Төмендегі суретте жасуша мембранасы арқылы заттардың белсенді және енжар тасымалдану түрлері көрсетілген.

Суретті пайдаланып тасымалдау түрлерін анықтаңыз.

Мембраналық тасымал – қарапайым диффузия, жеңілдетілген диффузия және белсенді тасымал сияқты әртүрлі механизмдер арқылы жүзеге асырылатын заттардың жасуша мембранасы арқылы жасушаға немесе жасушадан тасымалдануы.Сызбада жасуша мембранасы арқылы тасымал түрлері көрсетілген.

Осы процестің қайсысы жеңілдетілген диффузияға, ал қайсысы қарапайым диффузияға жататынын анықтаңыз.

Терлеудің басты қызметі

Сайқымазақ балықтар (рыба-клоундар) актинияның  қармалауыштарында тіршілік етеді.Өз кезегінде  бұл балықтар актиния қармалауыштарын тазартады.

Ағзалар арасындағы биотикалық қарым-қатынас түрін анықтаңыз.

Жануарлардың қаңқа құрылымының ерекшеліктеріне сәйкес дұрыс бөлінген жауап нұсқасын таңдаңыз.

Мектепте оқушылар ең қарапайым бір жасушалы организм амебаның көбеюіне зерттеу жүргізуде.Олар әрбір амебаның 2 бөлікке бөліну арқылы көбейетінін біледі.

Егер жеті рет бөліну процесінен кейін амебалардың саны 768 болса, зерттеудің басында не амеба болды?

Хромосомалық аурулар геномдық және хромосомалық мутацияларға байланысты қалыптасады.Жиі кездесетін хромосома ауруларының қатарына трисомиялар жатады.Бұл кезде хромосома жұптарының бірінде қосымша 3ші хромосома пайда болады.Мысалы, Даун ауруында аутосом 21-жұп бойынша трисомия болса, Патау синдромында 13-ші жұпта, Эдварс синдромында 18-ші жұбында болады.Гаметогенезде мейоздық бөлінудің бұзылуына байланысты әйелдерде жыныстық Х-хромосомалардың біреуі болмаса, Шерешевский-Тернер синдромы,керісінше бір хромосома артық болса – триплоид-Х (ер адамдарда Клайнфельтер) синдромының қалыптасуына әкеледі.

Жыныс хромосомасымен тіркесіп тұқымқуалаутын ауру:

Мөлдірдің қан тобы ІІ. Ол ІІІмқан тобындағы Бауыржанға тұрмысқа шықты.Олардың екі қызы бар ІУ қан тобындағы Нұрлы және ІІІ  қан тобындағы Гаухар.Үлкен қызы Нұрлы ІІІ қан тобындағы Айдарға тұрмысқа шыққалы жатыр.Айдардың анасында І қан тобы.

Нұрлы мен Айдардың балаларында қандай қан топтары болуы мүмкін?

Z және  Xқұрылымдық компоненттерін, сондай-ақ олардың функциларын көрсететін жауап нұсқасын таңдаңыз.

Зертханалық және ас қорыту жағдайындағы еттің ыдырау процестерін салыстыру.Бір кесек етті химиялық зертханада ыдырату үшін 3-4 атмосфералық қысымда 4 тәулік бойы 100 градустан жоғары температурада қыздыру керек.сондай қыздыру жолында ферменттердің көмегімен 4-5 сағатта аминқышқылдарына дейін ыдырайды.

Гидролаза класындағы ферменттердің қай тобы еттің ыдырау үдерісін катализдейді?

Сауле микроскоп астында үш жасушаны бақылады.ОЛ жасушалардың құрылымдық компоненттерін салыстырып , олардың қызметін көрсете отырып, кестеге өзінің бақылауларын жазды.

Жасушалар туралы келесі тұжырымдардың қайсысы дұрыс?

Ананас кулинарияда.

Ананас құрамында бар өте қызықты зат – бромелайн.Бромелайн етті жұмсақ,әрі балғын ете алады,әсіресе егер сіз оны қатты және сапасыз ет кесектерін маринадтау үшін қолдансаңыз. Ананастың тәтті және жемісті дәмі бар, ол етке жағымды тәттілік пен дәм қосады.Бұл әсіресе маринадтағы қышқыл немесе ащы ингридиенттермен жақсы үйлеседі.Ананас сонымен қатар етті ылғалдандыруға көмектеседі, бұл оны шырынды етеді     және пісіру кезінде шамадан тыс кебуін болдырмайды.

Бромелайн гидролаза класындағы ферменттердің қай тобына жататынын анықтаңыз

Үйректердің су өткізбейтін қасиеттерінің құпиясы.

Үйректердің ерекше қауырсындары бар, олардың қауырсындары сыртқы қауырсындары мен үлпілдек жастықшаларынан тұратын спецификалық құрылымға ие, олар ауаны ұстап,                                                                                                                                   құстың денесі мен суық су арасында ауа қабатын құрайды.Бұл ауа қабаты оқшаулау қызметін атқарады  жәнесуда жүзетін құстардың денесін жылы ұстауға көмектеседі.Үйректерде құйрықтың түбінде май бөлетін арнайы май бездері бар.құстар бұл майды қауырсындарына жағып, олардың су өткізбейтін қасиетін күшейтеді.Бұл қауырсындарды құрғақ ұстауға және дымқыл қауырсындар арқылы жылудың жоғалуын болдырмауға көмектеседі.

Липидтер су өткізбейтін жабындарды құруда қандай қызмет атқарады?

Ананас құрамында бар өте қызықты зат – бромелайн.Бромелайн етті жұмсақ,әрі балғын ете алады,әсіресе егер сіз оны қатты және сапасыз ет кесектерін маринадтау үшін қолдансаңыз. Ананастың тәтті және жемісті дәмі бар, ол етке жағымды тәттілік пен дәм қосады.Бұл әсіресе маринадтағы қышқыл немесе ащы ингридиенттермен жақсы үйлеседі.Ананас сонымен қатар етті ылғалдандыруға көмектеседі, бұл оны шырынды етеді     және пісіру кезінде шамадан тыс кебуін болдырмайды.

Нәруыздың қандай қызметі организмдегі химиялық реакцияларды жылдамдатады.

Сіз қызыл маржан рифтеріндегі маржан полиптері мен микроскопиялық зооксантелла балдырлары арасындағы өзара қарым – қатынасқа зерттеу жүргізудесіз. Зооксантеллалар маржан полиптерінде тіршілік етеді және фотосинтезге қажетті жарық көзін қабылдау оған тиімді және балдырлар маржан полиптерін қоректік заттармен қамтамасыз етеді. Ағзалар арасындағы қарым – қатынас түрін анықтаңыз

Мөлдірдің қан тобы ІІ. Ол ІІІ қан тобындағы Бауыржанға тұрмысқа шықты. Олардың екі қызы бар: ІІ қан тобындағы Нұрлы және І қан тобындағы Гаухар. Үлкен қызы Нұрлы ІІІ қан тобы бар Айдарға тұрмысқа шыққалы жатыр, Айдардың анасында І қан тобы. Нұрлы мен Айдардың балаларының қан топтары қандай болуы мүмкін?

Зертханалық және ас қорыту жағдайындағы еттің ыдырау процестерін салыстыру

Бір кесек етті химиялық зертханада ыдырату үшін, 3-4 атмосфералық қысымда және 100 градустан жоғары температурада 4 тәулік бойы қыздыру керек. Сондай көлемдегі еттің кесегі асқорыту жолында ферменттердің көмегімен 4-5 сағатта аминқышқылдарына дейін ыдырайды. Гидролаза класындағы ферменттердің қай тобы еттің ыдырау үдерісін катализдейді?

Мектепте оқушылар балық шабақтарына азық ретінде бір жасушалы организмдерді өсірді. Бұл организмдердің көбеюі әрбір организмдердің екі бөлікке бөлінуі арқылы жүреді. Бастапқыда ыдыста 6 бір жасушалы организм болды. Алты рет бөліну процесінен кейін ыдыста неше бір жасушалы организм болатынын анықтаңыз.   

. Организмнің ішкі ортасына қан, лимфа және ұлпа сұйықтығы жатады. Қан дәнекер ұлпасының сұйықтық түрі. Қанның мөлшері адамның дене салмағына байланысты. Ересек адамдарда 4,5 - 5 литрді құрайды. Қанның құрамы плазмадан тұрады. Қан тасмалдау, қорғаныш және гуморальдық қызмет атқарады. Организмнің ішкі ортасына жатпайды.               

Ағзалар арасындағы қарым-қатынас формалары.

Табиғи бірлестіктердегі барлық тіршілік иелері күрделі. Қарым қатынаста болады және түрлердің  қоректену, көбею және таралу мүмкіндіктері бір-біріне тәуелді. Мұндай  байланыстар биотикалық деп аталады. Түр  үшін пайдалы байланыс «+» зиянды «-» бейтараптылық байланыс «0» деген шартты белгісімен таңбаланады. Ағзалар арасындағы дұрыс биотикалық қарым қатынас типі көрсетілген шартты белгіні  анықтаңыз.