wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Оқу сауаттылығы 9 сынып

Total questions: 3

Worksheet time: 14mins

Name
Class
Date
1-2.

Америка ғалымдарының масаларға жасаған зерттеуінде қансорғыш жәндіктердің томпақ адамдарды көбірек шағатыны белгілі болған. Зертгеу нәтижесінде қансорғыш жәндіктердің бойында холестерин, сүт қышқылы көп томпақ адамдарға қызығатыны анықталды.
Зерттеуге дене бітімі әртүрлі адамдар қатысып, белгілі бір уақытқа дейін тексерілген. Олардың 20 пайызынан астамын маса шаққан. Нәтижесінде маса адамның иіссуына немесе қанынын тәттілігіне қызықпайтын болып шықты. Маса толық денелі, бойында артық салмағы бар адамдарды таңдайды екен.
Одан кейін масалар спортпен айналысатын адамдарды көбірек шаққан. Өйткені олар үнемі қозғалыста жүретіндіктен, қандары таза болады әрі сүт қышқылын көп бөледі.


1.

Ғалымдар зерттеулері нені дәлелдеді?

a)

Спортшы адамдардың қанында холестериннің аз болатынын

b)

Толық денелі адамдардың қанында сүт кышкылының болмайтынын

c)

Масалардың толық денелі адамдарды жиі шағатынын

d)

Денелі адамдардың қанында холестериннің аз болатынын

2.

Қансорғыш масалардың қызығушылығы неге байланысты?

a)

Адамның иіссуына

b)

Адам қанының құрамына

c)

Адамның жүдеулігіне

d)

Адам қанынын тәттілігіне


3-8.

1. Жер шоқтығы атанған көрікті Көкшетаудың ең бір әсем, жанға шипалы өңірі – Бурабай. Осы төңіректегі атаулар Бурабай көлінің даңқымен көпке танымал болған. Бурабай көлі емдік қасиетімен әрі әсем табиғатымен ерекшеленеді.
2. Көл – теңіз деңгейінен 320,6 м биіктікте. Қыратта, тектоникалық ойыста, табиғи тұрғыда пайда болған бұл көлдің ұзындығы 4,5 км, ені 3,9 км. Едәуір терең: орташа алғанда 4,5 метрден, ең тереңі 7 метрге дейін барады. Суы таза, тұщы, жұмсак, тұнықтығы сондай – түбі және ондағы жәндіктер анық көрінеді. Ешқайда қосылмайтын тұйық көл болғанымен, ақторта, алабұға, сазан, табан, шортан сияқты балықтар еседі.
3. Қарағайлы, қайыңды орман, Көкшенің шоқылары, аңыз болған Жұмбақтас, біріне-бірі жақын жатқан Көкшетаудың сексен көлінің бір үзікті тізбегі – Шортанды, Үлкен Шабақты, Кіші Шабақты, Қотыркөл, Жөкей, Бурабай болып, тұтастай осы өңірге ерекше сипат береді. Мұнда дүниенің көп еліне аты мәлім «Бурабай», «Оқжетпес» демалыс және сауықтыру орындары бар.
4. Бурабай демалыс орны тұрғысында 1910 жылдан мәлім бола бастаған. 1910 жылы қымызбен емдеу-сауықтыру орны ашылған. 1920 жылдан мемлекетгік маңызы бар демалыс орнына айналған.
5. Тәуелсіз ел болғалы, іргесіне Астана келгелі, Бурабай көлінің, мұндағы демалыс орыңдарының маңызы бұрынғыдан да арта түскен. Жақсы жол салынып, демалыс үйлері жақсартылып, қызмет көрсету жағдайы жақсартылған.

3.

Автор Бурабай көлінің мөлдірлігін қалай жеткізеді?

a)

Бурабай көлі осы өңірге ерекше сипат береді.

b)

Суындағы жәндіктер анық көрінеді.

c)

Суы тұщы әрі жұмсақ.

d)

Тұйық көл болғанымен балықтар мекен етеді.

4.

Бурабайдың географиялық жағдайы нешінші азатжолда айтылған?

a)

бесінші

b)

төртінші

c)

үшінші

d)

екінші

5.

Мәтінге қатысты дұрыс тұжырым:

1. Көкшенің әсем табиғатын суреттеу.
2. Бурабайдағы тас жолдардың сапалылығын жеткізу.
3. Бурабайдағы демалыс орындарымен таныстыру.

a)

Екіншісі дұрыс, біріншісі бұрыс.

b)

Біріншісі мен екіншісі дұрыс.

c)

Біріншісі мен екіншісі дұрыс.

d)

Біріншісі мен үшіншісі дұрыс

6.

Бурабайдың демалыс орны ретінде жария болған уақыты.

a)

Он тоғызыншы ғасырдың оныншы жылдары

b)

Он тоғызыншы ғасырдың аяғы

c)

Жиырмасыншы ғасырдың оныншы жылдары


d)

Тәуелсіздік жылдарында

7.

2-азатжолдағы сан есімдердің түрі

a)

болжалдық

b)

бөлшектік

c)

топтау

d)

есептік

8.

Жақсы жол салынып, демалыс үйлері жақсартылып, қызмет көрсету жағдайы жақсартылған.

Сөйлемнің түрі

a)

салалас,көп құрамды

b)

көпбағыныңқылы сабақтас

c)

аралас құрмалас

d)

көп құрамды аралас

9-15.

Үндістанда су тасығыш бір кісі екі шелек алып, иін ағашпен су таситын болса керек. Алайда екі шелектің біреуі тесік екен. Бүтін шелек өзіне кұйылған суды кожайынның үйіне сол күйі шашау шығармай жеткізеді екен де, ал тесік шелек болса, толтырып құйылған судың үйге жеткенше жол бойы сыздықтатып отырып, әрең дегенде жартысын ғана апаратын көрінеді. Бұл жағдай дәл осылай тұп-тура екі жыл бойы жалғасыпты. Су тасушы күн сайын қожайынының үйіне толықтай екі шелек емес, бір жарым шелек қана су жеткізіп жүріпті. Сау шелек өзінің қалтқысыз қызметін мақтаныш көрген сайын, тесік шелек байғустың іштей мұңайғаны сонша – жерге кіріп кете жаздап ұялып, өзін қатты ыңғайсыз сезінеді екен.
Екі жыл өтіп, бір күні әдеттегідей өзен жағасына тағы барғанда, шыдамаған тесік шелек су тасушыға кысыла-қымтырыла: «Сізден кешірім сұрасам деп едім, білсеңіз ылғи алдыңызда ұяттан өртеңе жаздаймын», - депті, назарын төмен салған күйі. Таңғалған су тасушы: «Неге?» деп сұрапты. Шелек: «Өйткені менің бір бүйірім тесік болғандықтан ылғи да сіз толтырып құйған судың жартысын ғана жеткізіп, өзіме жүктелген міндетті толық орындай алмай жүргеніме іштей қатты қысылам. Менің кесірімнен сіз де өзіңізге тиесілі төлемақыңызды толықтай ала алмай келесіз», – дегенде, су тасушы: «Оған бола қайғыратын түк те жоқ. Одан да қожайынның үйіне баратын жолдың сен жағындағы гүлдерін бір байқашы», – депті жай ғана.
Тесік шелек байқаса, кожайынның үйіне жеткенше жолдың өзі жағы, шындығында, жапырағы жайқалған, иісі аңқыған небір гүлдерге толы екен. Тіпті әлгі гүлдерге қызуы жақсы түсіп тұрған күнді де байқапты. Сонда су тасушы: «Көрдің бе? – деп сұрапты, – бұл сендегі кемшілікті менің байқағандығым әрі оның өз жөнін тауып, орайластыруымның жемісі, – деп сөзін жалғастырыпты. Жолдың сен жағына әдейілеп гүлдер ектім, ал сен болсаң, күн сайын біз өзеннен су алып қайтқанда оларды суғарып тұрдың. Екі жылдан бері осы әдемі гүлдермен кожайынды таңкалдыра, өтер жолды жайнатып келдім, Егер сен тесік болмаганында қожайынымыздың үйінде мұндай әдемілік болмас еді», – деп түсіндірген екен.

9.

Мәтін стилі

a)

Публицистикалық

b)

ғылыми

c)

ауызекі

d)

көркем әдебиет

10.

Мәтін мазмұнының реттілігін көрсетіңіз
1. Гүлге оранған жол
2. Екі шелек туралы
3. Тапқыр су тасушы
4. Кінәлі тесік шелек

a)

4.1.2.3.

b)

2.4.3.1.

c)

3.2.1.4

d)

2.1.3.4

11.

Мәтінге лайық атау

a)

тесік шелек

b)

жаңа шелек

c)

Риза қожайын

d)

гүлге толы жол

12.

Тесік шелекке тән қасиет

a)

ізеттілік

b)

қорқақтық

c)

өжеттілік

d)

менемендік

13.

. Су тасушының ерекше қасиетін көрсетіңіз.

a)

өжеттігі

b)

дарныдылығы

c)

тапқырлығы

d)

әңгімешілдігі

14.

Мәтінде бүтін шелектің қай қасиеті көрінеді?

a)

өзімшілдігі

b)

сатқындығы

c)

мақтаншақтығы

d)

жағымпаздығы

15.

Екі жылдан бері осы әдемі гүлдермен қожайынды таңкалдыра, өтер жолды жайнатып келдім.Сөйлемнің түрі

a)

қимыл- сын бағыныңқылы сабақтас

b)

себеп*-салдар салалас

c)

мезгіл бағыныңқылы сабақтас

d)

мақсат бағаныңғылы сабақтас