Worksheetsқұтты
Total questions: 15
Worksheet time: 9mins
Х–ХІІ ғасырлар – түркі халықтарының қоғамдық-мәдени даму тарихында
Құлдырау дәуірі болды
Қайта өрлеу – Ренессанс дәуірі болды
Тарих сахнасынан жойылу дәуірі болды
Тіл жойылған дәуір болды
Туған жері:
Шу өзені бойындағы Баласағұн
Қашқар
Жаз орда
Қозыбасы бөктері
Жүсіп Баласағұнның нақыл сөздері:
Ұрпағыңның ұрпағына үлгі ет те, Кісілікті кісілікпен құрметте
Адам баласы керуен сияқты: тоқтады, көшті де кетті.
Кісілікке түсер содан ұлы жол, Адамшылық жаса адамға, адам бол. Адам атын мақтаныш қып, адал бол!
Тірі кісі кісілігін асырсын, Кісілікпен, ей мәрт ерім, ұлы бол
Жүсіп “Құтты білік” дастанын жазып біткен:
хижра есебімен 462 жылы (1070 жылы)
хижра есебімен 456 жыл
хижра есебімен 466 жыл
хижра есебімен 455 жыл 1060
Сатұқ Қара Бұғра хан Жүсіпке:
Хас Хажиб (бас уәзір, ұлы кеңесші) атағын берді.
Бас қолбасшы
Би
Бас жазушы
Жүсіп Баласағұнның Сатұқ Қара Бұғра ханның арғы тегіне арнап жазған күйі:
"Хусрайынның жаны"
"Хусайынның қазасы"
“Хусайынның дерті”
"Хусрайынның жоқтауы"
“Құтты біліг” дастаны қандай жанрда жазылған:
Нәзира
Поэма
Рубаи
Проза
“Құтты біліг” дастаны қанша бәйіттен тұрады:
6520 бәйіт (2 жолдың өлең)
6530 бәйіт (2 жолдық өлең)
6560 бәйіт (4 жолдық өлең)
6570 бәйіт (3 жолдық өлең)
“Құтты біліг” дастаны қанша тараудан тұрады:
85
95
87
88
“Құтты біліг” дастанында Наманган қолжазбаларының ішінен қанша жол рубайы табылған:
900 жол
800 жол
700 жол
600 жол
“Құтты білік” дастанының 3 нұсқасы сақталған:
Герат қаласында, 1439 жылы, көне ұйғыр жазуымен
Ватикан қаласында, шағатай тілінде, 1459 жылы
Өзбекстанның Наманган қаласында, ХІІ ғасыр аяғы, араб әрпі
Египетте, ХІҮ ғасырдың бірінші жартысы, араб әрпімен
“Құтты білік” дастанының кіріпесі:
Патша енді мемлекеттің барлық істерін уәзіріне сеніп тапсырады.
Өмірдің, уақыттың өтпелілігін, опасыздығын айтып, өз кемшілік-күнәларына күйініп, кейінгілерге өсиет сөздерін жазады.
Сол кездегі дәстүр бойынша Жаратқанға шүкіршілік етіп, кітаптың идеясымен, мазмұнымен таныстырып өтеді
. Ел-жұрттың бақ-дәулеті еселеп артып, ол басқарған мемлекет жайқалған гүлстанға айналады
Немат Келімбетов “Құтты білік” дастаны туралы:
“Поэманың өзекті тақырыбы, алға ұстанған мұрат-мақсаты - халыққа құтты өмір сыйлау, бақытты, әділетті қоғам құру”
«Құтты білік» тек қана саяси трактат емес, ол сол ғасырдағы әртүрлі ғылым мен мемлекет салаларындағы дамуды да көрсетті. Бұл еңбек автордың өмірді көрсету дегі философиялық пайымдауының тереңдігін, адам құқының сол замандағы да муын көрсетеді.
Дастанда қай заманда болмасын, барлық халықтарды толғандырып келген жал пы адами идеялардың, ізгі мұраттар мен ойлардың өзіндік ерекше көркем де, аса айшықты бейнеленуі оның адамды тәрбиелеу мәселесінде өміршеңдігін білдіреді
«Құтты білік» тек қана саяси трактат емес, ол сол ғасырдағы әртүрлі ғылым мен мемлекет салаларындағы дамуды да көрсетті.
“Құтты білік” дастанының бөлімдері:
Адам баласының қадір-қасиеті біліммен, ақылмен екендігі туралы
Білім, ақылдың қасиеттері, пайдасы
Тіл өнерінің қасиет-сипаты мен пайда-зияны
Ата-ананың қадірі
екіншісі, бақ-дәулет, яғни елге құт қонсын деген тілек. Бақ-дәулет мәселесі
Өгдүлміш бейнесінде жырланады
Оғдұрмыш арқылы сөз болады.
патшаның уәзірі Айтолды бейнесі арқылы жырға қосылған.
Күнтуды патшаны көрсетеді.
