NEW
Font size
WorksheetsӘлеуметтану 61-71
Total questions: 10
Worksheet time: 5mins
Ш. Уәлихановтың халықтың әлеуметтік жағдайы туралы айтқан пікірі:
байлар мен белгілі адамдардың мүдделері бұқараның, көпшілік халықтың мүддесіне қарсы
салыстырмалы түрде біршама тұрақты, алаңдауға негіз жоқ
мал басының өсуі халықтың әл-ауқатын арттырады
сословиенің сақталуы халықтың әлеуметтік жағдайын жақсартуға ықпал етеді
Ы. Алтынсарин қазақ қоғамының алдыңғы қатарлы өркениеттен артта қалуынмына себеппен байланыстырды:
қазақтар арасындағы оқу-ағарту ісінің болмауынан
мал шаруашылығындағы ескішіліктен
шетелдік инвестицияның болмауынан
дамыған өнеркәсіптің болмауынан
Ы. Алтынсарин көшпелі қазақ қауымынық әлеуметтік дамуының басты бағыттары туралы:
елге сауаттылықты тарату, қол өнерді дамыту, отырықшылыққа көшу
өндірістік кәсіпорындарды дамыту, еңбек өнімділігін арттыру
жұмысшы табын қалыптастыру, олардың жағдайын жақсарту
нарықтық экономиканы дамыту, оның тетіктерін жетілдіру
Ы. Алтынсариннің қазақ қоғамының әлеуметтік-таптық кұрылымы туралы көзқарасы:
бай-феодалдар, орта шаруа, кедей жатақтар
буржуазия, феодал, кедей
шаруалар, кулактар, буржуазия
кедейлер, помещиктер, орта шаруалар
Абай қоғамдағы әлеуметтік әділетсіздікті мына себептермен түсіндірді:
қоғамның байлар мен кедейлерге бөлініп, мүдделерінің қарама-қайшы болуымен
жұт, барымтамен, алауыздықпен
ру-тайпа аралық тартыстармен
қабылданған заңдардың, салт-дәстүрлердің жұмыс істемеуімен
ғылым-білімнің, мәдениеттің артта қалуымен
Абайдыңәдеттегі қазақ құқын жетілдіруге қосқан үлесі:
100-ден аса баптардан тұратын әдеттегіқұқықтың жиынтығын құрастырды
отбасы-неке қатынастарын жетілдірді
әмеңгерлік салтты енгізді, дамытты
ру аралық қатынастарды нығайту үшін заңдарқұрастырды
35 баптан тұратын әдеттегі құқық жинағын құрастырды
Абайдың пікірі бойынша ғылым мынандай әлеуметтік рөлдерді атқарады:
ғылым адамды қараңғылықтан құтқарады, білімсіздіктен шығудың жолын көрсетеді
ғылымды еңбекпен, ықылас қоюмен меңгеруге болады
практика ғылымсыз бәрін де бере алады
ғылым әлем дүниесінің құпияларын ашуға мүмкіндік береді
ғылым ғылыми-техникалық прогреске ықпал етеді
Абайдың еңбектің әлеуметтік рөлі туралы көзқарасы:
еңбектің барлык түрлері пайдалы, сондай-ақ жалдамалы енбек те пайдалы
барымта баюдың бірден-бір жолы, оны тежеу мүмкін емес
еңбек адамның жан-жақты дамуына ықпал жасайды
алыпсатарлық, базар, ұрлық баюдың көзі болуы мүмкін
байлар мен кедейлер еңбек бірдей етуі тиіс
Тұлғаның әлеуметтенуіне ықпал ететін Абай айтқан алғышарттар:
талап, еңбек, терең ой, қанағат, рақым
еріншектік, қызылбайлық, жалқаулық
саясат, дін, мектеп, өнер
еңбек, өнеркәсіп, нарық
базар, байлық, жауапкершілік
Байтұрсыновтың қоғамның даму жолдары жөніндегі көзқарасы:
эволюциялық, реформалық жолмен іске асыру
қоғамның дамуын революциялық жолмен іске асыру
халықтың мүддесін қорғайтын саяси партия құру арқылы дамытуға болады
отаршылдыққа қарсы күрес жүргізу жолымен жетістікке жету
тек қана реформалық жолмен қоғамды дамыту
