WorksheetsKUMSEP Bilim Bilgi Yarışması
Total questions: 30
Worksheet time: 44mins
1742 yılında (1742 = 19 + 1723) Leonhard Euler ile mektuplaşmaları sırasında 2'den büyük her çift sayının, iki asal sayının toplamı olarak yazılabileceğini tahmin eden; günümüzde hala doğruluğu veya yanlışlığı ispatlanmamış olan ve kendi adıyla anılan bu tahmini (conjecture) insanlığa sunan matematikçi kimdir?
Berke Ünal
Joseph-Louis Lagrange
Jean le Rond d'Alembert
Christian Goldbach
Johann Sebastian Bach
Johann Sebastian Bach’ın yazmış olduğu pek çok bestenin yanında Crab Canon bestesi uyumdan uzak olması sebebiyle pek çok eleştiriye maruz kalmıştır. Ancak bunun sebebi Bach’ın besteyi kağıda yazmış olmasına rağmen bestenin farklı bir matematiksel yüzey üzerinden okunması için yazılmasıydı. Bu yüzey aşağıdakilerden hangisidir?
Halil İbrahim Kanpak
Möbius Şeridi
Klein Şişesi
Projektif Düzlem
Torus
Einstein'ın E=mc^2 denklemi genel halk için bilimin en popüler sembollerinden biridir. Albert Einstein, bu denklemi, özel görelilik teorisinin temellerini attıktan hemen sonra, "Does the Inertia of a Body Depend Upon its Energy Content?" başlıklı annus mirabilis’in 4. makalesinde tanıtmıştır. Bu denklemdeki "m" neyi temsil eder?
Hasan Mermer
Eylemsiz bir referans çerçevesine göre hareket eden cismin, bu çerçeveden gözlenen göreli kütlesini (i.e. relativistic mass)
Eylemsiz bir referans çerçevesine göre hareket etmeyen cismin ölçülen kütlesini (i.e. rest mass)
Eylemsiz bir referans çerçevesinden gözlemlenen cismin enerji-momentum 4-vektörünün büyüklüğünü
Işığın boşluktaki saçılma trasfer matrisinin determinantı
"-----'s book was the first exposition of quantum mechanics that made the theory mathematically respectable. The concepts were rigorously defined and the consequences rigorously deduced. From that book I learned most of what I know about quantum mechanics."
-Freeman Dyson, Notices of the American Mathematical Society
~
Yukarıda bahsedilen "Mathematical Foundations of Quantum Mechanics" kitabının yazarı kimdir?
Berke Ünal
Edward Witten
John von Neumann
Paul Dirac
Werner Heisenberg
Atmosferde bulunan nitrojen/azot (N2) ve hidrojen (H2) gazlarını kullanarak amonyak (NH3) üretimini sağlayan bu süreç sayesinde günümüzde önemli miktarlarda amonyak üretilebilmektedir. Bu süreç sayesinde, gübre üretimi hızlanmış ve kıtlıkların önüne geçilmiştir. Bu nedenle bulan kimyager(ler)e Nobel kimya ödülü verilmiştir. Kimilerine göre nüfus artışının en önemli nedenlerinden biri olan bu sürecin adı nedir?
Süleyman Berkay Yıldız
Solvay süreci
Bergius süreci
Haber-Bosch süreci
Frank-Caro süreci
Dünya’nın yaşı, Clair Cameron Patterson tarafından, radyometrik tarihleme kullanılarak 1956 yılında 4.55 ± 0.07 milyar yıl olarak hesaplanmıştır. İlk ölçümleri sırasında aldığı tutarsız sonuçlar yüzünden, belirli bir elementin yaşam alanları ve laboratuvarlarda kontaminasyona sebep olduğunu keşfetmiş, bunun üzerine de günümüzde halen kullanılan dekontaminasyon tekniklerinin bazılarını geliştirmiştir. Bu kontaminasyonun kaynağı, sözü geçen elementin 1920’li yıllarda araba yakıtlarında vuruntuyu engellemesi için yakıtlara eklenmesidir. Bahsedilen element aşağıdakilerden hangisidir?
Ender Okur
Rubidyum
Karbon
Argon
Kurşun
Taksonominin en öneli çalışmalarından kabul edilen "A Higher Level Classification of All Living Organisms"de canlılar; Bakteriler, Arkeler, Protistalar, Kromistalar, Bitkiler, Mantarlar, Hayvanlar olmak üzere 7 alemde sınıflandırılmıştır. Bu çalışma hangi yıl ve hangi biyolog tarafından yapılmıştır?
Berke Ünal
1735 yılında Carl Linnaeus tarafından
1866 yılında Ernst Haeckel tarafından
1969 yılında Robert Whittaker tarafından
2015 yılında Thomas Cavalier-Smith tarafından
Eritrositler, kırmızı kan hücreleri olarak bilinir ve vücudun oksijen taşıma fonksiyonunu yerine getirir. 120 günlük sınırlı bir yaşam süresine sahip olmalarına rağmen, bu hücreler, işlevselliğini artırmak için çeşitli adaptasyonlara sahiptir. Aşağıdaki ifadelerden hangisi, eritrositlerin bu adaptasyonlarından biri değildir?
Yiğit Yeni
Hemoglobin molekülü içererek gaz taşınmasını kolaylaştırması
Çekirdek ve organellerinin çoğunu kaybederek daha fazla gaz taşıyacak alana sahip olması
Değişen doku oksijen ihtiyacına göre hacimlerini değiştirerek microcytic, normocytic ve macrocytic olmaları
Esnek bir yapı ve bikonkav bir diske sahip olarak en küçük damarlardan dahi geçebilmeleri
Alan Turing, hesaplamanın (computation) matematiksel bir modelini tasarlamıştır. Bu matematiksel araç sayesinde "Halting problem"ın çözülemez olduğunu göstermiştir ve Hilbert'in "decision problem" adını verdiği bir açık problemi çözmüştür. Alan Turing'in bu çalışılmasının sonucu olarak bilgisayar bilimi ortaya çıkmıştır.
~
Bu matematiksel aracın adı nedir?
Halil İbrahim Kanpak & Cemal Efe Gayır & Berke Ünal
Turing Test
Turing Pattern
Turing Machine
Turing Reduction Algorithm
Oyunlar teorisinde Nash dengesi kavramı, oyuncuların hepsinin verdiği kararın, diğer oyuncuların verdiği kararlar bütününe en iyi tepki olduğunu, dolayısıyla hiçbir oyuncunun, diğer oyuncular kararlarını değiştirmediği sürece kararını değiştirerek kendisi için daha iyi bir sonuç elde edemeyeceğini ifade eder.
~
Tercih uzayının kompakt olduğu oyunlarda bir Nash dengesinin bulunduğunu ifade eden “Nash theorem” aşağıdaki teoremlerden hangisi kullanılarak gösterilir?
Ömer Faruk Şahin
Fermat’s Last Theorem
Heine-Borel Theorem
Law of Large Numbers
Brouwer Fixed Point Theorem
Polinom, belirli sayıda değişken (variable) ve sabit sayıdan (coefficient) oluşan bir matematiksel ifadedir. Aşağıdaki sayı kümelerinden hangisi için, katsayıları yine o kümeden alınan sabit olmayan her tek değişkenli polinomun, yine o kümede her zaman en az bir kökü yani p(x) = 0 sağlayan en az bir elemanı vardır?
Serhat Ay
Q (Rasyonel Sayılar Kümesii
R (Reel Sayılar Kümesi)
C (Kompleks Sayılar Kümesi)
H (Kuaternionlar Kümesi)
Matematiğin, vektör uzaylarıyla ve bu uzayların üzerinde tanımlı operatörlerle uğraşan alt dalıdır. Kökleri diferansiyel ve integral denklemlerinin çalışılmasına kadar gitmektedir. Fourier dönüşümü gibi dönüşümlerinin çalışılmasında da kullanılmıştır. İsim babası İtalyan matematikçi ve fizikçi Vito Volterra'dır. Temelleri büyük ölçüde Stefan Banach ve çevresindeki Polonyalı matematikçiler tarafından atılmıştır. Topolojik vektör uzayları, Banach uzayları ve Hilbert uzayları bu alanda çalışılan yapılardır.
~
Yukarıda metematiğin hangi alt dalından bahsedilmektedir?
Berke Ünal
Diferansiyel Geometri
Fonksiyonel Analiz
Cebirsel Topoloji
Analitik Sayılar Teorisi
"On the Contraction of Groups and Their Representations (1953)" teorik fizik makalesinde yer alan, özellikle Poincaré grubunun Galilei grubuna dönüşmesi ile özel görelilik ve Newton mekaniğinin arasındaki ilişkiyi ortaya koyması açısından büyük fiziksel öneme sahip “Lie grup daralması (Lie group contraction)” hangi isimle anılır?
Keremcan Doğan
Penrose-Güven
Salam-Sezgin
İnönü-Wigner
Pauli-Gürsey
Anomalisiz süpersicim kuramları sadece 10 boyutta yaşarlar ve beş farklı tipte oldukları bilinmektedir: Type I, Type IIA, Type IIB, Heterotic E8×E8, Heterotic SO(32). 90’larda Edward Witten’ın ortaya attığı, bu 5 farklı sicim kuramını birleştiren ve ikinci süpersicim devrimini başlatan 11 boyutlu teori hangisidir?
Behzan Ergun
Electroweak theory
M-theory
S-matrix theory
Quantum gravity
1962 doğumlu Alexander Litvinenko, Rus Federal Güvenlik Servisi’nde (FSB) organize suç ajanıdır. 2000 yılında Rus hükümetini yolsuzlukla ve terörist saldırılarında parmağı olmakla suçladığı için Rusya’dan kaçıp Birleşik Krallık’a sığınmıştır. 2006 yılında Londra’da bir otelde iki Rus ile görüştükten sonra hastalanıp “akut radyasyon sendromu” sonucu ölmüş, bu olay medyada büyük yankı uyandırmıştır.
~
Litvinenko’nun ölümüne sebep olan element hangisidir?
Melis Selek
Polonium-210
Thallium
Plutonium-239
Livermorium
1811 yılında Amedeo Avogadro, belirli bir basınç ve sıcaklık altında bir gazın hacminin molekül sayısı ile doğru orantılı olduğunu ve bu orantının gazın doğansından bağımsız olduğunu söylemiştir. Bir yüzyıl sonra, 1909 yılında, fizikçi Jean Perrin, Avagadro'nun çalışmalarından ilham alarak "Avagadro sayısı"nı tanımlanmıştır. Bu tanım 1971'de 12 gram karbon-12'deki karbon atomu sayısı olarak değiştirilmiştir.
~
Aşağıdakilerden hangisi Jean Perrin'in Avagadro sayısı tanımıdır?
Berke Ünal
12 gram karbon-12'deki karbon atomu sayısı
14 gram karbon-14'teki karbon atomu sayısı
16 gram oksijendeki molekül sayısı
18 gram sudaki molekül sayısı
1950’li yılların başlarında yapılan bir deneyde prebiyotik (yaşam başlamadan önce) dünyadaki koşullar simüle edilmiştir. Bu deney sonucunda ise inorganik bileşenlerden/yapıtaşlarından organik maddelerin sentezlenebileceği gösterilmiştir. Dünyadaki yaşamın nasıl başladığı konusunda bilim dünyasında yeni bir perspektifin önemini artırmasına sebep olan bu deneyin adı nedir?
Süleyman Berkay Yıldız
Griffith deneyi
Hershey-Chase deneyi
Miller-Urey deneyi
Pauling deneyi
DNA her bölünmesi sırasında replikasyon mekanizmasının doğası gereği kısalmak zorundadır. Genetik bilginin kaybolmaması için de DNA ipliklerinin uçlarında telomer adı verilen, rastgele diziler bulunmaktadır. Telomerlerin sentezinden sorumlu olan telomeraz ise hücreler yaşlandıkça etkisini yitirmeye başlar. Bu, hücre yaşlandıkça oksidatif stres”, UV ışınları ve kimyasallar gibi etkenler yüzünden biriken mutasyonların oluşturduğu kanser riskine karşı bir adaptasyondur. Bu bilgilere göre, aşağıdakilerden hangisinin kanser riskini artırması daha olasıdır?
Ender Okur
Telomeraz aktivatörü olan Epitalon
Antioksidan özellikli E vitamini (a-tocopherol) içeren yüz kremleri
UV karşıtı güneş kremleri
Telomeraz inhibitörü olan Silibinin
Makine mühendisleri tarafından; havalandırma sistemleri, türbinler, içten yanmalı motorlar, pompalar, hava kompresörleri tasarlanırken akışkanlar dinamiğinden faydalanılır. Bir akışkanın hareketini anlatan kısmi diferansiyel denklem sistemine "Navier–Stokes denklemleri" denir. Analitik çözümünün varlığı günümüzde hala bir açık problemdir. Türbülanslı akışta sıvının davranışının kaotik olmasının nedeni denklemdeki hangi terim ile açıklanır?
Berke Ünal & Cemal Efe Gayır
Akışkanın ivmesi terimindeki doğrusal olmayan kısım
Akışkanın yoğunluğu ile dış kuvvetlerin çarpımı terimi
Basınç alanının gradient'ı terimi
İç stres kuvvetleri (viskozite) terimi
George Dantzig, Jerzy Neyman'ın dersinde tahtaya yazdığı matematikteki bir açık problemi ödev sorusu sanarak çözmüştür. Durumun anlaşılmasının ardından Dantzig ödevini, doktora tezi olarak yayınlamıştır. Tezinde kullandığı "sütun geometrisi" fikri, Endüstri mühendisliği başta olmak üzere optimizasyon problemlerinde çok popüler olan bir yöntem geliştirmesini sağlamıştır.
~
Dantzig'in geliştirdiği yöntemin adı nedir?
Berke Ünal & Ahmet Aydın
Simplex method
Gradient descent method
Neyman construction
Row reduction
Evariste Galois, çalışmaları ile 4. dereceden daha büyük mertebeye sahip bir polinomun diskriminantının aritmetik işlemlerle yazılamayacağı, antik yunandan beri tartışılan bazı geometrik şekillerin pergel ve cetvel ile çizilemeyeceği, bir kenar uzunluğu verilen küpün hacminin iki katı hacme sahip bir küpün pergel ve cetvelle inşa edilemeyeceği gibi uzun yıllardan beri tartışılan soruları, kendi geliştirdiği teorisi ile cevaplayan bu genç matematikçi, 20 yaşında trajik bir şekilde vefat etmiştir.
~
Bugün mezarı Paris'te bir tır parkının yanında olan Galois, nasıl ölmüştür?
Halil İbrahim Kanpak
Fransız devrimi sırasında girdiği hapishanedeki koğuş camının kapanmıyor olmasından dolayı zatürreye yakalanarak.
Augustin-Louis Cauchy'nin anlattığı fıkra nedeniyle gülme krizi kökenli kalp durması ve asfiksi sonucu.
Albayı ile aynı kıza aşık olduğu için dönemin bir geleneği olarak Albayını düelloya davet etmesi ve düelloyu kaybetmesi ile.
Niels Henrik Abel’in kendisine yönelttiği bir soruyu geliştirdiği teorisi ile çözememesi sebebiyle odasında kendini asarak.
-Hareket eden koltuk problemi (Moving sofa problem) matematikteki açık problemlerden biridir.
-Mobilyaları evin içinde hareket ettirirken köşelerin dönülüp dönülemeyeceğini inceleyen 2 boyutlu bir problemdir.
-Birim genişlikte yeterince uzun kollara sahip L şeklinde bir düzlemsel koridor boyunca manevra yapılabilecek en büyük iki boyutlu esnemeyen şekil sorulmaktadır.
-Problemin cevabı olan şeklin alanına “koltuk sabiti” (sofa constant) denir.
Şu ana kadar bulunmuş en büyük alana sahip şeklin alanı yaklaşık olarak nedir?
Berke Ünal
0.55
1.11
2.22
10123
10123 hata oranı ile teorik fizik tarihindeki en kötü teorik tahmin olarak bilinen tahmin aşağıdakilerden hangisidir?
Yusuf Erdoğan & Berke Ünal
Boş uzayın vakum enerjisi - Kunatum Alan Kuramı
Merkür'ün yörünge presesyonu - Newton Mekaniği
Dünya'nın yaşı - Güneş'in kütle çekim gücü kullanılarak (Lord Kelvin)
Işık hızı - Jupiter ve uydusu IO'nun hareketlerini gözlemleyerek (Ole Rømer)
Jüpiter sisteminin oluşum sürecinde, gezegene en yakın uydular artan sıcaklığın etkisi ile tümüyle sıvı duruma geçerek içerdikleri maddeler tabakalar halinde farklılaşmış, hafif elementlerden başlayarak sıcaklıkla orantılı bir madde kaybı yaşamışlardır. Böylece uyduların içerdiği buz-kaya-metal oranı iç yörüngelerden dışa doğru Güneş Sistemi'ne benzer biçimde değişim göstermektedir.
~
Aşağıdaki uydulardan hangisi Jupiter’e daha yakındır?
Berke Ünal
Titan
IO
Callisto
Triton
Tungsten, 1781’de İsveçli Carl Scheele tarafından varlığı keşfedilmiş ve 1783’te İspanyol Elhuyar kardeşler tarafından izole edilmiş bir metaldir. Gücü ve dayanıklılığı ile bilinen element, ampul içindeki filamentlerden süper alaşımlara kadar çeşitli yerlerde kullanılmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi Tungsten elementi için tamamen doğru bir bilgidir?
Melis Selek
Havacılık ve uzay sanayiinde dayanıklı ve hafif olmasından dolayı yaygın olarak kullanılır.
Metaller arasında en yüksek erime noktasına sahiptir ve toz hali fazlasıyla yanıcıdır, havayla temas halinde tutuşabilir.
Alternatif adı Wolfram'dır ve Yunan mitolojisinden gelir.
“Tung sten” İsveççe’dir ve parlak, göz alan taş anlamına gelmektedir.
Aziz Sancar, Son 20 yıldır DNA onarımının pek çok parçasının tanımlanmasında kullanılan biyokimyasal yaklaşımlardaki öncülüğü ile tanınır. Sancar, hücrelerin hasar gören DNA'ları nasıl onardığını ve genetik bilgisini koruduğunu haritalandıran araştırmaları nedeniyle Nobel Kimya Ödülü'nü hangi yılda kazanmıştır?
2012
2015
2018
2021
İnsanlık, tarih boyunca ölümsüzlüğe ulaşmanın yollarını aramış fakat henüz başarılı olamamıştır. Buna rağmen, hayvanlar aleminde, Turritopsis dohrnii adında bir deniz anası, ölümsüzlüğün sırrını barındırmaktadır. Stres altında kaldığında, hasar gördüğünde veya yaşlandığında, özelleşmiş hücrelerini kök hücrelere dönüştürmeye gerek kalmadan genç haline çevirebilme yeteneğine sahiptir. Bu türün “ölümsüzlük” için kullandığı süreç hangisidir?
Melis Selek
Transdiferansiyon
Planarya Rejenerasyonu
Blastoma oluşumu
Epimorfik Rejenerasyon
İlk semptomları arasında felç, anksiyete, uykusuzluk, ilerleyen dönemlerde ise hidrofobi, sayıklamalar, halüsinasyonlar ve komayla seyir gösteren, semptom gösterdikten sonra ölüm oranı 100% kabul edilen kuduz hastalığının patojeninin enfekte ettiği hücre tipi hangisidir?
Ender Okur
Astrosit
Glial Hücreler
Nöron
Schwann Hücreleri
"Oyunların ve ekonomik davranışların teorisi” kitabıyla ekonomideki oyunlar teorisini ortaya çıkaran, fonksiyonel analiz metotlarını ekonomik teoride ilk defa kullanan ve ‘beklenen fayda’ kavramını formalleştirdiği teoremi ismiyle anılan matematikçi kimdir?
Ömer Faruk Şahin
John Maynard Keynes
John von Neumann
John Cramer
John Nash
Elektrik elektronik mühendisliğinde yaygın olarak kullanılan, akımın yalnızca tek yönde geçişine izin veren devre elemanına diyot denir. PN Junction diyotlarda bir yarı iletken kristal kullanılarak, bir bölgede negatif yük taşıyıcılarının (elektronlar) başka bir bölgede de pozitif yük taşıyıcılarının (delikler) toplanması sağlanır.
~
Hangisi diyotlarda kullanılan yarı iletken kristallerden biri değildir?
Berke Ünal
Silikon
Germanyum
Bor
Galyum arsenit
