NEW
Font size
WorksheetsQH 10G #28-29
Total questions: 40
Worksheet time: 20mins
Ғұн империясы ыдырағаннан кейін Орталық Азия аумағында мемлекеттілігі басталды:
Қаңлылардың
Түркілердің
Жужандардың
Сақтардың
Бірінші Түрік қағандығы хронологиясы
704-756 жж
552-603 жж
603-704 жж
682-744 жж
Батыс Түрік қағандығы хронологиясы
552-603 жж
756-940 жж
942-1212 жж
603-704 жж
Шығыс Түрік (екінші Түрік) қағандығы хронологиясы
704-756 жж
682-744 жж
552-603 жж
603-704 жж
Түргеш қағандығы хронологиясы
704-756 жж
552-603 жж
603-704 жж
682-744 жж
Тек түркі тайпаларын ғана емес, сондай-ақ басқа да тайпалар мен отырықшы халықтарды біріктірген көшпелілер империялары болған мемлекеттер:
Түрік қағандықтары, әсіресе Бірінші Түрік қағандығы, Батыс Түрік қағандығы
Оғыз мемлекеті, әсіресе Қыпшақ хандығы, Селжұқтар мемлекеті
Сақтар мемлекеті, әсіресе Ғұн империясы, Қаңлылар мемлекеті
Үйсін мемлекеті, әсіресе Бірінші Түрік қағандығы, Қарлұқ мемлекеті
Түркілердің бірігуін бастаған Ашина руының көсемі Бумынның иеленген атағы:
Елтеріс
Ұлы жабғу
Тәңірқұт
Күнби
Бумын Түрік елінің қағаны болып жарияланған жылы:
552 ж
603 ж
704 ж
756 ж
Орталық Азия мен Оңтүстік Сібірде түркілердің үстемдігін орнатып, Солтүстік Қытай мемлекеттеріне салық салған қаған:
Үшлік
Тон
Мұқан
Қара-Еске
Түркілер Жетісуды иеленіп, Аралға дейінгі таулы-далалаы кең аумақты мекендеген уақыты:
V ғасырға қарай
VI ғасырға қарай
VII ғасырға қарай
VIII ғасырға қарай
Түрік қағанатын құру кезінде Ұлы жабғу атағын алған:
Қара-Еске
Бумын
Мұқан
Істемі
Солтүстік Қытайға салық салып, Орта Азия мен Оңтүстік Сібірде түркілердің үстемдігін орнатқан қаған:
Үшлік
Мұқан
Тон
Шегу
Түркілердің Орал маңы мен Еділ бойын бағындыруда соғысқан халқы:
Сарматтар (Савроматтар)
Үйсіндер (Усуньдер)
Аварлар (жужандар)
Қаңлылар (Кангюйлер)
VI ғасырдың екінші жартысында Істемі қаған эфталиттерді жеңуде одақтасты:
Жужандармен
Византиялықтармен
Иранмен
Қытаймен
Түріктердің Солтүстік Кавказды жаулап алып, Византиямен сауда және дипломатиялық байланыстар орнатқан қағаны:
Істемі
Қара-Еске
Бумын
Мұқан
Көптеген ірі түркілік тайпалық бірлестіктерге тән болған:
Сол және оң қанатқа бөліну
Шексіз абсолютті билік
Ұзақ уақытқа Қытайға бағыну
Жабық сословиелерге бөліну
Cуретте бейнеленген Бумын қаған ескерткіші (бюст-кеудемүсін) орнатылған ел:
Қазақстан
Қырғызстан
Өзбекстан
Түркия
Көшпелі халықтың он оқ одағына (он оқ бұдын) біріктірілген қағанаты:
Түргеш қағанаты
Қарлұқ қағанаты
Батыс Түрік қағанаты
Оғыз мемлекеті
Түркілердегі бәрінен де жоғары тұрған ру:
Елбөрілі
Ашина
Яғма
Жікіл
Cуретте бейнеленген түркі жауынгерінің тастағы бейнесі табылды:
Орхон бойынан
Енисей бойынан
Ұлытаудан
Алматы облысынан
Батыс түркілердің шығыс «бес оғы» - дулу тайпалары алып жатқан жерлер:
Шу өзенінен батысқа қарай
Сарыарқа даласы
Шығыс Түркістан мен Жетісу
Ертіс пен Тобыл аралығы
Батыс түркілердің батыс «бес оқ» - нушиби тайпалары меленген аумақ:
Шу өзенінен батысқа қарай
Сарыарқа даласы
Шығыс Түркістан мен Жетісу
Ертіс пен Тобыл аралығы
Батыс Түрік қағанатын гүлдену шегіне жеткізген қағандар:
Қара-Еске, Сақал
Қапаған, Елтеріс
Шегуй, Тон
Білге Күл Қадыр хан, Сатұқ Боғра
Батыс Түрік қағанатына көшпелілермен қатар бағынған егіншілік аймақтар:
Маңғыстау, Еділ-Жайық аралығы, Сарыарқа
Хорезм, Ферғана, Шаш, Соғды
Алтай, Тарбағатай, Мауреннахр
Батыс Сібір, Оңтүстік Сібір, Орал тауы маңы
Батыс Түрік қағандығындағы ақша соғу ісін жүзеге асырған халық:
Дулу
Нушиби
Жужан
Соғды
Батыс Түрік қағанатында 630 жылдан басталған дағдарыс себебі:
Тон қаған дүниеден өткен соң дулу мен нушиби арасындағы билікке талас
Шегуй қаған қаза болған соң қара және сары түргеш арасындағы азамат соғысы
Арабтардың Оңтүстік-Батыс аймақтан жасаған үздіксіз шабуылы
Қытайдың шабуылы
634 жылы Елтеріс қаған «он оқ» жүйесін қалпына келтіруге әрекеттенген кезде сүйенді:
Дулу тайпасына
Ашина тайпасына
Нушиби тайпасына
Қарлұқ тайпасына
Елтеріс қағанның тайпа басшыларын бақылау үшін жіберген қағанның туысы:
Сюбашы
Елтебер
Бек
Шад
Батыс Түрік қағанатындағы жиырма жылдық өзара соғыстың нәтижесі:
Түргештер Батыс Түрік қағанатынан мемлекеттік билікті тартып алды
Қытайлардың баса-көктеп кіруімен
Батыс Түрік қағанатына Сасанидтік Ирандықтар басып кірді
Византия мемлекеті шабуыл жасап, Батыс Түріктердің аумағын бақылауға алды
Батыс Түрік тайпаларын басқаруға әрекеттенген кездегі Қытайды басқарған әулет:
Суй
Сун
Таң
Цин
699 жылы түргештер мен дулуды біріктірген түргештер тайпасының көсемі:
Сақал
Жыпыр
Үшелік
Тұқарсан-Құтшар
Кучадағы Қытай билеушісінің әскерін талқандаған Үшеліктің мұрагері:
Сақал (Согэ)
Білге
Тоныкөк
Күлтегін
Түргеш қағанатының аумағына жорық жасай отырып Соғдыға жетіп,
арабтармен болған шайқастарға қатысқан Шығыс Түрік қолбасшылары
/бұл уақытта олар әлі қаған болмаған/ :
Білге қаған мен інісі Күлтегін
Күлтегін мен қолбасшы Тоныкөк
Сұлу қаған мен оның қолбасшысы Баға Тархан
Кули-шор мен Ибраһим ибн Насыр
Түргеш қағанатын басқара жүріп, екі майданда соғыс жүргізуге
мәжбүр болған қаған /ескі базада үш майданда соғысты деп беретін/
Үшелік
Кули-шор
Жыпыр
Сұлу
Картаны және мәтінді пайдалана отырып Түргештер мемлекеті құрылған аумақты анықтаңыз:
Шығыс Түркістан
Мауараннахр
Жетісу
Ертіс бойы
682 жылы шығыс түркілер тәуелсіздігін алды:
Түргештерден
Жужандардан
Қытайдан
Ираннан
Шығыс Түрік қағанатының орталығы орналасты:
Бумын-Қара Еске-Мұқан-Істемі
Құтлық-Қапаған-Білге-Күлтегін
Үшелік-Сұлу-Сақал-Кули шор-Жыпыр
Білге Күл Қадыр хан-Сатұқ Боғра хан-Мұса қаған-Сүлеймен Арслан
Cуретте бейнеленген тас бағанға ерлік істері жазылған тарихи тұлғалар:
Құтлық, Қапаған
Үшелік, Сұлу
Сатұқ Боғра, Мұса
Білге, Күлтегін, Тоныкөк
Cуретте бейнеленген түріктердің жазуыларының атауы:
Сына жазуы
Руна жазуы
Иероглифтік жазу
Алфавиттік жазу
«Аспан тектес Аспаннан жаралған дана түркі қағаны – мен енді (патшалық тағына) отырдым.(Сендер) менің артымнан ерген менің жасы кіші туыстарым мен жастар, менің одақтас тайпаларым мен халықтарым менің сөзімді толықтай тыңдап алыңдар: оң жақта (тұрған, сендер) шад бастықтар мен апа, сол жақта (тұрған, сендер) тархан бастықтар мен бұйрықты орындаушылар.(сендер) отыз... 2) (сендер) бастықтар және «тоғыз оғыз» халқы менің бұл сөзімді жақсылап тыңдаңдар және (оны) мықтап есте сақтаңдар!»
Орхон-Енисей
Күлтегін
Талас
Тамғалы
