wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

АҚҚТ почти бәрі

Total questions: 133

Worksheet time: 1hrs 7mins

Name
Class
Date
1.

«Неолиттік революция» -

a)

мемлекеттердің пайда болуы

b)

матриархаттан патриархатқа өту

c)

өндіруші шаруашылықтан дайын өнімді

d)

дайын өнімді пайдалану шаруашылығынан өндіруші шаруашылыққа өту

e)

натуральді шаруашылықтан нарықтық  шаруашылыққа өту

2.

Кейінгі рулық қоғам дәуірінде меншіктік түрі:

a)

жеке

b)

мемлекеттік

c)

индивидуальді

d)

ұжымдық

e)

аралас

3.

Кейінгі рулық қоғам дәуірінде тұрғындардың санының өсуі немен байланысты болды.

a)

барлық жауап дұрыс

b)

өмір сүру дәрежесінің көтерілуімен

c)

жасанды қоректену жағдайымен

d)

өндіруші шаруашылықтың пайда болуымен

e)

қоректік тағамдармен қамтамасыз етілумен

4.

Артық өнімнің өсуі,жеке мемлекеттің бекітілуі, тең бөлістің еңбек бөлісімен ауыстырылуы жаңа ерекше әлеуметтік-экономикалық қатынастардың дамуына әкелді. Бұл қатынастар қандай атауға ие болды?

a)

бөлісу

b)

айырбас

c)

дәрежелік экономика

5.

доместикация бул

a)

Туысқандардың арасындағы қарым қатынастарға тиым салу жиынтығы

b)

Жануарлардың қолға үйрету немесе өсімдіктерді қолдан өсіру

6.

Кейінгі  рулық  қоғамда  керамиканы  әзірлеуде  жоғарғы  роль  кімге  берілген?

a)

қарияларға

b)

балдарға

c)

әйелдерге

7.

Адамға белгілі болған алғашқы металл:

a)

қалайы

b)

мыс

c)

күміс

d)

темір

8.

Алғашқы адамдарда оттың  түтіні нені білдірген?

a)

ауыру

b)

бір нәрсе табу

c)

өлім

9.

Моноцентристер жер шаруашылығының алғашқы ошағы деп қай жерді атайды?

a)

алдыңғы азияны

b)

шығыс азияны

c)

оңтүстік азияны

10.

Остеология ғылымы нені зерттейді ?

a)

тас еңбек құралдарын жасалу ерекшеліктерін

b)

сүйек қалдықтарының құрылысын

c)

жер құрылысын

11.

Сабақ пен жебе қай дәуірде пайда болды ?

a)

олдувэй

b)

ашель

c)

мустье

12.

Тоқымашылық  пен  жүн иіру кашан ойлаптабылды ?

a)

кейінгі палеолит

b)

кейінгі неолит

c)

кейнгі мезолит

d)

кейнгі өола

13.

Экзогамияның пайда болуы негізінде«соғысқұмар тағылардың»  дәстүрі жатыр деген пікірді XIX ғасырда   кім ойлап тапты ?  

a)

покорев

b)

поршнев

c)

дарвин

d)

мак леннан

14.

question> Таяу Шығыстағы  ертедегі неолит тұрақтарының бірі?

a)

натуфий

b)

удабно

c)

ориняк

15.

Дәрежелік  экономика» терминін  алғашқы  қауым  тарихына  енгізген  ғалым:

a)

л.марр

b)

к.дю буа

c)

К.Линней

16.

Қос  өркешті  түйе қай  жерде  қолға  үйретілді?

a)

орта азияда

b)

қиыр шығыста

c)

аравияда

17.

Kинетикалық тіл идеясының авторы:

a)

окладников

b)

энгельс

c)

марр

d)

рогинский

18.

Рулық қоғамда барлық мәселелер қайда шешілген?

a)

сенат

b)

t> халық жинлысында

c)

геруссияда

d)

жасөспірімдер

19.

>Тешік-таш үңгірі қай жерде орналасқан?

a)

у казахов где то но не у узбеков точно

b)

өзбекстанда

c)

может в египете бірақ өзбекстанда емессс точно айтам

d)

қырғызстанда

20.

Удабно» қонысы қай жерде орналасқан?

a)

грузияда

b)

қазақстанда

c)

арменияда

d)

азербайжанда

21.

Зинжантроптар табылған Олдувей таулары қай мемлекетте орналасқан?

a)

таньзания

b)

полюбому танзания

c)

жоқ конгода

d)

юар

22.

Ориньяк»  үңгірі қайда орналасқан?

a)

ввввввв армениии пусть будет

b)

францияда

c)

югославияда

d)

франция деш пж

23.

Адамның пайда болуы жайлы Энгельстің теориясы қалай аталынды?

a)

космостық

b)

еңбек

c)

діни

d)

аномалтлық ия қате жаздым барибир

24.

Синантроптардың ми көлемі қанша?

a)

900-1050 см

b)

400-1500см

c)

1600-1700см

25.

Адамдар табынында ересектердің саны қанша болған?

a)

10-20

b)

20-90

c)

20-30

d)

5000-7000

26.

Некрофагия дегеніміз не?

a)

өлілерді жеу (фу

b)

қатынас тайпа аты

c)

қарияларды өлтіру(p.s это геронтоцид)

d)

балдарды өлтіру( жок бул инфитацид)

27.

>Ең  алғашқы  өркениет  қай  мыңжылдықта  қалыптасты ?

a)

б.д.д 5 мыңжылдық

b)

ну тут все логично

c)

б.д.д. 4 мыңжылдықтың  соңы

d)

б.д.д 3 мыңжылдық

e)

б.д.д 2 мыңжылдық

28.

Кейінгі  палеолит  қандай  дәуірді (хронологиялық  кезеңі)  алып  жатыр?

a)

10 – 2 мың  жыл  бұрын

b)

35-30 мың  жыл – 12-10  мың  жыл  бұрын

c)

t> б. д. д. 15 – 5 мың  жыл

29.

Орыстың  атақты  эволюционисі  Лев  Семенович Берг Демокритті  қалай  атады?

a)

t> Ұлы  зерттеуші  геолог

b)

Биологиядағы  эволюциялық  оқудың  ұлы  бастаушысы

c)

Арабтардың  мәдениетінің  тамаша  зерттеушісі

30.

Археология дегеніміз не?

a)

материалды заттармен тарихты зерттейтін ғылым

b)

салт-дәстүрді зерттейді

31.

Кинетикалық тілді идеясы неше жыл бұрын ұсынылды?

a)

40

b)

60

c)

50

d)

жылдар бұрын есче

32.

Адамдардың  табиғи  заттарды, тастарды, ал  кейін  мыс  пен  темірді

a)

демокрит

b)

Лукреций  Кар

c)

страбон

33.

Үңгір  өнерінің  дамуында  қандай екі  үлкен  цикл  белгіленді ?

a)

гравет жане ориньяк

b)

солютре  және  мадлен

c)

ориньяк  және  солютре-мадлен

34.

Сиполитейлік  қоғам  деген  не ?

a)

Мүліктік   теңсіздікпен  қозғалған  алғашқы  қоғам

b)

Әлеуметтік  бөлінумен  қозғалған  алғашқы  қоғам

c)

Алғашқы  өркениеттер  қалыпиасқан  кезде  сақталған  алғашқы  қоғам

35.

Қоғамның  алғашқы  түрі  дәуіріне  қай  дәуір  сәйкес  келеді?

a)

жоғарғы   ежелгі  тас

b)

төменгі  және  ортаңғы  тас (палеолит

c)

ортаңғы  тас (мезолит)

36.

Гейдельберг Адамы қай жылы табылды?

a)

1907ж

b)

1820ж

c)

1910

d)

1937

37.

Синантроп қай жылы табылды?

a)

1927ж

b)

1890

c)

1946

d)

1928

38.

Ежелгі  адам – бұл:

a)

неандерталец

b)

синантроп

c)

австролопитек

d)

архантроп

39.

Гоминид – бұл?

a)

адам  тәріздестерден жоғарғы  тұрғандар

b)

білгір  адам

c)

саналы адам

40.

Қауымның  алғашқы  түрі  қандай  хронологиялық  шекаралармен   айқындалады?

a)

>2,5 млн. – б. з. д. 40 мың

b)

100 мың жыл бұрын – 12 мың жыл бұрын

c)

12 мың жыл бұрын – б. з. д. 3 мың жыл

41.

Қай  ғалым  кинетикалық  тіл  идеясын  ұсынған

a)

першиц

b)

марр.н.л

c)

монгайт

42.

Адамдармен  қоныстанған  жер  бөлігі  қалай  аталады?

a)

ойкумена

b)

фратрия

c)

экология

d)

линидж

43.

Экзогамия – бұл:

a)

немере  ағайындар, бөлелер  арасындағы  неке

b)

ру  ішіндегі некелік  қатынастарға  тиым салу

c)

бірнеше  адамдар  арасындағы неке

44.

Бірнеше  рулар – бұл:

a)

фратрий

b)

тайпа

c)

палеолит

d)

причем тут палеолит не пойму🤣

45.

Мұз  дәуірінен  кейінгі  кезең  бұл -

a)

голоцен

b)

плейстоцен

c)

палеолит

46.

Ежелгі  адамдардың  негізгі  кәсіптері:

a)

аңшылық, терімшілік

b)

жер игеру

c)

мал шаруашылығы

47.

Қазіргі кездегі адам:

a)

неандертальдіқ

b)

атлантроп

c)

австролопитек

d)

вообще я думал дриопитек

48.

Ориньяк және солютрелік әйелдердіңмүсіншілерінің  атауы?

a)

венера

b)

афродита

c)

артемида

d)

афина

49.

Морган зерттеген ирокез – Сенека тайпаларынеше ру  бірігіп тайпаны құрған?                

a)

8

b)

9

c)

7

d)

6

50.

Латынның «calculus» деген сөзі нені білдіреді?

a)

Компьютер

b)

Есептеу тасы

c)

есептеу техникасы

d)

есептеу құрылсы

51.

Неолитті кейде қандай ғасыр деп айтады?

a)

керамика

b)

қола

c)

темір

d)

ну тут изи

52.

Ағылшын археологы Чайлдтан жер өңдеу менмал шаруашылығының пайда болуын қандай революциядеді?

a)

неолиттік

b)

палеолиттік

c)

энеолиттік

d)

мезолиттік

53.

Жазу Казақстан жерінде қашан пайда болды

a)

б.з.б.IV ғасыр

b)

б.з.б.2 ғасыр

c)

б.з.б. 3 мың жылдық

54.

>Қоғамдағы тұнғыш ұйым?

a)

аналық ру

b)

тобыр

c)

аталық ру

55.

Адам еңбегі табиғатта мол өнім алуғапайдаланып, өздерін тамақ қорымен жеткілікті мөлшердеқамтамасыз етті. Ғылымда бұл құбылыс қалай аталады?

a)

неолит төңкерісі

b)

мезолит төңкерісі

c)

палеоит еще

56.

Орталық Қазақстандағы ірі қырғыш тастар менсүнгінің ұштары табылған тұрақ?

a)

батпақ

b)

бетпақ

c)

дәндібай

d)

беғазы

57.

Қай адамның миының көлемі 652 см куб?

a)

синантроп

b)

питекантроп

c)

епті адам

d)

кроманьон

58.

Үшінші қарабас көмбесінен порфориттенжиналған заттар саны?

a)

172

b)

173

c)

174

d)

175

59.

Қарабайыр кескіш құралды археологтар қалайатады?

a)

чоппер

b)

чоппинг

c)

бифас

d)

монофас

60.

Климат жағдайы кенет өзгеріп, ауа – райысуытты, тауларды мұз басты, бұл шамамен б.з.б. қайжылдары болды?

a)

100-80 мың жыл бұрын

b)

800-140

c)

730-30

61.

Ерте палеолиттегі қарудың аса оңтайлы, кеңтараған түрі?

a)

қолшапқы

b)

бумеранг

c)

чоппинг

d)

жебелі садақ

62.

Ежелгі мустьер кезеңіндегі адамдар?

a)

неанлертальдіқ

b)

кромаеьондық

c)

синантроптық

63.

Атақты американ этнолог Морган адамзат дәуірінқалай бөлген?

a)

> тағылық, варварлық,  өркениетті  

b)

тағылық, антиктік,  жабайылық

c)

өткен заман, ортағасырлар, қазіргі заман

d)

антиктік, қараңғы фанатизм.

64.

Орыс эволюционисі Берг  кімді «биологиядағы эволюциялық оқытудың ұлы  бастаушысы» деп атады?

a)

демокритті

b)

геродотті

c)

цезарьді

d)

ксенофонды

65.

Экзогамияның пайда болуы жайлы теорияны XIX ғ. 60 жылдары кім ұсынды?

a)

мак ленн

b)

конфуций

c)

павлов

d)

вернадский

66.

Мустьер индустриясы кезінде өмір сүрген адам

a)

неандерталь

b)

синантроп

c)

австролопитек

d)

кроманьон

67.

Монголоидтар қай гоминидтен таралған?

a)

синантроптардан

b)

оңтүстік неандертальдықтардан

c)

краманьондықтардан

68.

Филиация» қандай мағына береді?

a)

ұл

b)

тас

c)

қыз

d)

жұмыс

69.

Сорорат деген латын сөзі қандай мағына береді?

a)

ер адамның жары қайтқан жағдайда оның үлкен апасына үйленуі    

b)

ер  адамның апалы-сіңлілер   біруіне ғана үйленуі

c)

ер адамның өз жынысынан бас  тартып, әйел жұмыстарымен  айналысуы  

70.

Вернадский адамның аса маңызды өзгертушілік рөлін бағалай келе ғылымға қандай ұғым енгізді?

a)

кайнозей

b)

психозей

c)

неосфера

71.

Бірнеше рудың бірнеше бірігуі?

a)

фратрия

b)

фимиация

c)

пиктография

d)

травестизм

72.

Ертеде қазіргі Қазақстан мен Орта Азия жерінде тұрған тайпалардың түпкі отанын қалай атаған?

a)

арианамвайджа

b)

бадарий

c)

тарденуаз

73.

> XIX ғ. 60 жылдарында Мак-Леннан бірінші болып ғылымға қандай термин енгізді?

a)

эндогамия

b)

экзогамия

c)

тарвестизм

74.

Психозой эрасы» деген терминді қай ғалым енгізді?

a)

дана

b)

л.кар

c)

л.морган

d)

ф.энгельс

75.

100 м.қашықтыққа дейін  ұшатын құрал?

a)

чопплинг

b)

бумеранг

c)

орақ

d)

чоппер

76.

Жеке есімдерді зерттейтін ғылым:

a)

ономастика

b)

топонимика

c)

глотохондрия

d)

лингвистика

77.

Ертедегі заманда Амударияны қалай атады?

a)

ардви мыкты мыкты

b)

волга

c)

ханди

d)

Әмудария вооо нашееее

78.

> Ф.Энгельстің еңбегін ата: 

a)

Жанұяның, мемлекеттің және жеке меншіктің пайда  болуы»

b)

ежелгі қоғам

c)

Ең көне замандағы адамдар»

d)

периодизация

79.

Европада қола және ерте темір дәуірлерді тапқан ғалым?

a)

монтелиус

b)

геродот

c)

мортелье

d)

нильсон

80.

Мұз дәуіріне дейінгі және мұз дәуірі қалай аталады?

a)

плейстоцен

b)

голоцен

c)

холколит

81.

Лингвистика ғылымының негізін салушы американ ғалымы?

a)

м,сводеш

b)

ч, дарвин

c)

к.линней

d)

л.морган

82.

Еуразия мен Африканың түрлі аймақтарынан неандерталь адамының

  қаншаға жуық  қалдықтары табылды?

a)

130

b)

120

c)

200

d)

190

83.

Әкесінің бала тууына байланысты демонстрациялау дәстүрі:

a)

экзогамия

b)

кувада

c)

линидж

d)

эндогамия

84.

Жаңа Ирландия  тұрғындары меланизиялықтар нан ағашының   қанша түрін

  өсіруді білген?

a)

220

b)

40

c)

110

d)

10

85.

1924 ж. Оңт. Африкада табылған ежелгі адам:

a)

неандерталь

b)

австролопитек

c)

питекантроп

d)

дриопитек

86.

Адамның тірі табиғаттағы орны туралы ғылыми негізде қарастыру  

  нешінші ғасыр ортасында басталды?

a)

XVIII

b)

XVII

c)

XVI

d)

XIV

87.

Адамның аса маңызды өзгертушілік рөлін бағалай келе неосфера ұғымын  

   кіргізген  ғалым:

a)

гексли

b)

вернадский

c)

павлов

d)

томсен

88.

Нешінші жылдарда адамдардың жануарлардантаралуы туралы теория    

   қалыптасты?

a)

1870-71

b)

1850-51

c)

1860-61

d)

1840-41

89.

Питекантроптың миының көлемі неше см ?  

a)

850 - 950 см куб

b)

1300 –1600 см куб 

c)

700-900 см куб

90.

Алтай маңында ашылған «Уламенка» атты полеолиттік тұрақты зерттеуші? 

a)

А.П. Окладников

b)

павлов

c)

ковалевский

d)

дю буа

91.

> Ерте замандағы адамдар өмірін заттық деректер бойынша зерттейтін  ғылым?

a)

археология

b)

этнография

c)

этнология

92.

Ерте палеолит дәуірінде құралдар жасау тәсілі- жарып түсіру  техникасы, қай мәдениетке жатады?

a)

шелль

b)

малтатас

c)

дошель

d)

жұмыртас

93.

Текстік және графикалық материалдарды бастап шығаруға арналған тек құралдар жиынтығы болып саналатын сала.

a)

полиграфия

b)

археология

c)

палеонтология

d)

росогеноз

94.

Азияда Ашхабадтан 30 км солтүстікке қарай игеруші тұрағы қалай аталған?

a)

джейтун

b)

чжоукоудянь

c)

ойкумена

d)

ява

95.

Адамзаттың тау-кен өнеркәсібін игере бастаған кезең?

a)

энеолит

b)

мезолит

c)

ежелгі палеолит

96.

Материалдық мәдениеттің өркендеуіне жеткізген саты?

a)

тотем

b)

техногенез

c)

социогенез

d)

росогенез

97.

Адамдардың пайда болуында неше секіріс болды?

a)

4

b)

2

c)

3

d)

5

98.

АҚҚ тарихының пәндік оқыту бағыты:

a)

ортағасыр кезеңі

b)

Таптық қоғам мен мемлекеттің қалыптасуына  дейінгі кезең.

c)

Таптық қоғам мен мемлекеттің қалыптасуынан кейінгі кезең.

99.

Ориняк, Солютри, Мадлен қай дәуірге жатады?

a)

кейнгі палеолит

b)

ерте палеолит

c)

ориа паленолмт

100.

Павлов төрттік периодқа қандай атау берді?

a)

биосфера

b)

ноосфера

c)

биосфера, антропоген

d)

кешен

101.

Неолит ескерткіштерінің копшелігі қай құрлықтарда  орналасқан?

a)

европа азия

b)

африка азия

c)

америка азия

102.

Промискус» деген сөз нені білдіреді?

a)

аралас катынас

b)

жұптық қатынас

c)

топтық қатынас

103.

Адамның тірі табиғаттағы орны туралы ғылыми  негізде қарастырылуы қай  

ғасырдан  басталды?

a)

XVII ғ. басы

b)

XIX ғасыр

c)

XVIII ғ.ортасы

d)

XVIIIғ.аяғы

104.

Алғашқы еңбек құралдары пайда болған кезең

a)

Энеолит

b)

Мезолит

c)

неолит

d)

палеолит

105.

Дриопитектер қалдығы қай жерлерден табылды?

a)

Азия, Африка, Батыс Еуропа

b)

Антарктида, Оң. Америка

c)

Африка, С.Америка

106.

Герман тайпалары жайлы тамаша жазбаларды  қалдырған ғалымдар:

a)

цезарь, тацит

b)

Аристотель, Демокрит

c)

әл фараби аристотель

107.

Интепритация принципі қай ғасырда толығымен үстем  етті?

a)

> XIX ғ.ақырғы ширегі

b)

> XIX ғ.бірінші ширегі

c)

XVIII ғ.соңғы ширегі

d)

XX ғ.бас ширегі

108.

Вернадцкий қандай ұғымды еңгізді?

a)

ноосфера

b)

хомо сапиенс

c)

хомо эректус

d)

пнтропоген

109.

Барлық білімдер жалпыланып, АҚҚТ- ң қалыптасқан  кезеңі:

a)

>XX ғасыр

b)

XVIII

c)

XVII

d)

XVI

110.

Морфология,антропогенез,нәсілдерді зерттеу- қай ғылымның салалары?  

a)

тарихи антропология

b)

палеогеография

c)

лингвистика

d)

археозология

111.

Американ этнологі Л.Морганның периодизациясы  ...  жылы жарыққа  шықты.

a)

1860

b)

1870

c)

1890

d)

1770

112.

Шель,Ашель,Мустьер мәдениеттері  қай  дәуірге жатады?    

a)

t>Ежелгі палеолит

b)

ерте палеоли

c)

неолит

d)

мезолит

113.

> Қола дәуірінің хронологиялық шеңбері:

a)

б.з.д 2 мыңж.- 1мыңж

b)

б.з. 1мыңж.аяғы мен 2 мыңж.басы.

c)

б.з.д 3 мыңж.аяғы мен 1мыңж.басы

114.

Антрморфты» сөзі нені білдіреді?

a)

Адам тәріздіс маймылдар

b)

епті адам

c)

саналы адам

d)

ежелгі адам

115.

Кения жеріндегі Олдувай шатқалын ашқан археолог-ғалым:

a)

Луиз Лики

b)

Антуан Люк

c)

Ричард Лике

d)

Томас Геккель

116.

Кейінгі палеолит дәуірінде қолданылған негізгі еңбек құралдары?

a)

үшкір тас пен пышақ

b)

чоппер, кескіштер

c)

болас, шапқылар

d)

кескіштер, қырғыштар

117.

Археология» сөзі қай тілден енген?

a)

грек

b)

латын

c)

ағылшын

d)

француз

118.

Археология» термині пайда болған заман

a)

антикалық дауирде

b)

Қайта өркендеу кезеңінде

c)

Кресшілер жорығы кезінде

119.

Тасты өндеудің алғашқы техникасы –

a)

тасты сындыру

b)

қысым реттеуші

c)

тасты қайрау

120.

Мезолит –

a)

орта тас ғасыр

b)

көне тас ғасыр

c)

жаңа тас ғасыры

121.

Төменде келтірілген мәдениеттердің қайсысыэнеолитке жатады?

a)

ботай

b)

андронов

c)

бегазы дандыбай

122.

Абсолюттік хронологияны анықтау тәсілі:

a)

радиокарбондық әдіс

b)

Стратиграфия

c)

Сериация

123.

Алғашқы адамдардың іздері Қазақстанның қайжеренде алғаш рет табылған:

a)

ұлытау

b)

кокшетау

c)

қаратау

d)

атырау

124.

Төменгі палеолит келесі кезендерге бөлінеді:

a)

мезолит, неолит, энеолит

b)

олдувэй, ашель, мустье,

c)

шелль неолит орияньк

d)

солютре, олдувэй, мадлен

125.

Ботай  мәдениетіне тән шаруашылық:

a)

қой өсіру

b)

ешкі өсіру

c)

жылқы өсіру

d)

ит өсіру

126.

Ботай қонысын зерттеген ғалым:

a)

зайберт

b)

черников

c)

лерх

d)

ақышев

127.

Азия мен Африкадағы едәуір нашар зерттелген дәуір:

a)

мустье

b)

эрингсдорфф

c)

лемустье

d)

ашель

128.

>Ең бірінші болып өлгендерді жерлеуді кімдер бастады?

a)

неанлертальдар

b)

дриопитектер

c)

австролопитектер

d)

арзантроптар

129.

Өзбекстандағы Тесіктас үңгіріндегі неандертальдық адам  қай жылы табылды?

a)

1939

b)

1937

c)

1936

d)

1934

130.

Қай жылы «Мугарет-эс-Схул» үңгірінде ерекше морфологиялық қаңқалар табылды?

a)

1931-1932

b)

1932-1933

c)

1933-1934

d)

1928-1930

131.

Мезолит заманының үлкен жаңалығы болып саналатын ұсақ жаңқа тастардан жасалған құралдар атауы:

a)

микролит

b)

бифас

c)

ретушь

d)

макролит

132.

Мезолит  заманының басты жаңалығының бірі:

a)

садақ пен жебе жасалуы

b)

тас құралдарын ойлап табу

c)

теселі егіншіліктің дамуы

d)

тобырдың қалыптасуы

133.

Егіншіліктің пайда болу уақыты:

a)

10 мың жыл бұрын

b)

50 мың жыл бұрын

c)

30 мың жыл бұрын

d)

20 мың жыл бұрын