Font size
WorksheetsQH 9CH1 #6-7
Total questions: 58
Worksheet time: 29mins
«Тірі болсам, қазаққа қызмет қылмай қоймаймын» деген сөздердің иесі:
Ахмет Байтұрсынұлы
Әлихан Бөкейхан
Міржақып Дулатов
Мұхамеджан Тынышбаев
ХХ ғасырдың басында өлкеде қазақ халқын біріктіру мен болашақта мемлекеттілік дәстүрін қалпына келтіруді көздеген күшті ұлт-азаттық қозғалыс:
Үш жүз
Шура-и-ислами
Алаш
Түркістан мухтариаты
1905 жылдың желтоқсанында бес облыстан қазақ депутаттарының басы қосылған съезі өтіп, онда кадет партиясының қазақ филиалын құру әрекеті жасалған қала:
Орынбор
Түркістан
Семей
Орал
Семейде кадеттерге жақын бағдарламаны қабылдаған ІІ Қазақ съезі өтті:
1905 жылдың желтоқсанында
1906 жылдың ақпанында
1907 жылдың қаңтарында
1908 жылдың наурызында
Семейде өткен ІІ Қазақ съезінің қорытындысында енгізілген қазақтардың ұлттық мүддесін қорғауды қарастырған баптар:
Қазақ жерлеріне орыс-украин шаруаларын қоныстандыруды жалғастыру
Бағдарлама бойынша дін еркіндігі жарияланды, қазақтарға орыс тұрғындарымен тең дәрежедегі құқықтар беру туралы
Өлкеде басқа тілдермен қатар, қазақ тілін қолдану айтылды
Съезге қатысушылар қазақ балаларына арналған мектеп, медреселер мен университеттер ашуды талап етті
Ресейдің ішкі аудандарынан шаруаларды Қазақстанға қоныстандыруды шектеуді талап етті
ХХ ғасыр басында ұлт зиялыларының дербес партия құра алмауының себебі (тері):
Қазақ зиялылары арасында ортақ көшбасшының болмауы
Ресей Мемлекеттік Думасына сайлау
Ресейде екінші революцияның басталуы
Бірінші орыс революциясы жеңілгеннен кейін басталған патша өкіметінің жазалауы
Орыс-жапон соғысының басталуы
ІІ Николай патша манифесімен сөз және баспасөз бостандығы жарияланған жыл:
1905 жыл
1906 жыл
1907 жыл
1908 жыл
Қазақстанда алғашқы демократиялық басылымдар мен газет-журналдардың жарық көруіне мүмкіндік берген:
1914 жылы І дүниежүзілік соғыстың басталуы
1905 жылы патша манифесімен сөз және баспасөз бостандығы жариялануы
1917 жылы ақпанда монархиялық биліктің қалпына келтірілуі
1905 жылдың қаңтарындағы «Қанды жексенбі» оқиғасы
Санкт-Петербургте алғашқы ұлттық қоғамдық-саяси «Серке» газеті шығарылды:
1905 жыл
1906 жыл
1907 жыл
1908 жыл
Бастапқы кезде татар газеті «Ульфатқа» қосымша ретінде және Ш.Қосышғұлұлының қамқорлығы мен қаржылай көмегімен шығып тұрған газет: /Патша жазалауының басталуына байланысты газет жабылып қалды/
«Үш жүз»
«Ұшқын»
«Ульфат»
«Серке»
1913 жылдан бастап Орынборда шығарыла бастаған жалпыұлттық газет:
«Ұшқын»
«Қазақ»
«Үш жүз»
«Серке»
«Қазақ» газетінің негізін қалаған қазақ зиялысы:
Әлихан Бөкейхан
Ахмет Байтұрсынұлы
Міржақып Дулатұлы
Көлбай Тоғысов
«Қазақ» газетінің белсенді авторлары болған зиялылар қатары:
М.Әйтпенов, К.Тоғысов
М.Сералин, Ш.Қосшығұлұлы
Ә.Бөкейхан, М.Дулатұлы
Х.Досмұхамедов, Ж.Досмұхамедов
Нөмірінің орташа таралымы 3 мың, кейде 8 мың данаға жетіп қалаты қоғамдық-саяси газет:
«Үш жүз»
«Қазақ»
«Айқап»
«Ұшқын»
ХХ ғасыр басынжа халықаралық маңызға ие болып, халықаралық жағдайға жүйелі түрде талдау жасап, түрік дүниесінің, мұсылмандар қозғалысының тағдырын қадағалап отырған баспасөз органы:
«Түркістан уәлаяты» газеті
«Свободная речь» газеті
«Қазақ» газеті
«Дала уәлаятының газеті»
«Қазақ» газеті беттерінде көтеріліп талқыланған мәселе (лер):
Шығыс әйелдерінің азаттығы мен теңдігін қамтамасыз ету
Пантүркілік пен панисламдық идеялар
Халық ағарту мәселелері
Қазақ халқын егіншілік кәсібіне үйрету, малшаруашылығын сақтап қалу
Ресей империясы аумағындағы мұсылман халықтарының автономиясын жариялау
ХХ ғасыр басындағы қазақ басылымдарының мәселелері арналған сала (лар):
Әлемдік саясат
Утопиялық көзқарастар
Тіл, әдебиет
Тарих
Этнография
Қазақ ұлт зиялыларының өз халқының құқықтарын қорғау жолындағы қызметін жандандыра түсті:
1905-1907 жылдардағы бірінші орыс революциясы нәтижесінд
1917 жылғы ақпан революциясы
Ресей аумағына Антанта елдерінің басып кіру
«Түркістан уәлаяты газетінің» жабылуы
ХХ ғасыр басында қазақтардың өзара ұйымдасуы қажеттілігін тудырған:
Қазақ даласында хандық биліктің жойылуы
Бірінші дүниежүзілік соғыс барысындағы бейберекетсіздік
Қазақтардың тыл жұмысына шақырылуы
Орта Азия хандықтарының Ресей империясы билігін мойындауы
Уақытша үкіметтің құрылуы
Орынборда өткен Бірінші жалпықазақ съезі ұлттық саяси «Алаш» партиясының құрылғанын жариялады:
1917 жылдың қысында (5-13 желтоқсан аралығында)
1917 жылдың жазында (21-26 шілде аралығында)
1922 жылдың қысында (22-30 желтоқсан аралығында)
1918 жылдың көктемінде (1-20 наурыз аралығында)
«Алаш» партиясының көшбасшылары:
Ә.Жангелдин, Ж.Ақбаев
С.Сейфуллин, Т.Рысқұлов
А.Иманов, М.Дулатұлы
Ә.Бөкейхан, А.Байтұрсынұлы
«Алаш» партиясының бағдарламасының мәтінін дайындаған зиялы (лар):
А.Иманов, Ә.Жанбосынов, Кейкі батыр
Ә.Бөкейхан, А.Байтұрсынұлы, М.Дулатұлы
Ғ.Жүндібаев, Е.Ғұмаров, Е.Тұрмұхамедов
Т.Рысқұлов, С.Сейфуллин, Т.Бокин
Ғ.Бірімжанов
«Алаш» партиясының бағдарламасының бөлім саны:
5
15
10
25
«Алаш» партиясының бағдарламасы 1917 жылы 21 қарашада жарияанды:
Қазақ тілінде шығатын «Айқап» журналында
Жалпыұлттық «Қазақ» газетінде жарияланды
Кадеттердің «Свободная речь» газетінде
Түркістан генерал-губернаторлығының «Түркістан уәлаяты» газетінде
«Алаш» партиясының партия бағдарламасына сай негізгі мақсаты:
Ресей демократиялық федераативтік республикасы құрамындағы қазақ автономиясын құру
Тәуелсіз «Алашорда» мемлекетін құру
Орта Азия мемлекеттерімен бірге Ресей федеративтік республикасы құрамындағы Түркістан Автономиясын құру
Қазақстан аумағындағы генерал-губернаторлықтарды жойып, қазақ жерлерін Ресейдің ішкі губернияларына айналдыру
1917 жылы өз бағдарламаларында «Үкімет басында Учредительное собрание мен Мемлекеттік Дума қалауынша кесімді жылға сайланатын президент болу. Президент халықты министрлер арқылы бағу, ол министрлер Учредительное собрание мен Мемлекеттік Дума алдында жауапты болу» деп басқару жүйесін көрсеткен партия:
«Кадеттер»
«Иттифок-и-муслимин»
«Алаш»
«Эсерлер»
«Алаш» партиясы бағдарламасының авторлары ұсынған демократиялық сайлау жүйесі:
Депутаттар сайлауын жария дауыс беру жолымен құпия өткізуге тиіс болды
Депутаттар сайлауын жасырын дауыс беру жолымен жалпыға бірдей тең, төте және құпия өткізілуге тиіс болды
Депутаттар сайлауын тек төре және қожа ұрпақтары арасынан таңдады
Депутаттар сайлауын тек жария жолмен өткізуге тиіс болды
«Алаш» партиясының дінге қатысты ұстанымы:
«Алаш» партиясы исламдық партия деп жарияланды
Дін мемлекеттен ажыратылды
Ислам дініне толық тыйым салынып, тек христиан діні ғана насихатталды
Дінге сенген азаматтарды мемлекеттік атқарушы билікке араластырмады
«Алаш» партиясынын бағдарламасындағы «Россия республикасында дінге, қанға қарамай, еркек-әйел демей адам баласы тең болу.Жиылыс жасауға, қауым ашуға, жария сөйлеуге, газет шығаруға, кітап бастыруға - еркіншілік» делінген ізгілікті идеяларының саяси бағыты:
Радикалдық
Социалистік
Демократиялық
Ұлтшылдық
«Алаш» партиясы шешуі тиіс болған міндет (тер):
Билікті большевиктер (коммунистер) партиясына беру
«Алаш» партиясы өз әскерін құру
Кедей тұрғындарға көмек көрсету
Түркістан автономиясын құру
Білім беруді жан-жақты дамыту, аграрлық-қоныстандыру мәселесін шешу
«Алаш» партиясының жерге қатысты ұстанымы:
Жер қазақ халқының иелігінде деп атап көрсетіліп, жерді сатудан мүлдем бас тартылды
Жер толық большевиктік (коммунистік) биліктің меншігі деп жарияланды
Қазақ жерлерін жаппай жекенің қолына беріп, шетелдіктерге сатуды жақтады
Шетел акционерлеріне берілген тау-кен кеніштері мен шахталарды шетелдіктер қолында қалдыра отырып, қалған жерлерді қазақтарға беруді жақтады
«Алаш» партиясының сот жүйесіне қатысты ұстанымы:
Қазақтың дәстүрлі сот билігін таратып, жаңа коммунистік соттарды енгізуді талап етті
Сот жүйесінде билер сотын сақтау мен өкілеттілер сотын пайдалану ұсынылды
Жоғарғы және жергілікті соттарды жойып, төтенше соттарды құрды
Сот жүйесі исламдық шариғатқа сүйене отырып жүргізілетін болды
«Алаш» партиясының әскери сала бойынша ұстанымы:
Қазақстан аумағында орыс-казак әскерлерін қалдыру керек делінді
Қазақ милициясын құру керек делінді
Түркістан өлкесінің тыныштығын күзететін атты әскер құруды дұрыс деп тапты
Қазақ-орыс-казак біріккен әскерлерін құруды ұсынды
«Алаш» партиясының салық саласында ұстануға тиісті болған қағидасы:
Салық атаулының бәрін толығымен жою
«Ауқатты көп, кедей аз төлесін»
«Ауқатты аз, кедей көп төлесін»
«Жергілікті тұрғындар төлемей, шеттен келгендер көп төлесін»
«Алаш» партиясының мектептерге қатысты ұстанымы:
Мектеп болашақта толық автономия алуы керек делінді
Мектеп толық ислам дінінің қарамағына берілуі тиіс делінді
Мектеп толық социлистік-коммунистік тұрғыда қайта жасақталуы керек делінді
Мектептер жойылып, медреселер мен шағын курстар ашылды
«Алаш» партиясының ел ішіндегі беделді партияға айналуына айқын дәлел болған: /1917 жылдың қарашасындағы Құрылтай жиналысында өткен сайлауында /
Партия өзінің саяси көзқарасынан бас тартып, большевиктермен бірікті
Партиның көпшілік дауысқа ие болып 43 депутаттық орынды иеленді
Халықтың көпшілігі «Түркістан мухтариаты» партиясына дауыс беріп, партия 50 орындық депутаттық орынды иеленді
Халықтың көпшілігі «Алаш» партиясын қолдамай, большевиктерді қолдап шықты
Бұрынғы Ресей империясы аймағында тіркелген 50 шақты партияның ішінен алған дауыс саны жағынан алдыңғы орындардың бірінде болған партия:
«Түркістан автономиясы»
«Алаш»
«Кадеттер»
«Үш жүз»
«Алаш» партиясының Қазақстан аумағында билік жүргізу жоспарына кедергі келтірген тарихи оқиға:
1917 жылғы большевиктердің Қазан төңкерісі жағдайды едәуір өзгертті
1917 жылы патша ІІ Николайдың тақтан түсірілуі
1917 жылғы Ақпан буржуазилық-демократиялық революциясы нәтижесінде Уақытша үкіметтің құрылуы
«Алаш» партиясына оппозициялық көзқараста болған «Үш жүз» партиясының белсенділігі
«Алаш» партиясының жетекшілері бағдарлама жобасын қандай жолмен жүзеге асыруды көздеді:
Түрік мемлекеттерінің одағын құру арқылы
Орта Азия мен Кавказда әрекет еткен мұсылмандардың басын біріктіру арқылы
Большевиктік қырғын, террорлық әдіспен емес, эволюциялық реформа жолымен жүзеге асыруды
Эволюциялық реформа жолымен емес, террорлық әдіспен жүргізуді
«Алаш» партиясының құрамына енген ғылыми шығармашылық және қоғам қайраткері (лері):
М.Тынышбаев, М.Жұмабаев
С.Сейфуллин, Т.Рысқұлов
Ә.Жангелдин, С.Меңдешев
Ш.Құдайбердіұлы, Ғ.Қарашев
С.Торайғыров, Х.Ғаббасов
«Алаш» партиясының құрамына кірген ғылыми шығармашылық және қоғам қайраткерлерінің қатары:
Ә.Ермеков, Ж.Досмұхамедов
А.Иманов, Ә.Жанбосынов
Т.Рысқұлов, С.Сейфуллин
М.Масанчи, А.Розыбакиев
Алаш партиясы мен қозғалысының негізін қалаушылар және қолдаушылар арасында болған белгілі орыс ғалымы және ағартушысы:
П.С.Тянь-Шаньский
Н.Н.Миклухо-Маклай
Г.Н.Потанин
Н.М.Пржевальский
Алаш партиясының бөлімшесі ашылып, оған аса білімді және көрнекті өкілдері енген қазақтарға көрші халық:
Әзірбайжандар
Татарлар
Қырғыздар
Башқұрттар
Алаш партиясы өкілдерінің жалпы саны (оны қолдаушыларды есепке алмағанда):
2000 мыңға жуық
1000 мыңға жуық
4000 мыңға жуық
5000 мыңға жуық
Азамат соғысы жылдары Алаш қайраткерлері соғысты:
Большевиктер (қызылгвардияшылар) жағында
Кадеттер (конституциялық демократтар) жағында
Эсерлер (социал-революционерлер жағында)
Ақтар (ақгвардияшылар) жағында
Алашордалықтарды өз жақтарына тарту үшін РКФСР (Ресей Кеңестік Федеративті республикасы) БОАК (Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитеті) Алашордаға кешірім (амнистия)жариялады:
1917 жылдың желтоқсанында
1918 жылдың шілдесінде
1920 жылдың ақпанында
1919 жылдың наурызында
Большевиктердің Алашордашыларға кешірім жариялауы кезінде большевиктер жағына шыққан алашордалықтардың торғайлық бөлігінің жетекшісі:
Әлихан Бөкейхан
Жаһанша Досмұхамедұлы
Ахмет Байтұрсынов
Мұстафа Шоқай
Алашорданы таратқан соң, қазақ автономиясын құру туралы талапты орындағандар:
Кадеттер
Большевиктер
Эсерлер
Түркістан автономиясы
Пролетариат диктатурасы (жеке билеуі) мен таптық күрес негізінде Қырғыз (Қазақ) Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасы (АКСР) құрылды:
1918 жылы
1920 жылы
1921 жылы
1919 жылы
Большевиктердің ұлттардың өзін-өзі билеу құқығы жөніндегі ресми құжаттарынан үміттенген: /1920 жылдардың басында оның жүзеге асу мүмкіндігіне сенгендер/
Түркістан мұхтариаты
Шура-и-ислами
Алашордашылар
Үш жүз партиясы
Алаш автономиясының басшыларына сенімсіздікпен қараған, жаңадан билікке келген өкімет:
Уақытша өкімет
Ақгвардияшылар өкіметі
Кеңес өкіметі
Кадеттер өкіметі
Қазақ өлкесін басқару жөніндегі Әскери-рвеолюциялық комитет (ҚазРевКом)Алашорданың батыс бөлімін жойды: /Семей бөлімінің қызметіне тыйым салды/
1920 жыл 5 наурызда
1917 жыл 21-26 шілде
1917 жыл 5-13 желтоқсан
1920 жыл 26 тамыз
Большевиктер жариялаған кешірімдерге /1919, 1920 жылғы/ қарамастан, тоталитарлық тәртіптің нығаюымен саяси қудаланғандар:
«Үш жүз»
«Кадеттер»
«Алаш»
«Түркістан автономиясы»
Алаш қайраткерлерінің өресі биік ұлт зиялылары мен мәдениеттің бетке ұстарлары (элита) қатаң қуғынға ұшыраған уақыт:
1920, 1930 жылдары
1930, 1940 жылдары
1940, 1950 жылдары
1910, 1920 жылдары
Ресей империясының 1822-1824 жылдардағы отыршылдық саясаты негізінде үзіліп қалған мыңдаған жылдық дәстүрі бар мемлекеттілікті қайта қалпына келтіруге талпынған:
Жәдидшілер қозғалысы
Түркістан мұсылмандары қозғалысы
Үш жүз қозғалысы
Алаш қозғалысы
Қазақ тарихындағы жаппай саяси қуғын-сүргін кезеңі /қазақтың еркін ойлы, білімді шоғыры жойылды/
1937-1938 жылдары
1926-1927 жылдары
1917-1918 жылдары
1925-1926 жылдары
"Алаш" партиясы бағдарламасын жасаушы (-лар):
Әлихан Бөкейхан
Ахмет Байтұрсынов
Міржақып Дулатов
Сәкен Сейфуллин
Тұрар Рысқұлов
"Алаш" партиясы бағдарламасын жасаушы (-лар):
Елдес Ғұмаров
Есенғали Тұрмұхамедов
Сейітқали Меңдешев
Ғабдулхамид Жүндібаев
Ғазымбек Бірімжанов
