А) Алкиндердің қарапайым өкілі - этин (ацетилен) С₂Н₂. Бірінші мүшесі ацетилен болғандықтан, алкиндер ацетилен көмірсутектері деп те аталады

ксағыздың иілімділігінің

Үш байланысы бар көміртек атомдары арасында ѕр-гибридтену болады.

В) Гибридтену типі - sp²

Қос байланыстың ұзындыгы-0,134 нм Байланыс энергиясы 612 кДж/моль Байланысу бұрышы- 120°

П-байланыс б-байланыска қараганда өлсіз болады

С) Үш байланыстың (С = С) ұзындығы 0,120 нм (қос байланыстан да қысқарақ екеніне көңіл аударыңдар), байланыс энергиясы 830 кДж/моль.

D) Алкиндер – көміртектің барлық

атомдары дара (о-) сигма

байланыспен байланысқан жалпы формуласы мынандай көмірсутектер

CnH2n+2

А) Басқа көмірсутектер сияқты алкиндердің де гомологтық қатары болады. Алкиндердің гомологтық қатары Жүйелік номенклатура бойынша ацетилен көмірсутектерін атау үшін сәйкес алкиндардың атауындағы -ин жұрнағы -ан жұрнағымен алмастырылады, мысалы, этин - этан, пропин-пропан және т.б. Көміртек тізбегін үш байланыс жақын орналасқан көміртек

атомынан бастап нөмірлейді

В) Басқа көмірсутектер сияқты алкиндердің де гомологтық қатары болады. Алкиндердің гомологтық қатары Жүйелік номенклатура бойынша ацетилен көмірсутектерін атау үшін сәйкес алкаштардың атауындағы -еан жұрнағы -ебн жұрнағымен алмастырылады, мысалы, этегь - етег, прое*-проспал және т.б. Көміртек тізбегін үш байланыс жақын орналасқан көміртек

атомынан бастап нөмірлейді

С) Басқа көмірсутектер сияқты алкиндердің де гомологтық қатары болады. Алкиндердің гомологтық қатары Жүйелік номенклатура бойынша ацетилен көмірсутектерін атау үшін сәйкес алкандардың атауындағы -ан жұрнағы -ин жұрнағымен алмастырылады, мысалы, этан - этин, пропан-пропин және т.б. Көміртек тізбегін үш байланыс жақын орналасқан көміртек

атомынан бастап нөмірлейді

D)

Басқа көмірсутектер сияқты алкиндердің де гомологтық қатары болады. Алкиндердің гомологтық қатары Жүйелік номенклатура бойынша ацетилен көмірсутектерін атау үшін сәйкес алкандардың атауындағы -ан жұрнағы -ин жұрнағымен алмастырылады, мысалы, этан - этин, пропан-пропин және т.б. Көміртек тізбегін екі байланыс жақын емес орналасқан көміртек

атомынан бастап нөмірлейді.

А)C7H12,C3H4,C10H18,C5H6,C6H8,C2H2,C8H14,C9H16,C6H18

В)C2H4,C3H6,C4H8,C5H10,C6H12,C7H14,C8H16,C9H18,C10H20

C)C9H16,C4H6,C8H14,C2H2,C7H12,C10H18,C6H10,C5H8,C3H4

D)МетинПропинПентинБутинГексинГептинНонинДецинЭтин

А)Ацитилен түссіз, иіссіз, ауадан жеңіл газ. Суда нашар ериді. Ацитиленнің гомологтарының физикалық қасиеттерінің өзгеруі алкандар мен алкен- дер қатарының заңдылықтарына бағынады. Алкендердің бастапқы үш мүшесі иіссіз газдар, С.Н-ден бастап сұйық заттар, ал жоғарылары (С16H28) қатты заттар Алкендер суда нашар ериді, органикалық еріткіштерде жақсы ериді.

В)Физикалық қасиеттері: • түссіз газ; • Суда нашар ериді; • Ауадан жеңіл; •Қайнау емпературасы− 83,8 °C. • Жарылғыш.

С) Физикалық қасиеттері • төменгі (С2 дейін) — түссіз,иіссіз газдар; • Суда ериді; • Органикалық еріткіштерде жақсы ерімеді.

D)Ацетилен түссіз, иіссіз, ауадан жеңіл газ. Суда нашар ериді. Ацетиленнің гомологтарының физикалық қасиеттерінің өзгеруі алкандар мен алкен- дер қатарының заңдылықтарына бағынады. Алкиндердің бастапқы үш мүшесі иіссіз газдар, С.Н-ден бастап сұйық заттар, ал жоғарылары (С16H30) қатты заттар (59-кесте). Алкиндер суда нашар ериді, органикалық еріткіштерде жақсы ериді.

А)1. Құрылымдық изомерия:

• Көміртек қаңқасының изомері

(пентин-1, 4-метилбутин-1);

• Қос байланыстың орналасуына

байланысты (бутин-1, бутин-2).

2. Классаралық изомерия: • Алкиндер; • Алкадиендер (диендер) Мысалы, гексен-1 и гексадиен-1,3

В)1.Классаралық изомерия:

• Көміртек қаңқасының изомері

(пентин-1, 3-метилбутин-1);

• Қос байланыстың орналасуына

байланысты (бутин-1, бутин-2).

2. Құрылымдық изомерия: • Алкиндер; • Алкадиендер (диендер) Мысалы, гексин-1 и гексадиен-1,3

С) ¯\_(ツ)_/¯

D)1. Құрылымдық изомерия:

• Көміртек қаңқасының изомері

(пентин-1, 3-метилбутин-1);

• Қос байланыстың орналасуына

байланысты (бутин-1, бутин-2).

2. Классаралық изомерия: • Алкиндер; • Алкадиендер (диендер) Мысалы, гексин-1 и гексадиен-1,3

А)Жануы: С2Н4+3O2=2CO2+2H2O

Қосылу реакциялары:

C2H4+H2=C2H6

C2H4+CI2=C2H4CI2

Марковников ережесі бойынша C3H+HOH=CH3-CHOH-CH3

C3H+HCI=CH3-CHCI-CH3

Полимерлену:

n CH2=CH2 = (-CH2-CH2-)п полиэтилен

(59-кесте)

В)Химиялық қасиеттері. Ацетилен мен оның гомологтарының химиялық қасиеттеріне мо- лекула құрамындағы үш байланыстың болуы және құрылысы әсер етеді. Алкиндер қосылу, полимерлену, тотығу және орынбасу реакцияларына қатысады.

С)Гидрогалогендеу

CH2=CH2 + HCl → CH3CH2Cl

хлорэтан, НІ оңайырақ қосылады. Симметриялы емес олефиндерге галоген сутек Марковников В.В. ережесі бойынша қосылады: сутегі сутегісі көбірек көміртегі атомына қосылады.

CH3-CH=CH2 + HCl → CH3CHCICH3

Марковников ережесі қосылу реакциясы ионды механизм бойынша жүрсе ғана орындалады. Радикалды механизм

келаде ННal қосылуы керісінше — Караштың перекисті эффекті бойынша жүреді.

D)(╯°益°)╯彡┻━┻

А)Өнеркәсіпте ацетиленді көп кездесетін химиялық шикізат табиғи газдан алады. Метанды пиролиздесе (жоғары температурада қыздырса), ол көміртек пен сутекке айырылатынын білесіңдер. Реакцияны жүргізу жағдайына байланысты метанды айырғанда, ацетилен аралық өнім ретінде түзіледі:

2CH4 → C₂H₂ + 3H2

В) Лабораторияда және күнделікті тұрмыста ацетиленді кальций карбидін сумен әрекеттестіріп алады. Ал кальций карбидін электрпеште сөндірілмеген әк пен коксті жоғары температурада (2000°С) әрекеттестіру арқылы алады:

CaO + 3C → CaC3 + CO CaC4+ 2H2O → Ca(OH)2 + C₂H₂

С)EA SPORTS: It's in the game"

D)Лабораторияда және күнделікті тұрмыста ацетиленді кальций карбидін сумен әрекеттестіріп алады. Ал кальций карбидін электрпеште сөндірілмеген әк пен коксті жоғары температурада (2000°С) әрекеттестіру арқылы алады:

CaO + 3C → CaC2 + CO CaC2 + 2H2O → Ca(OH)2 + C₂H₂

А) CH≡CH + Br2 → CHBr = CHBr → CHBr2-CHBr2

В)n CH2=CH2 = (-CH2-CH2-)п

С)C3H+HOH=CH3-CHOH-CH3

C3H+HCI=CH3-CHCI-CH3

D)C2H4+H2=C2H6

C2H4+CI2=C2H4CI2

А)(　･ω･)☞

В) білмеймін

С)Реакцияның жүру жағдайына байланысты ацетилен полимерленгенде тізбекті немесе циклді өнімдер түзе алады.ацетиленнің тримерленуі, реакция нәтижесінде бензол алынады

D)Алкиндер ( ацетиленді көмірсутектер ) - көміртегі атомдары арасындағы бір үштік байланысы бар гомологтық қатарды құрайтын ациклді қанықпаған көмірсутектер.

А) ʕ ᵔᴥᵔ ʔ

В) CnH2n+2

С) CnH2n-2

D) CnH2n

A)қазақ ақыны, музыкант, философ.әдебиетініңнегізін салушыисламмәдениетіне негізделгенеуропалық мәдениетпенжақындасу рухындағы мәдени реформаторы.

Ол қазақ әдебиетінің жанрлық шекарасын кеңейтіп, шығармаларында прозаны белсенді пайдаланған алғашқы қазақ жазушыларының бірі болды.

В)(1908-2001)

С)1907-1987)

D)Қазақстандық химик. Химия ғылымдарының докторы, ҚР ҰҒА-ның корреспондент мүшесі. Гетероциклді жаңа органи- калық қосылыстарды синтездеп, олардың биологиялық бел- сенділігі құрылысына тәуелді екенін ашты. Көптеген химик- органиктерді тәрбиелеуге үлкен үлес қосты.

А)Ацетилен металдарды дәнекерлеу мен кесуде қол- данылады. Сонымен қатар ацетилен сірке альдегиді, сірке қышқылы, синтездік көксағыз (изопрен және хлоропрен), поливинилхлорид және басқа да полимерлерді синтездеуде қолданылады.

В)Молекуласында үш байланыс тізбектің со- ңында орналасқан алкиндер металл қосылыстарымен (қышқылдық қасиет көрсетеді) орынбасу реакциясына түседі. Нәтижесінде ацетилен- нің металтуындылары - ацетиленидтер түзіледі. Мысалы, ацетиленге

С)Алкиндер молекуласындағы көміртек атомда- рының арасында дара байланыстан басқа бір үш бай- ланыс болатын қанықпаған көмірсутектер. Алкиндердің жалпы формуласы СпН2п-2. Алкиндерге көміртек қаңқа- сының, үш байланыстың орнына сәйкес және алкадиен- дермен класаралық изомерлену тән. Алкиндер табиғат- та кездеспейді, оларды, негізінен, алкандардан алады.

D) алкин алкенан билет алып кинотеатрға барып билетте жазылған орынға отырады

А)C2H2

В) Ацетилен– этиленнің термопластикалық полимері , полиолефиндер класына жатады Бұл органикалық қосылыс және ұзын молекулалары бар ... -CH 2 -CH 2 -CH 2 -CH 2 -..., мұндағы “—” көміртек атомдары арасындағы коваленттік байланысты білдіреді.

С)Ацетилен-диацетилморфин , морфиннің 3,6- диацетил туындысы немесе диаморфин )) — 19 ғасырдың аяғы мен 19 ғасырдың басында дәрі ретінде қолданылған жартылай синтетикалық ауыр опиоидты препарат . 20 ғасыр . Тәуелділік пен тәуелділікті тудырады. Формула C 21 H 23 N O 5

D)Ацетилен - суда және органикалық еріткіштерде жартылай немесе толық еритін, ауадан жеңіл, түссіз, жиі жеңіл эфирлік иісі бар жанғыш газ. Ацетилен алкиндер класына жатады және үш көміртектік байланысы бар көмірсутекті қосылыс болып табылады

А)Іш қату – дөрекі, терлі нәжіспен (латын тілінен аударғанда іш қату) дәреттің бұзылуы. Бұл жағдайда ішектің босатылуы бұзылады, ішек қозғалысы арасындағы аралықтар артады, ол қиындайды және жүйелі түрде жеткіліксіз дәрет пайда болады.

В)өте қиын

С) оңай

D)Егер ацетиленді калий перманганатының КМnО, ерітіндісі арқылы өткізсе, тотығу реакциясы оңай жүреді:

CH=CH + 4/0/→ COOн-соон

қымыздық қышқылы