Font size
WorksheetsҚазақ халқының шығу тегі
Total questions: 97
Worksheet time: 3600secs
Адам эволюциясындағы антропогенездің әлеуметтік факторлары
тұқымқуалаушылық пен өзгергіштік
еңбек пен қоғамдасып тіршілік ету
тіршілік үшін күрес
табиғи сұрыпталу
сөйлеу, ойлау, ақыл-ой
«Маймыл адамының» ғылыми атауы
Австралопитек
Дриопитек
Синантроп
Питекантроп
Этникалық мәдениет деген не?
A) əдет-ғұрып
B) этностың пайда болу тарихы
C) тілдік қауымдастық
D) қандас туыстық
E) этностың ұрпақтан ұрпаққа берілетін мəдениеті
Қазбалардан табылған сүйектер негізінде адамның биологиялық түрінің шығу тегі мен эволюциясын зерттейді
A) Геология
B) Социология
C) Антропогенез
D) Лингвистика
E) Биология
Антропология нені зерттейді?
A) барлық жауаптар дұрыс
B) биологиялық ғылым
C) адам құрылысын
D) қызметтері мен өзгергіштігін
E) ол адам денесін
Этногенез мерзімі қандай болуы мүмкін?
A) бірнеше мыңжылдықты қамтиды және өте ежелгі заманнан басталады
B) 60-70 жыс шамасында
C) 1 мыңжылдық
D) 1 ғасыр мерзімді қамтиды
E) тек ежелгі заманды санаймыз
Эндогамия дегеніміз не?
A) Этнос болып қалыптасу
B) Этностардың артықшылығы
C) Басқа этноспен некелесу міндеттілігі
D) Өз этносы шегінде ғана неке құру
E) Этностардың жойылуы
Этносты анықтайтын белгілердің бірі:
A) салт сана
B) өмір салты
C) шығу тегінің ортақтығы
D) сана сезім
E) тіл
Этногенез деген қандай ұғым?
A) тілдік қауымдастық
B) ру
C) этникалық тарихтың пайда болу үдерісі
D) əдет ғұрып
E) этностық үдеріс
Адамның пайда болуы мен оның түр ретінде эволюциясын зерттейтін ғылым:
Этногенез
Антропология
Этнография
Антропогенез
Сырдарияның орта ағысында және Шаш облысында орналасқан мемлекетті құрушылар:
Сақтар
Үйсіндер
Сарматтар
Қаңлылар
Қазақтар этногенезінің түркілік кезеңінін басталуы байланысты:
Түрік қағанатымен
Ұйғырлармен
Ғұндармен
Андрондықтармен
Түрік қағанатының негізін қалаушы:
Баламер
Атилла
Бумын
Білге қаған
603 жылы Батыс және Шығыс аймаққа бөлінген мемлекет:
Қарахан мемлекеті
Түрік қағанаты
Қыпшақ қағанаты
Түргеш қағанаты
Түрікмендердің, әзірбайжандар мен түріктердің ата-бабалары:
Түркілер
Ғұндар
Оғыздар
Қыпшақтар
Х ғасырда оғыздарды батысқа ығыстырды:
қимақтар
қыпшақтар
ұйғырлар
түргештер
ХІ ғасырда Батыс Монғолиядан бастап Дунайға дейінгі бүкіл Ұлы Даланы иемденді:
Түрік қағанаты
Түргеш қағанаты
САқтар
Қыпшақ мемлекеті
Қазақ этногенезінің түркілік кезеңі аталған М.Қашғаридың еңбегі:
Жылнамалар тарихы
Тарих
Түркі тілдерінің жинағы
Кодекс Куманикус
Тұрғылықты халықтың атауы:
Иммигрант
Автохон
Қазақ
Абориген
Оғыздар алғашында бағынышты болды:
Қимақтарға
Қыпшақтарға
Түргештерге
САқтарға
Деректерде құмандар, командар, половшылар атауымен кездесетін тайпа:
массагеттер
қыпшақтар
қимақтар
қарахандар
Араб деректерінде "қасқарлар елі" атанған мемлекет:
Түрік қағанаты
Оғыз мемлекеті
Монғол мемлекеті
Қыпшақ хандығы
Түркі тілдес тайпалардың ортақ атауы:
Қазақ
Түрік
Теле
Арий
Орталығы Янгикент болған мемлекет:
Түргеш мемлекеті
Қимақ мемлекеті
Қарлұқ мемлекеті
Оғыз мемлекеті
Қазақстан аумағында б.з.б 1-ші мыңжылдықта өмір сүрді?
Сақтар
Үйсіндер
Ғұндар
Қаңлылар
Б.з.б 2-ші ғасырда юэчжилер кімдердің қысымымен Солтүстік-Батыс Қытайдан батысқа қарай кетті?
Үйсіндер
Сақтар
Сарматтар
Ғұндар
Қытай деректері бойынша ежелде Сырдарияның орта ағысы және Шаша облысында орналасты?
Сарматтар
Ғұндар
Үйсіндер
Қаңлылар
Түрік қағанатының құрамындағы тайпалар қалай аталды?
Теле
Бұдұн
Он оқ
Тебин
Бірінші Ұйғыр қағанаты қашан құрылды?
684
682
646
603
8 ғасырдың басында арабтардан жеңілген мемлекет
Түрік қағанаты
Батыс Түрік қағанаты
Түргеш қағанаты
Қарлұқ қағанаты
8 ғасырдың соңында Шу мен Таласқа, кейінірек Арал мен Каспий маңына келген кімдер?
Оғыздар
Қарлұқтар
Қимақтар
Түргештер
Диуани лұғат ат-түрік еңбегі қай тілде жазылды?
Араб
Қыпшақ
Қазақ
Моңғол
Диуани лұғат ат-түрік еңбегі қай тілде жазылды?
Араб
Қыпшақ
Қазақ
Моңғол
Алтын орда ханы Өбектің билік құрған жылдары?
1290-1312
1312-1342
1342-1357
1357-1359
Алтын ОРдадан бөлінген Дешті Қыпшақ даласы қалай аталды?(Бір немесе бірнеше дұрыс жауабы бар)
Өзбек хандығы
Әбілқайыр хандығы
Ноғай Ордасы
Астархань хандығы
Керей мен Жәнібек Ақ Ораданың қай ханының ұрпақтары?
Бату
Орыс
Әбілқайыр
Тоқтамыс
Маңғыт жұрты деп аталды?
Батыс Сібір хандығы
Әбілқайыр хандығы
Ноғай Ордасы
Ақ Орда
Жетісу мен Оңтүстік Қазақстанды басқарған Шыңғыс ханның ұлы?
Шағатай
Үгедей
Жошы
Төле
Жетісу мен Оңтүстік Қазақстанды басқарған Шыңғыс ханның ұлы?
Шағатай
Үгедей
Жошы
Төле
Ертістен шығысқа қарай жерлерді басқарған Шыңғыс ханның ұлы?
Жошы
Шағатай
Үгедей
Төле
Орталығы Янгикент болған мемлекет:
Түргеш мемлекеті
Қимақ мемлекеті
Қарлұқ мемлекеті
Оғыз мемлекеті
ІХ-ХІ ғасырларда өмір сүрген алғашқы патриархалдық-феодалдық мемлекет:
Қыпшақ мемлекеті
Қимақ мемлекеті
Қарлұқ мемлекеті
Қаңлы мемлекеті
Қазақ халқының қалыптасуының негізін қалаған:
Қола дәуірінде өмір сүрген андрон мәдениетін қалдырған тайпалар
Ғұндар
Темір дәуірі, сақ тайпалары
Моңғол тілдес тайпалар
Қазақстанның ежелгі тайпаларының келбетіне моңғолоидтық белгілер алғаш ене бастаған кезең?
Моңғол шапқыншылығы кезеңі
Ерте темір дәуірі
Орта тас ғасыры
Қола дәуірі
Қазақ халқының қалыптасу үдерісі біршама тежелді:
Ортақ этностық белгілердің болмауы
Ғұндардың батысқа қоныс аударуының әсерінен
Жоңғар шапқыншылығы салдарынан
Моңғол шапқыншылығының салдарынан
Қазақ халқының қалыптасу үдерісі аяқталды
ХІІІ ғасырдың екiншi жартысы – ХVI ғасырда
ХV ғасырдың екiншi жартысы – ХVI ғасырда
ХVІ ғасырдың екiншi жартысы – ХVІІI ғасырда
ХІІ ғасырдың екiншi жартысы – ХIV ғасырда
Таулы Алтай мен Шығыс Қазақстанда өмір сүрген сақтарға жататын; мәдениет
Пазырық
Афанасьев
¥йық
Қарасұқ
Түрік қағанатының құрылған жылы
704ж.
502ж.
552 ж.
756ж.
Жошы ұлысының шығыс бөлігінде құрылған Орда Ежен ұлысы
Көк Орда
Қазан хандығы
Мауреннахр
Ақ Орда
«Тараз-мүсылман түркілердің сауда жасайтын орны» деп атаған араб ғалымы
әл-Марвази
әл-Макдиси
ибнФадлан
ибнХаукаль
Түркі ақсүйектері жерленген қорғандарға құлпытастар ғасырлар бойы қойылды. Қүлпытас жазуларында түркі халқының өмірлік қүндылықтары мен адамгершілік мұраттары бейнеленген. Орхон және Енисей өзендері алқаптарындағы ескерткіштер түркі руна жазуының ғажайып үлгісі саналады. Ескерткіштер осы өңірден табылғандықтан «Орхон-Енисей жазуы» деп аталды.
Барлық жазулар түркі қоғамының бүкіл жүртшылығына арналған үндеулерден түрады. Үндеу авторлары халықты қаған маңына бірігіп, топтасуға шақырады. Білге қаған мен Күлтегін қүрметіне арналған жазулар шешендік өнер мен саяси прозаның тамаша үлгілері саналады. Ағашқа оймыш (ксилография) әдісімен басып жазу да түркілердің жетістігі болып табылады. Ксилографияның шығу тегі мөрден басталады. Түркі тілінде бүл әдіс алғаш рет VII ғасырдың бас кезінде қолданылған. Ғалым С.Е. Малов өзінің «Көне түркі жазуының ескерткіштері» атты еңбегінде: «Шығыс Түркістанда қағаз өндіру, Қытайдағыдай сол кезеңде басталған» деп атап өтеді. Рунатанудың (рунология) ғылым ретіндегі екі ғасырлық тарихында еуропалық руна ескерткіштерінің бірде-бірі әлі күнге дейін оқылған жоқ. Ал сол кезеңдегі көне түркі мәтіндері қазіргі қолданыстағы сөздей жақсы оқылады.
Ағашқа ойып жазу әдісі
нумерология
рунология
филология
ксилография
Түркі ақсүйектері жерленген қорғандарға құлпытастар ғасырлар бойы қойылды. Қүлпытас жазуларында түркі халқының өмірлік қүндылықтары мен адамгершілік мұраттары бейнеленген. Орхон және Енисей өзендері алқаптарындағы ескерткіштер түркі руна жазуының ғажайып үлгісі саналады. Ескерткіштер осы өңірден табылғандықтан «Орхон-Енисей жазуы» деп аталды.
Барлық жазулар түркі қоғамының бүкіл жүртшылығына арналған үндеулерден түрады. Үндеу авторлары халықты қаған маңына бірігіп, топтасуға шақырады. Білге қаған мен Күлтегін қүрметіне арналған жазулар шешендік өнер мен саяси прозаның тамаша үлгілері саналады. Ағашқа оймыш (ксилография) әдісімен басып жазу да түркілердің жетістігі болып табылады. Ксилографияның шығу тегі мөрден басталады. Түркі тілінде бүл әдіс алғаш рет VII ғасырдың бас кезінде қолданылған. Ғалым С.Е. Малов өзінің «Көне түркі жазуының ескерткіштері» атты еңбегінде: «Шығыс Түркістанда қағаз өндіру, Қытайдағыдай сол кезеңде басталған» деп атап өтеді. Рунатанудың (рунология) ғылым ретіндегі екі ғасырлық тарихында еуропалық руна ескерткіштерінің бірде-бірі әлі күнге дейін оқылған жоқ. Ал сол кезеңдегі көне түркі мәтіндері қазіргі қолданыстағы сөздей жақсы оқылады.
«Көне түркі жазуының ескерткіштері» атты еңбегін жазған ғалым
А) В.Радлов
В) А.Герасимов
С) С.Е.Малов
В)В.Томсен
Түркі ақсүйектері жерленген қорғандарға құлпытастар ғасырлар бойы қойылды. Қүлпытас жазуларында түркі халқының өмірлік қүндылықтары мен адамгершілік мұраттары бейнеленген. Орхон және Енисей өзендері алқаптарындағы ескерткіштер түркі руна жазуының ғажайып үлгісі саналады. Ескерткіштер осы өңірден табылғандықтан «Орхон-Енисей жазуы» деп аталды.
Барлық жазулар түркі қоғамының бүкіл жүртшылығына арналған үндеулерден түрады. Үндеу авторлары халықты қаған маңына бірігіп, топтасуға шақырады. Білге қаған мен Күлтегін қүрметіне арналған жазулар шешендік өнер мен саяси прозаның тамаша үлгілері саналады. Ағашқа оймыш (ксилография) әдісімен басып жазу да түркілердің жетістігі болып табылады. Ксилографияның шығу тегі мөрден басталады. Түркі тілінде бүл әдіс алғаш рет VII ғасырдың бас кезінде қолданылған. Ғалым С.Е. Малов өзінің «Көне түркі жазуының ескерткіштері» атты еңбегінде: «Шығыс Түркістанда қағаз өндіру, Қытайдағыдай сол кезеңде басталған» деп атап өтеді. Рунатанудың (рунология) ғылым ретіндегі екі ғасырлық тарихында еуропалық руна ескерткіштерінің бірде-бірі әлі күнге дейін оқылған жоқ. Ал сол кезеңдегі көне түркі мәтіндері қазіргі қолданыстағы сөздей жақсы оқылады.
Рунатанудың ғылым ретіндегі екі ғасырлық тарихында оқылмаған :ескерткіштер
түрік рунасы
германиялық руна
сына жазуы
еуропалық руна
Түркі ақсүйектері жерленген қорғандарға құлпытастар ғасырлар бойы қойылды. Қүлпытас жазуларында түркі халқының өмірлік қүндылықтары мен адамгершілік мұраттары бейнеленген. Орхон және Енисей өзендері алқаптарындағы ескерткіштер түркі руна жазуының ғажайып үлгісі саналады. Ескерткіштер осы өңірден табылғандықтан «Орхон-Енисей жазуы» деп аталды.
Барлық жазулар түркі қоғамының бүкіл жүртшылығына арналған үндеулерден түрады. Үндеу авторлары халықты қаған маңына бірігіп, топтасуға шақырады. Білге қаған мен Күлтегін қүрметіне арналған жазулар шешендік өнер мен саяси прозаның тамаша үлгілері саналады. Ағашқа оймыш (ксилография) әдісімен басып жазу да түркілердің жетістігі болып табылады. Ксилографияның шығу тегі мөрден басталады. Түркі тілінде бүл әдіс алғаш рет VII ғасырдың бас кезінде қолданылған. Ғалым С.Е. Малов өзінің «Көне түркі жазуының ескерткіштері» атты еңбегінде: «Шығыс Түркістанда қағаз өндіру, Қытайдағыдай сол кезеңде басталған» деп атап өтеді. Рунатанудың (рунология) ғылым ретіндегі екі ғасырлық тарихында еуропалық руна ескерткіштерінің бірде-бірі әлі күнге дейін оқылған жоқ. Ал сол кезеңдегі көне түркі мәтіндері қазіргі қолданыстағы сөздей жақсы оқылады.
Мәнмәтін бойынша түркі халқының қаған маңына бірігіп топтасуға шақырған үндеуін анықтаңыз
«Орхон-Енисей» жазбалары
«Бехистун жазбалары»
«Кодекс Куманикус»
«Яса» (Жасақ)
Түркі ақсүйектері жерленген қорғандарға құлпытастар ғасырлар бойы қойылды. Қүлпытас жазуларында түркі халқының өмірлік қүндылықтары мен адамгершілік мұраттары бейнеленген. Орхон және Енисей өзендері алқаптарындағы ескерткіштер түркі руна жазуының ғажайып үлгісі саналады. Ескерткіштер осы өңірден табылғандықтан «Орхон-Енисей жазуы» деп аталды.
Барлық жазулар түркі қоғамының бүкіл жүртшылығына арналған үндеулерден түрады. Үндеу авторлары халықты қаған маңына бірігіп, топтасуға шақырады. Білге қаған мен Күлтегін қүрметіне арналған жазулар шешендік өнер мен саяси прозаның тамаша үлгілері саналады. Ағашқа оймыш (ксилография) әдісімен басып жазу да түркілердің жетістігі болып табылады. Ксилографияның шығу тегі мөрден басталады. Түркі тілінде бүл әдіс алғаш рет VII ғасырдың бас кезінде қолданылған. Ғалым С.Е. Малов өзінің «Көне түркі жазуының ескерткіштері» атты еңбегінде: «Шығыс Түркістанда қағаз өндіру, Қытайдағыдай сол кезеңде басталған» деп атап өтеді. Рунатанудың (рунология) ғылым ретіндегі екі ғасырлық тарихында еуропалық руна ескерткіштерінің бірде-бірі әлі күнге дейін оқылған жоқ. Ал сол кезеңдегі көне түркі мәтіндері қазіргі қолданыстағы сөздей жақсы оқылады.
Мәнмәтін бойынша түркі халқының өмірлік құндылықтары мен адамгершілік мұраттары бейнеленді
Араб жазуында
Сына жазуында
Төте жазуда
Құлпытас жазуларында
қайсы кезең қазақ этносының қалыптасу кезеңіне жатпайды?
фин-угор кезеңі
үндіеуропалық кезең
қарасұқ кезеңі
түркілік кезең
қазақ этносының қалыптасқан кезі
14-15 ғасырларда
13-14 ғасырларда
12-14 ғасырларда
түркі этностарының қалыптасуының негізін қалады
шығыс дешті қыпшақ
моғолстан мен ноғай ордасының далалық тайпалары
тархандар ұлысы
алтын орданың құлауы
қазақтар этносының түркілік кезеніңдегі тайпаларға жапайды :
түріктер
түргештер
андрондықтар
қимақтар
Авеста, Ригведа және басқада Ведалар��а Андрондықтардың этногенезі сипатталады:
Түркілік кезеңмен
Үндіирандық кезеңмен
Фин-угорлық кезеңмен
Үндіқытайлық кезеңмен
Қытай деректерінде сақтармен туыстас болған және Бактрияға өз атын берген ирантілдес тохарармен байланыстырылды:
юэчжилер
ғұндар
сақтар
түркілер
қазақтар этногенезінің түркілік кезеңінің басталуы кімдермен байланысты болды:
Андрондармен
Арийлермен
сақтармен
ғұндармен
Ғұн империясының негізі қаланған уақыт:
б.з.б. V ғасыр
б.з.б. ІV ғасыр
б.з.б. ІІІ ғасыр
б.з.б. ІІ ғасыр
Б.з.б. І мың жылдықта Орталық Азияның отырықшы-егінші жерлерін иеленіп, ассимиляцияланып хорезмдік, соғдылық, бактриялық этностарды құраған тайпалар тілдік жағынан жатады:
түркі тілдес
үнді тілдес
иран тілдес
латын тілдес
Бактрия жеріне келіп қоныстанған Юэчжилердің (тохарлар) құрған мемлекет:
Парфия
Кушан
Хетт
Ассирия
қазақтар этногенезінің түркілік кезеңінің қамтитын аралығы:
V-X ғғ.
VI-XIII ғғ.
VII-IX ғғ.
VI-IХ ғғ.
VI ғ. Гоби шөлінен солтүстікке қарай таралып қоныстанған этностардың қытай деректеріндегі атауы:
хунну
сюнну
теле
усуньго
VII ғасырдың басында теле тайпаларының құрамы:
11 тайпа
13 тайпа
17 тайпа
15 тайпа
Түрік қағанаты ыдырғаннан кейін шығыс телелер тоғыз-оғыз (ұйғырлар) одағына бірігіп 646 жылы құрған мемлекеті аталды:
Екінші Шығыс Түрік қағанаты
Бірінші Ұйғыр қағандығы
Түркеш қағанаты
Қарлұқ қағанаты
682 жылы құрылған қағандық:
Екінші Шығыс Түрік қағанаты
Бірінші Ұйғыр қағандығы
Түркеш қағанаты
Қарлұқ қағанаты
Түргештер құрамында болған тайпалық одақ:
Нушеби
Дулу
Қарлұқ
Ұйғыр
VIII ғ. Ұйғыр қағандығының тоғыз-оғыздарымен соғыса жүріп Жетісуға қоныс аударған тайпа:
түргеш
оғыз
қимақ
қарлұқ
өз тарихында еуропеоидтік белгілерді көбірек қабылдаса да, түркілік тілдерін сақтап қалған тайпа:
қыпшақтар
оғыздар
қарлұқтар
қидандар
XII ғасырда Қазақстан аумағына қоныс аударған моңғол тілдес халықтар:
дулулар
оғыздар
юэчжилер
қидандар
Қазақтар этногенезінің түркілік кезеңі туралы, 29 түркі тайпасының аты, тұрмысы, қоныстануы, тарихы берілген «Диуани лұғат ат-түрікте» шығармасының авторы:
М.Қашқари
Ж.Баласағұн
Әл-Бируни
Қ.Ясауи
Еуразия даласында түркілік белгілердің одан әрі күшеюіне ықпал етті:
Әмір темір шапқыншылығы
Жоңғар шапқыншылығы
Моңғол шапқыншылығы
Қытай шапқыншылығы
Қазақ этногенезінің қалыптасу үрдісі аяқталды:
Көк орда аумағында
Ақ орда аумағында
Шағатай ұлысы аумағында
Төле ұлысы аумағында
Қазақстанның отырықшы-егінші аймағы, Жетісу мен Оңтүстік Қазақстан інжулік жері болған Шыңғыс ұрпағы:
Жошы
Шағатай
Құбылай
Төле
XIV ғасырдың ортасына қарай мұсылмандық жазба деректерде Шығыс Дешті Қыпшақ халқы атала бастады:
қазақтар
татарлар
ноғайлар
өзбектер
Алтын Ордадан бөлінген Дешті Қыпшақ «Өзбек хандығы» деп атала бастады, «Өзбек хандығына» қазақ тарихында берілген атау:
Әбілқайыр хандығы
Қазақ хандығы
Қоқан хандығы
Көшім хандығы
XV ғ. соңында Шайбан хан бастаған Дешті Қыпшақ даласынан оңтүстікке жылжыған далалық өзбектердің саны шамамен:
100 мың
200 мың
300 мың
400 мың
Даладан Мәуеренназхрға кеткен көшпелі өзбектер неше тайпаға бөлінді:
52
62
72
92
Қазақ халқы этногенезінің аяқталуында маңызды рөл атқарған оқиға:
Керей мен Жәнібек сұлтандардың Әбілхайыр хандығынан бөлініп көшіп кетуі.
Шах Мұхаммед Шайбанидің Мәуереннахрды жаулап алуы.
Әбілхайыр ханның қаза болуы.
Моғолстан тағына Есен-Бұқа мен Жүністің таласуы.
Өз шығармасында қазақ-өзбектер ұғымын қолданған тарихшы:
Өтеміс қажы
М.Х.Дулати
Қ.Жалайыри
Әбілғазы хан
1459-1460 жылдары Жәнібек пен Керей сұлтандар Әбілхайыр хандығынан бөлініп көшіп кетті:
Хорезмге
Шығыс Түркістанға
Батыс Жетісуға
Шығыс Жетісуға
Қазақ сөзінің түркілік анықтамасы:
мықты, берік, алып.
еркін, тәуелсіз өмір сүру.
нығыз сақ ұрпақтары
бүлікшіл, қайсар
XX ғасырдағы қазақтардың мәдени-генетикалық кодының бұзылуына алып келген жағдай:
дүниежүзілік соғыстар
сыртқы қысым саясаты
репереция саясаты
орыстандыру саясаты
Әрбір этностың мәдениетінде тек өздеріне ғана түсінікті және соларды ғана біріктіретін идеялар мен түсініктер, нышандар мен белгілер жүйесі болады. Этностың бұл ішкі әлемі этностың көзге көрінбейтін «құпия» коды аталады:
Мәдени-генетикалық код
Әлеуметтік-саяси код
Тарихи-саяси код
Биологиялық-генетикалық колды
Түркіленген барлас руынан шыққан атақты тұлға
Шыңғыс Хан
Тоқтамыс
Мамай
Әмір Темір
Әбдолвахит Сүлеймен
Қазақтардың Өзбек ұлысынан шыққанын өз еңбегінде атап көрсетті:
М.Қашқари
Махмұд ибн Уәли
М.Х.Дулати
Өтеміс қажы
Ж.Баласағұни
Батыс Түрік қағанатының ыдырауына себеп болды:
Қарлұқтардың шабуылы
Түргештердің билікке ұмтылуы
Қытайлардың шабуылы
Шығыс Түрік қағанатының жорығы
Ішкі талас-тартыс
Оғыздар алғаш бағынышты болды:
Ұйғыр қағандығына
Қарахан мемлекетіне
Хорезм мемлекетіне
Қимақ қағандығына
Қыпшақ хандығына
Шағатай ұлысының құрамына кірген аумақ:
Маңғыстау аумағы
Орта Азия
Солтүстік Қытай
Жетісу мен Оңтүстік Қазақстан
Шығыс Дешті Қыпшақ
Араб дереккөздерінде келтірілген қыпшақтардың билеуші руы
яғма
елбөрі
йетиоба
жікіл
тоқсоба
Телелердің ата-бабалары:
қаңлылар
сақтар
сарматтар
үйсіндер
ғұндар
Қаңлыларды солтүстік-шығыстан Қазақстанның оңтүстігіне ығыстырған тайпа:
юэчжилер
дунхулар
ғұндар
қытайлар
үйсіндер
Деректерде "тоғыз-оғыздар" деп аталған тайпалар:
шығыс түркілер
ұйғырлар
Енисей қырғыздары
қарлұқтар
түргештер
