WorksheetsQH 8(7) grade #21-22
Total questions: 87
Worksheet time: 44mins
Ресей патша үкіметінің Қазақстандағы хандық билікті жоюға тырысқан бірінші себебі:
Қазақ хандары Қытаймен келіссөз жүргізіп, Ресейге қарсы шыға бастады
Қазақ хандары дала тұрғындарының басым көпшілігінің алдында
беделінен айырылды
Қазақ хандары орыс әкімшілігіне лауазым үшін сатылып, құнарлы
жерлерді орыс помещиктеріне үлестіріп берді
Қазақ хандары Қоқан, Бұхара, Хиуа хандықтарымен бірге Ресейге
қарсы соғысты
Қазақ жерінде хандық билікті жоюдың басым болған екінші себебі:
патша үкіметі Жетісу жерлерін Орта Азия хандықтарына бағындырып
қойған болатын
қазақ хандары Ресей әкімшілігінен қомақты жалақы алып отырды
патша үкіметі Кіші жүзді де, Орта жүзді де бірнеше әкімшілікке
бөлшектеді
Қазақ хандары ұлыстарын алып Қытай, Орта Азия хандықтарына
көшуіне байланысты
Патша үкіметі Орта жүздің аумағын оң, сол жағалау ретінде қандай өзен бойынша бөлді?
Ертіс
Жайық
Тобыл
Талас
Патша үкіметінің қазақ жеріндегі хан билігін жоюдың үшінші себебі:
патша үкіметі Кіші жүзді де, Орта жүзді де бірнеше әкімшілікке
бөлшектеді
ХІХ ғасыр басында Шыңғыс ұрпақтарының патша әкімшілігіне
қарсы шығу оқиғалары көбейді
Қазақ хандары дала тұрғындарының басым көпшілігінің алдында
беделінен айырылды
патша үкіметі Жетісу жерлерін Орта Азия хандықтарына бағындырып
қойған болатын
Ресей империясының қазақ өлкесін шаруашылық тұрғысынан кең көлемде отарлауына кедергі келтірген:
Хиуа хандығының Орта Азияда күшеюі
хан билігінің сақталуы
Қытай әскерлері ықпалының күшеюі
Қоқан, Бұхар хандықтарының Орта Азияда күшеюі
Орта Жүздің соңғы хандары:
Уәли мен Ғұбайдолла
Бөкей мен Уәли
Айшуақ пен Шерғазы
Әбілмәмбет пен Абылай
1822 жылғы «Сібір қырғыздары туралы Жарғыны» жасаған Батыс Сібір генерал губернаторы және оны бекіткен Ресей императоры:
П.Эссен, І Александр
О.Игельстром, ІІ Екатерина
Д.Гирс, ІІ Александр
М.Сперанский, І Александр
«Сібір қырғыздары туралы Жарғы» реформасының ең басты мақсаттарының бірі:
Кіші жүздегі хан билігін жою
Ұлы жүздегі хан билігін жою
Орта және Кіші жүздегі хан билігін жою
Орта жүздегі хан билігін жою
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» мазмұны мен мақсаты жағынан бағытталды:
Қазақ жерінің оңтүстік-шығыс аймақтарын іс жүзінде Ресей империясына қосып алып отарлау
Қазақ жерінің солтүстік-шығыс аймақтарын іс жүзінде Ресей империясына қосып алып отарлау
Қазақ жерінің оңтүстік-батыс аймақтарын іс жүзінде Ресей империясына қосып алып отарлау
Қазақ жерінің солүстік-батыс аймақтарын іс жүзінде Ресей империясына қосып алып отарлау
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» қазақ даласында түбірімен өзгерткен сала (лар):
мұсылмандық білім беру
әкімшілік
заң шығару
сот
аумақтық басқару жүйесі
«Сібір әкімшілігі орталық үкіметтің нұсқауымен Дала өлкесіне қазақтарды жаңа құрылымды қабылдауға көндіру үшін арнайы агенттер жібере бастады» деп жазған орыс ғалымы:
Ш.Уәлиханов
А.Гейнс
А.Левшин
Н.Коншин
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша енгізілген басқару жүйесі:
округтік
генерал-губернаторлық
уездік
болыстық
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша енгізілген басқарудың дұрыс реттілігі: (жоғарыдан төмен қарай)
генерал-губернаторлық-облыс-уезд-болыс-ауыл
округ-болыс-ауыл
уезд-болыс-ауыл
облыс-болыс-ауыл
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша болыс құрамына кірген
8-10 ауыл
10-12 ауыл
15-20 округ
5-10 уезд
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша округ құрамына кірген
5-10 болыс
10-12 ауыл
15-20 болыс
50-70 шаңырақ
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша ауыл құрамына кірген отбасылар (шаңырақ) саны
30-50
50-70
70-90
90-100
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша сыртқы округтегілер біріктірілді:
Орынбор қырғыздары облысына
Түркістан қырғыздары облысына
Сібір қырғыздары облысына
Ішкі Орда қырғыздары облысына
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша жаңа әкімшілік бірлік кірген облыс:
Ақмола облысы
Семей обысы
Омбы облысы
Түркістан облысы
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша Томск, Тобыл губерниялары мен Омбы облысы бағындырылған генерал-губернаторлық пен оның орталығы:
Астрахань губерниясы, Красноводск қаласы
Батыс Сібір генерал-губернаторлығы, Тобыл қаласы
Закаспий облысы, Новоалександровск қаласы
Орынбор генерал-губернаторлығы, Ор қаласы
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша ауылдарды басқарған:
батырлар
билер
старшындар
болыстар
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша округтерді басқарған сайланып қойылатын лауазым иелері:
старшындар
сұлтандар
уезд бастығы
болыстар
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша болыстар басқарды:
уезді
ауылды
облысты
болыстарды
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша әкімшілік, шаруашылық, полицейлік қызметтерді қоса атқарған лауазым иелері:
генерал-губернатор мен әскери губернаторлар
болыс сұлтандары мен уед бастықтары
уезд бастығы мен әскери губернаторлар
болыс сұлтандары мен ауыл старшындары
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша әр округте құрылған Округтік приказды (мекеме) басқарған:
болыс
уезд бастығы
аға сұлтан
ауыл
Округтік приказдың ресейлік екі заседателін тағайындайтын орган:
аға сұлтан
Омбы облыстық басқарма бастығы
Батыс Сібір генерал-губернаторы
Ресей Ішкі істер министрі
Округтік приказдың сайланып қойылатын соңғы екі мүшесі іріктелді:
ресейлік азаматтар арасынан
жергілікті қарапайым халық арасынан
екі «құрметті қазақ» арасынан
қазақ билерінен
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша округтің приказдың Ішкі күзеті іріктелді:
Сібір казактарынан
Жайық казактарынан
Жетісу казактарынан
Орынбор казактараынан
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша ауыл старшындарын көшпелілердің өздері сайлайтын және оларды бұл лауазымды қызметке бекіткен:
әскери губернатор
округтік мекеме
генерал-губернатор
болыс басшысы
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша округтік приказ басшысы
болыс
старшын
хан
аға сұлтан
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша ауыл басшысы
старшын
болыс
аға сұлтан
би
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша ауыл старшындарын көшпелілердің өздері сайлайтын және оларды бұл лауазымды қызметке бекіткен:
округтік мекеме
әскери губернатор
генерал-губернатор
болыс басшысы
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша өздерінің қолындағы өкімет билігін балаларына мұра етіп қалдыру құқығын иеленген болыстар сайланды:
қарапайым халықтан шыққан би, батырлар қатарынан
діни істермен айналысқан қожалар қатарынан
сұлтандардың қатарынан
қазақ даласына көшіп келген орыс-казак шаруалары қатарынан
Аға сұлтандыққа шыққан тегі Шыңғыс әулетінен шықпаған адамдар сайлана бастаған жыл:
1822 ж
1824 ж
1854 ж
1867 ж
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша аға сұлтандарды сайлаушылар:
тек болыстар
тек уезд бастығы
тек старшындар
тек сұлтандар
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша аға сұлтандардың заседательдері сайланды:
3 жылға
1 жылға
2 жылға
4 жылға
Патша үкіметінің Шыңғыс ұрпағын құрмет тұтатын қазақтардың қарсылығына ұшырамас үшін енгізген, аға сұлтандардың өкілеттігін жүзеге асыруға құқық беретін органы:
генерал-губернатор
әскери губернатор
облыстық басқарма бастығы
уезд басқармасы бастығы
1822 жылы енгізілген басқару жүйесі
генерал-губернаторлық басқару
округтік басқару
болыстық басқару
уездік басқару
«Приказдардың сот жүргізу ісі ұзақ уақытқа созылып, еш нәтижесіз аяқталды. Ал билер соты даулы мәселені жылдам және әділдікпен шешіп отырды. Сондықтан билер сотына қазақтар ғана емес, сонымен қатар әртектілер мен казактар да үлкен құрметпен қарады» деп округтік приказдағы соттардың тиімсіздігі жөнінде жазған:
А.Левшин
Н.Коншин
А.Гейнс
Ш.Уәлиханов
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша басқарудың жаңа жобасын өмірге бірте-бірте және ауыртпалықсыз енгізу үшін патша үкіметі барлық салық түрлеріне өтеуге қанша жылдық жеңілдік берілді?
6 жыл
5 жыл
3 жыл
1 жыл
Округтердің халқы қандай мөлшерде жасақ салығын төлеуге міндетті болды:
50 бастан бір бас мал
200 бастан бір бас мал
100 бастан бір бас мал
10 бастан бір бас мал
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша жасақ салығы сауда керуенін көбейту үшін қандай түлікке салынбады?
жылқы
қой
түйе
ірі қара
Кіші жүздегі хандық билік жойылуы кезінде Орынборға шақыртып алынып, ғұмырының аяғына дейін ай сайын жалақы төленген хан:
Жантөре
Арынғазы
Шерғазы
Жәңгір
«Орынбор қырғыздары жөніндегі Жарғы» бойынша Кіші Жүз аумағы бөлінді:
Астрахан губерниясына және Закаспий облысына
Жайықтың сырт жағындағы үш округке
Ішкі Орда және Шерғазы хандығына
Еділдің сырт жағындағы үш округке
ХІХ ғ 10-20 жыларындағы қазақтардан жер тартып алу кезінде Елек өзені бойында салынған бекініс-қорғандар:
Изобильная
Боранды, Жаңа Елек
Ақмола, Ақмешіт
Линев, Көмірлі
Вятлянская, Бердянская
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша алым-салық үшін мал санағы өткізіліп тұрған уақыты:
1 жылда 3 рет
2 жылда 1 рет
3 жылда 1 рет
5 жылда 1 рет
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша қазақтар жасақтан өзге көлік жағынан көмектесті:
көшіп келген орыс шаруаларына
Қоқан, Хиуа хандықтарына
шабармандар мен жолаушыларға
билер мен старщындарға
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғы» бойынша денсаулық сақтау саласында енгізілген оң өзгеріс (тер):
кедендік баж салығы жойылды
әр округте екі емші жұмыс істей бастады
қазақ балаларын оқытатын орыс-қазақ мектептер ашыла бастады
тұрақты жұмыс істейтін ауруханалар пайда болды
жергілікті әкімшілікке халықты шешек ауруына қарсы егуден өткізу міндеттелді
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғының» теріс жағы болған:
сауданы дамыту үшін кедендік салық жойылды
жергілікті билік орындарына христиан дінін таратушы миссионерлер қызметі күшейтілді
жергілікті билік орындарына қазақ балаларына арнап мектептер ашу тапсырылды
Ресейдің ішкі аудандарынан көшіп келген казак-орыс шаруаларына жерлер бөліп берілді
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғының» жағымды жақтарының бірі болған:
жергілікті билік орындарына христиан дінін таратушы миссионерлер қызметі күшейтілді
округ тұрғындарының балаларын Ресейдің ішкі аумағындағы губерниялардың оқу орындарына жібере алатындығы
жергілікті билік орындарына қазақ балаларына арнап мектептер ашу тапсырылды
Ресейдің ішкі аудандарынан көшіп келген казак-орыс шаруаларына жерлер бөліп берілді
«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғының» қазақ балаларын оқытуға жағдай жасауына қарамастан қазақтардың өз балаларын бермеу себептері:
округ қазақтарының көпшілігі балаларын оқуға беруге жағдайы болмады
орыс шенеуніктері қазақ балаларының оқытылуына қарсы болғандықтан
балаларының орыстанып кетуі мен шоқындырылуынан қорықты
орыс мектептерінде оқыған балалардың ата-аналарына ауыр салықтар салынатын
1822 жылғы «Жарғы» аздаған өзгерістер енгізілген түрінде қолданылып келді:
ХІХ ғ 80 жж дейін
ХІХ ғ 60 жж ортасына дейін
ХІХ ғ 50 ж дейін
ХХ ғ басына дейін
Алатау ерекше округі құрылған жыл
1854 ж
1832 ж
1856 ж
1831 ж
1824 жылы құрылған округ (тер)
Баянауыл
Қарқаралы
Үшбұлақ
Көкшетау
Семей
Ақмола округі құрылған жыл
1831 ж
1832 ж
1854 ж
1718 ж
Аягөз округі құрылған жыл
1824 ж
1831 ж
1854 ж
1856 ж
Семей ішкі округі құрылған жыл
1854 ж
1762 ж
1718 ж
1856 ж
1833 жылы құрылған округ (тер)
Семей
Баянауыл
Ақмола
Үшбұлақ
Алатау
Орынбор өлкесінің губернаторы П.К.Эссен «Орынбор қырғыздары жөніндегі Жарғының» жобасын Петербургке жіберген жылы:
1824 ж
1822 ж
1825 ж
1832 ж
«Орынбор қырғыздары жөніндегі Жарғы» қабылданар тұстағы Кіші Жүз ханы:
Бөкей
Жәңгір
Айшуақ
Шерғазы
Қазақтардың шекара шебіне және Орынбор өлкесінің ішкі округтеріне шабуыл жасауы тұсында Орынбор өлкесінің бастығы жобаны толықтыру үшін қайта жіберген органы:
император канцеляриясына
Дала комиссиясына
Азия комитетіне
Сібір комитетіне
І Александр патшаның «Орынбор қырғыздары жөніндегі Жарғының» түпкілікті жобасын бекіткен жылы:
1822 ж
1824 ж
1832 ж
1825 ж
«Орынбор қырғыздары жөніндегі Жарғы» бойынша Кіші жүз аумағы қандай бөліктерге бөлінді?
Батыс бөлік
Жайықтың оң жағасы
Орта бөлік
Ішкі Орда
Шығыс бөлік
«Орынбор қырғыздары жөніндегі Жарғы» бойынша Кіші Жүз аумағында округтерді басқарған басқарушы сұлтандардың саны:
4
3
2
1
Кіші жүздегі басқарушы сұлтандарға казактардың жасақтары да бағындырылып, ондай жасақтардың әрқайсысында болған әскер саны:
50-ден 100-ге дейін
1000-нан 2000-ға дейін
100-ден 200-ге дейін
500-ден 1000-ға дейін
«Орынбор қырғыздары жөніндегі Жарғы» бойынша Кіші Жүз аумағында округтерді басқарған басқарушы сұлтандар бағынған әкімшілік орган:
Батыс Сібір губернаторы
Орынбор губернаторы
Түркістан губернаторы
Астрахань губернаторы
«Орынбор қырғыздары жөніндегі Жарғы» бойынша сайлау жүйесі жойылып, Кіші Жүздегі ауыл старшындарынан бастап, басқарушы сұлтандарға дейінгі барлық лауазымды тұлғаларды тағайындаған:
Ресей императоры
Маңғыстау приставы
Астрахань губернаторы
Орынбор губернаторы
Кіші Жүздегі шекара шебіне жақын тұратын қазақтардың әр үй басына салынатын салық мөлшері (сом):
2 күміс ақша
1 күміс ақша
1,5 күміс ақша
3 күміс ақша
«Орынбор қырғыздары жөніндегі Жарғы» бойынша Кіші Жүз аумағында жалданып жұмысқа тұрушылар үшін айына енгізілген алым мөлшері:
1,5 сом күміс ақша
15 тиын
60 тиын
30 тиын
«Орынбор қырғыздары жөніндегі Жарғы» бойынша Кіші Жүз аумағында басқарушы сұлтандардың жанындағы бір-бірден қазақ фельдшері атқарған қызмет:
қызылшаға қарсы егу
тұмауға қарсы егу
туберкулезге қарсы егу
шешекке қарсы егу
ХІХ ғасырдың 20-жылдарындағы реформалардың отаршылдық сипаты мен мәні күшті болғанына қарамастан қазақ даласына тигізген оң ықпалы (дары):
қазақ даласында христиан дінін ещ кедергісіз таратты
қазақ даласында сауда-саттықты дамытты
денсаулық сақтау ісін дамытты
мешіт, медреселерді салуды тоқтатты
халыққа білім беруді дамытты
ХІХ ғасырдың 20-жылдарындағы әкімшілік реформалардың оң ықпалы (дары):
қазақ жеріне орыс шаруаларын жаппай қоныстандыру барысын тежеді
қазақтар әскери міндеткерліктен заңды тұрғыда босатылды
Ресей тұрғындарына қазақ даласына өз еркімен қоныстануға тыйым салынды
қазақ жеріне орыс шаруалары қоныс аудара бастады
Ұлы Жүз аумағы Қоқан, Хиуа хандықтарына бөліп берілді
Патша үкіметінің Жаңаелек шебін жасауға кіріскен жылы:
1822 ж
1825 ж
1835 ж
1810 ж
Жаңа Елек шебі қамтыған өзендер аралығы:
Жайық
Қаратал
Елек
Құралай
Бердянка
Жаңаелек шебі құрылуы барысында қазақтардан алынып патша үкіметінің межелеген жер көлемі:
4 млн десятина
1 млн десятина
600 мың десятина
200 мың десятина
Жаңаелек шебінің құрылысы аяқталып, қазақтар ол жерлерден күшпен ығыстырылған жыл:
1810 ж
1822 ж
1825 ж
1835 ж
1822-1825 жж Жаңаелек аймағынан ығыстырылған табын руының көтерілісін бастаған батыр әрі би:
Жанқожа Нұрмұхамедұлы
Жоламан Тіленшіұлы
Санжар Қасымұлы
Кенесары Қасымұлы
Ресейге қарсы соғыс жариялап, Елек өзені бойындағы жерлерді қайтарып алуға тырысқан Бөкенбай батырдың немересі:
Есенгелді Қасымұлы
Досан Тәжіұлы
Ханғали Арыстанұлы
Жоламан Тіленшіұлы
Елек өзені бойындағы табын, тама руларына адай рулары қосылып, көтерілісшілер саны жетті:
2 мыңға
1 мыңға
4 мыңға
3 мыңға
Ресей империясының жазалаушы әскері Жоламан бастаған көтерілісшілерге шабуыл жасап, халықты аяусыз қырған жылы:
1831 ж
1822 ж
1824 ж
1825 ж
Жаңаелек шебіндегі бекіністердің құрылысы аяқталғаннан кейін Жаңаелек аймағының құрылған жылы:
1822 ж
1810 ж
1825 ж
1835 ж
1835 жылы құрылған Жаңашеп аймағының қамтыған жерлері:
Ор және Орынбор бекіністері аралығында өтті
Омбы және Павлодар бекіністері аралығында өтті
Ор және Троцк бекіністері аралығында өтті
Түмен және Тобыл бекіністері аралығында өтті
Жаңашеп аймағы құрылу барысында қазақтардан тартып алынған жер көлемі:
1 млн десятина
4 млн десятина
600 мың десятина
200 мың десятина
1825 жылдың көктемінде Ресей империясының отаршылдық езгісіне қарсы көтерілісті басқарған Қарқаралы округінің басқарушы сұлтаны:
Шыңғыс Уәлиұлы
Мұса Шорманұлы
Ерден Сандыбайұлы
Саржан Қасымұлы
1826 жылы патша үкіметінің әскеріне ашық шайқасқа шыққан басқарушы сұлтан:
Арынғазы Әбілғазыұлы
Кенесары Қасымұлы
Саржан Қасымұлы
Сыздық Кенесарыұлы
Патша үкіметінің 500 солдаты бар жазалаушы жасағы 1831 жылы шауып, 450 бейбіт тұрғыны қаза тапқан ауыл: (ондаған адам тұтқынға алынды)
Кенесары Қасымұлы ауылы
Есенгелді Қасымұлы ауылы
Ғұбайдулла Уәлиұлы ауылы
Саржан Қасымұлы ауылы
1772-1844 жылдары өмір сүрген, 1817-1829 жылдардағы Орынбордың әскери губернаторы (Кіші Жүздегі хандық билікті жоюшы генерал-губернатор):
М.М.Сперанский
П.К.Эссен
О.Игельстром
В.Перовский
Жаңа округтердің ашылуына қазақтардың жерге таласып, өзара алауыз болуы әсер етті. Олардың өзара дүрдараздығын Сібір әкімшілігі жалма-жан пайдалана қойды – округтер құруды қолдағандарға жәрдемін аямады. Өздерінің даулы болып жүрген мал жайылымдарын сақтап қалуды, тіпті жаңа жерлер қосып алуды көксеген қазақтардың ынта-ықыласының күштілігі оларды жаңа округтердің ашылуына келісім беруге итермелеген ең басты себеп қана болып қойған жоқ, округтердің ашылыуына өтініш жасауға да түрткі болды. Орыс империясының қол астына өтуді қазақтардың қабыл алуына олардың арасындағы жер дауы ғана емес, сонымен қатар әртүрлі болыстардағы сұлтандар арасындағы билік үшін жанталасқан алауыздықтар да ықпал етті»
Мәтіндегі қазақтар арасындағы алауыздықты сипаттаған орыс зерттеушісі:
А.Левшин
Г.Зелинский
Н.Коншин
В.Татищев
