Ерте эмбрионды ________ әдісін қолдану өнімділігі бойынша өте құнды даралардан ұрпақтар санын күрт арттыруға мүмкіндік берді.

Ерте эмбрионды трансплантациялау өдісін қолдану өнімділігі бойынша өте құнды даралардан ұрпақтар санын күрт арттыруға мүмкін- дік берді. Бұл әдістің негізгі артық- шылығ____%-ды құрайтын селек- ция үдерісін тездету.

Қазіргі кезде кейбір елдерде жыл сайын _______ астам трансплантант-бұзау алады.

Жануарлар биотехнологиясының маңызды проблемасы:

1997 жылы Шотландияда доктор _____ басшылығымен ең алғаш генетикалық анасының дол көшірмесін Долли атты қойдың клонын алды.

___-та ең жоғары жетістікке 1997 жылы қол жеткізілді, ерекше эмбрион жасушаларын клондаудан алынған Ген атты бірінші бұзау туды.

Жалпы ауылшаруашылығы жануарларын клондау проблемасы био- логиядағы маңызды бағыттардың бірі, оның дамуы________________ үдерістерін белсенді жасауға мүмкіндік береді

Заманауи микробиологиялық өнеркәсіп индустриялық негізде биологиялық белсенді заттар өндіру үшін _________________үдерістерін қолдану болашағы бар биотехнологияның іргетасы болып табылады

Оған оның даму көлемі мен қарқыны дәлел. Жалпы көлемнің шамамен 70%-ын ауылшаруашылығын дамыту үшін қажет өнім құрайды. Оған не жатады?

Ауылшаруашылығынан басқа микробиологиялық өнеркөсіп өнімдерін ірі тұтынушыларға _______________________________ басқа салалары жатады.

Бактериялар металлургияда да қолдау тапты. Металдарды қорытудың дәстүрлі технологиясы құрамы кедей немесе күрделі кенді пайдалануға мүмкіндік бермейді._________________бактериялардың металдарды тотықтыру және оларды кеннен ерітіндіге ауыстыру қабілетіне негізделген.

Сульфидті минералдарды тотықтыру кезінде түсті металдардың көбісі ерітіндіге өтеді. Осындай жолмен адамзат жыл сайын жүздеген тонна мыс алады. Осылай бактериялар арқылы ___________________алу жолға қойылды. Биотехнологиялық «қорытудың» өзіндік құны дәстүрлі әдістен 2-3 есе төмен

Микроағзалар биотехнологиялық нысан ретінде тіршіліктің құрылымдық деңгейінің әртүрлі сатысында болады:

Кейбір сіркеқышқыл бактериялар этанолды __________________, ал сірке қышқылын көмірқышқыл газы мен суға айналдырады

Спора түзетін кейбір ________ бактериялар қантты ацетон, этанол, изопропанол және п-бутанолға ашытады; басқа түрлері де крахмал, пектин мен құрамында азот бар әртүрлі қосылыстарды ашытады

Сүтқышқыл бактериялардың кейбір туыстарының өкілдері көмірсуларды ___________________________айналдырады.

______________ туысына жататын сүтқышқыл бактериялары тек сүт қыш- қылын өндіреді

ал _______________ туысына жататын өкілдер жүзеге асы ратын ашыту сүт қышқылымен қатар, әртүрлі өнімдер алуға мүмкіндік береді.

Патогенді емес топырақтағы түрлерінің де өнеркәсіптік маңызы бар: біреуі _____ көзі болып табылады, басқасы кенді микробтық шаймалау және кен қалдықтарын жою үшін қолданылады

Кейбір бактериялардың _______________, яғни атмосфералық азотты бекіту қабілеті сияқты қасиеттері кеңінен қолданылады

диазотрофтылардың 2 үлкен тобы бар:

симбионттар: тамыр түйнектері бар және тамыр түйнектері жоқ болып бөлінеді:

еркін тіршілік етушілер?

Микроб жасушалары заттарды _________________ үшін қолданылады. Бактериялар гендік инженерлік манипуляцияда өртүрлі геномдар жасауда, генді өсімдік жасушаларына енгізу (агробактериялар) үшін кеңінен қолданылады.

Инсулин өндіру коптеген елде кеңінен қолданылатын биотехнологиялық манипуляцияның бірі. Бастапқы нысан ағза ретінде адам ішек таяқшасы бактериясы штаммының біреуі алынды. Алдын ала бөлініп алынған адам инсулинінің генін көп рет клондады. Кейін инсулин генінің осы көшірмесіне вирустық тип бойынша нуклеотид ретін орнатты. Осылай түрлендірілген (модификацияланған) генді бактерия ДНҚ-сына «тікті». Бір жағдайда осы мақсат үшін (эксперименттік) «руксат беретін» және «тігетін» ДНҚ ферменттерін қолданды. Нәтижесі?

Әрине, инсулинді биотехнологиялық өндіру стерильділікті, бактерия үшін қоректік орта сапасы мен бағасы бойынша тиімді орта жасауды қажет етеді. Бірақ жалпы осындай инсулин сиыр мен шошқаның _____ безінің жасушасынан өндірілген инсулинге қарағанда біршама арзан және сапалы

Әрине, инсулинді биотехнологиялық өндіру стерильділікті, бактерия үшін қоректік орта сапасы мен бағасы бойынша тиімді орта жасауды қажет етеді. Бірақ жалпы осындай инсулин сиыр мен шошқаның _____ безінің жасушасынан өндірілген инсулинге қарағанда біршама арзан және сапалы

Микроағзалардың өндірістік штаммдары белгілі бір талаптарға сәйкес келуі керек: арзан қоректік ортада өсу қабілеті; өсу жылдамдығы және мақсатты өнімнің түзілуі жоғары; жанама өнімдердің барынша аз түзілуі; өндірістік қасиеттерге қатысты продуценттің тұрақтылығы; адам және қоршаған орта үшін продуцент пен мақсатты өнімнің зиянсыздығы. Осыған байланысты_____

Барлық цианобактериялар _________ қабілетті, нәруыздың болашағы зор продуценттері болады

______ жіпшетәрізді көк-жасыл балдыр.

Дөңгелек жасушалардан тұратын жіпшесінің құрамында гете роцисталар мен кейде ірі споралар болады. Жіпшенің ұзына бойы қалыңдығы бірдей. Жасуша цитоплазмасында гликогенге ұқсас қор өнімі -_______ жиналады.(про анабена)

Носток, спирулина, триходесмиум сияқты _______ өкілдері жеуге жарамды жане тікелей тағамга пайдаланылады.

__________ құнарсыз жерде қыртыс түзеді, ол ылғалданған кезде ісінеді. Жапонияда жергілікті халық жанартау беткейінде түзілетін носток қабаттарын тамаққа пайдаланады, оны «Тенгу арпа наны» (Тенгу қайырымды тау рухы) деп атайды.

Спирулина өзінің «шеруін» Африкадан бастады.____ көлі ауданының халқы оны бұрыннан тамаққа пайдаланады, бұл өнімді «дихе» деп атайды.

Спирулина (басқа түрі) кеңінен таралған жер Мексикадағы________:көлінің суы. Ацтектер көлдің бетінен жинап, осы кок- жасыл балдырдың шырышты массасын тамаққа пайдаланды

1964 жылы бельгиялық ботаник _______ жергілікті халық Чад көлінің айналасындағы сілтілі тоғанда өсетін балдырдан жасаған көк- жасыл түсті галеттерге назар аударды. Бұл галеттер спирулинаның кептірілген массасы болып табылады. Талдау нәтижесі оның құрамында 65% нәруыз (қытайбұршаққа қараганда көп), 19% көмірсу, 6% пигмент, 4% липид, 3% талшық және 3% күл бар екенін көрсетті. Осы балдыр нәруызына аминқышқылдарының теңдестірілген мөлшері тән. Оның жасуша қабырғасы жақсы қорытылады

Тескоко колінде де, Чад көлі ауданындағы суқоймаларда да сілтілердің өте жоғары мөлшері бар. Осындай көлдерде _________ толық басымдылық көрсетеді және дара дақыл ретінде өседі жеке көлдерде балдырлардың жалпы мөлшерінің 99%-ына дейін құрайды. Спирулина сутектік көрсеткіш рН 11-ге дейінгі сілтілік ортада өседі. Олардың Мехико қаласы маңайындағы көлдерден төулігіне биомассаның 2 тоннаға дейінгі құрғақ салмағын жинайды. Бұл өнім АҚШ, Жапония, Канадаға жеткізіледі

Басқа елдерде спирулинаны адетте ______ немесе арнайы ыдыста өсіреді. Оны ашық тоғанда, мысалы, Италиядағы сияқты полиэтилен құбырлардан жасалган тұйық жүйеде де өсіреді. Өнімділігі өте жоғары күніне 1 м²-ден 20 грамдай құрғақ массаға дейін алады

Жуырда спирулина жасушасында құнды нәруыз, көмірсу, липидтер мен дәрумендерден басқа едәуір мөлшерде, мысалыы,__________ сияқты кұнды зат қорға жиналатыны дәлелденді.

Осы цианобактериялар негізінде фармацевтикалық өнеркәсіп «_____» препаратын шығарады. Оның құрамында дәрумендер мен микроэлементтер кешені болады және ағзаны жалпы нығайтатын әрі иммуностимулдаушы зат ретінде қолданылады.(спирулина цианобактерия)

Саңырауқұлақтардың биотехнологиялық қызметі алуан түрлі. Оларды мынадай өнімдер алу үшін пайдаланады:

Саңырауқұлақтарға _________: жатады.

Ашытқының белгілі 500 түрінен адам ең бірінші ____________ пайдалануды үйренді.

Ашытқының белгілі 500 түрінен адам ең бірінші сахаромицеттерді пайдалануды үйренді. Бұл түр едәуір қарқынды өсіріледі._________ ашытатын ашытқыны сарысудан спирт алу үшін қолданады.

___ қатты ортада көптеген өзгерістер тудырады, ол ашу алдында жүреді.

Қытайбұршақ немесе бидайдың ___ саңырауқұлақтары негізінде ашыған азық-түлік өнімдерінің құрамында рибофлавин, никотин қышқылы сияқты дәрумендер 5-7 есе көп жоне нәруыз мөлшерінің бірнеше есе көп болуымен айырмашылық жасайды

ірімшік (сыр), мысалы, камамбер жоне рокфор жасауда қолданады

Ағаш сүрегі мен целлюлозаны бұзатын саңырауқұлақтарды жасанды жолмен өсіру кеңінен таралған.Жеуге жарамды саңырауқұлақтардың жіпшелерін (____) сұйық ортада, мысалы, сүт сарысуында және т.б. арнайы ферменттерде өсіреді.

________ биотехнологияның дәстүрлі емес нысандарының қатарына жатады.Осы уақытқа дейін олар ақаба суды биологиялық тазарту кезінде белсенді лайдың құрамбөлігі ретінде қолданылды. Казіргі кезде олар биологиялық белсенді заттар продуценттері ретінде зерттеушілердің назарын аударуда. Бұл ретте алуан түрлі биосинтетикалық мүмкіндігі бар, сондықтан табиғатта кеңінен таралган еркін тіршілік ететін қарапайымдарды қолданған тиімді

Күйіс қайыратын жануарлардың ________ қарнында (рубец) тіршілік ететін қарапайымдар маңызға ие. Оларда күйіс кайыратын жануарлардың қарнындағы жасұнықтың (клетчатка) ыдырауына себепші целлюлаза ферменті болады. Жалбыршақ қарындағы қарапайымдар осы құнды ферменттің көзі болуы мүмкін

Оңтүстік америкалық ___________ қоздырушысы трипаносома ісікке қарсы препарат круциннің (КСРО) және оның аналогы трипанозаның (Франция) бірінші продуценті болды. Осы препараттардың әрекет ету механизмін зерттеп, орыс ғалымдары (Г.И. Роскин, Н.Г. Клюева және т.б.), сондай-ақ олардың француз әріптестері (Ж. Кудер,Ж. Мишель-Брэн және т.б.) «бұл препараттар ісікке тікелей әрекет еткенде цитотоксикалық әсер етеді және оның өсуін тежейді» деген қорытындыға келді.