1.                     Атомда орналасқан элементтің протон, нейтрон, электрон санын анықтап, ядро зарядын өрнектеңіз: 31 (15 P)

1.                        N= 2n² формуласымен анықтайды:

1.                     Электрондардың өз білігінен айналуы -

Авогадро тұрақтысы

     Зат мөлшерінің өлшем бірлігі -

       Бөлмеде 18,02*10²³ молекула оттек бар. Оттектің зат мөлшерін есептеңіз

Стақанда 9 моль су бар. Стақандағы судың молекула санын анықтаңыз.

Электролиттер – суда ерігенде немесе балқығанда оң және теріс иондарға диссоциацияланатын заттар. Иондар- бұл оң (катиондар) немесе теріс (аниондар) зарядты атомдар тобы. Иондар құрамына қарай жай (Na+, Br^-) және күрделі (OH^-, NH4⁺), түссіз (K⁺, Ca²⁺), түсті (Cu²⁺ , MnO^4- ) болады. Иондар құрылысы мен қа-сиеттері бойынша атомдардан ерекшеленеді. Ерітіндіде иондар ретсіз қозғалады. Электр тоғының әсерінен оң зарядты бөлшектер – катиондар катодқа, ал теріс зарядталған бөлшектер- аниондар анодқа қарай жылжиды. Электролиттердің барлығы бірдей иондарға ыдырамайды. Электролиттік диссоциация қайтымды процесс

HNO₂ ↔ H⁺ + NO₂^-

электролит ерітінділерінің химиялық қасиеттері олар түзетін иондардың қасиетіне байланысты.

Ерітіндідегі иондардың қозғалысы-?

    Суда ерігенде немесе балқығанда иондарға диссоциацияланатын заттар

Электролиттік диссоциация бұл      _процесс: HNO₂ ↔ H⁺ + NO₂^-

   Ионның қасиетін анықтаңыз: Na⁺ + е→Na⁰

Кристалдық тор түрлері

Кристалдық тордың бөлшектері орналасқан нүктесі кристалдық тор түйіндері деп, ал кристалл түзетін бөлшектер орналасқан кеңістіктегі нүктелер жиынтығы кристалдық тор деп аталады.

Кристалдық тордың түйіндерінде орналасқан бөлшектердің табиғатына қарай оларды: иондық, атомдық, молекулалық деп жіктейді. Иондық кристалдық тордың түйіндерінде қарама-қарсы зарядталған иондар болады. Атомдық кристалдық тордың түйіндерінде коваленттік байланыспен байланысқан жеке атомдар, ал молекулалық кристалдық тордың түйіндерінде полюссіз немесе полюсті молекулалар орналасқан.

Металдық кристалдық тор түзетін элементтер қатарын көрсетіңіз:

   Атомдық кристалл торы түйіндерінде............ орналасады

Ковалентті полюссіз байланыс арқылы түзілген қосылысты көрсетіңіз:

Берілген  суреттегі кристалдық тордың түрін анықтаңыз:

Швед ғалымы Сванте Аррениус 1887жылы өзінің электролиттік диссоциациялану теориясын ұсынып, электролит ерітінділерінің электрөткізгіштігін алғаш түсіндірді. Ерітінділері мен балқымаларының электр тоғын өткізу қабілетіне қарай заттар электролиттер және бейэлектролиттер деп жіктеледі. Суда ерігенде немесе балқығанда электр тоғын өткізетін заттар электролиттер деп аталады.оларға сілті, тұз және қышқыл ерітінділері жатады.

Судағы ерітінділері немесе балқымалары электр тоғын өткізбейтін заттар бейэлектролиттер деп аталады.Бейэлектролиттерге органикалық заттар, газдар, аз еритін заттар жатады. Электролиттердің иондарға ыдырауы электролиттік диссоциациялану деп аталады.

Электролиттік диссоциациялану теориясын ұсынған ғалым

Мына заттар қайсысы электр тоғын өткізеді. Анықтаңыз?

Берілген тұздардың ішінен қышқыл тұзды анықтаңыз:

Заттардан бейэлектролитті көрсетіңіз

Хлор.

Хлорды 1774 жылы швед ғалымы К.В.Шееле ашты. Атауы грек тілінен аударғанда (Chloros) - сары жасыл сөзінен шыққан. Химиялық таңбасы-Cl , салыстырмалы атомдық массасы -35,5, ядро заряды + 17, 3- кіші периодта, 17-топта (VІІ топтың негізгі топшасында) орналасқан өте активті химиялық элемент. Табиғатта бос күйінде кездеспейді. Электрондық конфигурациясы 3s²3p⁵.

Хлордың молекуласы коваленттік полюссіз байланыспен байланыс- қандықтан , молекулалық кристалдық тор түзеді, тек төмен температурада ғана қатты күйде болады. Жер қыртысындағы салмақ мөлшері 4,5102%. бос күйінде жанартау лавасында ғана, ал байланысқан түрінде тау жыныстарында, теңіз, мұхит, өзен суларында, өсімдік және жануарлар организмдерінде кездеседі. Өндірісте хлорды ас тұзының ерітіндісі мен балқымасын электролиздеу әдісімен алады:

2NaCl → 2 Na + Cl₂↑

Зертханада марганец диоксиді (қыздырып), калий перманганаты КMnO₄

немесе КСІО₃ (бертолле тұзы) концентрлі тұз қышқылымен әсер етіп алады: MnO₂ +4HCl = Cl₂↑ + MnCl₂ + 2H₂O

Хлор атомының электрондық формуласынкөрсетіңіз

«Хлор» атауының мағынасы -

   Хлорды ас тұзының ерітіндісі мен балқымасынан қандай әдіс арқылы алады.

Хлор молекуласына тән химиялық байланыс

Сілтілер – көптеген органикалық заттарды зақымдайтын күйдіргіш заттар, олармен жұмыс жасағанда ерекше мұқият болу керек. Сілті ерітінділері ұстап көргенде сабын сияқты. Олар индикаторлар түсін өзгертеді: лакмус көгереді, түссіз тұрған фенолфталеин таңқурай түске енеді, ал метилоранж сарғаяды. Еритін және ерімейтін негіздер ортақ қасиетке ие: олар қышқылмен әрекеттеседі. Ерімейтін негіздер термиялық тұрғыдан тұрақсыз - қыздырғанда айырылады.Сілтілер қыздырған айырылмайды. Сілтілер қышқылдық оксидтермен, тұздармен әрекеттеседі.

Қыздырғанда оксид және су түзе жүретін негіздер қатарын көрсетіңіз