Мәтін:

Жер шарында теректің жүзден астам түрі бар. Біздің елімізде теректің отыз шақты түрі кездеседі. Қазақстан жерінде ақ терек, көк терек, кара терек, мырза терек сияқты түрлері өсіріледі.

Терек өте тез өседі. Оның биіктігі елу метрге дейін жетеді. Мұндай әсем де ірі ағаш көше бойына, аулаға, су қоймаларының жағалауына отырғызылады.
Қалалар мен ауылдарды көгалдандыруға, егіс алқабын қорғауға пайдаланылады.

Теректің бір артықшылығы – көп күтім тілемейді. Оны көшеттерден көбейтуге болады. Теректің кейбір түрлері жүз жиырма, жүз елу жыл өседі.
Терек ағашы жұмсақ болады. Одан сіріңке, қағаз, түрлі бұйымдар жасалады.
Теректі құрылыста да кеңінен пайдаланады.

Сұрақ:

Тұжырымдардың дұрысы:

1. Терек баяу өседі.

2. Терек көп күтім тілемейді.

3. Терек қатты ағашқа жатады.

Өмірдің мәні

Бір дана қарт бос құмыраны таспен толтырады да, шәкірттеріне:

– Құмыра толы ма? – деп сұрақ қояды. Шәкірттері: – Иә, – деп жауап береді. Сонда дана бұршақ толы ыдысты алып, ондағы бұршақты түгелдей құмыраға аударады. Бұршақ тас арасындағы бос жерді толтырады. Сонда дана: – Енді толы ма? – деп сұрайды. Шәкірттері бас изейді. Бұл жолы дана құм толы қорапты алып, ондағы құмды да құмыраға аударады. Құм бұршақ пен тас арасынан өтіп, бүкіл бос жерді толтырады. Дана шәкірттерінен «Құмыра толы ма?» деген сұрағына қайта «Иә» деген жауап алады. Бұдан әрі дана суға толы кесені алып, құмыраға құяды. Шәкірттері мұны көріп, күледі. Дана сонда былай дейді:

– Сендерге айтайын дегенім, құмыра – біздің өміріміз. Тас – өміріміздің басты бөліктері: балалар, отбасы, достар, денсаулық. Бұршақ – бізге қуаныш сыйлайтын дүние, бірақ ең маңызды нәрсе емес, яғни үй, жұмыс, көлік, бағалы заттар, т.б. Құм – кез келген адам өмірінде бар ұсақ-түйек нәрселер. Егер басында құмыраны құмға толтырсаң, тас түгілі бұршаққа да орын қалмайды. Өмірде де солай: ұсақ-түйекке уақыт жұмсасаң, бастысына уақытың жетпейді.

Сұрақ:

Мәтінде жауабы жоқ нұсқалар

1. Құмыраны ең алдымен таспен толтырсақ неге орын қалмайды?

2. Шәкірт құмыраны ең алдымен неге толтырды?

3. Дана қарт нені түсіндірді?

4. Дана қарт кұмыраны немен толтырды?

5. Бізге қуаныш сыйлайтын не нәрсе?

Мәтін:

Өмірдің мәні

Бір дана қарт бос құмыраны таспен толтырады да, шәкірттеріне:

– Құмыра толы ма? – деп сұрақ қояды. Шәкірттері: – Иә, – деп жауап береді. Сонда дана бұршақ толы ыдысты алып, ондағы бұршақты түгелдей құмыраға аударады. Бұршақ тас арасындағы бос жерді толтырады. Сонда дана: – Енді толы ма? – деп сұрайды. Шәкірттері бас изейді. Бұл жолы дана құм толы қорапты алып, ондағы құмды да құмыраға аударады. Құм бұршақ пен тас арасынан өтіп, бүкіл бос жерді толтырады. Дана шәкірттерінен «Құмыра толы ма?» деген сұрағына қайта «Иә» деген жауап алады. Бұдан әрі дана суға толы кесені алып, құмыраға құяды. Шәкірттері мұны көріп, күледі. Дана сонда былай дейді:

– Сендерге айтайын дегенім, құмыра – біздің өміріміз. Тас – өміріміздің басты бөліктері: балалар, отбасы, достар, денсаулық. Бұршақ – бізге қуаныш сыйлайтын дүние, бірақ ең маңызды нәрсе емес, яғни үй, жұмыс, көлік, бағалы заттар, т.б. Құм – кез келген адам өмірінде бар ұсақ-түйек нәрселер. Егер басында құмыраны құмға толтырсаң, тас түгілі бұршаққа да орын қалмайды. Өмірде де солай: ұсақ-түйекке уақыт жұмсасаң, бастысына уақытың жетпейді.

Сұрақ:

Мәтіннің түйіні

Мәтін:

Өмірдің мәні

Бір дана қарт бос құмыраны таспен толтырады да, шәкірттеріне:

– Құмыра толы ма? – деп сұрақ қояды. Шәкірттері: – Иә, – деп жауап береді. Сонда дана бұршақ толы ыдысты алып, ондағы бұршақты түгелдей құмыраға аударады. Бұршақ тас арасындағы бос жерді толтырады. Сонда дана: – Енді толы ма? – деп сұрайды. Шәкірттері бас изейді. Бұл жолы дана құм толы қорапты алып, ондағы құмды да құмыраға аударады. Құм бұршақ пен тас арасынан өтіп, бүкіл бос жерді толтырады. Дана шәкірттерінен «Құмыра толы ма?» деген сұрағына қайта «Иә» деген жауап алады. Бұдан әрі дана суға толы кесені алып, құмыраға құяды. Шәкірттері мұны көріп, күледі. Дана сонда былай дейді:

– Сендерге айтайын дегенім, құмыра – біздің өміріміз. Тас – өміріміздің басты бөліктері: балалар, отбасы, достар, денсаулық. Бұршақ – бізге қуаныш сыйлайтын дүние, бірақ ең маңызды нәрсе емес, яғни үй, жұмыс, көлік, бағалы заттар, т.б. Құм – кез келген адам өмірінде бар ұсақ-түйек нәрселер. Егер басында құмыраны құмға толтырсаң, тас түгілі бұршаққа да орын қалмайды. Өмірде де солай: ұсақ-түйекке уақыт жұмсасаң, бастысына уақытың жетпейді.

Сұрақ:

Дана қарт айтқан өмірдегі басты құндылықтардың бірі

Мәтін:

Өмірдің мәні

Бір дана қарт бос құмыраны таспен толтырады да, шәкірттеріне:

– Құмыра толы ма? – деп сұрақ қояды. Шәкірттері: – Иә, – деп жауап береді. Сонда дана бұршақ толы ыдысты алып, ондағы бұршақты түгелдей құмыраға аударады. Бұршақ тас арасындағы бос жерді толтырады. Сонда дана: – Енді толы ма? – деп сұрайды. Шәкірттері бас изейді. Бұл жолы дана құм толы қорапты алып, ондағы құмды да құмыраға аударады. Құм бұршақ пен тас арасынан өтіп, бүкіл бос жерді толтырады. Дана шәкірттерінен «Құмыра толы ма?» деген сұрағына қайта «Иә» деген жауап алады. Бұдан әрі дана суға толы кесені алып, құмыраға құяды. Шәкірттері мұны көріп, күледі. Дана сонда былай дейді:

– Сендерге айтайын дегенім, құмыра – біздің өміріміз. Тас – өміріміздің басты бөліктері: балалар, отбасы, достар, денсаулық. Бұршақ – бізге қуаныш сыйлайтын дүние, бірақ ең маңызды нәрсе емес, яғни үй, жұмыс, көлік, бағалы заттар, т.б. Құм – кез келген адам өмірінде бар ұсақ-түйек нәрселер. Егер басында құмыраны құмға толтырсаң, тас түгілі бұршаққа да орын қалмайды. Өмірде де солай: ұсақ-түйекке уақыт жұмсасаң, бастысына уақытың жетпейді.

Сұрақ:

Дана қарттың құмыраны толтыру реті

Мәтін:

Өсиет

Бip бай дүниеден өтер уақытында ұлын шақырып алып:

– Ұлым, мен көз жұмған соң, жұма сайын қыз алып, қала сайын үй сал. Ас жесең, бал же, – деп өсиет айтыпты.

Бай дүниеден өтіп, ұлы әкесінің өсиетін орындай бастайды: жұма сайын қыз алып, қала сайын үй салады. Ас ішсе, бал iшiп, аз уақытта барлық ақшасын бітіреді.

Бip күні әлгі жігіт амалы құрып, не iстерін білмей үйінің жанында терең ойға шомып отырған уақытта, жанына бip қария келіп сәлем береді. Жігіт сәлемін алған соң, қария жанына отырады да, жігітке:

– Неғып отырсың, балам? – деп сұрайды.

Жігіт:

– Жай отырмын, – деп жауап береді.

Қария:

– Сырыңды жасырма! Мен саған тек жақсылық тілеймін, мүмкін тығырықтан шығатын жол көрсетермін, – дейді.

Сонда жігіт:

– Meнің әкем бай адам еді сол әкемнің өлер алдында айтқан өсиетін орындаймын деп, кедей болдым, – дейді

Қария:

– Қандай өсиет айтып еді? – дейді

Жігіт:

– Әуелгі өсиеті: «Мен өлген соң жұма сайын қыз ал», - деп еді. Мен атамның сол өсиетін ұстап, жұма сайын қыз алдым. Екінші өсиеті «Қала сайын үй сал», – деп еді. Мен қала сайын үй салдым. Yшіншi өсиеті «Ас iшceң, бал же», – деп еді. Мен бұл өсиетін де орындап, әр күнi бал жедім. Солай етіп, үш жылда барлық ақшам таусылды, – дейді.

Сонда қария:

– Әй, балам-ай, сен әкеңнің өсиетін ұқпаған eкeнciң. Әкеңнің: «Жұма сайын қыз ал», – дегені: «Әйеліңмен сыйлас бол, қадіріңді кетірме. Сонда ғұмыр бойы тату-тәтті өміp сүресің» дегені. «Қала сайын үй сал» дегені: «Қала сайын достарың болсын, барғанда түсетін» деген еді «Ас ішсең, бал же» – дeгeнi: «Еңбек icтeп, ас iшceң, балдан тәтті болады» дегені еді, – деп, қарт өз жөніне кетіпті. Жігіт әкесінің терең мағыналы өсиетін сонда ғана түсініпті

Сұрақ:

Мәтін мазмұнынан тыс нұсқа

Мәтін:

Өсиет

Бip бай дүниеден өтер уақытында ұлын шақырып алып:

– Ұлым, мен көз жұмған соң, жұма сайын қыз алып, қала сайын үй сал. Ас жесең, бал же, – деп өсиет айтыпты.

Бай дүниеден өтіп, ұлы әкесінің өсиетін орындай бастайды: жұма сайын қыз алып, қала сайын үй салады. Ас ішсе, бал iшiп, аз уақытта барлық ақшасын бітіреді.

Бip күні әлгі жігіт амалы құрып, не iстерін білмей үйінің жанында терең ойға шомып отырған уақытта, жанына бip қария келіп сәлем береді. Жігіт сәлемін алған соң, қария жанына отырады да, жігітке:

– Неғып отырсың, балам? – деп сұрайды.

Жігіт:

– Жай отырмын, – деп жауап береді.

Қария:

– Сырыңды жасырма! Мен саған тек жақсылық тілеймін, мүмкін тығырықтан шығатын жол көрсетермін, – дейді.

Сонда жігіт:

– Meнің әкем бай адам еді сол әкемнің өлер алдында айтқан өсиетін орындаймын деп, кедей болдым, – дейді

Қария:

– Қандай өсиет айтып еді? – дейді

Жігіт:

– Әуелгі өсиеті: «Мен өлген соң жұма сайын қыз ал», - деп еді. Мен атамның сол өсиетін ұстап, жұма сайын қыз алдым. Екінші өсиеті «Қала сайын үй сал», – деп еді. Мен қала сайын үй салдым. Yшіншi өсиеті «Ас iшceң, бал же», – деп еді. Мен бұл өсиетін де орындап, әр күнi бал жедім. Солай етіп, үш жылда барлық ақшам таусылды, – дейді.

Сонда қария:

– Әй, балам-ай, сен әкеңнің өсиетін ұқпаған eкeнciң. Әкеңнің: «Жұма сайын қыз ал», – дегені: «Әйеліңмен сыйлас бол, қадіріңді кетірме. Сонда ғұмыр бойы тату-тәтті өміp сүресің» дегені. «Қала сайын үй сал» дегені: «Қала сайын достарың болсын, барғанда түсетін» деген еді «Ас ішсең, бал же» – дeгeнi: «Еңбек icтeп, ас iшceң, балдан тәтті болады» дегені еді, – деп, қарт өз жөніне кетіпті. Жігіт әкесінің терең мағыналы өсиетін сонда ғана түсініпті

Сұрақ:

Отбасылық татулықты меңзеген байдың өсиеті

Мәтін:

Өсиет

Бip бай дүниеден өтер уақытында ұлын шақырып алып:

– Ұлым, мен көз жұмған соң, жұма сайын қыз алып, қала сайын үй сал. Ас жесең, бал же, – деп өсиет айтыпты.

Бай дүниеден өтіп, ұлы әкесінің өсиетін орындай бастайды: жұма сайын қыз алып, қала сайын үй салады. Ас ішсе, бал iшiп, аз уақытта барлық ақшасын бітіреді.

Бip күні әлгі жігіт амалы құрып, не iстерін білмей үйінің жанында терең ойға шомып отырған уақытта, жанына бip қария келіп сәлем береді. Жігіт сәлемін алған соң, қария жанына отырады да, жігітке:

– Неғып отырсың, балам? – деп сұрайды.

Жігіт:

– Жай отырмын, – деп жауап береді.

Қария:

– Сырыңды жасырма! Мен саған тек жақсылық тілеймін, мүмкін тығырықтан шығатын жол көрсетермін, – дейді.

Сонда жігіт:

– Meнің әкем бай адам еді сол әкемнің өлер алдында айтқан өсиетін орындаймын деп, кедей болдым, – дейді

Қария:

– Қандай өсиет айтып еді? – дейді

Жігіт:

– Әуелгі өсиеті: «Мен өлген соң жұма сайын қыз ал», - деп еді. Мен атамның сол өсиетін ұстап, жұма сайын қыз алдым. Екінші өсиеті «Қала сайын үй сал», – деп еді. Мен қала сайын үй салдым. Yшіншi өсиеті «Ас iшceң, бал же», – деп еді. Мен бұл өсиетін де орындап, әр күнi бал жедім. Солай етіп, үш жылда барлық ақшам таусылды, – дейді.

Сонда қария:

– Әй, балам-ай, сен әкеңнің өсиетін ұқпаған eкeнciң. Әкеңнің: «Жұма сайын қыз ал», – дегені: «Әйеліңмен сыйлас бол, қадіріңді кетірме. Сонда ғұмыр бойы тату-тәтті өміp сүресің» дегені. «Қала сайын үй сал» дегені: «Қала сайын достарың болсын, барғанда түсетін» деген еді «Ас ішсең, бал же» – дeгeнi: «Еңбек icтeп, ас iшceң, балдан тәтті болады» дегені еді, – деп, қарт өз жөніне кетіпті. Жігіт әкесінің терең мағыналы өсиетін сонда ғана түсініпті

Сұрақ:

 Басты кейіпкердің сипаты

Мәтін:

Өсиет

Бip бай дүниеден өтер уақытында ұлын шақырып алып:

– Ұлым, мен көз жұмған соң, жұма сайын қыз алып, қала сайын үй сал. Ас жесең, бал же, – деп өсиет айтыпты.

Бай дүниеден өтіп, ұлы әкесінің өсиетін орындай бастайды: жұма сайын қыз алып, қала сайын үй салады. Ас ішсе, бал iшiп, аз уақытта барлық ақшасын бітіреді.

Бip күні әлгі жігіт амалы құрып, не iстерін білмей үйінің жанында терең ойға шомып отырған уақытта, жанына бip қария келіп сәлем береді. Жігіт сәлемін алған соң, қария жанына отырады да, жігітке:

– Неғып отырсың, балам? – деп сұрайды.

Жігіт:

– Жай отырмын, – деп жауап береді.

Қария:

– Сырыңды жасырма! Мен саған тек жақсылық тілеймін, мүмкін тығырықтан шығатын жол көрсетермін, – дейді.

Сонда жігіт:

– Meнің әкем бай адам еді сол әкемнің өлер алдында айтқан өсиетін орындаймын деп, кедей болдым, – дейді

Қария:

– Қандай өсиет айтып еді? – дейді

Жігіт:

– Әуелгі өсиеті: «Мен өлген соң жұма сайын қыз ал», - деп еді. Мен атамның сол өсиетін ұстап, жұма сайын қыз алдым. Екінші өсиеті «Қала сайын үй сал», – деп еді. Мен қала сайын үй салдым. Yшіншi өсиеті «Ас iшceң, бал же», – деп еді. Мен бұл өсиетін де орындап, әр күнi бал жедім. Солай етіп, үш жылда барлық ақшам таусылды, – дейді.

Сонда қария:

– Әй, балам-ай, сен әкеңнің өсиетін ұқпаған eкeнciң. Әкеңнің: «Жұма сайын қыз ал», – дегені: «Әйеліңмен сыйлас бол, қадіріңді кетірме. Сонда ғұмыр бойы тату-тәтті өміp сүресің» дегені. «Қала сайын үй сал» дегені: «Қала сайын достарың болсын, барғанда түсетін» деген еді «Ас ішсең, бал же» – дeгeнi: «Еңбек icтeп, ас iшceң, балдан тәтті болады» дегені еді, – деп, қарт өз жөніне кетіпті. Жігіт әкесінің терең мағыналы өсиетін сонда ғана түсініпті

Сұрақ:

Әкесінің балаға айтқан екінші өсиетіне сай келетін мақал

Мәтін:

Өсиет

Бip бай дүниеден өтер уақытында ұлын шақырып алып:

– Ұлым, мен көз жұмған соң, жұма сайын қыз алып, қала сайын үй сал. Ас жесең, бал же, – деп өсиет айтыпты.

Бай дүниеден өтіп, ұлы әкесінің өсиетін орындай бастайды: жұма сайын қыз алып, қала сайын үй салады. Ас ішсе, бал iшiп, аз уақытта барлық ақшасын бітіреді.

Бip күні әлгі жігіт амалы құрып, не iстерін білмей үйінің жанында терең ойға шомып отырған уақытта, жанына бip қария келіп сәлем береді. Жігіт сәлемін алған соң, қария жанына отырады да, жігітке:

– Неғып отырсың, балам? – деп сұрайды.

Жігіт:

– Жай отырмын, – деп жауап береді.

Қария:

– Сырыңды жасырма! Мен саған тек жақсылық тілеймін, мүмкін тығырықтан шығатын жол көрсетермін, – дейді.

Сонда жігіт:

– Meнің әкем бай адам еді сол әкемнің өлер алдында айтқан өсиетін орындаймын деп, кедей болдым, – дейді

Қария:

– Қандай өсиет айтып еді? – дейді

Жігіт:

– Әуелгі өсиеті: «Мен өлген соң жұма сайын қыз ал», - деп еді. Мен атамның сол өсиетін ұстап, жұма сайын қыз алдым. Екінші өсиеті «Қала сайын үй сал», – деп еді. Мен қала сайын үй салдым. Yшіншi өсиеті «Ас iшceң, бал же», – деп еді. Мен бұл өсиетін де орындап, әр күнi бал жедім. Солай етіп, үш жылда барлық ақшам таусылды, – дейді.

Сонда қария:

– Әй, балам-ай, сен әкеңнің өсиетін ұқпаған eкeнciң. Әкеңнің: «Жұма сайын қыз ал», – дегені: «Әйеліңмен сыйлас бол, қадіріңді кетірме. Сонда ғұмыр бойы тату-тәтті өміp сүресің» дегені. «Қала сайын үй сал» дегені: «Қала сайын достарың болсын, барғанда түсетін» деген еді «Ас ішсең, бал же» – дeгeнi: «Еңбек icтeп, ас iшceң, балдан тәтті болады» дегені еді, – деп, қарт өз жөніне кетіпті. Жігіт әкесінің терең мағыналы өсиетін сонда ғана түсініпті

Сұрақ:

 «Еңбек етсең, емерсің» мақалының мәтінге қатысы

Мәтін:

Өсиет

Бip бай дүниеден өтер уақытында ұлын шақырып алып:

– Ұлым, мен көз жұмған соң, жұма сайын қыз алып, қала сайын үй сал. Ас жесең, бал же, – деп өсиет айтыпты.

Бай дүниеден өтіп, ұлы әкесінің өсиетін орындай бастайды: жұма сайын қыз алып, қала сайын үй салады. Ас ішсе, бал iшiп, аз уақытта барлық ақшасын бітіреді.

Бip күні әлгі жігіт амалы құрып, не iстерін білмей үйінің жанында терең ойға шомып отырған уақытта, жанына бip қария келіп сәлем береді. Жігіт сәлемін алған соң, қария жанына отырады да, жігітке:

– Неғып отырсың, балам? – деп сұрайды.

Жігіт:

– Жай отырмын, – деп жауап береді.

Қария:

– Сырыңды жасырма! Мен саған тек жақсылық тілеймін, мүмкін тығырықтан шығатын жол көрсетермін, – дейді.

Сонда жігіт:

– Meнің әкем бай адам еді сол әкемнің өлер алдында айтқан өсиетін орындаймын деп, кедей болдым, – дейді

Қария:

– Қандай өсиет айтып еді? – дейді

Жігіт:

– Әуелгі өсиеті: «Мен өлген соң жұма сайын қыз ал», - деп еді. Мен атамның сол өсиетін ұстап, жұма сайын қыз алдым. Екінші өсиеті «Қала сайын үй сал», – деп еді. Мен қала сайын үй салдым. Yшіншi өсиеті «Ас iшceң, бал же», – деп еді. Мен бұл өсиетін де орындап, әр күнi бал жедім. Солай етіп, үш жылда барлық ақшам таусылды, – дейді.

Сонда қария:

– Әй, балам-ай, сен әкеңнің өсиетін ұқпаған eкeнciң. Әкеңнің: «Жұма сайын қыз ал», – дегені: «Әйеліңмен сыйлас бол, қадіріңді кетірме. Сонда ғұмыр бойы тату-тәтті өміp сүресің» дегені. «Қала сайын үй сал» дегені: «Қала сайын достарың болсын, барғанда түсетін» деген еді «Ас ішсең, бал же» – дeгeнi: «Еңбек icтeп, ас iшceң, балдан тәтті болады» дегені еді, – деп, қарт өз жөніне кетіпті. Жігіт әкесінің терең мағыналы өсиетін сонда ғана түсініпті

Сұрақ:

Әкенің өсиетін орындаған баланың қателігі

Мәтін:

1.  Он жеті жасқа қараған кезде Ибн Сина дәрігер ретінде Бұхарада үлкен атаққа ие болып, Бұхарадағы әмір сарайына шақырылды. Нух ибн Мансур ұзақ уақыт бойы ауырды, оны емдеген сарай маңындағы дәрігерлер оған көмектесе алмады. Ибн Сина аз уақыт ішінде басқарушыны емдеп шығарып, әмірдің жеке дәрігері болып сайланады. Сөйтіп Таяу Шығыстағы ең жақсы және бай кітапхананы пайдалануға рұқсат алды. Мүмкін дәл сол Бұхара кітапханасында оның медицина бойынша қорытынды еңбегін жасау идеясы туындаған шығар. Бірақ ол кезде ғалымның ойлағанының бәрі орындала бермейтін. 900-ші жылдардың соңында Бұхара соңғы тыныш күндерін бастан өткізеді. Мемлекет жан-жаққа бөлініп, қарахандықтар, түрік көшпелі тайпалары астананы жаулап алды. Қала тоналып, кітапхана жанып кетті...

1002 жылы әкесі қайтыс болған соң, Ибн Сина Хорезмнің астанасы Гурганджыға (қазір Үргеніш) көшіп келеді. Жергілікті басқарушы шах сарайындағы Мамун Академиясына пікір таластыру үшін келген ғалымдарға қолдау көрсетті, Ибн Синаның соңынан Хорезмге Бируни мен Масихи келді. Біраз жыл ғалымдар тыныштық тауып, ғылыммен шұғылдануға мүмкіндік алды.

2.  Көрші Газна мемлекетінің сұлтаны Махмуд басқарушы Хорезмнің бай жерін басып алғысы келді, 1008 жылы ғалымдардан оның астанасына қоныс аударуын талап етті. Ибн Сина мен дәрігер Масихи сұлтанға барудан бас тартып, түнде Қарақұм арқылы қашып кетеді. Аңыз бойынша үшінші күн жол жүріп келе жатқанда, дауылға тап болып, адасып, сусыз және тамақсыз қалған. Масихи шөл далада жантәсілім етеді. Ибн Сина әзер дегенде аман қалады. Сұлтан Махмуд Газневи барлық қалаларға Ибн Синаның сыртқы түрін суреттеп адамдар жібереді, Кімде-кім данышпан дәрігердің тұрақтаған жерін көрсетсе, үлкен сый алатын болады.

3.  Сол кезден бастап Ибн Синаның өмірі Иранның түрлі қалаларынаралаумен өтті. Ғалым Хамада және Исфаханда өмір сүрді, онда ғылыми шығармашылықпен айналысты, нысана қызметімен шұғылданып, сондағы әмірлердің сарай дәрігері болды. Ибн Сина басынан қиын жағдайлар өтеді. Бірнеше рет қуғынға ұшырап, абақтыға жабылды. Сол кезеңдерде ғалымның көптеген еңбектері жоғалып кетті. Кейбір жұмыстарын Ибн Сина ұзақ жол жүрген кезде, ат үстінде отырып жазды.

4.  Өзінің күш-жігері және ғажап жадысы арқылы, қажетті әдебиетті пайдалану мүмкіндігінен айрылса да, Ибн Сина ғылыми, әдеби және дәрігерлік қызметін тоқтатпады. Өмірдің қиын соқпақтары денсаулығына әсер етіп, 1037 жылы 18 маусымда қайтыс болады.

5.  «Өлімнің түйінін анықтауға» талаптану, құпияны ашу, ауруды жеңіп шығу, адамдардың өмірін жеңілдету үшін барлық мүмкін болатын нәрселерді жасау Ибн Синамен алға басты, ол өзінің медицина бойынша «Китабуль-Канун фит-тыбб» (Дәрігерлік ғылымның ережесі) басты еңбегін жазып шықты. Бес томдық энциклопедия «Дәрігерлік ғылымның ережесі» Ибн Синаға дүниежүзілік атақ әперді, медицина тарихында атағы жайылған кітап болды. Еңбек оның мазмұны мен дәл кұрылымымен ерекшеленді. «Дәрігерлік ғылымның ережесі» грек, үнді және орта азиялық медицина білімін және тәжірибесін талдау және жүйелеуді ғана көрсеткен жоқ, Ибн Синаның қызметі дәрігерлік тактикаға жаңалық болып енгізілді.

6.    Бұрын медицина ғылымына белгісіз жаңа мәліметтерді «Ереженің» әрбір бетінен кездестіруге болатын. Ибн Сина ауа және су арқылы тарайтын көрінбейтін жұқпалы аурулардың қоздырушысы туралы ғылыми болжамды алға тартты. 800 жыл өткеннен соң француз ғалымы Пастер қоздырушы микроб туралы ғалымның бұл болжамын дәлелдеді.

Сұрақ:

Мәтіннің мазмұнына лайықты тақырып

Мәтін:

1.  Он жеті жасқа қараған кезде Ибн Сина дәрігер ретінде Бұхарада үлкен атаққа ие болып, Бұхарадағы әмір сарайына шақырылды. Нух ибн Мансур ұзақ уақыт бойы ауырды, оны емдеген сарай маңындағы дәрігерлер оған көмектесе алмады. Ибн Сина аз уақыт ішінде басқарушыны емдеп шығарып, әмірдің жеке дәрігері болып сайланады. Сөйтіп Таяу Шығыстағы ең жақсы және бай кітапхананы пайдалануға рұқсат алды. Мүмкін дәл сол Бұхара кітапханасында оның медицина бойынша қорытынды еңбегін жасау идеясы туындаған шығар. Бірақ ол кезде ғалымның ойлағанының бәрі орындала бермейтін. 900-ші жылдардың соңында Бұхара соңғы тыныш күндерін бастан өткізеді. Мемлекет жан-жаққа бөлініп, қарахандықтар, түрік көшпелі тайпалары астананы жаулап алды. Қала тоналып, кітапхана жанып кетті...

1002 жылы әкесі қайтыс болған соң, Ибн Сина Хорезмнің астанасы Гурганджыға (қазір Үргеніш) көшіп келеді. Жергілікті басқарушы шах сарайындағы Мамун Академиясына пікір таластыру үшін келген ғалымдарға қолдау көрсетті, Ибн Синаның соңынан Хорезмге Бируни мен Масихи келді. Біраз жыл ғалымдар тыныштық тауып, ғылыммен шұғылдануға мүмкіндік алды.

2.  Көрші Газна мемлекетінің сұлтаны Махмуд басқарушы Хорезмнің бай жерін басып алғысы келді, 1008 жылы ғалымдардан оның астанасына қоныс аударуын талап етті. Ибн Сина мен дәрігер Масихи сұлтанға барудан бас тартып, түнде Қарақұм арқылы қашып кетеді. Аңыз бойынша үшінші күн жол жүріп келе жатқанда, дауылға тап болып, адасып, сусыз және тамақсыз қалған. Масихи шөл далада жантәсілім етеді. Ибн Сина әзер дегенде аман қалады. Сұлтан Махмуд Газневи барлық қалаларға Ибн Синаның сыртқы түрін суреттеп адамдар жібереді, Кімде-кім данышпан дәрігердің тұрақтаған жерін көрсетсе, үлкен сый алатын болады.

3.  Сол кезден бастап Ибн Синаның өмірі Иранның түрлі қалаларынаралаумен өтті. Ғалым Хамада және Исфаханда өмір сүрді, онда ғылыми шығармашылықпен айналысты, нысана қызметімен шұғылданып, сондағы әмірлердің сарай дәрігері болды. Ибн Сина басынан қиын жағдайлар өтеді. Бірнеше рет қуғынға ұшырап, абақтыға жабылды. Сол кезеңдерде ғалымның көптеген еңбектері жоғалып кетті. Кейбір жұмыстарын Ибн Сина ұзақ жол жүрген кезде, ат үстінде отырып жазды.

4.  Өзінің күш-жігері және ғажап жадысы арқылы, қажетті әдебиетті пайдалану мүмкіндігінен айрылса да, Ибн Сина ғылыми, әдеби және дәрігерлік қызметін тоқтатпады. Өмірдің қиын соқпақтары денсаулығына әсер етіп, 1037 жылы 18 маусымда қайтыс болады.

5.  «Өлімнің түйінін анықтауға» талаптану, құпияны ашу, ауруды жеңіп шығу, адамдардың өмірін жеңілдету үшін барлық мүмкін болатын нәрселерді жасау Ибн Синамен алға басты, ол өзінің медицина бойынша «Китабуль-Канун фит-тыбб» (Дәрігерлік ғылымның ережесі) басты еңбегін жазып шықты. Бес томдық энциклопедия «Дәрігерлік ғылымның ережесі» Ибн Синаға дүниежүзілік атақ әперді, медицина тарихында атағы жайылған кітап болды. Еңбек оның мазмұны мен дәл кұрылымымен ерекшеленді. «Дәрігерлік ғылымның ережесі» грек, үнді және орта азиялық медицина білімін және тәжірибесін талдау және жүйелеуді ғана көрсеткен жоқ, Ибн Синаның қызметі дәрігерлік тактикаға жаңалық болып енгізілді.

6.    Бұрын медицина ғылымына белгісіз жаңа мәліметтерді «Ереженің» әрбір бетінен кездестіруге болатын. Ибн Сина ауа және су арқылы тарайтын көрінбейтін жұқпалы аурулардың қоздырушысы туралы ғылыми болжамды алға тартты. 800 жыл өткеннен соң француз ғалымы Пастер қоздырушы микроб туралы ғалымның бұл болжамын дәлелдеді.

Сұрақ:

Ибн Синаның кейбір еңбектерін ат үстінде жүріп жазуының себебі

Мәтін:

1.  Он жеті жасқа қараған кезде Ибн Сина дәрігер ретінде Бұхарада үлкен атаққа ие болып, Бұхарадағы әмір сарайына шақырылды. Нух ибн Мансур ұзақ уақыт бойы ауырды, оны емдеген сарай маңындағы дәрігерлер оған көмектесе алмады. Ибн Сина аз уақыт ішінде басқарушыны емдеп шығарып, әмірдің жеке дәрігері болып сайланады. Сөйтіп Таяу Шығыстағы ең жақсы және бай кітапхананы пайдалануға рұқсат алды. Мүмкін дәл сол Бұхара кітапханасында оның медицина бойынша қорытынды еңбегін жасау идеясы туындаған шығар. Бірақ ол кезде ғалымның ойлағанының бәрі орындала бермейтін. 900-ші жылдардың соңында Бұхара соңғы тыныш күндерін бастан өткізеді. Мемлекет жан-жаққа бөлініп, қарахандықтар, түрік көшпелі тайпалары астананы жаулап алды. Қала тоналып, кітапхана жанып кетті...

1002 жылы әкесі қайтыс болған соң, Ибн Сина Хорезмнің астанасы Гурганджыға (қазір Үргеніш) көшіп келеді. Жергілікті басқарушы шах сарайындағы Мамун Академиясына пікір таластыру үшін келген ғалымдарға қолдау көрсетті, Ибн Синаның соңынан Хорезмге Бируни мен Масихи келді. Біраз жыл ғалымдар тыныштық тауып, ғылыммен шұғылдануға мүмкіндік алды.

2.  Көрші Газна мемлекетінің сұлтаны Махмуд басқарушы Хорезмнің бай жерін басып алғысы келді, 1008 жылы ғалымдардан оның астанасына қоныс аударуын талап етті. Ибн Сина мен дәрігер Масихи сұлтанға барудан бас тартып, түнде Қарақұм арқылы қашып кетеді. Аңыз бойынша үшінші күн жол жүріп келе жатқанда, дауылға тап болып, адасып, сусыз және тамақсыз қалған. Масихи шөл далада жантәсілім етеді. Ибн Сина әзер дегенде аман қалады. Сұлтан Махмуд Газневи барлық қалаларға Ибн Синаның сыртқы түрін суреттеп адамдар жібереді, Кімде-кім данышпан дәрігердің тұрақтаған жерін көрсетсе, үлкен сый алатын болады.

3.  Сол кезден бастап Ибн Синаның өмірі Иранның түрлі қалаларынаралаумен өтті. Ғалым Хамада және Исфаханда өмір сүрді, онда ғылыми шығармашылықпен айналысты, нысана қызметімен шұғылданып, сондағы әмірлердің сарай дәрігері болды. Ибн Сина басынан қиын жағдайлар өтеді. Бірнеше рет қуғынға ұшырап, абақтыға жабылды. Сол кезеңдерде ғалымның көптеген еңбектері жоғалып кетті. Кейбір жұмыстарын Ибн Сина ұзақ жол жүрген кезде, ат үстінде отырып жазды.

4.  Өзінің күш-жігері және ғажап жадысы арқылы, қажетті әдебиетті пайдалану мүмкіндігінен айрылса да, Ибн Сина ғылыми, әдеби және дәрігерлік қызметін тоқтатпады. Өмірдің қиын соқпақтары денсаулығына әсер етіп, 1037 жылы 18 маусымда қайтыс болады.

5.  «Өлімнің түйінін анықтауға» талаптану, құпияны ашу, ауруды жеңіп шығу, адамдардың өмірін жеңілдету үшін барлық мүмкін болатын нәрселерді жасау Ибн Синамен алға басты, ол өзінің медицина бойынша «Китабуль-Канун фит-тыбб» (Дәрігерлік ғылымның ережесі) басты еңбегін жазып шықты. Бес томдық энциклопедия «Дәрігерлік ғылымның ережесі» Ибн Синаға дүниежүзілік атақ әперді, медицина тарихында атағы жайылған кітап болды. Еңбек оның мазмұны мен дәл кұрылымымен ерекшеленді. «Дәрігерлік ғылымның ережесі» грек, үнді және орта азиялық медицина білімін және тәжірибесін талдау және жүйелеуді ғана көрсеткен жоқ, Ибн Синаның қызметі дәрігерлік тактикаға жаңалық болып енгізілді.

6.    Бұрын медицина ғылымына белгісіз жаңа мәліметтерді «Ереженің» әрбір бетінен кездестіруге болатын. Ибн Сина ауа және су арқылы тарайтын көрінбейтін жұқпалы аурулардың қоздырушысы туралы ғылыми болжамды алға тартты. 800 жыл өткеннен соң француз ғалымы Пастер қоздырушы микроб туралы ғалымның бұл болжамын дәлелдеді.

Сұрақ:

Ибн Сина мен дәрігер Масихидің Хорезмнен қашып шығу себебі

Мәтін:

1.  Он жеті жасқа қараған кезде Ибн Сина дәрігер ретінде Бұхарада үлкен атаққа ие болып, Бұхарадағы әмір сарайына шақырылды. Нух ибн Мансур ұзақ уақыт бойы ауырды, оны емдеген сарай маңындағы дәрігерлер оған көмектесе алмады. Ибн Сина аз уақыт ішінде басқарушыны емдеп шығарып, әмірдің жеке дәрігері болып сайланады. Сөйтіп Таяу Шығыстағы ең жақсы және бай кітапхананы пайдалануға рұқсат алды. Мүмкін дәл сол Бұхара кітапханасында оның медицина бойынша қорытынды еңбегін жасау идеясы туындаған шығар. Бірақ ол кезде ғалымның ойлағанының бәрі орындала бермейтін. 900-ші жылдардың соңында Бұхара соңғы тыныш күндерін бастан өткізеді. Мемлекет жан-жаққа бөлініп, қарахандықтар, түрік көшпелі тайпалары астананы жаулап алды. Қала тоналып, кітапхана жанып кетті...

1002 жылы әкесі қайтыс болған соң, Ибн Сина Хорезмнің астанасы Гурганджыға (қазір Үргеніш) көшіп келеді. Жергілікті басқарушы шах сарайындағы Мамун Академиясына пікір таластыру үшін келген ғалымдарға қолдау көрсетті, Ибн Синаның соңынан Хорезмге Бируни мен Масихи келді. Біраз жыл ғалымдар тыныштық тауып, ғылыммен шұғылдануға мүмкіндік алды.

2.  Көрші Газна мемлекетінің сұлтаны Махмуд басқарушы Хорезмнің бай жерін басып алғысы келді, 1008 жылы ғалымдардан оның астанасына қоныс аударуын талап етті. Ибн Сина мен дәрігер Масихи сұлтанға барудан бас тартып, түнде Қарақұм арқылы қашып кетеді. Аңыз бойынша үшінші күн жол жүріп келе жатқанда, дауылға тап болып, адасып, сусыз және тамақсыз қалған. Масихи шөл далада жантәсілім етеді. Ибн Сина әзер дегенде аман қалады. Сұлтан Махмуд Газневи барлық қалаларға Ибн Синаның сыртқы түрін суреттеп адамдар жібереді, Кімде-кім данышпан дәрігердің тұрақтаған жерін көрсетсе, үлкен сый алатын болады.

3.  Сол кезден бастап Ибн Синаның өмірі Иранның түрлі қалаларынаралаумен өтті. Ғалым Хамада және Исфаханда өмір сүрді, онда ғылыми шығармашылықпен айналысты, нысана қызметімен шұғылданып, сондағы әмірлердің сарай дәрігері болды. Ибн Сина басынан қиын жағдайлар өтеді. Бірнеше рет қуғынға ұшырап, абақтыға жабылды. Сол кезеңдерде ғалымның көптеген еңбектері жоғалып кетті. Кейбір жұмыстарын Ибн Сина ұзақ жол жүрген кезде, ат үстінде отырып жазды.

4.  Өзінің күш-жігері және ғажап жадысы арқылы, қажетті әдебиетті пайдалану мүмкіндігінен айрылса да, Ибн Сина ғылыми, әдеби және дәрігерлік қызметін тоқтатпады. Өмірдің қиын соқпақтары денсаулығына әсер етіп, 1037 жылы 18 маусымда қайтыс болады.

5.  «Өлімнің түйінін анықтауға» талаптану, құпияны ашу, ауруды жеңіп шығу, адамдардың өмірін жеңілдету үшін барлық мүмкін болатын нәрселерді жасау Ибн Синамен алға басты, ол өзінің медицина бойынша «Китабуль-Канун фит-тыбб» (Дәрігерлік ғылымның ережесі) басты еңбегін жазып шықты. Бес томдық энциклопедия «Дәрігерлік ғылымның ережесі» Ибн Синаға дүниежүзілік атақ әперді, медицина тарихында атағы жайылған кітап болды. Еңбек оның мазмұны мен дәл кұрылымымен ерекшеленді. «Дәрігерлік ғылымның ережесі» грек, үнді және орта азиялық медицина білімін және тәжірибесін талдау және жүйелеуді ғана көрсеткен жоқ, Ибн Синаның қызметі дәрігерлік тактикаға жаңалық болып енгізілді.

6.    Бұрын медицина ғылымына белгісіз жаңа мәліметтерді «Ереженің» әрбір бетінен кездестіруге болатын. Ибн Сина ауа және су арқылы тарайтын көрінбейтін жұқпалы аурулардың қоздырушысы туралы ғылыми болжамды алға тартты. 800 жыл өткеннен соң француз ғалымы Пастер қоздырушы микроб туралы ғалымның бұл болжамын дәлелдеді.

Сұрақ:

Мәтіннің үшінші бөліміндегі айтылған ой

Мәтін:

1.  Он жеті жасқа қараған кезде Ибн Сина дәрігер ретінде Бұхарада үлкен атаққа ие болып, Бұхарадағы әмір сарайына шақырылды. Нух ибн Мансур ұзақ уақыт бойы ауырды, оны емдеген сарай маңындағы дәрігерлер оған көмектесе алмады. Ибн Сина аз уақыт ішінде басқарушыны емдеп шығарып, әмірдің жеке дәрігері болып сайланады. Сөйтіп Таяу Шығыстағы ең жақсы және бай кітапхананы пайдалануға рұқсат алды. Мүмкін дәл сол Бұхара кітапханасында оның медицина бойынша қорытынды еңбегін жасау идеясы туындаған шығар. Бірақ ол кезде ғалымның ойлағанының бәрі орындала бермейтін. 900-ші жылдардың соңында Бұхара соңғы тыныш күндерін бастан өткізеді. Мемлекет жан-жаққа бөлініп, қарахандықтар, түрік көшпелі тайпалары астананы жаулап алды. Қала тоналып, кітапхана жанып кетті...

1002 жылы әкесі қайтыс болған соң, Ибн Сина Хорезмнің астанасы Гурганджыға (қазір Үргеніш) көшіп келеді. Жергілікті басқарушы шах сарайындағы Мамун Академиясына пікір таластыру үшін келген ғалымдарға қолдау көрсетті, Ибн Синаның соңынан Хорезмге Бируни мен Масихи келді. Біраз жыл ғалымдар тыныштық тауып, ғылыммен шұғылдануға мүмкіндік алды.

2.  Көрші Газна мемлекетінің сұлтаны Махмуд басқарушы Хорезмнің бай жерін басып алғысы келді, 1008 жылы ғалымдардан оның астанасына қоныс аударуын талап етті. Ибн Сина мен дәрігер Масихи сұлтанға барудан бас тартып, түнде Қарақұм арқылы қашып кетеді. Аңыз бойынша үшінші күн жол жүріп келе жатқанда, дауылға тап болып, адасып, сусыз және тамақсыз қалған. Масихи шөл далада жантәсілім етеді. Ибн Сина әзер дегенде аман қалады. Сұлтан Махмуд Газневи барлық қалаларға Ибн Синаның сыртқы түрін суреттеп адамдар жібереді, Кімде-кім данышпан дәрігердің тұрақтаған жерін көрсетсе, үлкен сый алатын болады.

3.  Сол кезден бастап Ибн Синаның өмірі Иранның түрлі қалаларынаралаумен өтті. Ғалым Хамада және Исфаханда өмір сүрді, онда ғылыми шығармашылықпен айналысты, нысана қызметімен шұғылданып, сондағы әмірлердің сарай дәрігері болды. Ибн Сина басынан қиын жағдайлар өтеді. Бірнеше рет қуғынға ұшырап, абақтыға жабылды. Сол кезеңдерде ғалымның көптеген еңбектері жоғалып кетті. Кейбір жұмыстарын Ибн Сина ұзақ жол жүрген кезде, ат үстінде отырып жазды.

4.  Өзінің күш-жігері және ғажап жадысы арқылы, қажетті әдебиетті пайдалану мүмкіндігінен айрылса да, Ибн Сина ғылыми, әдеби және дәрігерлік қызметін тоқтатпады. Өмірдің қиын соқпақтары денсаулығына әсер етіп, 1037 жылы 18 маусымда қайтыс болады.

5.  «Өлімнің түйінін анықтауға» талаптану, құпияны ашу, ауруды жеңіп шығу, адамдардың өмірін жеңілдету үшін барлық мүмкін болатын нәрселерді жасау Ибн Синамен алға басты, ол өзінің медицина бойынша «Китабуль-Канун фит-тыбб» (Дәрігерлік ғылымның ережесі) басты еңбегін жазып шықты. Бес томдық энциклопедия «Дәрігерлік ғылымның ережесі» Ибн Синаға дүниежүзілік атақ әперді, медицина тарихында атағы жайылған кітап болды. Еңбек оның мазмұны мен дәл кұрылымымен ерекшеленді. «Дәрігерлік ғылымның ережесі» грек, үнді және орта азиялық медицина білімін және тәжірибесін талдау және жүйелеуді ғана көрсеткен жоқ, Ибн Синаның қызметі дәрігерлік тактикаға жаңалық болып енгізілді.

6.    Бұрын медицина ғылымына белгісіз жаңа мәліметтерді «Ереженің» әрбір бетінен кездестіруге болатын. Ибн Сина ауа және су арқылы тарайтын көрінбейтін жұқпалы аурулардың қоздырушысы туралы ғылыми болжамды алға тартты. 800 жыл өткеннен соң француз ғалымы Пастер қоздырушы микроб туралы ғалымның бұл болжамын дәлелдеді.

Сұрақ:

Ибн Сина Гурганджыға қашан көшіп келді?

Мәтін:

1.  Он жеті жасқа қараған кезде Ибн Сина дәрігер ретінде Бұхарада үлкен атаққа ие болып, Бұхарадағы әмір сарайына шақырылды. Нух ибн Мансур ұзақ уақыт бойы ауырды, оны емдеген сарай маңындағы дәрігерлер оған көмектесе алмады. Ибн Сина аз уақыт ішінде басқарушыны емдеп шығарып, әмірдің жеке дәрігері болып сайланады. Сөйтіп Таяу Шығыстағы ең жақсы және бай кітапхананы пайдалануға рұқсат алды. Мүмкін дәл сол Бұхара кітапханасында оның медицина бойынша қорытынды еңбегін жасау идеясы туындаған шығар. Бірақ ол кезде ғалымның ойлағанының бәрі орындала бермейтін. 900-ші жылдардың соңында Бұхара соңғы тыныш күндерін бастан өткізеді. Мемлекет жан-жаққа бөлініп, қарахандықтар, түрік көшпелі тайпалары астананы жаулап алды. Қала тоналып, кітапхана жанып кетті...

1002 жылы әкесі қайтыс болған соң, Ибн Сина Хорезмнің астанасы Гурганджыға (қазір Үргеніш) көшіп келеді. Жергілікті басқарушы шах сарайындағы Мамун Академиясына пікір таластыру үшін келген ғалымдарға қолдау көрсетті, Ибн Синаның соңынан Хорезмге Бируни мен Масихи келді. Біраз жыл ғалымдар тыныштық тауып, ғылыммен шұғылдануға мүмкіндік алды.

2.  Көрші Газна мемлекетінің сұлтаны Махмуд басқарушы Хорезмнің бай жерін басып алғысы келді, 1008 жылы ғалымдардан оның астанасына қоныс аударуын талап етті. Ибн Сина мен дәрігер Масихи сұлтанға барудан бас тартып, түнде Қарақұм арқылы қашып кетеді. Аңыз бойынша үшінші күн жол жүріп келе жатқанда, дауылға тап болып, адасып, сусыз және тамақсыз қалған. Масихи шөл далада жантәсілім етеді. Ибн Сина әзер дегенде аман қалады. Сұлтан Махмуд Газневи барлық қалаларға Ибн Синаның сыртқы түрін суреттеп адамдар жібереді, Кімде-кім данышпан дәрігердің тұрақтаған жерін көрсетсе, үлкен сый алатын болады.

3.  Сол кезден бастап Ибн Синаның өмірі Иранның түрлі қалаларынаралаумен өтті. Ғалым Хамада және Исфаханда өмір сүрді, онда ғылыми шығармашылықпен айналысты, нысана қызметімен шұғылданып, сондағы әмірлердің сарай дәрігері болды. Ибн Сина басынан қиын жағдайлар өтеді. Бірнеше рет қуғынға ұшырап, абақтыға жабылды. Сол кезеңдерде ғалымның көптеген еңбектері жоғалып кетті. Кейбір жұмыстарын Ибн Сина ұзақ жол жүрген кезде, ат үстінде отырып жазды.

4.  Өзінің күш-жігері және ғажап жадысы арқылы, қажетті әдебиетті пайдалану мүмкіндігінен айрылса да, Ибн Сина ғылыми, әдеби және дәрігерлік қызметін тоқтатпады. Өмірдің қиын соқпақтары денсаулығына әсер етіп, 1037 жылы 18 маусымда қайтыс болады.

5.  «Өлімнің түйінін анықтауға» талаптану, құпияны ашу, ауруды жеңіп шығу, адамдардың өмірін жеңілдету үшін барлық мүмкін болатын нәрселерді жасау Ибн Синамен алға басты, ол өзінің медицина бойынша «Китабуль-Канун фит-тыбб» (Дәрігерлік ғылымның ережесі) басты еңбегін жазып шықты. Бес томдық энциклопедия «Дәрігерлік ғылымның ережесі» Ибн Синаға дүниежүзілік атақ әперді, медицина тарихында атағы жайылған кітап болды. Еңбек оның мазмұны мен дәл кұрылымымен ерекшеленді. «Дәрігерлік ғылымның ережесі» грек, үнді және орта азиялық медицина білімін және тәжірибесін талдау және жүйелеуді ғана көрсеткен жоқ, Ибн Синаның қызметі дәрігерлік тактикаға жаңалық болып енгізілді.

6.    Бұрын медицина ғылымына белгісіз жаңа мәліметтерді «Ереженің» әрбір бетінен кездестіруге болатын. Ибн Сина ауа және су арқылы тарайтын көрінбейтін жұқпалы аурулардың қоздырушысы туралы ғылыми болжамды алға тартты. 800 жыл өткеннен соң француз ғалымы Пастер қоздырушы микроб туралы ғалымның бұл болжамын дәлелдеді.

Сұрақ:

«Дәрігерлік ғылымның ережесі» кітабы Ибн Синаға дүниежүзілік атақ әперуінің себебі

Мәтін:

1.  Он жеті жасқа қараған кезде Ибн Сина дәрігер ретінде Бұхарада үлкен атаққа ие болып, Бұхарадағы әмір сарайына шақырылды. Нух ибн Мансур ұзақ уақыт бойы ауырды, оны емдеген сарай маңындағы дәрігерлер оған көмектесе алмады. Ибн Сина аз уақыт ішінде басқарушыны емдеп шығарып, әмірдің жеке дәрігері болып сайланады. Сөйтіп Таяу Шығыстағы ең жақсы және бай кітапхананы пайдалануға рұқсат алды. Мүмкін дәл сол Бұхара кітапханасында оның медицина бойынша қорытынды еңбегін жасау идеясы туындаған шығар. Бірақ ол кезде ғалымның ойлағанының бәрі орындала бермейтін. 900-ші жылдардың соңында Бұхара соңғы тыныш күндерін бастан өткізеді. Мемлекет жан-жаққа бөлініп, қарахандықтар, түрік көшпелі тайпалары астананы жаулап алды. Қала тоналып, кітапхана жанып кетті...

1002 жылы әкесі қайтыс болған соң, Ибн Сина Хорезмнің астанасы Гурганджыға (қазір Үргеніш) көшіп келеді. Жергілікті басқарушы шах сарайындағы Мамун Академиясына пікір таластыру үшін келген ғалымдарға қолдау көрсетті, Ибн Синаның соңынан Хорезмге Бируни мен Масихи келді. Біраз жыл ғалымдар тыныштық тауып, ғылыммен шұғылдануға мүмкіндік алды.

2.  Көрші Газна мемлекетінің сұлтаны Махмуд басқарушы Хорезмнің бай жерін басып алғысы келді, 1008 жылы ғалымдардан оның астанасына қоныс аударуын талап етті. Ибн Сина мен дәрігер Масихи сұлтанға барудан бас тартып, түнде Қарақұм арқылы қашып кетеді. Аңыз бойынша үшінші күн жол жүріп келе жатқанда, дауылға тап болып, адасып, сусыз және тамақсыз қалған. Масихи шөл далада жантәсілім етеді. Ибн Сина әзер дегенде аман қалады. Сұлтан Махмуд Газневи барлық қалаларға Ибн Синаның сыртқы түрін суреттеп адамдар жібереді, Кімде-кім данышпан дәрігердің тұрақтаған жерін көрсетсе, үлкен сый алатын болады.

3.  Сол кезден бастап Ибн Синаның өмірі Иранның түрлі қалаларынаралаумен өтті. Ғалым Хамада және Исфаханда өмір сүрді, онда ғылыми шығармашылықпен айналысты, нысана қызметімен шұғылданып, сондағы әмірлердің сарай дәрігері болды. Ибн Сина басынан қиын жағдайлар өтеді. Бірнеше рет қуғынға ұшырап, абақтыға жабылды. Сол кезеңдерде ғалымның көптеген еңбектері жоғалып кетті. Кейбір жұмыстарын Ибн Сина ұзақ жол жүрген кезде, ат үстінде отырып жазды.

4.  Өзінің күш-жігері және ғажап жадысы арқылы, қажетті әдебиетті пайдалану мүмкіндігінен айрылса да, Ибн Сина ғылыми, әдеби және дәрігерлік қызметін тоқтатпады. Өмірдің қиын соқпақтары денсаулығына әсер етіп, 1037 жылы 18 маусымда қайтыс болады.

5.  «Өлімнің түйінін анықтауға» талаптану, құпияны ашу, ауруды жеңіп шығу, адамдардың өмірін жеңілдету үшін барлық мүмкін болатын нәрселерді жасау Ибн Синамен алға басты, ол өзінің медицина бойынша «Китабуль-Канун фит-тыбб» (Дәрігерлік ғылымның ережесі) басты еңбегін жазып шықты. Бес томдық энциклопедия «Дәрігерлік ғылымның ережесі» Ибн Синаға дүниежүзілік атақ әперді, медицина тарихында атағы жайылған кітап болды. Еңбек оның мазмұны мен дәл кұрылымымен ерекшеленді. «Дәрігерлік ғылымның ережесі» грек, үнді және орта азиялық медицина білімін және тәжірибесін талдау және жүйелеуді ғана көрсеткен жоқ, Ибн Синаның қызметі дәрігерлік тактикаға жаңалық болып енгізілді.

6.    Бұрын медицина ғылымына белгісіз жаңа мәліметтерді «Ереженің» әрбір бетінен кездестіруге болатын. Ибн Сина ауа және су арқылы тарайтын көрінбейтін жұқпалы аурулардың қоздырушысы туралы ғылыми болжамды алға тартты. 800 жыл өткеннен соң француз ғалымы Пастер қоздырушы микроб туралы ғалымның бұл болжамын дәлелдеді.

Мәтінді жасыруСұрақ:

Мәтін мазмұнын түйіндейтін даналық ой

Мәтін:

1.  Он жеті жасқа қараған кезде Ибн Сина дәрігер ретінде Бұхарада үлкен атаққа ие болып, Бұхарадағы әмір сарайына шақырылды. Нух ибн Мансур ұзақ уақыт бойы ауырды, оны емдеген сарай маңындағы дәрігерлер оған көмектесе алмады. Ибн Сина аз уақыт ішінде басқарушыны емдеп шығарып, әмірдің жеке дәрігері болып сайланады. Сөйтіп Таяу Шығыстағы ең жақсы және бай кітапхананы пайдалануға рұқсат алды. Мүмкін дәл сол Бұхара кітапханасында оның медицина бойынша қорытынды еңбегін жасау идеясы туындаған шығар. Бірақ ол кезде ғалымның ойлағанының бәрі орындала бермейтін. 900-ші жылдардың соңында Бұхара соңғы тыныш күндерін бастан өткізеді. Мемлекет жан-жаққа бөлініп, қарахандықтар, түрік көшпелі тайпалары астананы жаулап алды. Қала тоналып, кітапхана жанып кетті...

1002 жылы әкесі қайтыс болған соң, Ибн Сина Хорезмнің астанасы Гурганджыға (қазір Үргеніш) көшіп келеді. Жергілікті басқарушы шах сарайындағы Мамун Академиясына пікір таластыру үшін келген ғалымдарға қолдау көрсетті, Ибн Синаның соңынан Хорезмге Бируни мен Масихи келді. Біраз жыл ғалымдар тыныштық тауып, ғылыммен шұғылдануға мүмкіндік алды.

2.  Көрші Газна мемлекетінің сұлтаны Махмуд басқарушы Хорезмнің бай жерін басып алғысы келді, 1008 жылы ғалымдардан оның астанасына қоныс аударуын талап етті. Ибн Сина мен дәрігер Масихи сұлтанға барудан бас тартып, түнде Қарақұм арқылы қашып кетеді. Аңыз бойынша үшінші күн жол жүріп келе жатқанда, дауылға тап болып, адасып, сусыз және тамақсыз қалған. Масихи шөл далада жантәсілім етеді. Ибн Сина әзер дегенде аман қалады. Сұлтан Махмуд Газневи барлық қалаларға Ибн Синаның сыртқы түрін суреттеп адамдар жібереді, Кімде-кім данышпан дәрігердің тұрақтаған жерін көрсетсе, үлкен сый алатын болады.

3.  Сол кезден бастап Ибн Синаның өмірі Иранның түрлі қалаларынаралаумен өтті. Ғалым Хамада және Исфаханда өмір сүрді, онда ғылыми шығармашылықпен айналысты, нысана қызметімен шұғылданып, сондағы әмірлердің сарай дәрігері болды. Ибн Сина басынан қиын жағдайлар өтеді. Бірнеше рет қуғынға ұшырап, абақтыға жабылды. Сол кезеңдерде ғалымның көптеген еңбектері жоғалып кетті. Кейбір жұмыстарын Ибн Сина ұзақ жол жүрген кезде, ат үстінде отырып жазды.

4.  Өзінің күш-жігері және ғажап жадысы арқылы, қажетті әдебиетті пайдалану мүмкіндігінен айрылса да, Ибн Сина ғылыми, әдеби және дәрігерлік қызметін тоқтатпады. Өмірдің қиын соқпақтары денсаулығына әсер етіп, 1037 жылы 18 маусымда қайтыс болады.

5.  «Өлімнің түйінін анықтауға» талаптану, құпияны ашу, ауруды жеңіп шығу, адамдардың өмірін жеңілдету үшін барлық мүмкін болатын нәрселерді жасау Ибн Синамен алға басты, ол өзінің медицина бойынша «Китабуль-Канун фит-тыбб» (Дәрігерлік ғылымның ережесі) басты еңбегін жазып шықты. Бес томдық энциклопедия «Дәрігерлік ғылымның ережесі» Ибн Синаға дүниежүзілік атақ әперді, медицина тарихында атағы жайылған кітап болды. Еңбек оның мазмұны мен дәл кұрылымымен ерекшеленді. «Дәрігерлік ғылымның ережесі» грек, үнді және орта азиялық медицина білімін және тәжірибесін талдау және жүйелеуді ғана көрсеткен жоқ, Ибн Синаның қызметі дәрігерлік тактикаға жаңалық болып енгізілді.

6.    Бұрын медицина ғылымына белгісіз жаңа мәліметтерді «Ереженің» әрбір бетінен кездестіруге болатын. Ибн Сина ауа және су арқылы тарайтын көрінбейтін жұқпалы аурулардың қоздырушысы туралы ғылыми болжамды алға тартты. 800 жыл өткеннен соң француз ғалымы Пастер қоздырушы микроб туралы ғалымның бұл болжамын дәлелдеді.

Сұрақ:

Мәтін мазмұнынан алшақ сөйлемдер

1.    Ибн Сина ауруына себепті дәрігерлік қызметін тоқтатады.

2.     Кейбір еңбектерін ат үстінде жүріп жазды.

3.     Ибн Сина Иранның түрлі қалаларында болады.

4.     Ибн Сина Хорезмде өмір сүрмеген.