Ш.Құдайбердіұлының жастайынан жетік білген тілдері:

Шәкәрімнің Меккеге қажылыққа барған сапарында қазақ халқының тарихына байланысты оқыған кітапханалары:

Шәкәрімнің Түркия, Франция кітапханаларында жұмыстануы нәтижесінде 1911-1912 жылдары Орынборда басылып шыққан еңбегі (тері):

"Шәкәрім шежіресінде қазақты түп тереңінен таратып, Орталық Азия халықтарының тарихи жолын тұтас көрсетеді. Жазба деректер молынан пайдаланылған еңбектің қай бөлімінде болмасын дәуір оқиғалары нақты бейнеленген. Шәкәрім Құдайбердіұлы ХІХ ғасырдың аяғы мен ХХ ғасырдың бас кезіндегі қазақ халқының өміріндегі оқиғаларға көптеген тарихи, публицистикалық туындыларын арнады. Ол қазақ халқының, соның ішінде қазақ сұлтандары мен хандар шежіресін жан-жақты зерттеді"

Мәтінде сипатталған Шәкәрімнің еңбегін көрсетіңіз:

Шәкәрімнің «тарихи хикая» деп атаған поэмасы:

Тарихи дастанда XVIII ғасырдың алғашқы ширегіндегі қазақ даласы көрініс тапқан. Дастанда екі жастың арасындағы кіршіксіз махаббат, ел ішіндегі озбырлық пен қатыгездік суреттелген. Халықтық шығармаға айналған дастанда өткен дәуірдегі озбырлық пен қатыгез әдет-ғұрып әшкереленеді. Еркіндікті көздеген халық мұраты бейнеленген»

Мәтінде сипатталған «тарихи хикая» деп аталған поэма:

1843-1913 жылдары өмір сүрген қазақ халқының тарихын, әдет-ғұрпын, ауыз әдебиеті мен мәдениетін зерттеушілердің бірі:

«Оның әкесі Халид Ташкентте, Аягөзде, Қытай жерінде тұрған. Жас кезінде ол Абдулхақ деген кісінің медресесінде оқып, тарих, география пәндерінен дәріс алған. Татар және қазақ тіліне қоса араб, парсы, түрік т.б. түркі тілдерін жетік меңгерген. Шәуешекке көшіп барған соң өзі де медресе ашып, татар, араб тілдерінен дәріс берген»

Мәтінде сипатталған тарихшы, ғалым:

Қ.Халидтің қазақ ауыз әдебиеті үлгілерін жинай жүріп, 1889 жылы Қазанда жарық көрген еңбегі:

Құрбанғали Халидтің 1910 жылы жарық көрген атты тарихи-этнографиялық зерттеуі:

Құрбанғали Халидтің қазақтың шығу тегі, Орта Жүз қазақтарының Ресейге қосылуы, қазақ халқының хан, сұлтандары, батырлары мен би-болыстары, атақты ақын-жыраулары туралы айтылатын шығарма (лары):

«Құрбанғали Халид бұл 1910 жылы жарық көрген еңбегінде шығыстың бес елі, соның қатарында қазақ халқының тарихын толық қамтуға тырысқан. Өз мүмкіндігіне қарай жан-жақты ғылыми талдау жасауға, қазақ жайындағы басқа тарихта баяндалған қате-кемшіліктерді түзетуге тырысқан. Әсіресе «қазақ» атауына дәйекті түрде түсіндірме берген»

Мәтінде сипатталған Құрбанғали Халидтің еңбегі:

1858 жылы дүниеге келген Мәшһүр Жүсіптің азан шақырып қойған есімі:

М.Ж.Көпейұлына 9 жасқа толғанда келгенде «Мәшһүр» атағын берген аға сұлтан: /халық аңыздары мен дастан, поэмаларын жатқа айтқаны үшін атандырған/

1858-1931 жылдар аралығында өмір сүрген қазақ ауыз әдебиеті үлгілерін жинаушы, энциклопедист-ғалымы:

1858 жылы Баянауыл сыртқы округінің Қызылтау тауының етегінде орналасқан «Ашамайтас» елді мекенінде дүниеге келген ғалым:

1861 жылы алапат жұт кезінде оның отбасы бар малынан айырылады. Сол кезде Мәшһүр Жүсіптің әкесі: «Адамның тірегі мал емес, білім!» - деп, баласын сауат ашуға берді:

М.Ж.Көпейұлының 1872-1874 жж араб, парсы, шағатай тілдерін меңгеріп оқыған медресесі:

1865 жылы Жүсіп Көпейұылының ұстазы Қамар хазіреттің көмегімен жазып алған эпосы:

Мәшһүр Жүсіп Қазақстан аумағын аралаған сапарларында танысқан тарихи тұлға (лар):

Мәшһүр Жүсіп өлкетанумен айналыса жүріп, жерленген жерін тауып, анықтаған халықтың әйгілі жырауы:

Мәшһүр Жүсіп «Ұлы Даланың айбынды билеушісі» ретінде баға берген XVIII ғасырда өмір сүрген тұлға:

Қазақ халқының ең шұрайлы жері Ресейдің еуропалық бөлігінен қоныс аударылған шаруаларға тартып алынып берілуіне қарсы тұрған зиялы:

Жүсіп Көпейұлының 1907 жылы Қазан қаласында жарық көрген үш кітабының бірі:

Мәшһүр Жүсіптің Дала өлкесінің қазақтарға тиесілі екендігін дәлелдеп шыққан тарихи еңбегі: /осы еңбегі үшін ақынды патшалық билік саяси сенімсіздер тізіміне енгізіп, кітаптың барлық таралымын жойды/

Мәшһүр Жүсіптің 1880 жылдан бастап мақалалары жариялана бастаған газеті (тері) мен журналы (дары):

Мәшүр Жүсіптің шығармалары патша цензурасы тарапынан аса қауіпті деп есептеліп, ақын саяси қудаланып тастап кетуге мәжбүр болған жері:

Мәшһүр Жүсіптің асқан білімдарлығына тәнті болып: «Бұл ғаламда ол білмейтін дүние жоқ!» деген сөз қалдырған Абайдың ұлы:

1889 жылы Түмен қаласындағы Александров реалдық училищесін, 1892 жылы Санкт-Петербург артилерия училищесін бітірген Абайдың баласы:

Бұл қазақ иесіз жатқан жерге текке келіп ие болған жоқ. «Ақ найзаның ұшымен, ақ білектің күшімен», ... Қаракерей Қабанбай, Қанжығалы Бөгенбай, Қаздауысты Қазыбек, Шақшақлы Жәнібек замандарында қалмақпен алысып, шыбын жанын нысанаға байлап, не маңғаз сарбаздары жау жолында оққа ұшып, өлгені өліп, қалғаны қалып, сөйтіп алған жер еді...

Мен бұл қасіретті жылдарды ата-бабамыздың неге құрбан болғанын ұмытпау үшін еске алып жүремін. Олар бізге осы жерді мұраға қалдыру үшін өз жандарын аямады...»

Мәтін Мәшһүр Жүсіптің қандай шығармасынан алынған:

«Шығыстану ғылымының аққан жұлдызы»

1841 жылы алғашқы зайырлы мектеп ашты

1995 жылы 150 жылдығы ЮНЕСКО көлемінде аталып өтті: