WorksheetsQH 10G CH1 #3-4
Total questions: 40
Worksheet time: 20mins
Қазақстан жеріндегі тұрғындардың негізгі бөлігі төрт мың жыл бойы автохтонды түрде өлкені тұрақты мекендеп келгенін анықтаған антрополог, академик:
Ә.Марғұлан
К.Ақышев
Қ.Сәтбаев
О.Смағұлов
Автохтонды ұғымының мағынасы:
Шеттен келген халықтар мен ұлттар
Отанына қайта оралғандар
Белгілі бір аймақтың ежелгі жергілікті халқы
Өз тарихи отанында отырған бірақ тарихи өзгерістерге сай өзге мемлекет аумағында қалған халықтар
1969 жылы Есік қорғанын зерттеп, қару-жарақтар мен күміс тостаған, ағаш ыдыстар және қыш құмыраларды тапқан белгілі археолог:
Ә.Марғұлан
К.Ақышев
О.Смағұлов
Қ.Сәтбаев
Жезқазған маңындағы кен орындарының металлургияның көне орталықтарының бірі болғанын анықтаған ғалым:
К.Ақышев
Ә.Марғұлан
О.Смағұлов
К.Байпақов
Халықтардың бір тарихи орынды ұзақ уақыт бойы қалыптасу процесі:
Этнография
Этнология
Этногенез
Археология
Қазақ этногенезіне қатысқан халықтардың хронологиялық реттілігін анықтаңыз:
Ортағасырлық түркілер, ғұндар, сақтар, қаңлылар, оғыздар
Қыпшақтар, ғұндар, түркілер, қаңлылар
Үйсіндер, ғұндар, ортағасырлық түркілер, қаңлылар, қыпшақтар
Сақтар, ғұндар, ортағасырлық түркілер, қыпшақтар
Көшпелілер өмірін толық қамтамасыз еткен шаруашылық түрі:
Егіншілік
Малшаруашылығы
Сауда
Қолөнер
«Көшпеліні ішіп-жегізетін де, киіндіретін де мал, ол үшін малының аман болғаны қымбат.Қазақтардың амандасуы «мал-жан аман ба?» деуден басталады», - деп көшпелілер тұрмысындағы малдың маңызын сипаттаған ғалым
Ә.Марғұлан
О.Смағұлов
Ш.Уәлиханов
Қ.Сәтбаев
Көшпелілердің халық шеберлері түрлі қобдишалар, музыкалық аспаптар мен үй жиһаздарың көмкеруде қолданған материалы:
Ағаш, тас
Сүйек пен мүйіз
Жүн, тері
Темір, күміс
Көшпелілер жылқы жалынан жасады:
Тері торсықтарды
Берік арқандарды
Шекпендерді
Киіз үйге арналған киізді
Көшпелілер төрт түлік сүйектерінен жасаған жоғары сапалы гигиеналық заты:
Киімдер
Ыдыстар
Қара сабын
Үй жиһаздарын
Жаңа заман зерттеушілерінің сөзінше қазақ көшпелілеріндегі қолөнер кәсібінің түрлері:
«Ақсүйектер қолөнері», «қарапайым халық қолөнері»
«Батырлар қолөнері», «билер қолөнері»
«Жалпыхалықтық», «шеберлік»
«Әйелдер қолөнері», «ерлер қолөнері»
Қазақ қоғамында ұсталық, зергерлік, ағаш, сүйек, тас өңдеу шеберлігімен айналысқандар:
Әйелдер
Ерлер
Жалдамалылар
Жатжерліктер
Сырға, білезік, түйреуіштер, шашбау, шолпы т.б. әшекей бұйымдарын жасағандар:
Зергерлер
Темір ұсталары
Әйелдер
Саудагерлер
Темір ұсталарының ел арасында үлкен абыройға ие болған уақыты:
ХХ ғасыр басына дейін
XVIII ғасыр соңына дейін
ХІХ ғасырдың соңына дейін
XVII ғасыр басына дейін
«Темір ұсталары балта, үзеңгі, ер-тұрман, пышақ жасады... Бұл заттардың сапасы біздегі Ресей бұйымдарынан кем түспейді», - деп қазақ ұсталарының жасаған бұйымдарына жоғары баға берген
А.Левшин
Н.Коншин
Я.Гавердовский
И.Словцов
Қазақтарда тұрмыстық бұйымдарды жасауда мал сүйектерінен әсем бұйымдарды жасау:
Сүйек ұқсату
Зергерлік
Ұсталық
Үйшілік
Көшпелілер қанжар, қамшы, пышақтың сабын жасауда пайдаланды:
Піл сүйегін
Үй жануары мен жабайы аңдар мүйізін
Асыл тастарды
Қымбат ағаш діңгектерін
Қабір үстіне құлпытастар тұрғызу кең таралған аймақ:
Шығыс Қазақстан
Орталық Қазақстан
Батыс Қазақстан
Оңтүстік Қазақстан
«Жейде, шапан, тон аң терісінен тігіледі.Малақай, шалбар, бешпент, қамзол, тақия – осының барлығын әйелдер өздері дайындайды, сатып алмады», - деп, Құсмұрын округінің аға сұлтаны бола жүріп, жергілікті қазақтардың этнографиясын жазған
Шоқан Уәлиханов
Мұса Шорманов
Шыңғыс Уәлиханов
Жаяу Мұса Байжанұлы
Қазақ әйелдері сырмақ, тұскиіз, текемет, кілем түрлерін жасады:
Киізден
Матадан
Зығырдан
Мақтадан
Қазақ кілемдері тоқылу ерекшелігіне қарай аталды:
Зығырлы, мақталы
Қой жүнді, ешкі түбітті
Түкті, тақыр
Ішкі және сыртқы қолдануға арналған
Қазақ дәстүріндегі көзге түскен кілемді қонақтың үй иесінен сұрауы:
Ерулік
Қалау
Асар
Жылу
Бірнеше әйел, қыз-келіншектер бірігіп кілем тоқу дәстүрінің атауы:
Кілемасар
Қымызмұрындық
Жұртшылық
Ерулік
Қазақтар өміріндегі киізден жасалған бұйымдарда байлық пен молшылықты, дәулет пен еркіндікті білдіретін өрнегі:
Қошқармүйіз
Лалагүл
Лотос
Арабеска
Қазіргі қазақ ою-өрнектеріне ұқсас Шығыс Қазақстаннан табылған қорғандар:
Ежелгі Пазырық, Алтай
Есік, Бесшатыр
Қарлыға, Бөркі
Кеген, Ақтас
Дәстүрлі қазақ өрнектеріне ұқсас ою-өрнектермен безендірілген «Алтын киімді» адам табылды:
Бесшатыр обасынан
Сегізсай обасынан
Аралтөбе обасынан
Есік обасынан
«Бұл өнер туындысы (қазақтың ою-өрнегі-авт) сақ, үйсін, ғұн, түркі, қаңлы, қыпшақ секілді көне көшпелі тайпалар өнерінің негізінде қалыптасты», - деп қазақтың ою-өрнегінің өнер туындысы ретінде үзілмегенін жазған академик ғалым
М.Әуезов
Ә.Марғұлан
Қ.Сәтбаев
Қ.Жұбанов
Қазақтың ою-өрнектері сипаты жағынан бөлінеді:
Мүйіз, қошқармүйіз, сынықмүйіз
Тұрмыстық, зооморфтық, геометриялық
Зооморфтық (аңдық стиль), космогониялық (қиял-ғажайып), өсімдік, геометриялық
Полихромдық, зооморфтық
Батыс Қазақстанда қабір үстіндегі құлпытастар бетіне қашалған ою-өрнектердің сипаты:
Геометриялық
Зооморфтық
Космогониялық
Өсімдік тектес
Қазақтардың ағаш, жапырақ, үшжапырақ, шиыршық, гүл, жауқазын бейнелерінің сипаты:
Геометриялық
Зооморфтық
Космогониялық
Өсімдік тектес
Өрнектердің күн, ай, жұлдыз тәрізді аспан әлемін білдіретін сипатта болуы:
Геометриялық
Зооморфтық
Космогониялық
Өсімдік тектес
Өрнектердің сүйірбұрыш, төртбұрыш, үшбұрыш, айқышты, сопақша түрлерінің ортақ атауы:
Геометриялық
Зооморфтық
Космогониялық
Өсімдік тектес
Қазақтың дәстүрлі ою-өрнек салу өнеріндегі көк түстің мағынасы
Жастық, көктемнің түсінігі
Аспанның белгісі
Ақыл, парасаттың белгісі
Оттың, күннің белгісі
Қазақтың дәстүрлі ою-өрнек салу өнеріндегі қызыл түстің мағынасы
Жастық, көктемнің түсінігі
Ақиқаттың, қуаныштың, бақыттың белгісі
Жердің белгісі
Оттың, күннің белгісі
Қазақтың дәстүрлі ою-өрнек салу өнеріндегі ақ түстің мағынасы
Ақиқаттың, қуаныштың, бақыттың белгісі
Оттың, күннің белгісі
Аспанның белгісі
Жердің белгісі
Қазақтың дәстүрлі ою-өрнек салу өнеріндегі сары түстің мағынасы
Жастық, көктемнің түсінігі
Ақыл, парасаттың белгісі
Аспанның белгісі
Жердің белгісі
Қазақтың дәстүрлі ою-өрнек салу өнеріндегі қара түстің мағынасы
Жастық, көктемнің түсінігі
Жердің белгісі
Аспанның белгісі
Оттың, күннің белгісі
Қазақтың дәстүрлі ою-өрнек салу өнеріндегі жасыл түстің мағынасы
Оттың, күннің белгісі
Ақыл, парасаттың белгісі
Ақиқаттың, қуаныштың, бақыттың белгісі
Жастық, көктемнің түсінігі
Тұрмыстық салт, өзіне ұнаған затты, бұйымды үй иесінен сұрап алу
Ерулік
Қалау
Қымызмұрындық
Сүйінші
