wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

ТБК тест

Total questions: 130

Worksheet time: 1hrs 5mins

Name
Class
Date
1.

Тіл білімі жеке ғылым болып қашан қалыптасты?

a)

19 ғасырдың басы

b)

20 ғасырдың басы

c)

19 ғасырдың соңы

d)

20 ғасырдың соңы

e)

18 ғасырдың басы

2.

Тілдік өзгерістерге  себепші  болатын  сыртқы  мәнбірлердің  ең күштісі қандай прогресс?

a)

дивергенциялану

b)

тілдік прогресс

c)

табиғи процесс

d)

қоғамдық процесс

e)

функциялық даму

3.

Тілде бұрыннан  бар сөздердің  ескі мағыналарын өзгертіп, жаңа мағынада олдану арқылы, болмаса бұрынғы мағыналарының үстіне  қосымша  жаңа мағына үстеу арқылы жасалатын тәсіл?

a)

лексикалық

b)

фонетикалық

c)

семантикалық

d)

морфологиялық

e)

грамматикалық

4.

Сөздіктер жасау және оларды зерттеу жөніндегі сала

a)

Лексикография

b)

Фразеология

c)

Этимология

d)

Семасиология

e)

Лексикалогия

5.

Алтай тілдері семьясына жататын тілдер?

a)

Индонезия, Австралия тілдері

b)

Эстон, вод, лив тілдері

c)

Удмурт, ханты тілдері

d)

Қытай, тибет тілдері

e)

Түркі, моңғол, тұңғыс-маньчжур тілдері

6.

Қазақ тілі қандай тілге жатады?

a)

Қосымшалы

b)

Жалғаулы

c)

Қопармалы

d)

Жалғамалы 

e)

Түбірлі

7.

Агглютинативті тіл  дегеннің қазақша баламасы?

a)

Жалғамалы тіл

b)

Қопармалы тіл

c)

Жалғаулы тіл

d)

Құранды тіл

e)

Қосымшалы тіл

8.

Лингвистика латын тілінен аударғанда қандай мағынаны білдіреді?

a)

Жеке тіл білімі

b)

Өзара пікір алысу

c)

Тілдің қызметі

d)

Тіл туралы ғылым

e)

Сипаттама тілі білімі

9.

Тілдердің дамуына ұқсастық заңының ғыылм атауы?

a)

морфема

b)

аналогия

c)

фонема

d)

аналитика

e)

конвергенция

10.

Бір фонеманың  варианттары  жеке-жеке фонемаларға  ажырауы қалай аталады?

a)

аналогия

b)

морфема

c)

аналитика

d)

дивергенция

e)

фонема

11.

Түбір сөздерге түрлі жұрнақтар қосу арқылы, екі сөзді біріктіру, қосарлау  арқылы жасалу тәсілі?

a)

морфологиялық

b)

семантикалық

c)

фонетикалық

d)

лексикалық

e)

грамматикалық

12.

Жеке-жеке болған екі дыбыс тілдің  даму барысында  бір ғана дыбысқа айналу процессі тіл біліміндегі атауы?

a)

фонема

b)

аналитика

c)

конвергенция

d)

морфема

e)

аналогия

13.

Қарапайым эксперименттік әдіс қандай тәсілмен тығыз байланысты?

a)

зерттеу

b)

бақылау

c)

есепке алу

d)

салыстыру

e)

картотекалық

14.

Фонетика саласын зерттеуде кеңінен қолданылатын әдіс

a)

аспапты эксперименттік

b)

эксперименттік

c)

лингвистикалық география

d)

статистикалық әдіс

e)

құрылымдық

15.

Фонетика саласын қандай құралдармен зерттеген?

a)

есептеу машинасы

b)

тұрмыстық

c)

электроакустикалық,электроөлшемдік

d)

музыкалық

e)

фотоаппарат

16.

Картотекалық тәсіл қай салаларды зерттеуде кең қолданылады?

a)

грамматика

b)

фонетика

c)

стилистика

d)

синтаксис

e)

лексикология,лексикография,фразеология

17.

Қарапайым зерттеу әдісінің бірінші сатысы

a)

іздеп  табу

b)

тапқандарды зерттеуден өткізу

c)

қорытынды жасау

d)

кіріспе жазу

e)

стильдік зерттеу

18.

Лингвистикалық географияның негізгі мақсаты

a)

ғылыми тұжырымдар жасау

b)

елді мекендерді зертеу

c)

диалектілерді зерттеу

d)

диалектілік ерекшеліктері бар аймақтарды шартты белгілер арқылы картаға түсіру

e)

диалектілердің ерекшеліктерін зерттеу

19.

Қарапайым эксперименттік әдіс ненің көмегімен жасалады?

a)

тарихи материал

b)

зертхана

c)

аспаптардың

d)

техникалық құралдардың

e)

Информанттар

20.

Статистикалық әдіс қашан қалыптасты?

a)

ХХғ. 80 ж.

b)

ХХ ғ. 30 ж

c)

ХХ ғ. 50 ж.

d)

ХХ ғ. 20 ж.

e)

ХХ ғ.70 ж.

21.

Біздің заманымызға жеткен деректердің ең байырғысы қай елдерге тән?

a)

Көне Үнді

b)

Көне Греция

c)

> Көне Үнді, көне Греция, араб пен көне түркі елдері

d)

Көне Үнді, Араб елдері

e)

Араб елдері, көне Греция

22.

Үнділердің біздің дәуірге жеткен тілдік зерттеулері қай ғасырдан басталады?

a)

VI ғ.

b)

IV ғ.

c)

V ғ.

d)

VII ғ.

e)

VIII ғ.

23.

Тілді белгілі бір дәуірде өмір сүріп тұрған қалпы тұрғысынан қарастырып зерттейтін сала қалай аталады?

a)

Типологиялық тіл білімі

b)

Лингвистика

c)

Сипаттама тіл білімі

d)

Тарихи тіл білімі

e)

Семасиология

24.

Тек бір тілдің ерекшелігі мен даму заңдылығын зерттейтін ілім?

a)

Салыстырмалы грамматика

b)

Тарихи тіл білімі

c)

Салыстырмалы тіл білімі

d)

Жалпы тіл білімі

e)

Жеке тіл білімі

25.

Тілдің дыбыстық жүйесін қарастыратын сала?

a)

Синхрония

b)

Фонетика

c)

Фонема

d)

Диахрония

e)

Дыбыс заңдылығы

26.

«Веда» кітабының тілін зерттеген үнді лингвистері?

a)

Франц Бопп пен Яски

b)

Панини мен Франц Бопп

c)

Панини

d)

Яски мен Панини

e)

Яски

27.

Яски Веда тілінің неше томдық сөздігін жасады?

a)

5

b)

4

c)

6

d)

3

e)

2

28.

Көне Үндістан тіл білімінде грамматикадан кейінгі көп зерттелген сала?

a)

Лексика

b)

Синтаксис

c)

Фонетика, лексика

d)

Фонетика

e)

Лексика, сөзжасам

29.

Көне тіл білімінің екінші отаны?

a)

Араб елі

b)

Түркі елі

c)

Греция

d)

Үндістан

e)

Үндістан, араб елі

30.

«Тілді дыбысқа еліктеуден шыққан»,- деп есептеген философ?

a)

Демокрит

b)

Платон

c)

Яски

d)

Гераклит

e)

Панини

31.

«Тіл ертедегі адамдардың өзара келісуінен барып шыққан»,- деп айтқан философ?

a)

Панини

b)

Платон

c)

Яски

d)

Демокрит

e)

Гераклит

32.

Александриялық мектебінің атасы?

a)

Платон

b)

Аристрах

c)

Дионисий Фракийский

d)

Аполлоний Дискол

e)

Демокрит

33.

Араб тіл білімінің көрнекті өкілі

a)

Яски

b)

Панини

c)

Сибауайh

d)

Платон

e)

Аристрах

34.

Араб оқымыстыларының ерекше көңіл бөлген саласы

a)

Лексикография

b)

Фонетика

c)

Грамматика

d)

Синтаксис

e)

Барлығы

35.

Арабтың 60 томдық сөздігін жасаған лингвист

a)

Аристрах

b)

Сибауайh

c)

Аль-Фирузабади

d)

Панини

e)

Яски

36.

Көне түркі тіл білімінің көрнекті өкілі

a)

М.Қашқари

b)

Сибауайh

c)

Панини

d)

Аль-Фирузабади

e)

Яски

37.

«Диуани луғат ит-түрк» атты түркі тілдерінің сөздігі неше томнан құралған?

a)

4

b)

3

c)

2

d)

6

e)

5

38.

Пор-Рояль грамматикасын жазғандар

a)

Дионисий Фракийский

b)

Лансло мен Арно

c)

Сибауайh

d)

Аль-Фирузабади

e)

Аристрах

39.

Франц Бопп (1791-1867) санкрит тіліндегі етістіктердің жіктелуі жүйесімен салыстыра зерттеген еңбегінде қандай тілдердің туыстығын атады?

a)

түркі, балғар, орыс

b)

балғар, неміс, араб

c)

грек, латын, парсы,

d)

орыс, қазақ, түркі

e)

араб, орыс, неміс

40.

Салыстырмалы-тарихи тіл білімінің негізін салушы кім?

a)

Франц Бопп

b)

Якоб  Гримм

c)

Расмус Раск

d)

Уильям Джонс

e)

С. Дж. Монбодо

41.

«Тілдердің сөздік жағынан бір-біріне ұқсастығы тіл туыстығының кепілі бола алмайды, бір тілден екінші тілге сөз ауыса береді. Тіл туыстығының белгісі - олардың гармматикалық жағынан ұқсас болуында. Өйткені грамматикалық формалар бір тілден екінші тілге ауыспайды» деген тұжырымды қай ғалым айтқан?

a)

Якоб  Гримм

b)

Уильям Джонс

c)

Франц Бопп

d)

Расмус Раск

e)

Дж. Пристли

42.

1819 жылы шыққан төрт томдық «Неміс тілі грамматикасы» еңбегінің авторы?

a)

Франц Бопп

b)

Якоб  Гримм

c)

Расмус Раск

d)

Уильям Джонс

e)

Дж. Монбодо

43.

Тілді зертеуде жаратылыс заңдарын басшылыққа алып, мәселені соған негіздеп шешуетін наруралистердің көрнекті өкілі?

a)

Август  Шлейхер

b)

Якоб  Гримм

c)

Франц Бопп

d)

Уильям Джонс

e)

Дж. Монбодо

44.

«Тілдегі өзгеріс тілдің дамуын, тарихын көрсетпейді, биологиялық организмдердегі сияқты ол тек өсу, қартаю ғана» - деген ғалым?

a)

Август  Шлейхер

b)

Франц Бопп

c)

Якоб  Гримм

d)

Дж. Монбодо

e)

Уильям Джонс

45.

Тілдің негізгі қызметі қандай?

a)

Рухани

b)

Натуралистік

c)

Коммуникативтік

d)

Ойды қалыптастыратын

e)

Ойды білдіретін

46.

«Жаратылыстану ғылымының бір саласы, тілде болатын өзгерістер тілдің дамуы, тарихи емес, табиғаттағы организмдердің өсуі ғана» деген ғалым?

a)

Дж. Пристли

b)

Франц Бопп

c)

Якоб  Гримм

d)

Макс  Мюллер

e)

Дж. Монбодо

47.

Тіл біліміндегі психологиялық көзқарас қай ғасырдан бері қалыптасты?

a)

ХІХ ғ.

b)

ХІ ғ.

c)

ХХ ғ.

d)

ІХ ғ.

e)

ХІІІ ғ.

48.

«Тілдегі заңдылықтар, өзгерістер қоғам мүшелеріне, қоғамның дамуына байланысты емес, жеке адамға, солардың психикасына, ойлау дәрежесіне байланысты. Жалпы халық тілі деген жалған тіл. Тіл жеке индивидуумдікі» деген тұжырымды айтқан ғалым?

a)

Г.Штейнталь

b)

Уильям Джонс

c)

Август  Шлейхер

d)

Дж. Пристли

e)

Дж. Монбодо

49.

Жас грамматистік ағым қай ғасырда дамыды?

a)

ХІ ғ. 50- жылдарынан

b)

ХХ ғ. 30- жылдарынан

c)

ХІХ ғ. 70- жылдарынан

d)

ІХ ғ.

e)

ХІІІ ғ.

50.

Жас гармматизм өкілдері?  

a)

Франц Бопп, Уильям Джонс

b)

Август  Шлейхер,  Г.Штейнталь

c)

Уильям Джонс, Дж. Пристли

d)

К.Бругман, Г.Остгоф,  Б. Дельбрюк,  Г. Пауль

e)

Дж. Монбодо, Август  Шлейхер

51.

Салыстырмалы-тарихи тіл білімін негіздеушілердің бірі?

a)

Франц Боп

b)

В.А.Маслова

c)

П.А.Флоренский

d)

Х.Г.Гадамер

e)

В.Даль

52.

>«Тілдегі даму оны бүлдіруге әкеп соқтырады»,-деп айтқан кім?

a)

В.Даль

b)

Х.Г.Гадамер

c)

В.А.Маслова

d)

П.А.Флоренский

e)

Франц Боп

53.

>«Дамудың екі кезеңі – тарихқа дейінгі және тарихтан кейінгі кезеңі болады. Тарихқа дейінгі дәуірде тіл қалыптасады, дамып жетіледі. Екінші, яғни тарих басталғаннан кейінгі  кезеңде тіл дамуды тоқтады; кері кетіп, заман өткен сайын бардан айырылып кедейленеді»,-деген сөздер кімдікі?

a)

Ф.де Соссюр

b)

А.Шлейхер

c)

Франц Боп

d)

Ф.Гегель

e)

Н.И.Ильминский

54.

Шлейхердің даму туралы пікірі:

a)

«Тіл- табиғи құбылыс»

b)

«Бұл бөлінудің ең төменгі басқышы – түбір тіл де, ал ең жоғарғы сатысы – қопармалы, яғни флективті тілдер»

c)

«Тілдік өзгерістер жалпы организмдерде болатын өзгерістермен бірдей, бәрі де бір ғана заңға бағынады. Жалпы организмдер сияқты тіл де туады, өседі, өледі»

d)

«Дамудың екі кезеңі – тарихқа дейінгі және тарихтан кейінгі кезеңі болады. Тарихқа дейінгі дәуірде тіл қалыптасады, дамып жетіледі. Екінші, яғни тарих басталғаннан кейінгі  кезеңде тіл дамуды тоқтады; кері кетіп, заман өткен сайын бардан айырылып кедейленеді»,-деген сөздер кімдікі?

e)

Әдіс дегеніміз- әр ғылымның тек өзіне ғана тән арнаулы зерттеу жолы, амалы

55.

>«Бұл бөлінудің ең төменгі басқышы – түбір тіл де, ал ең жоғарғы сатысы – қопарылмалы, яғни флективті тілдер»- деп айтқан кім?

a)

Ф.де Соссюр

b)

Ф.Гегель

c)

Франц Боп

d)

А.Шлейхер

e)

Н.И.Ильминский

56.

«Сөз затты білдіреді: зат алғашқы; ол ештеңеге тәуелсіз, өзі өмір сүреді. Ал сөз затқа қарағанда соңғы, кейінгі; оның өмірі затқа байланысты. Зат жоқ болса, сөз де жоқ. Тілдегі әр сөздің өзіндік тарихы бар. Оны тек лингвистикалық талдау арқылы ғана емес, заттар тарихы арқылы да зерттеуге болады» деген ғалым?

a)

Август  Шлейхер

b)

Г.Шухардт

c)

Франц Бопп

d)

Дж. Монбодо

 

e)

Уильям Джонс

57.

«Тілдік өзгерістер жалпы организмдерде болатын өзгерістермен бірдей, бәрі де бір ғана заңға бағынады. Жалпы организмдер сияқты тіл де туады, өседі, өледі» деген кімнің сөзі?

a)

А.Шлейхер

b)

Франц Боп

c)

Ф.Гегель

d)

Ф.де Соссюр

e)

Н.И.Ильминский

58.

«Бір дәуірде өмір сүрген екі тілдің біреуі күшті өзгеруі, дамуы, екіншісі өзгеріссіз қалуы мүмкін. Бұлардың біріншісіне диахрондық, екіншісіне синхрондық зерттеулер қажет» деген тұжырымды айтқан?

a)

Ф.де Соссюр

b)

Франц Боп

c)

Ф.Гегель

d)

А.Шлейхер

e)

Н.И.Ильминский

59.

Тіл дамуы деген ұғымға, сонымен бірге,  оның қоғамда  атқаратын қызметінің  молаюсы  мен кеңеюі  де жатады. Дамудың бұл түрі?

a)

интеграциялану

b)

тілдік даму

c)

құрылымдық дамулар

d)

функциялық даму

e)

дивергенциялану

60.

Тіл дамуының өзіндік неше заңдылығы бар?

a)

4

b)

3

c)

5

d)

7

e)

9

61.

Біртұтас  тілдің  өз ішінен ыдырап, жеке диалектілерге, тілдерге бөлшектену  процесі қалай аталады?

a)

функциялық даму

b)

дифференциялану

c)

құрылымдық дамулар

d)

тілдік даму

e)

интеграциялану

62.

Жеке диалектілердің, тілдердің бір-бірімен жақындасу, бірігу процесі қалай аталады?

a)

құрылымдық дамулар

b)

тілдік даму

c)

функциялық даму

d)

интеграциялану  функциялық даму

e)

дивергенциялану

63.

Тілдің дыбыстық жүйесі  мен грамматикалық құрылысында, лексикасында болатын дамулар қалай аталады?

a)

дивергенциялану

b)

интеграциялану

c)

тілдік даму

d)

функциялық даму

e)

құрылымдық дамулар

64.

Сөздер тарихы дегеніміз не?

a)

Жеке адамдардың психологиясымен байланыстыру

b)

Сол сөздерді қолданушы жеке адамдар тарихы

c)

Мәдениеті мен әдебитіндегі көрініс

d)

Халық рухы мен оның тілі

e)

Әлеуметтік құбылыс

65.

Батыс Еуропада пайда болған лингвистикалық мектептің атауы?

a)

индивидуализм

b)

эстетизм

c)

неолингвизм

d)

ареалды лингвистика

e)

субстрат

66.

Жас грамматизм бағытына қарсы мектеп?

a)

индивидуализм

b)

субстрат

c)

неолингвизм

d)

суперстрат

e)

эстетизм

67.

Неолингвизм мектебінің негізін салушылар?

a)

Уильям Джонс, Дж. Пристли

b)

Франц Бопп, Уильям Джонс

c)

Дж. Пристли, Г.Штейнталь

d)

М.Бартоли, Дж. Бонфанте, Дж. Бартоли

e)

Август  Шлейхер,  Г.Штейнталь

68.

Екі тіл тоғысқанда жеңілген халық тілінің жеңген халық тілінде қалдырған ізі, әсері дегеніміз не?

a)

Субстрат

b)

неолингвизм

c)

индивидуализм

d)

суперстрат

e)

ареалды лингвистика

 

69.

Жеңген халықтың жеңілген халық тіліне қалдырған ізі, істері дегеніміз не?

a)

индивидуализм

b)

Супстрат

c)

эстетизм

d)

суперстрат

e)

неолингвизм

70.

Франция социялогиялық мектептің өкілдері?

a)

А. Мейле, Ж. Вандриес, Э. Бенвенист

b)

Август  Шлейхер,  Г.Штейнталь

c)

Уильям Джонс, Дж. Пристли

d)

Дж. Пристли, Г.Штейнталь

e)

С. Дж. Монбодо, Август  Шлейхер

71.

Женева социологиялық мектептің өкілдері?

a)

Франц Бопп, Уильям Джонс

b)

Август  Шлейхер,  Г.Штейнталь

c)

Ф. Де Соссюр, Ш. Балли, А. Сеше

d)

Уильям Джонс, Дж. Пристли

e)

Дж. Пристли, Г.Штейнталь

72.

ХХ ғасырдың алғашқы жартысында дүниеге келген лингвистикалық мектептердің ең көрнекті және көп таралған мектеп?

a)

Биндивидуализм

b)

Структурализм

c)

суперстрат

d)

неолингвизм

e)

ареалды лингвистика

73.

Прага мектебін қалыптастырушы?

a)

Франц Бопп

b)

Август  Шлейхер

c)

Дж. Монбодо

d)

В. Матезиус

e)

Дж. Пристли,

74.

Копенгаген мектебі қай кезде қалыптасты?

a)

ХІХ ғ. 70- жылдарынан

b)

ХХ ғ. 30- жылдарынан

c)

ХІ ғ. 50- жылдарынан

d)

ІХ ғ.

e)

ХІІІ ғ.

75.

Дескриптивтік мектеп қай кезде қалыптасты?

a)

ХІ ғ

b)

ХІХ ғ. 70- жылдарынан

c)

ІХ ғ.

d)

ХХ ғ. 30-50 жылдарынан

e)

ХІІ ғ.

76.

Дескриптивтік мектебінің өкілдері

a)

Франц Бопп, Уильям Джонс

b)

Август  Шлейхер,  Г.Штейнталь

c)

Блумфильд, Э. Сепер, Ф. Баос, З. Харрис

d)

Уильям Джонс, Дж. Пристли

e)

Дж. Пристли, Г.Штейнталь

77.

Маркстік ілім бойынша дыбыс тілінің шығуы үшін қандай шарттар қажет?

a)

Экономикалық, әлеуметтік

b)

Әлеуметтік, тарихи

c)

Ғылыми, тарихи

d)

Биологиялық, әлеуметтік

e)

Ғылыми, эконмикалық

78.

«Табиғат диалектикасы» еңбегінің авторы кім?

a)

А. Потебня

b)

К. Маркс

c)

Ф. Энгельс

d)

Ф. Де Соссюр

e)

С. К. Шаумян

79.

«Тіл – ойдың дыбыстық көрінісі» деген пікірді айтқан ғалым кім?

a)

Гегель

b)

Л. Ельмслев

c)

А. Шлейхер

d)

Ф. Энгельс

e)

К. Маркс

80.

Ірі парадигмалық топтың  өзінен гөрі ірірек, күрделілрек парадигмалық топтың құрамына сатылап енуі қандай қатынасқа жатады?

a)

Элементтер арасындағы қатынас

b)

Иерархиялық қатынас

c)

Синтагмалық қатынас

d)

Парадигмалық қатынас

e)

Иерархиялық қатынас

81.

Тіл туралы К. Маркстың айтқан пікірін табыңыз

a)

«Тіл – шартты таңбалар»

b)

«Тіл – семиотикалық жүйе»

c)

«Тіл – ойдың тікелей шындығы»

d)

«Тіл – ойдың формасы»

e)

«Тіл – таза қатынастардың жиынтығы»

82.

Тіл мен сөйлеуді екі бөлек мәселе етіп қараудың қажет екенін ғылыми тұрғыдан алғаш дәлелдеп берген ғалым кім?

a)

Ф. Энгельс

b)

К. Маркс

c)

Ф. Де Соссюр

d)

А. Шлейхер

e)

Гегель

83.

«Тіл – адам қатынасының аса маңызыды құралы» деген пікір айтқан ғалым кім?

a)

К. Маркс

b)

А. Шлейхер

c)

В. И. Ленин

d)

Ф. Де Соссюр

e)

А. Потебня

84.

Басқаларға білдіруге, хабарлауға арналған белгілі бір ұғымның шартты белгісі дегеніміз не?

a)

Таңба

b)

Әріп

c)

Фонема

d)

Дыбыс

e)

Сөз

85.

Тілдік таңбаларды зерттейтін тіл білімі саласы

a)

Этнолингвистика

b)

Лингвистикалық семиотика

c)

Линвомәдениеттану

d)

Семасиология

e)

Лексикография

86.

«Жалпы тіл білімінің курсы» деп аталатын еңбектің авторы кім?

a)

А. Потебня

b)

Г. Штейнталь

c)

Гумбольдт

d)

Ф. Де Соссюр

e)

Г. Шухардт

87.

Ф. де Соссюр тіл білімін қандай екі салаларға бөлді?

a)

Тіл лингвистикасы, Сөйлеу лингвистикасы

b)

Әлеуметтік лингвистика, Сөйлеу лингвистикасы

c)

Жеке тіл білімі, Ұлттық тіл білімі

d)

Жеке тіл білімі, Тіл линвистикасы

88.

«Тіл – ойдың тікелей шындығы, ойды қалыптастыратын, жарыққа шығаратын құрал» - деген пікірді айтқан ғалым

a)

Ф. Энгельс

b)

К. Маркс

c)

Гумбольдт

d)

А. Потебня

e)

Гегель

89.

Егер тіл адамдар арасында қатынас құралы қызметін атқара алмаса қандай тілдер қатарына жатады?

a)

Ұлттық тіл

b)

Өлі тіл

c)

Мемелекттік тіл

d)

Ресми тіл

90.

Тілдің мән-мағынасы, қасиеті, өзіндік сипаты неде?

a)

Коммуникативтік қызметінде

b)

Әлеуметтік қызметінде

c)

Ғылыми қызметінде

d)

Мәдени қызметінде

e)

Саяси қызметінде

91.

Өмірде кездесетін таңбалар нешеге бөлінеді?

a)

Беске

b)

Төртке

c)

Үшке

d)

Екіге

e)

Алтыға

92.

Француз ғалымы Ф. де Соссюр тіл туралы қандай пікір айтқан?

a)

«Тіл – идеяны білдіретін таңбалар жүйесі»

b)

«Тіл – семиотикалық жүйе»

c)

«Тіл – ойдың формасы»

d)

«Тіл – шартты таңбалар жүйесі»

e)

«Тіл – ойдың дыбыстық көрінісі»

93.

Тіл адамдар арасындағы қатынас құралы қызметін атқарып тұрса, қандай тіл болады?

a)

Өлі тіл

b)

Мемлекеттік тіл

c)

Тірі тіл

d)

Ұлттық тіл

e)

Ресми тіл

94.

Тіл қандай топқа қызмет етеді?

a)

Кедейлерге

b)

Байларға

c)

Жалпы халыққа

d)

Белгілі бір топқа

e)

Белгілі тапқа

95.

Тілдің негізгі қызметі:

a)

Белгілі тап өкілдеріне қызмет ету

b)

Қоғамдық қарым-қатынастарды қамтамасыз ету.

c)

Психологиялық жақтан әсер ету

d)

Бір елдің экономикасына әсер ету

96.

Тіл қандай құбылыс:

a)

Саяси

b)

Әлеуметтік

c)

Логикалық

d)

Психологиялық

e)

Қоғамдық.

97.

Теориялық тіл білімнің салалары:

a)

Жалпы және жеке

b)

Қолданбалы, практикалық

c)

Жалпы, жеке

d)

Ішкі, сыртқы

e)

Салыстырмалы, салғастырмалы

98.

Тілдік таңбалар

a)

Тастағы таңбалар

b)

Әріптер мен көмекші белгілер

c)

Әр түрлі белгілер

d)

Дыбыстар, әріптер

e)

Морфема, фонема

99.

«Тіл мен ойлау тепе-тең, бірдей құбылыстар деп қарауға болмайды»- деген пікірді кім айтқан?

a)

А. Шлейхер

b)

В. Гумбольдт

c)

А. Потебня

d)

К. Шаумян

e)

Л. Елмьслев

100.

Тілдік таңбалардың түрлері

a)

Номинативтік, синтаксистік

b)

Фонетикалық, синтаксистік

c)

Синтаксистік, лексикалық

d)

Морфологиялық, синтаксистік

e)

Синтаксистік, фонетикалық

101.

Сөйлеу қандай құбылыс?

a)

Қоғамдық, саяси

b)

Әлеуметтік, жалпы

c)

Психикалық, әлеуметтік

d)

Психикалық, тарихи

e)

Ұлттық, рухани

102.

Тіл қандай құбылыс?

a)

Психикалық, әлеуметтік

b)

Әлеуметтік, жалпы

c)

Қоғамдық, саяси

d)

Психикалық, тарихи

e)

Ұлттық, рухани

 

103.

Тілдік емес таңбалардың ерекшелігі

a)

Көп мағынасы, мәні болады

b)

Айналадағы өмірді білдудің, танудың, ойды қалыптастырудың құралы

c)

Экспрессивті-эмоционалды мағына білдіре алмайды

d)

Таңбалық қызметті біреу белгілеп бермейді

e)

Коммуникативтік рөлі шектеусіз

 

104.

Тіл мен сөйлеудің бір еместігін, бұлардың арасында айырма барлығын айтқан ғалым

a)

Г. Штейнталь

b)

К. Маркс

c)

В. И. Ленин

d)

А. Потебня

e)

Ф. Энгельс

105.

Тілдің материалдық бірлігі, сөздің құрастырушы бөлшегі дегеніміз не?

a)

Сөйлем

b)

Әріп

c)

Фонема

d)

Сөз

e)

Дыбыс

106.

Лингвистикалық семиотика нені зерттейді?

a)

Дыбыстық тілді

b)

Дыбыстарды

c)

Тілдік таңбаларды

d)

Тілдік емес таңбаларды

e)

Дыбыссыз тілді

107.

Ойлау не арқылы жүзеге асады?

a)

Ым-ишара

 

b)

Буын

c)

Әріптер

d)

Дыбыстар

e)

Сөзер мен сөйлемдер

108.

Өз нысанын жан-жақты білу, оның негізгі заңдылықтарын ашып айқындау ненің мақсаты?

a)

әдістің

b)

тәсілдің

c)

Ғылымның

d)

әдіснаманың

e)

процесстің

109.

Зерттеу әдістерінің ең ауқымдысы

a)

әдіснама

b)

тәсіл

c)

әдіс

d)

эксперимент

e)

талдау

110.

Әдіснаманың анықтамасы

a)

амал-тәсілдердің жиынтығы

b)

өмірдегі құбылыстарды зерттеудің,танудың,түсіндірудің жалпы ғылымдық бағдарын көрсетеді.

c)

әр ғылымның өзіне тән арнаулы зерттеу жолы

d)

теориясын зерттеу

e)

амал-тәсілдердің жүйесі

111.

Лингвистикада ең көне және ең көп тарағаны әдіс ?

a)

сипаттамалы әдіс

b)

салыстырмалы әдіс

c)

салғастырмалы әдіс

d)

тарихи-салыстырмалы әдіс

e)

салыстырмалы-тарихи әдіс

112.

Тілішілік салыстыру деген не?

a)

екі не одан да көп тілдің бір дәуірдегі салыстырылуы

b)

бір тілдің екі дәуірдегі тілдік құбылыстары мен категорияларын бір-бірімен салыстыру

c)

тілдің белгілі бір дәуірдегі қалпын сипаттау

d)

тілдің қалыптасуы зерттеледі

e)

тілдің дамуын қарастырады

113.

Тарихи-салыстырмалы әдіс қай ғасырда пайда болған?

a)

ХХ ғ.

b)

ХІХ ғ.

c)

ХХІ ғ.

d)

ХХ ғ.І жартысы

e)

ХХІ ғ. ІІ жартысы

114.

Тілдің құрылымдық ерекшелігін зерттеуде қолданылатын әдіс қалай аталады?

a)

статистикалық әдіс

b)

салыстырмалы әдіс

c)

салғастырмалы әдіс

d)

структуралық әдіс

e)

тарихи әдіс

115.

Структуралық әдіс қай кезеңде пайда болды?

a)

ХХІ ғ

b)

ХІХ ғ. І ширегі

c)

ХІХ ғ.

d)

ХХ ғ. ІІ ширегі

e)

ХХ ғ. І ширегі

116.

Салыстырмалы-тарихи әдістің мақсаты не?

a)

туыс тілдердің ұқсастықтары мен айырмашылықтарын көрсету

b)

туыс емес тілдерді салыстыру

c)

бір тілдің даму тарихын көрсету

d)

белгілі бір тілдің екі дәуірдегі  айырмашылығын ерекшелеу

e)

тілдің құрылымдық ерекшелігін зерттеу

117.

Тілдің белгілі бір дәуірдегі қалпын,синхрондық күйін сипаттайтын әдіс

a)

сипаттамалы әдіс

b)

тілішілік салыстыру әдіс

c)

салыстырмалы әдіс

d)

тіларалық әдіс

e)

салғастырмалы әдіс

118.

Тілдік элементтердің сандық жағына көңіл аударатын әдіс

a)

эксперименттік

b)

статистикалық

c)

структуралық

d)

сипаттамалы

e)

салыстырмалы

119.

Салғастырмалы әдіс қай тілді үйретуде маңызы зор?

a)

ым тілін

b)

ана тілді

c)

өзге тілді

d)

орыс тілін

e)

 ағылшын

120.

Алабота өсімдігі өзбекше қалай аталады?

a)

хырлых

b)

селма

c)

лойла

d)

шура

e)

лила

121.

Құрылымдық әдістің кемшілігі

a)

тілдің мағыналарына назар аудармайды

b)

тілдің сыртқы формаларына көңіл бөлмейді

c)

тілдік элементтерді зерттемейді

d)

тек санына назар аудару

e)

тілдік элементтердің сапасын зерттемеу

122.

Кей ғалымдар оны сипаттамалы әдістің өзі немесе оның жаңа бағыттағы жалғасы деп қай әдісті айтқан?

a)

құрылымдық

b)

салғастырмалы

c)

салыстырмалы

d)

статистикалық

e)

тарихи

123.

Салыстыру тәсілі дегеніміз не?

a)

матенриалдарды сараптайды

b)

материалдар топталынады

c)

екі тіл салғастырылады

d)

жиналған материалдар бір-бірімен салыстырылады

e)

қажет мәнбілерді бақылайды

124.

Қай әдіс ең алдымен материалды карточкаға түсіреді?

a)

зерттеу

b)

бақылау

c)

салыстыру

d)

картотекалық

e)

есепке алу

125.

Синтагмалық қатынас дегеніміз не?

a)

көлденең бағыттағы  тіркесу, байланысу.

b)

компонентті байланыс

c)

тілдік құрылым

d)

біртектес элементтер

e)

күрделі элементтер

126.

Мағыналық, функциялық жағынан  біртектес, ал формалық жағынан әртектес болып келетін элементтердің жиынтығы, тобы қандай қатынас болып саналады?

a)

Элементтер арасындағы қатынас

b)

Иерархиялық қатынас

c)

Фонемалар қатынасы

d)

Синтагмалық қатынас

e)

Парадигмалық қатынас

127.

Парадигмалық қатынас қандай бағытта  байланысқа түседі?

a)

тік(вертикаль) бағытта

b)

көлденең бағытта

c)

Құрылымдық бағыт

d)

Тілдің жүйе құрылымы

e)

Құрылым жүйесі

128.

Таңбалар жүйесі туралы ілім?

a)

Семиотика 

b)

Лингвистика

c)

Акустика

d)

Фонетика

e)

Жалпы тіл білімі

129.

Тілдің лексикасы және оның тарихи даму заңдылықтары, қызметі туралы ілім?

a)

Фразеология

b)

Лексикология 

c)

Грамматика

d)

Семантика

e)

Лексикография

130.

Этимология нені зерттейді?

a)

Жеке сөздердің синтаксистік қызметін зерттейтін ілім

b)

Жеке сөздердің стильдік қызметін зерттейтін сала

c)

Жеке сөздердің шығу тегін, бастапқы мағынасын, ол мағынаның өзгеру, даму жайын зерттейтін ілім

d)

Жеке сөздердің мағыналық кеңею жолдарын зерттейтін ілім

e)

Жеке сөздердің мағынасын зерттейтін ілім