Font size
WorksheetsҚ.С. және Ж жыраулар Б.М.
Total questions: 16
Worksheet time: 10mins
Көшпенділердің əскери аристократиясынан шыққан. Арғы атасы- Ноғайлының қорғаны болған Алау батыр.
Жиембет жырау
Ақтамберді жырау
Шал ақын
Асан қайғы
Жиембет жырауға қатысты нұсқаларды белгілеңіз
би
шабарман
жырау
батыр
Жиембеттің інісі Жолымбет Есім ханмен бастас қалмақ ханының оған жіберген сұлу қызын өзіне жеткізбей, орта жолдан барымталайды. Жиембет батыр алғашында інісінің бұл ісін құптамайды. Бірақ бір күндері Жиембет бəйбішесі Айсанқыздың айтқан сөздерінен кейін інісін кешіріп, оны өзіне шақырады. Осыдан кейін Есім хан Жиембетке қыр көрсетіп, өштесе бастайды. “Бұрынғы достық дұшпандыққа душар болды. Сырттан томырайғанша, бетпе-бет отырып, көкірегіме келген сөзді айтып шығайын” деп Жиембет Есім ханға келеді.
Қандай толғаудың шығу тарихы жайлы жазылған?
Еңсегей бойлы Ер Есім
Әй, қыңыр ер, қыңыр ер
Қол-аяғым бұғауда
Басы саудың түгел дүр
Жиембеттің інілері
Жалынбек
Жолымбет
Қайымбет
Ақымбет
Жиембеттің Есім ханмен араз інісі кім?
Жолымбет
Ақымбет
Жалынбек
Айымбет
Талшарбаққа мал сақтап, тас қалаға жан сақтап тасқан хан?
Есім хан
Қасым хан
Кенесары хан
Абылай хан
Жиембеттің өзін-өзі сипаттауы көрінетін қатарлар:
Менің ерлігімді сұрасаң, Жолбарыс пенен аюдай. Өрлігімді сұрасаң Жылқыдағы асау тайыңдай.
Буыршынның жалғыз қырқар азуы, Бөкеннің желіп өтер төрт саны, Бұғының ауыр қара мүйізі, Бидайықтың жалғыз соғары, Қашағанның ұзын құрығы,
Арғымағын жаз жіберіп, күз мінген, Күз жіберіп, жаз мінген, Жазаласа - екі жылда бір мінген,
Зорлығымды сұрасаң, Бекіре менен жайындай. Беріктігімді сұрасаң Қарағай менен қайыңдай.
Қазтуғанның туған жері:
Еділ бойы
Келес бойы
Сырдария
Шығыс өңірі
Қазтуғанның әкесі мен шешесінің есімдері:
Сүйініш
Қостуған
Бозтуған
Қуаныш
Қазтуғанға толғау арнаған кім?
Мұхтар Әуезов
Мұрат Мөңкеұлы
Махамбет
Шортанбай Қанайұлы
Мұрат Мөңкеұлының “Қазтуған” толғауында Қазтуған:
Араз жырау ретінде бейнеленеді
Үдере көшкен халықтың мұңын жоқтаушы ретінде көрінеді
Ноғайлының батыры ретінде суреттеледі
Халқынан қашқан жырау ретінде бейнеленеді
Жау жағадан алған кезде Қазтуған елін бастап Еділ-Жайықтан қазақ жерінің күншығыс жағына ауған. Мұның себебін былай түсіндіреді:
Мен - Қарғабойлы Қазтуған, Қайғыланып асып барамын Ноғайлы-қазақ елімнен!
Менің бүйтіп қозғалақтап жүргенім, Аузы түкті кәпірдің Күшті болған салдары-ай Қайта келер деймісің Мұсылманның баяғы Шыңғыстан қалған хандары-ай!
Ықтиярсыз жүгіріп, Аузы түкті кәпірдің Етпегей еді жұмысын! Бұл қоныстан кетпесең, Мұны талақ етпесең, Екеу-екеу сөйлесіп, Біздің кейінгі өскен жас бала Аузы түкті кәпірдің Соқпаса екен пайдасын!
Жазаласа - екі жылда бір мінген, Жолдасын жолай іздеген, Өзіне тиген дұшпанын Қарт бурадай тіздеген
Қазтуғанның ақындық шеберлігін көрсететін үш жыры:
“Алаң да алаң, алаң жұрт”
Еділ болда, Жайық бол
“Бұдырайған екі шекелі”"
“Белгілі биік көк сеңгір”
Қазтуған жыраудың дидактикалық ойы, поэзиялық, көркемдік сипаты өте терең туындылары
"Мадақ жыры"
Белгілі биік көк сеңгір
"Туған жермен қоштасу"
Бұдырайған екі шекелі
Қазтуғанның Туған жерінен еріксіз үдере көшкен ел көрінісі көрінетін шумақтары:
Арайна,билер,арайна,
Арайна десем, болғай ма?!
Арайнасыз әр қайда
Ердің ісі оңғай ма?!
Алаң да алаң, алаң жұрт, Ақ ала Ордам қонған жұрт. Атамыз біздің бұ Сүйініш Күйеу болып келген жұрт. Анамыз біздің Бозтуған Келін болып түскен жұрт
Белгілі биік көк сеңгір
Басынан қарға ұшырмас,
Ер қарауыл қарар деп,
Алыстан қара шалар деп;
Бұдырайған екі шекелі,
Мұздай үлкен көбелі,
Қары ұнымы сұлтандайын жүрісті,
Адырнасы шайы жібек окқа кіріс-ті,
Қазтуғанның шығармашылығын зерттегендер:
Сәкен Сейфуллин
Мұхтар Мағауин
Мұхтар Әуезов
Ханғали Сүйіншәлиев, Жұмат Тілепов
Мырзатай Жолдасбеков
