Кенесары Қасымұлы көтерілісіне қатысқан әлеуметтік топ өкілі (дері):

Кенесарының хатшысы

Наурызбай сұлтанның атқосшысы

Әскери кеңестің мүшесі

Хан атынан дипломатиялық қызмет еткен

Абылай ханның немересі, Қасым сұлтанның баласы Кенесарының өмір сүрген жылдары:

ХІХ ғасырдың орта кезінде «Кенесарыға көзсіз ерлік тән еді» жазған орыс зерттеушісі:

Кенесарының 1837 жылдың аяқ кезінде Кенесарыдан жеңілген Петропавлдан Ташкентке бет алған сауда керуенін күзеткен отряд басшысы:

Кенесары Қасымұлы 1837 жылы Ақтау бекінісі мен Ақмола приказын жоюды талап етіп хат жолдады:

«Кенесары Қасымұлы 1837 жылы өз хатында Ақтау бекінісі мен Ақмола приказын жоюды, Омбыда тұтқында отырған өз адамдарын түгел босатуды, қазақ жерінің тұтастығын қалпына келтіруді талап етті. Генерал-губернатор Кенесарының адамдарының барлығын да саптағы мың солдаттың арасынан өткізіп, дүре соқтырды. Олардың әскерге жарайтындары тұрақты армия қатарына алынып, қалғандары Сібірге жер аударылды. Генерал-губернаторды бұл әрекеті Кенесары сұлтанның ашу-ызасын келтіріп, көтерілісті бастап кетуін тездетті»

Кенесары Қасымұлының 1837 жылы елшілерін жіберген Ресей әкімшілігінің органы:

Кенесары Қасымұлының елшілігі нәтижесіз аяқталған соң, Кенесары соққы жасап, көптеген қару-жарағы мен оқ-дәрісін тартып алған Ресей қолбасшысы:

Кенесары жасақтарының белсенді әскери іс-қимылы басталуы кезінде Ақмола бекінісіне таяу ірі елді мекенді 6 күн бойы қоршауда ұстап, өртеп жіберген уақыты:

Кенесары Ақмола бекінісін қоршауға алған кезде бекіністі қорғаған:

Кенесары Қасымұлының Ақмола бекінісіне шабуылды бастаған күні:

Кенесары Қасмұлының Ақмола бекінісін алуда жасаған айласы (әдісі):

Ақмола бекінісінің ішкі жағына басып кіріп, 255 жауынгерімен ерлікпен қаза тапқан батыр:

Кенесары Қасымұлының Ақмола бекінісін қоршауда бекініске басып кірген батырлар қатары:

Кенесары Қасымұлы көтерілісі барысында Қазақ хандығының қалпына келтірілген жылы:

Кенесарының өзіне адал берілген батырлар, билер мен сұлтандардан тұратын ханның жанында қызмет еткен жоғарғы кеңесші органы:

Кенесарының сот ісі, шаруашылық, дипломатия, салық, әскери істермен айналысқан сенімді адамдары:

Кенесарының орталық өкімет билгі берген нұсқаулардың мұқият орындалуын, мал жайылымдарының дұрыс бөлініп, тиімді пайдалануын бақылап, халықтың көңіл күйін қадағалаған лауазым иелері:

Кенесары Қасымұлының хан билігі қызметінің оңды нәтижесінің бірі:

Кенесары Қасымұлы салық төлеудің тәртібін ретке келтіріп, мал өсірушілерден жиналған салық:

Кенесары Қасымұлы салық төлеудің тәртібін ретке келтіріп, егіншілерден жиналған салық:

Көтеріліске деп жиналған астықты патша үкіметі тәркілеген жағдайда Кенесары қатты қолдаған шаруашылық түрі:

Кенесары Қасымұлы керуен саудасына салынған баж салығынан түскен қаржыға қару-жарақтар мен оқ-дәрі сатып алынған жер:

Кенесары Қасымұлы көтерілісіне қатысқан жасақ саны:

«Кенесары жауынгерлік қабілеті күшті тұрақты әскер жасақтай алды. Кенесары әскері жүздіктер мен мыңдықтарға бөлінді. Ерлігімен көзге түскен сарбаздарының қатарынан жүзбасылар мен мыңбасылар тағайындалды. Кенесары құралайды көзге ататын мергендерден іріктеп, мергенбасы басқаратын ерекше жасақ құрды. Орыс армиясының үлгісі бойынша хан өз әскерлеріне ерекше айырым белгілерін енгізді. Көтерілісшілерді әскери өнерге үйретумен орыстың, татардың және башқұрттардың бұрын тұрақты орыс армиясында қызмет еткен тәжірибелі солдаттары айналысты. Хан әскери тәртіпті бұзғандарды қатаң жазалады, қару арнайы қоймаларыда сақталды»

Мәтінде сипатталған Кенесарының енгізген өзгерістері қатысты болды:

Кенесарының көтеріліс басшысына патша әскерлерінің қашан және қайда бет алатынын алдын ала хабарлап отырған адамдары:

Кенесарының көтерлісінен қауіптенген патша үкіметі ханның басына жариялаған сыйлық мөлшері:

Патша үкіметінің Кенесары көтерілісін басуға шешім қабылдап, көтерілісшілерге қарсы жіберген жазалаушы отряд басшысы:

Патша үкіметінің Кенесары Қасымұлы көтерілісін басу үшін 1843 жылы жасақтаған екінші әскерін бастағандар:

Патша үкіметінің Кенесары Қасымұлы көтерілісін басуға қатысты бұйрығына байланысты әскерлер шығарылған аймақ (тар):

1844 жылы шілденің 20-сынан 21-іне қараған түні Кенесары Тобыл өзені бойында жеңді:

1844 жылы Кенесарымен соғыста қаза тапқан Кіші Жүз сұлтанының адамдарының саны:

1844 жылғы Кенесары отрядымен Тобыл өзені бойында Кіші жүз сұлтаны шайқасып жатқан кезде әскерімен таяуда болғанымен ұрысқа араласуға батылы жетпеген отряд басшысы:

Кенесарының негізгі әскери күштері Екатерина станицасы мен оның жанындағы елді мекенді өртеп, 40 адамды тұтқынға алған уақыты:

«Кенесары Сарыарқаны тастап, көтеріліс орталығын Жетісу жеріне қарай ауыстыруға мәжбүр болды. Сібірдегі өкімет билігі Омбыдан елеулі әскер күшін заңбіректерімен қоса Жетісуға жедел түрде жіберді. Азық-түліктің тапшылығы Кенесарыны егіншілікпен айналысуға мәжбүр етті. Күші басым патша үкіметінің қысым жасауымен Кенесары Іле өзенінің оң жақ бетіне өтіп, одан әрі Алатаудың етегіне көшіп барды. Ал патша үкіметі оған Кіші жүз бен Орта жүз қазақтары тарапынан көмекке келетін жолды кесіп тастады. Кенесарыға Ұлы жүздің батырлары қолдау көрсетті. Көтерілісшілердің сиреп қалған қатарын толықтырып, едәуір күшейтті»

Мәтінге сүйеніп Кенесары ханға қолдау көрсеткен Ұлы Жүздің батырларын көрсетіңіз:

Кенесары Қасымұлы Ресейден төнген қауіптен алыс болу үшін барып бой тасалап, қандай мемлекетке барып тұруды ойлап, келіссөз жүргізе бастады?

Кенесарының өтінішін қағанаттандырудан үзілді-кесілді бас тартып, ұйғыр, дүнгендердің көтерілісінен мазасы кеткен мемлекет:

«Кенесары бастаған көтерілісшілер қырғыз жеріне жақын келді. Бұл кезде қырғыздар Қоқан хандығына бағынатын. Хан солтүстік қырғыз руларын билеуші манаптардың (қырғыздың ақсүйек рулары) өзіне бағынуын талап етті. Хан қырғыздарға арнаған үндеуінде былай деп жазды: «Менің мұнда келгендегі мақсатым, сендермен жауласу, қан төгісу емес, қайта қазақтар мен қырғыздардың асын қосып, оларды күшейту болып табылады».

Мәтінге сүйеніп Кенесарының қырғыз манаптарын қандай елдерге қарсы күреске шақырғанын анықтаңыз:

Кенесары Қасымұлының Қырғыз жеріне кірген кездегі қырғыздардың ханға бағынбау себебін (терін) көрсетіңіз:

Қырғыздарды Кенесарының ауылдарына шабуыл жасауға айдап салған Омбыдан жіберілген өкіл:

Кенесары Қасымұлының ұсынысын қабылдаудан ашық бас тартып, ірі тайпа өкілдерінің құрылтай жиналысында билеуші болып тағайындалған:

Кенесары он мыңдай қолмен Қырғыз жеріне басып кірген жылы:

Ыстықкөл мен Шу өзенінің жоғарғы ағысы аралығында Кенесары мен қырғыздар арасындағы шешуші шайқас өткен жер:

Кенесары Қасымұлы бастаған көтерілісшілердің жағдайын қиындатқан оқиғаны көрсетіңіз:

Кенесары Қасымұлы 30-дан астам сұлтанымен және азғана сарбазымен ерлікпен шайқасып, тұтқынға түскен жері:

«Кенесары Қасымұлының таныс емес таулы шатқал арасында қазақтар абайсызда қоршауда қалып қойды. Соңғы шайқас қарсаңында өткізілген әскери кеңесте Кенесары ханынң серіктері қоршауды бұзып өтіп, ханның аман құтылуы туралы ұсыныс жасады. Бірақ хан ол ұсыныстан біржолата бас тартты. Кенесары хан өз батырларын қоршауда қалдырып, жеке өзі қашып құтылуды ар санады. Көтерілісшілердің шағын тобы қоршауды бұзып шығып қашып құтылды. Қырғыз манаптары қолға түскен ханды, сұлтандар мен сарбаздарды өлім жазасына кесті. Тұтқындағы хан манаптарды күш біріктіріп, Қоқан хандығы мен Ресей империясына қарсы күреске шақырды. Бірақ қырғыздар ханның сөзіне құлақ аспады. Кенесары мен оның інісі соңғы соғыста қаза тапты»

Мәтінге сүйеніп Кенесарымен бірге қаза тапқан інісін анықтаңыз:

«Кенесары, Наурызбай

Атағы шықты аңқылдап,

Жауды үркітіп, қашырды,

Ақ алмастай жарқылдап,

Зәресін алды дұшпанның,

Найзағайдай шартылдап», - деп Кенесары-Наурызбайдың ерлігін жырлаған ақын:

Кенесары Қасымұлының бастаған ісін жалғастырған ұлы:

Кенесары Қасыұлының қарулары сақталған мұражай:

«Бүлікшіл сұлтан», «Қырғыз (қазақ) даласының Митридаты» деп ресей ғалымдары атады:

Кенесары Қасымұлы көтерілісінің жеңілу себептері:

«...Ол бүкіл ауыл-аймағымен Іле өзенін бойлап, Қытайдың ішкі жағына қарай беттеді. Үйгентас деген жерге жеткенде сұлтан Құдайменді Саржановты, би Шоқмар Бақтыбаевты және Сайдаққожаны тоғыз тұлпар сыйлықпен Қытай үкіметіне жіберіп, оның жерінде көшіп-қонып жүруге рұқсат сұрады. Ханның жіберген елшілері бір айдан кейін екі қытай шенеунігімен және бір тілмашпен бірге қайтып келді. Олар Қытай жағының Ханды қамқорлығына ала алмайтынын айтты, оның келген жағына қайта барып, ақ патшадан кешірім сұрауына кеңес берді. Қытай үкіметі ақ патшаның алдында сөзімен де, ісімен де кінәлі болғысы келмейтінін мәлімдеді»

Ресей Федерациясының Омбы облыстық мемлекеттік мұрағаты. 1846 жылғы 30 қазандағы құжатта сипатталған ханды көрсетіңіз: