Font size
WorksheetsQH 9CH2 #5
Total questions: 31
Worksheet time: 16mins
«Мәскеу басшылығы Қазақстанда астықтың және басқа ауылшаруашылық өнімі өндірісін шұғыл арттыра алатын мүмкіндіктер бар деп есептеді.Сондықтан да өкімет билігінің жоғарғы деңгейінде дәнді дақылдар егетін алқаптардың аумағын кеңейту үшін тың және тыңайған жерлерді игеру идеясы пайда болды.Міндеттерді табысты жүзеге асыру үшін КСРО басшысы Н.С.Хрущев республикалық басшылықты «нығайту» керек деп шешті.1954 жылы ақпанда Қазақстан Компартиясы ОК-нің бірінші хатшылығында Қазақстанда ешкімге белгісіз П.К.Пономаренко тағайындалды.Н.Хрущев бұл кезеңде өзінің кадрларын түрлі орындарға қоя бастаған болатын, ал суреттегі тұлға болса тың жерлерді тез арада игеру идеясын қолдамады»
Мәтінді және суретті пайдаланып, тарихи тұлғаны анықтаңыз:
Жұмабай Шаяхметов
Константин Пономаренко
Сейітқали Меңдешев
Дінмұхаммед Қонаев
Қазақ КСР-інің 1946-1949 және 1949-1954 жылдар аралығындағы бас хатшысы:
Ф.Голощекин
Л.Мирзоян
Ж.Шаяхметов
Ж.Тәшенов
1954 жылға дейін Қазақ КСР ОК хатшысы болған:
Ф.Голощекин
Л.Мирзоян
Ж.Шаяхметов
Ж.Тәшенов
Қазақ КСР ОК-нің 1954 жылдың ақпанынан бастап тағайындалған:
К.Пономаренко
П.Акулов
С.Пестковский
Л.Брежнев
Қазақ КСР ОК Бас хатшысы қызметінен Ж.Шаяхметовті алу мәселесін шешкен:
Қазақ КСР депутаттар кеңесі
Кремльдегі шағын топ
Қазақ КСР жазушылар одағы
Орталық Азия республикаларының кеңесі
Н.Хрущев бастаған Кремль өкілдерінің Ж.Шаяхметовті орнынан алу себебі: /ескі базада жерді көп жырту дәстүрлі мал шаруашылығына зиян келтіреді деп санады деп келетін/
Ж.Шаяхметов «халық жауы» ретінде сотталды
Н.С.Хрущевке асыра сілтеушіліктер туралы хат жазды
Қазақ КСР басшылығына «ұлтшыл, шовинст» айыптары тағылды
Тың жерлерді тез арада игеру идеясын қолдамады
Кеңестік бидік қабылдаған «Елімізде астық өндіруді одан әрі арттыру, тың және тыңайған жерлерді игеру туралы» қаулы бойынша дәнді дақылдар егуді шұғыл арада арттыру туралы шешім қабылданған аудан (дар):
Қазақстанның солтүстік аудандары
Сібір
Орал аймағы
Қиыр Шығыс
Солтүстік Кавказ
Жаңа жерлерді игеру есебінен 1954-1955 жылдарда жыртылған жер мөлшері:
25 млн гектар
13 млн гектар
10 млн гектар
30 млн гектар
1955 жылы жыртылған жерден алу көзделген астық мөлшері:
500-1000 млн пұт астық
1100-1200 млн пұт астық
2000-2100 млн пұт астық
1500-2000 млн пұт астық
КСРО-да тың көтеруге байланысты 1954 жылдың тамыздың басына қарай орындалған тапсырма (лары):
Тың игеру 1970 жылдардың соңын кейін шегерілді
Жоспарланған 13 млн гектардың орнына 19 млн гектар жер жыртылды
Жоспарланған 13 млн гектардың орнына 1 млн гектар жер жыртылды
Қазақстанда 8,5 млн гектардан аса тың жер жыртылды
Қазақстан аумағында тың игеру мал шаруашылығына зиян келтіруіне байланысты жүргізілмеді
«Астық өндіруді молайту үшін тың және тыңайған жерлерді одан әрі игеру туралы» жаңа қаулы қабылданды:
1954 жыл тамыз
1954 жыл ақпан
1955 жыл қаңтар
1956 жыл қараша
1956 жылы тың жерлердегі дәнді дақылдар егуге арналған аудан көлемін жеткізу міндеті қойылды: /ғалымдардың тың жерлерді осыншама кең көлемде игеру өзін-өзі ақтамайтындығы туралы пікірлерін ешкім есепке алмады/
10-15 млн гектарға дейін
10-20 млн гектарға дейін
28-30 млн гектарға дейін
30-35 млн гектарға дейін
1955 жылы тың жерлерде жоспарланған 7,5 млн гектардың орнына жыртылған жер мөлшері:
10 млн гектар
5 млн гектар
8 млн гектар
9,4 млн гектар
Тың және тыңайған жерлерді игеру туралы екі жылға есептелген жоспар елеулі қарқынмен жүзеге асты:
Бір жыл ішінде
Жарты жыл ішінде
Екі жыл ішінде
Үш жыл ішінде
Тың жерлерді игерудің басым көпшілігі жүзеге асырылған Қазақстанның солтүстігіндегі бес облыс:
Қостанай, Ақмола
Жетісу
Солтүстік Қазақстан
Көкшетау, Павлодар
Қызылорда
Қазақстанда 1954-1960 жылдары игерілген тың және тыңайған жерлер мөлшері:
18 млн гектар
25,5 млн гектар
15 млн гектар
10 млн гектар
Қазақстанда 1956 жылы өндірілген астық мөлшері: /1 пұт - 16,3 кг/
500 млн пұт
1 млрд пұт
800 млн пұт
1,5 млрд пұт
Тың игеру жылдарының кейбір жағымды тұсы (тары):
Егістік жерлердің саны қысқарды
Қазақстан халқы әлеуметтік-экономикалық жағдайының жақсаруына елеулі әсер етті
Жаңадан қалалар салынып, аудандар ашылды
Шағын ауылдар жойылып, ауыл тұрғындары жаппай қалаға көшті
Автомобиль және теміржолдарының ұзындығы өсті
Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің Жер халық комиссариатына миграциялық үдерістерді реттеу міндеті жүктелді:
1954 ж
1955 ж
1956 ж
1957 ж
Қазақстанға /Одақтың әртүрлі республикаларынан/ 1954 жылдан 1963 жылға дейін қоныстандырылғандар келген аймақ (тар):
Өзбек КСР-і
Украина, РСФСР
Белоруссия
Молдавия, Литва
Қырғыз КСР-і
1954 жылдың бірінші жартысында тек 20 мыңнан астам адам тың көтеруге келген облыс:
Өскемен
Орал
Павлодар
Ақмола
Өнеркәсіп орындарының ұжымдары ауылшаруашылығына, тың және тыңайған жерлерді игеруге жіберілген маман мен механизаторлар саны:
1386 маман мен механизатор
2000 маман мен механизатор
1683 маман мен механизатор
1500 маман мен механизатор
1953-1958 жылдары ауылшаруашылығына келген маман механизаторлар саны:
356,6 мың
266,6 мың
466,6 мың
566,6 мың
«Суреттегі тұлға ең танымал игерушілердің бірі болды.Ол Қазақстанға 1954 жылы наурызда алғашқы тың игерушілер қатарына келді.Ынтымақты бригада құрған ол Ақмола облысындағы ауылшаруашылық техникасын пайдалануда жаңашыл болды.Ерен еңбегі үшін Социалистік Еңбек Ері атағына ие болып, жоғарғы заң шығарушы орган – Қазақстанның Жоғарғы Кеңесіне депутат болып сайланды»
Суретте және мәтінде сипатталған тарихи тұлғаны анықтаңыз:
Леонид Брежнев
Түсіп Күзембаев
Михаил Довжик
Прасковья Ангелина
Тың игеру жылдарында еңбекшілерге, келіп жатқан игерушілерге көрсетілген қолдау түрі (лері):
Қоныстанушы әр отбасының отбасына ақшалай 1000 сом дотация түрінде беріліп, 5 жылға мал өсіруге субсидия берілді
Тың игерушілер қоныстану орнына жеке мүлкімен тегін көшіп келді, отағасына біржолғы берілетін ақшалай жәрдем көлемі 500-1000 сом берілді
Отбасының әр мүшесіне берілетін жәрдем көлемі 150-200 сом, үй салуға 10 жылға 10 мың сом несие берілді (оның 35%-ын мемлекет өз мойнына алды)
Мемлекеттен көмек алу бағдарламасына жергілікті халықтар да қосылып, қоныстанушылар қатары көбейді
Мал алуға 1500-2000 сом көлемінде несие берілді, 1,5 центнер астық немесе ұн түріндегі азық-түлік қарызы берілді, тың игерушілер ауылшаруашылығы салығынан 2-5 жылға босатылды
1954-1959 жылдары Қазақстанның тың жерлерін игеруге жұмсалған қаражат мөлшері:
10 млрд-тай сом
20 млрд-тай сом
15 млрд-тай сом
30 млрд-тай сом
Зерттеушілердің пікірі бойынша алғашқы 2 жылда Солтүстік Қазақстанға келген 650 мың адамның ішінде тың игеру үшін керегі:
120 мың ғана
130 мың ғана
140 мың ғана
160 мың ғана
Қазақстан аумағындағы тың игерудің жағымсыз салдары:
Топырақ эрозиясы күшейді, топырақтың құнарлы қабатын жел ұшырып кетті
Егін үшін жыртылған млн-даған гектар жер шабындық пен жайылымдық алқаптардың көлемін тарылтты
Мал шаруашылығы орны толмас шығынға ұшырады, республикадағы ет-сүт өнімдерінің тапшылығын туғызды
Мамандар сырттан респубикаға ағылып келді
Қазақстан аумағында 1 млрд пұт астық жиналды
Қазақстан аумағындағы тың игерудің жағымсыз салдары:
Басқа республикалардан көшіп келген халықтың саны артты, ұлттық салт-дәстүрлердің рөлі төмендеді
Қазақ ұлты саны тез арада артты
Қазақ мектептері күр азайып, ұлттық әдебиет пен мерзімдік баспасөз басылымы кеміді
Басқа республикалардан келетін ұлттардың саны азайып, жергілікті мамандар саны ұлғайды
Қазақ халқының әдет-ғұрпына, салт-дәстүріне, оның мәдени құндылықтарына «жоғарыдан» менсінбей қараушылық орын алды
Қазақстан аумағындағы тың игерудің жағымсыз салдары:
Қазақстан аумағында 1 млрд пұт астық жиналды
1950 жылдары Қазақстан көпұлтты республикаға айналды
Қазақ ұлты саны тез арада артты
Тың игеруді желеу етіп орыстардың, украиндардың т.б. ұлт өкілдерінің көшіп келуі Қазақстанның солтүстік облыстарында тілдік және демографиялық проблемаларды ушықтырды
Басқа республикалардан келетін ұлттардың саны азайып, жергілікті мамандар саны ұлғайды
Социалистік Еңбек Ері, қостанайлық механизатор
Ыбырай Жақаев
Шығанақ Берсиев
Кәмшат Дөненбаева
Жазылбек Қуанышбаев
