19-րդ դ. 2-րդ կեսին Զեյթունում և շրջակայքում բնակվում էին 85 հազար հայեր:

Զեյթունի տնտեսական կյանքը փակ,նատուրալ բնույթ ուներ:Հայերն զբաղվում էին արհեստագործությամբ,առևտրով, երկրագործությամբ, այգեգործությամբ:

Զեյթունցին հմուտ զինագործ էր :Նրանք պատրաստում էին կայծքարով կրակող հրացաններ և վառոդ:

Զեյթունը իրավականորեն ենթարկվում էր սուլթանական Թուրքիայի տիրապետությանը,,բայց փաստորեն ուներ լրիվ անկախ դրություն:

Զեյթունը բաժանված էր 4 թաղամասի ,որոնք ղեկավարում էին 4 տանուտերերը՝ Յաղուբյան,Սուրենյան,Ենի-Տունյան/Նորաշխարհյան,Շովրոյան տոհմերից:

1862թ. Մարաշի փաշան վճռեց 40 հազ. կանոնավոր զորքով հարձակվել Զեյթունի վրա:

Նրա դեմ դուրս եկավ 17 հազ. զեյթունցինրի զորախումբը:

Օգոստոսի սկզբին թուրքական ուժերը տարբեր կողմերից շրջապատել էին Զեյթունը,բայց լեռնականներին հաջողվեց խելամիտ ու հանդուգն գործողություններով ,ծանր կռիվներում հակահարված տալ թշնամուն:

Թուրքական կառավարությունը պարտությունից հետո նշանակեց նոր զորահրամանատար և նախատեսվում էր 150-հազ. բանակով հարձակվել Զեյթունի վրա:

Կ.Պոլսի հայոց պատրիարքի և ֆրանսիական կառավարության միջնորդությամբ Զեյթունի պաշարումը վերացվեց:

կատարվեց գրավված տարածքների փոփոխություն.Ղրիմը հետ բերելու համար Ռուսաստանը կրկին հրաժարվեց Արևմտյան Հայաստանում գրաված տարածքներից:

Ռուսաստանը միջազգային ասպարեզում կորցրեց իր հեղինակությունը:

Ռուսաստանը իր դիրքերն ամրապնդեց Սև ծովում,բարձրացավ նրա միջազգային հեղինակությունը:

Անգլիան և Ֆրանսիան հասնում են իրենց դիրքերի ամրապնդմանը սևծովյան նեղուցներում,Բալկաններում և Փոքր Ասիայում:

Արևելյան հարցը,որի բաղկացուցիչ մաս կազմեց Հայկական հարցը, մեծ տերությունների համար իրականում Օսմանյան կայսրության վրա իրենց ազդեցությունը տարածելու միջոց է:

Գլխավոր ռազմական գործողությունները ծավալվում են Բալկանյան ռազմաճակատում,որտեղ ռուսական 185 հազ. ռուսական զորքի հրամանատարն էր Նիկոլայ 2-րդը,թուրքական զորքի թիվը 160 հազ. էր:

Կովկասյան ռազմաճակատում ռուսական 70 հազ. բանակի հրամանատարն էր Միխայիլ Ռոմանովը,թուրքական զորքի թիվը 155 հազ. էր:

Մարտական գործողությունները հիմնականում վարում էր 52 հազ. Կովկասյան կորպուսը,որի հրամանատարն էր հայազգի գեներալ Միխայիլ Լոռիս-Մելիքովը:

Ռուսական զորքերը հարձակվեցին 3 ուղղություններով՝ Ախալցխա-Արդահան,

Ալեքսանդրապոլ-Կարս,

Բայազետ-Իգդիր

Պարտության մատնելով թուրքական զորքերին,ռուսական զորքերը մեկը մյուսի ետևից գրավում են Բայազետը,Դիադինը, Ղարաքիլիսան,Ալաշկերտը,Արդահանը:

թուրքական 20 հազ. զորքը պաշարում է ռուսների կողմից գրաված Բայազետը

բերդի փոքրաթիվ ռուսական կայազորը հայ կամավորների հետ միասին,կապիտան Ֆյոդր Շտոկվիչի գլխավորությամբ ,դիմում են ինքնապաշտպանության:

Պաշարվածներից Սամսոն Տեր-Պողոսյանը ,քրդական տարազով ,ծպտյալ մեծ հնարամտությամբ կարողանում է դուրս գալ թշնամու օղակից և լուրը հասցնել Արշակ Տեր-Ղուկասովին:

Համառ մարտերից հետո 23-օրյա գերությունից Բայազետի սովամահ պաշտպաններն ազատագրվում են Ֆյոդր Շտոկվիչի օգնությամբ:

Պատմական այս դեպքերը իրենց գեղարվեստական արտացոլումն են գտել Րաֆֆու <<Խենթը>> վեպում:

ռուսները գրավում են նշանավոր ռազմավարական կենտրոն Էրզրումը

գրավում են Կարսը

գրավում են Բայազետը

Սոֆիա

ապա գրավում Պլովդիվը, Ադրիանապոլիսը և մտնում Կ. Պոլսից ընդամենը 12 կմ հեռու գտնվող Սան Ստեֆանո ավան

թուրքական սուլթանը հաշտություն է խնդրում

ճիշտ են բոլոր պատասխանները

1878թ. փետրվարի 19-ին Սան -Ստեֆանո ծովափնյա ավանում Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև սկսվում են հաշտության բանակցությունները:

Բալկանյան երկրները ստանում են անկախություն և ինքնավարություն, Ռուսաստանին է անցնում Բեսարաբիան

Կովկասում՝ Կարսը,Արդահանը, Բաթումը,Բայազետը, Ալաշկերտը,Էրզրումը:

Թուրքիան վճարելու էր 510 մլն ռազմատուգանք:

Բարձր դուռը պարտավորվում էր Արևմտյան Հայաստանում ռուսների գրաված և կրկին Օսմանյան կայսրությանը վերադարձվելիք գավառներում անհապաղ բարեփոխումներ անցկացնել և ապահովել հայերի անվտանգությունը քրդերից ու չերքեզներից:

Ռուսական զորքերը 6 տարի մնալու էին Հայաստանում:

թուրքական կառավարությունը պարտավորվում էր չհալածելու պատերազմում ռուսներին աջակցած քրիստոնյաներին.

1878թ. փետրվարի 19-ին

1878թ. հունիսիս 1-հուլիսի 1

1877թ. հունիսի 1-հուլիսի 1

Մկրտիչ Խրիմյանը

Մինաս Չերազը

Խորեն Նարբեյը

Ստեփան Փափազյանը

Ճիշտ են բոլոր պատասխանները

Բեռլինի վեհաժողովում 16-րդ հոդվածը դառնում է 61-րդը,համաձայն որի՝ Բարձր Դուռը պարտավորվում է առանց հետագա հապաղման հայաբնակ մարզերում իրագործել տեղական կարիքներից հարուցված բարենորոգումներ և ապահովել հայերի անվտանգությունը քրդերից ու չերքեզներից:

Ռուսաստանը Թուրքիային է վերադարձնում Ալաշկերտն ու Բայազետը:

Ռուսաստանին է մնում Կարսը,Արդահանը,Բաթումը:1878թ. կազմվում է Կարսի մարզը:

Հայկական հարցը դարձավ միջազգային դիվանագիտության հարց:

Ներսես Վարժապետյանը

Գրիգոր Օտյանը

Մկրտիչ Խրիմյանը:

1853-1856թ.թ.

1877-1878թ.թ.

1875-1877թ.թ.

1877թ. մայիսի 2

1877թ. մայիսի 20

1877 նոյեմբերի 6

1878թ. նյեմբերի 6-ին

1877թ. նոյեմբերի 6-ին

Բայազետը

Կարսը

Էրզրումը