Font size
WorksheetsQH 9CH1 #8-9
Total questions: 68
Worksheet time: 34mins
Көзіңді аш, оян қазақ, көтер басты,
Өткізбей қараңғыда бекер жасты.
Жер кетті, дін нашарлап, хал арам боп,
Қарағым, енді жату жарамас-ты, - өлең жолдарының авторы:
Міржақып Дулатұлы
Ахмет Байтұрсынұлы
Жүсіпбек Аймауытұлы
Мағжан Жұмабаев
1907 жылы саяси реакцияның күшеюі кезінде патша үкіметі тарапынан қолданылған іс-шара (лар):
Қазақтарға ІІІ Мемлекеттік Думаға сайлануға рұқсат берілді
Қазақтар сайлау құқығынан айырылды
Қазақстанда шерулер, митингілер және жиналыстар өткізуге тыйым салынды
Қазақстан аумағына казак-орыстарды көшіру тоқтатылды
Өлкедегі социал-демократиялық және кәсіподақ ұйымдары талқандалды
1907 жылы саяси реакцияның күшеюі кезінде патша үкіметі тарапынан қолданылған іс-шара (лар):
Қазақтарға өз мемлекеттілігін таңдауға мүмкіндік берілді
Саяси сенімсіздерге полициялық аңду қойылды
Қазақтарға ірі кәсіпорындар мен зауыттарға басшылық етуге рұқсат етілді
Кәсіпорындарда жұмысшылар мен бой көрсетулердің белсенділері «сенімсіз» қара тізімге енгізілді, алдын ала ескерту жасалмай жұмыстан қуылып жатты
Кәсіпорындардағы жұмыс нормалары, жұмыс күнінің ұзақтығы ұлғайтылды
Патша үкіметінің оқу-ағарту министрі бекіткен ережеде қазақ тілінің мәртебесі төмендетілді:
1905 жылы
1900 жылы
1907 жылы
1910 жылы
Орыс тілін білмейтін адамдардың болыс, ауыл старшыны болып сайлануына тыйым салынатыны туралы жарлық шығарған:
Ресей патшасы
Дала өлкесінің әскери губернаторлары
Дала өлкесінің генерал губернаторлары
Орынбор губерниясының губернаторы
Ресей өкіметі билігі қолдауымен Қазақстанда ойран салып, ұлт араздығын тұтандырған, жергілікті өкімет орындарының бұратаналарды қудалауы күшейткен ұйымы (дары):
Славяншылдар
«Орыс халқы одағы»
Халықшылдар
«Михаил Архангел одағы»
Қаражүздік ұйымдар
Қазақ зиялылары өздерінің мақалалары мен шығармаларын жариялаған Қырым татарларының басылымы:
«Тәржіман»
«Ихтисад»
«Шора»
«Айқап»
Қазақ зиялылары өздерінің мақалалары мен шығармаларын жариялаған Еділ бойы татарларының басылымы (дары): /онда патша үкіметі әкімшілігінің қазақтың ежелгі заманнан бергі атақонысынан тартып алып, оларды жаппай қуып шығу саясатын сынады/
«Үш жүз», «Тәржіман»
«Ихтисад», «Шора»
«Свободная речь», «Ведомости»
«Қазақстан», «Айқап»
«Уақыт», «Жұлдыз»
Ә.Бөкейханның сенімді серіктерінің бірі белгілі ақын, аса көрнекті ғалым, түрколог, публицист, педагог, аудармашы әрі қоғам қайраткері:
Мағжан Жұмабаев
Міржақып Дулатұлы
Ахмет Байтұрсынұлы
Жүсіпбек Аймауытұлы
Міржақыптың 1909 жылы жарық көрген автордың жыр жинағы:
«Оян, қазақ!»
«Бақытсыз Жамал»
«Шұғаның белгісі»
«Маса»
Міржақыптың 1909 жылы жарық көрген кітабын замандастарының
атауы:
«Дала дауысы»
«Ұлттық манифест»
«Ұлттық шежіре»
«Замана жаршысы»
Мұхамеджан Тынышбаевтың 1906 жылы бітірген Санкт-Петербургтегі оқу орны:
Орман шаруашылығы институты
Құқық институты
Көлік инженерлері институты
Әскери реалдық училищесі
Мұхамеджан Тынышбаев қай жылы, қандай облыстан ІІ Мемлекеттік
Думаға депутат болып сайланды:
1906 жылы, Орал облысынан
1907 жылы, Семей облысынан
1907 жылы, Жетісу облысынан
1906 жылы, Ақмола облысынан
1911 жылы Орынбор губерниясының Троицк қаласында жарық көрген алғашқы қазақ журналы және оынң баспагері әрі редакторы, ақын, прозашы, журналист:
«Айқап», Мұхамеджан Сералин
«Тәржіман», Исмаил Гаспыралы
«Қазақстан», Ғұмар Қараш
«Қазақ», Ахмет Байтұрсынұлы
Қазақ халқының көрнекті өкілдері Б.Қаратаев, Ж.Сейдалин, Б.Майлин және басқалары басып шығаруға елеулі рөл атқарған Троицк қаласынан шыққан журнал:
«Қазақ»
«Свободная речь»
«Дала уәлаятының газеті»
«Айқап»
Суреттегі журнал 1911 жылы Орынбор губерниясының Троицк қаласында алғаш жарық көрген.Журналда жарияланған материалдарда қазақ халқының отырықшы өмір салтына көшуінің, өлкедегі халықтың білім деңгейін көтерудің көкейтесті мәселелері қозғалды.Алайда журнал 1915 жылы жабылып қалды.Соғана қарамастан, ол қазақ халқының ұлттық сана-сезімін оятуда, жаңадан қалыптасып келе жатқан зиялы қауымның басын қосып, топтастыра түсуде орасан зор рөл атқарды.
Мәтінде сипатталған журналды көрсетіңіз:
«Қазақ»
«Айқап»
«Ихтисад»
«Қазақ»
Омбы қаласында қазақтың «Бірлік» атты мәдени-ағарту ұйымы жұмыс істеген уақыты:
1914-1918 жылдар аралығы
1916-1920 жылдар аралығы
1905-1907 жылдар аралығы
1911-1915 жылдар аралығы
«Бірлік» ұйымы жұмысына белсене қатысқан ақын, жазушы, ағартушы әрі драматург:
Жұмат Шанин
Жүсіпбек Аймауытұлы
Қошке Кемеңгеров
Мұхтар Әуезов
«Бірлік» ұйымының органы болған, қолжазба күйінде шығып тұрған журнал:
«Айқап»
«Қазақ»
«Тәржіман»
«Балапан»
Алаш қозғалысын жақтайтын қазақ жастарының ұйымдастыруыен 1918 жылдың ақпан-қазан айларында 11-нөмірі жарық көрген соң жабылып қалған журнал:
«Абай»
«Балапан»
«Қазақ»
«Үш жүз»
Семейде шығып тұрған «Абай» журналының редакторы мен журналдың жұмысына белсене атсалысқан:
Тұңғыш редакторы – М.Жұмабаев, белсене атсалысқан – Ә.Марғұлан
Тұңғыш редакторы – Ж.Аймауытов, белсене атсалысқан – М.Әуезов
Тұңғыш редакторы – Ә.Бөкейхан, белсене атсалысқан – М.Сералин
Тұңғыш редакторы – М.Әуезов, белсене атсалысқан – Ж.Аймауытов
ХХ ғасырдың бас кезінде қазақ арасында пайда бола бастаған кітаптар мазмұны:
Пацифистік және баталистік сипатта болды
Демократиялық және радикалистік бағытта болды
Рухани-діни және зайырлы бағытта болды
Буржуазиялық және социалистік бағытта болды
Қазақ тілінде 400-ге жуық кітап басылып шықты, олардың жалпы таралымы 60 мың данаға дейін жетті:
1911 жылдан – 1915 жылға дейін
1900 жылдан 1917 жылға дейін
1915 жылдан 1920 жылға дейін
1900 жылдан 1920 жылға дейін
ХХ ғасыр басында кітаптар Санкт-Петербург, Қазан, Орынбор, Уфа, Троицк, Орал, Астрахан, Верный, Ташкент қалаларындағы баспанаханаларда шығып тұрды:
Кирилл әріптерімен
Латын әріптерімен
Араб әрпімен
Ұйғыр әріптерімен
1909 жылы Санкт-Петербургте ұлы Абайдың өлеңдерімен бірге басылып шыққан А.Байтұрсынұлының кітабы:
«Маса»
«Бақытсыз Жамал»
«Терме»
«Қырық мысал»
Санкт-Петербургте шыққан «Серке» газетінде жарық көрген М.Дулатұлының өлеңі:
«Жастарға»
«Маса»
«Үш анық»
«Қалың мал»
М.Дулатұлының қазақ елінің маңызды әлеуметтік мәселелерін қозғаған еңбегі (тері):
«Құралай сұлу»
«Азамат»
«Бір адамға»
«Терме»
«Бақытсыз Жамал»
М.Дулатұлының қазақ елінің маңызды әлеуметтік мәселелерін қозғаған еңбегі (тері):
«Бір адамға»
«Азамат»
«Терме»
«Аққу, шортан һәм шаян»
«Бақытсыз Жамал»
1886-1890 жылдары Әлихан Бөкейхан оқыған Омбыдағы оқу орны:
Омбыдағы техникалық училищеде
Орынбордағы техникалық училищеде
Санкт-Петербургтегі Орман институтында
Мәскеудегі құқықтық институтта
Әлихан Бөкейханның 1890 жылы оқуға түскен институты:
Омбыдағы техникалық училищеде
Орынбордағы техникалық училищеде
Санкт-Петербургтегі Орман институтында
Мәскеудегі құқықтық институтта
1894 жылы суреттегі тарихи тұлғаның алған мамандықтары:
Геолог-ғалым, орманшы
Орманшы-ғалым, заңгер
Тарихшы-ғалым, педагог
Географ ғалым, тарихшы
Әлихан Бөкейханынң Ф.Щербина экспедициясы жұмысына қатысқан жылы:
1877 ж
1887 ж
1897 ж
1907 ж
«Қазақ даласы... табиғатынан ақылды және қабілетті, қазақ халқы болашақта, өркениет жолында іргелі жетістіктерге жетеді», - деген пікір білдірген:
Ә.Бөкейхан
М.Дулатұлы
Ж.Аймауытов
М.Жұмабаев
1905 жылы Мәскеуде өткен Ресей земствосы және қала қайраткерлерінің съезіне қатысып, қазақ тарихында тұңғыш рет туған халқының жоғын оқтап, сөз сөйлеген: /ол өз сөзінде қазақ халқының дін, тіл, сайлау т.б. бостандықтары жөнінде мәселе көтерді/
Мұстафа Шоқай
Көлбай Тоғысов
Ахмет Байтұрсынұлы
Әлихан Бөкейхан
«Мен қырғыз (қазақ) ұлтының өкілі саналамын... Бізде қазақ тілінде оқытатын мектептер қуғынға ұшырауда... Шаруалар бастығы (көбісі бұрынғы ротмистрлер) істі қазақ тілінде қарастыруға рұқсат етпейді...», - деп патша үкіметінің отаршылдық саясатын сынаған:
М.Шоқай
Ә.Бөкейхан
Б.Қаратаев
Х.Досмұхамедов
1905 жылы Ә.Бөкейханның саяси әрекеті (тері):
С.П.Швецовтің экспедициясында еңбек етті
Кадеттер (конституциялық-демократиялық) партиясы мүшелігіне енді
Ф.Щербина экспедициясы жұмысына қатысады
Омбы орманшаруашылығы басшысының көмекшісі болып тағайындалды
Қарқаралы петициясын құрастыруға қатысты
Әлихан Бөкейханның 1906 жылы Семей облысы қазақтары атынан сайланды:
Семей облыстық земство кеңесіне
Ресейдің І Мемлекеттік Думасына
Ресейдің ІІ Мемлекеттік Думасына
Алашорданың батыс бөлімінің басшылығына
«Ол қазақ халқының ежелгі ата-баба қонысынан айырылуына үзілді-кесілді қарсы шықты.Патша үкіметінің отаршылдық қоныс аудару саясатын ашық түрде әшкереледі.Жергілікті тұрғындарды христиан дініне көшіру әрекетін батыл айыптады.Ұлт-азаттық қозғалыстың жолында көшбасшыға айналды.Бұл туралы отаршыл билік өкілдері былай деп жазды: «Қоныс аудару басқармасының шенеунігі қырғыз (қазақ) даласына зор ықпалын тигізіп отыр.Омбы жандармдық басқармасы бастығының айтуынша: «Ол даладағы... қырғыздардың (қазақтардың) діни-саяси қозғалысының жетекшісі... үкіметке қарсы барлық митингілер мен үндеулер, петициялардың белсенді ұйымдастырушысы».
Мәтінде сипатталған тарихи тұлға:
Мұхамеджан Тынышбаев
Міржақып Дулатұлы
Ахмет Байтұрсынұлы
Әлихан Бөкейхан
1917 жылға дейін үш рет (1902, 1906, 1908 жылдары) тұтқынға алынып, түрмеге қамалған:
Мұхамеджан Тынышбаев
Міржақып Дулатұлы
Ахмет Байтұрсынұлы
Әлихан Бөкейхан
Ә.Бөкейханның 1909-1917 жылдары айдауда болған қаласы:
Самара
Саратов
Орынбор
Омбы
Ә.Бөкейханның Кеңес өкіметі кезінде де қуғындалып, «қызыл террор» жылдары жазықсыз айыпталып, ату жазасына кесілді:
1926 жылы
1937 жылы
1930 жылы
1917 жылы
Ә.Бөкейханның анықтауы бойынша Қазақ хандығының Ресей империясының бодандығына түсу себебі (тері):
Қазақ билеушілерінің Жоңғариямен бейбіт келісімге келуге тырысуы
Бұрынғы ел билеушілерінің қол астындағы ру-тайпалар мен жүздерді біріктіре алмауында
Қытайдың Қазақ хандығын жаулап алуға ұмтылуы
Сыртқы отаршылдық қауіпке қарсы халықты жұмылдыра алмауында
Қазақ хандығын Орта Азия билеушілерінің қолдамауы
1913 жылы «бұрынғы ел билеушілердің басым көпшілігі уақыты мен күшін өзара қастандыққа, күш көрсету мен зорлық-зомбылық, алауыздыққа жұмсады», - деп жазған:
Ж.Ақбаев
Ж.Досмұхамедов
Ә.Бөкейхан
Х.Досммұхамедов
Ә.Бөкейханның Қазақ мемлекеттілігін жаңғырту жолындағы ұстанымы (дары):
Хандық билікті қалпына келтірудің нәтижесіздігін түсінді
Хандық биікті қалпына келтіру керектігін айтты
Ұлт тәуелсіздігіне тек белсенді саяси күрес арқылы ғана жетуге болатынын айтты /осы мақсатпен кадеттер партиясына мүшелікке өтті/
Қазақтардың Орта Азия халықтарымен одақ құруы керек екендігі айтты
Жергілікті өзін-өзі басқару органдарын дамытудың эволюциялық жолымен қазақ мемлекеттігін жаңғырта аламыз деген пікір ұстанды
Еуропалық даму жолын қолдайтын алғашқы қазақ демократтарының бірі болған Ә.Бөкейхан қазақ халқын біріктіру мақсатында бүкіл қазақтың басын қосып, ұлтты ұйыстыратын идеясы:
«Үлкен Түркістан» идеясы
«Панисламизм» идеясы
«Алаш» идеясы
«Пантюркизм» идеясы
Қазақстан мен оған шекаралас елдердің тарихы мен мәдениетін және экономикасын терең меңгеруіне иіг әсер етіп, тұңғыш абайтанушы болған:
Мұхтар Әуезов
Әлихан Бөкейхан
Ахмет Байтұрсынұлы
Міржақып Дулатұлы
Қазақ халқының мал және егін шаруашылығын дамытуға зор көңіл бөліп, қазақтардың ірі қара малы мен қой тұқымы жайында көптеген еңбектер жазған:
Жазылбек Қуанышбаев
Иван Худенко
Қосым Пішенбаев
Әлихан Бөкейхан
Императорлық Орыс географиялық қоғамы Батыс Сібір бөлімшесінің мүшелігіне өтіп, Ә.Бөкейхан көмегімен 1902 жылы Орыс географиялық қоғамының бөлімшесі ашылған қала:
Семей
Орал
Орынбор
Ташкент
Ә.Бөкейханның мақалалары жарияланып тұрған басылым (дар)
«Тәржіман» журналы
«Известия»
«Түркістан уәлаятының газеті»
«Записки»
«Отчеты»
Ә.Бөкейхан қатысқан Ф.А.Брокгауз бен И.А.Ефронның еңбегі:
«Орыс тілінің сөздігі»
«Жаңа энциклопедиялық сөздігі»
«Қырғыз-қайсақ ордаларының сипаттамасы»
«Ресей.Біздің Отанымыздың сипаттамасы»
Ә.Бөкейханның 1903 жылы Петербургте жарық көрген қазақ халқының көне заманнан бүгінгі күнге дейінгі тарихына арналған ірі монографиялық еңбегі:
«Қырғыздар (қазақтар)»
«Қарқаралы уездері қырғыздарының (қазақтарының) рулық құрылымы»
«Ресей.Біздің Отанымыздың сипаттамасы»
«Қырғыздардың (қазақтың) ас беруі жайында»
Ә.Бөкейханның тарихи-этнографиялық еңбегі (тері):
«Ислам діні және қазақтар»
«Қырғыздар (қазақтар)»
«Сұлтан Кенесары Қасымов тарихы жайлы материалдар»
«Сот реформасының жазбалары»
«Қарқаралы уезі қырғыздарының (қазақтарының) рулық құрылымы»
Ә.Бөкейханның тарихи-этнографиялық еңбегі (тері):
«Қырғыз-қайсақ ордаларының сипаттамасы»
«Ресей империясының әртүрлі аймағына саяхат»
«Абай (Ибраһим) Құнанбайұлы»
«Қашғар сапарынан туған еңбек»
«Қырғыздардың (қазақтың) ас беруі жайында»
Ә.Бөкейханның кейінгі ұрпаққа қалдырған мол ғылыми-публицистикалық мұрасының жалпы көлемі қанша томды құрады
/«Алаш» мәдени және даму институты оның көптомдық еңбектерін жарыққа шығарды/
16 том
6 том
26 том
36 том
Әлихан Бөкейханның алғашқы мақалалары Омбы техникалық училищесінде оқып жүрген кезде жарық көрген жылы
1917 ж
1905 ж
1889 ж
1910 ж
Ә.Бөкейханның 20-дан астам мақалалары мен фельетондары жарияланған Омбыдан шығатын газет
«Қазақ»
«Дала уәлаятының газеті»
«Түркістан уәлаятының газеті»
«Айқап»
Ә.Бөкейхан жұмысына қатысып тұрған газет (тер)
«Тәржіман»
«Известия»
«Қырғыз даласының газеті»
«Дала өлкесі», «Семей облыстық ведомстволары»
«Түркістан ведомстволары»
Ә.Бөкейхан мақалаларын жариялаған либералдық бағыттағы газеттер шығып тұрған қала (лар)
Бахшасарай
Мәскеу
Петербург
Омбы, Томск
Семей
«Қазақ» газетін ұйымдастыруға зор еңбек сіңіріп, қазақ, орыс тілдерінде мақалалар жариялаған
Әлихан Бөкейхан
Мұстафа Шоқай
Мұхамеджан Сералин
Көлбай Тоғысов
Патша үкіметі тарапынан қуғынға ұшырағандықтан, Ә.Бөкейхан мақалаларын жазуда қолданған лақап аттары (бүркеншек ат-псевдоним)
(Әлихан өз мақалаларында қазақ халқын отарлық езгіден азат ету, тарих пен мәдениет, әлеуметтік жағдай, саясат пен халық ағарту ірі мәселелерін көтерді)
«Арғын баласы»
«Қыр баласы»
«Ғали хан»
«Азамат»
«Қырғыз-қайсақ»
Бірқатар еңбектерін қазақ халқына арнаған, Ә.Бөкейханмен достық қарым-қатынасын үзбеген жазушы
М.Горький
Б.Полевой
А.Сорокин
В.Даль
Ә.Бөкейхан тұңғыш рет қазақ тіліне жатық етіп аударып шыққан оқулықтары
Астрономия, геология
Арифметика, геометрия
Биология, психология
Психология, анатомия
«Биліктің қуғындау мен қудалау жылдарында түрмеге қамалып, жер аударылса да бірқатар батыл да ержүрек азаматтар өз халқының болашағы үшін күресті жалғастыра берді. Бұл топтың жетекшісі, тәрбиешісі де Әлихан Бөкейхан еді. Ол елінің болашағы үшін қиыншылықтан қорықпайтын ұлтжанды азаматтарды күрескерлік рухта баулып, әдеби тіл нормасының орнығуы мен діни фанатизмнен арылуға зор үлес қосты. Нәтижесінде қазақ ұлты қалыптасты. Әлихан Бөкейханның тарихындағы алар орны, міне, осында жатыр»
«Қазақ тарихынан» еңбегінде Әлиханға баға берген қайраткер, ғалым, Алаштың ірі тұлғасы:
Әлкей Марғұлан
Қаныш Сәтпаев
Сәкен Сейфуллин
Қошке Кемеңгеров
«Өмірімнің соңына дейін қазақ халқына қызмет етемін» деген ұстанымына адал болып өткен
Ә.Бөкейхан
М.Дулатұлы
А.Байтұрсынұлы
М.Жұмабаев
Қоғамдағы ғылыми-мәдени құндылықтарды қалыптастырып, дамытатын және тарататын озық ойлы әлеуметтік топ
Интервения (басқыншылық)
Оккупация (басқыншылықта ұстау)
Зиялы (интеллигенция)
Ағартушылар
Патшалық Ресейдегі барып тұрған реакционер, орыс халқының мүддесін жоғары қоятын шовинист әрі монархистр тобы
"Скинхедтер"
"Қаражүздіктер"
"Кадеттер"
"Социал-революционерлер"
«Біз өзіндік, бірегей ұлттық құндылықтарымызды сақтай отырып, бұрынғы дәстүріміздің негізінде қазіргі заманғы озық мәдениет пен әдебиетімізді қалыптастыруымыз қажет. Сонда ғана «қазақ» деген атымызды сақтап қала аламыз» деген сөздер авторы:
А.Байтұрсынұлы
Қ.Кемеңгеров
О.Әлжанов
Ә.Бөкейхан
Дәрігер, қоғам қайраткері. «Алаш» партиясы белсенді мүшелерінің бірі.Қазақстандағы емдеу орындарын ашып, денсаулық сақтау ісіне зор үлес қосқан зиялы:
Асылбек Сейітов
Қошке Кемеңгеров
Мұхаммеджан Сералин
Мұхамеджан Тынышпаев
