшуақ сұлтан
Есім сұлтан
Кіші жүздегі хан кеңесінің құрамына сайланбай қалса да руаралық барымтаны және Орал казактарымен қақтығысты тоқтатуға күш салған:
Айшуақ хан
О.Игельстром
С.Датұлы
Қаратай сұлтан
1797 жылы сұлтандар мен ру старшындарының қолдауымен хан сайланған:
Қаратай
Айшуақ
Жантөре
Шерғазы
Кіші жүздегі сұлтандар мен старшындардың өзара татуласуы нәтижесінде патша әкімшілігіне қарсы күресті жалғастыра беру мүмкіндігінен айырылып, Хиуа аймағына көшкен:
Есім хан
Ералы хан
Нұралы хан
Сырым батыр
Патша үкіметінің Еділ мен Жайық аралығындағы мал жайылымдарын пайдалану жөніндегі жеңілдігіне сай жасалған қадам:
1824 жылы хандықтың жойылуы
1801 жылы Ішкі Орда құрылуы
Жайықтың оң жағасына мал жаюға рұқсат беру
Қазақтарды башқұрт, қалмақтармен араластыра қоныстандыру
Кіші Жүзді Әбілқайыр ханның ұлы Айшуақ ханның билеген жылдары
1748-1786 жж
1783-1797 жж
1797-1805 жж
1791-1795 жж
«Сырым батыр – XVIII ғасырдың екінші жартысында Кіші жүзде болған оқиғаларға белсене қатысқан ерекше тұлға. Табиғатынан алып күш иесі, ақылға бай, ерік-жігері зор, ержүрек, тапқыр, айлакерлігі жеткілікті, өз қадірін жете бағалай білетін. Оған жалпы жұрт табынған десе де болады. Кіші жүз қазақтары оны өздерінің даңқын асыратын ерекше адам деп таныды. Қарапайым қазақтардың арасынан шығуы да Сырымды халыққа жақындастыратын. Өзінің орасан зор ықпалын пайдаланған батыр өзін құрметтейтін топты небір батыл да қауіпті істерге бастай білді»
«Англия мен Ресей Орталық Азияда» /Лондон, 1879, І том/ еңбегінде Сырым Датұлын сипаттап жазған:
А.Левшин
Д.Бульжер
С.Герберштейн
А.Дженкинсон
