WorksheetsБесатар Б.М.
Total questions: 41
Worksheet time: 25mins
Асқар Сүлейменовтің білім жолы:
Түлкібас ауданында орта мектепте білім алған
Созақ ауданында орта мектепте білім алған.
ҚазҰУ-нің филология факультетінде оқыған
Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтының тарих-филология факультетін, аспирантурасын бітірген.
Асқар Сүлейменовтің жалаң ұраннан, идеяшылықтан ада, адам жанын терең түсінуге арналған туындылары:
“Бесатар”
“Бесін”
Жалған дүние
“Адасқақ”,
Қаһар
Асқар Сүлейменовтің драмалық жинақтары:
“Жетінші палата”
“Арғымақ пен шабандоз”
“Кек”
Исатай-Махамбет
Қыз Жібек
Асқар Сүлейменовке ҚР Мемлекеттік сыйлығы берілген шығармасы:
Болмыспен бетпе-бет
Құлагер
“Ситуациялар” атты үштаған драма-диалогтары
Парасат падишасы
Асқар Сүлейменовтің “Ситуациялар” үштаған драма-диалогтерінің құрамына кіретін драмалар:
“Жетінші палата”
“Қыздай жесір штат қысқарту”
“Төрт тақта жайнамаз”
"Бесін"
"Адасқақ"
Асқар Сүлейменов киносценарийін жазған фильм:
"Біржан сал"
"Кек"
"Құлагер"
"Қыз Жібек"
“Бесатар” повесінде суреттелген тарихи оқиғалар:
Созақ көтерілісі
Қазан төңкерісі
1915 жылғы Азамат соғысы
1916 жылғы ұл-азаттық қозғалыс
Шығарма қос арнада өрбиді:
Бірі- Иноземцев пен Мұқағалидың диалогі
Бірі - Сәруар мен Мұқағалидің арасындағы диалог
Ал екіншісі- Сəруар мен Крейгельдің арасындағы диалог
Екіншісі - Крейгель мен Иноземцев арасындағы диалог
Шығармадағы қазақ қолына түскен офицер:
Неплюев
Иноземцев
Крейгель
Алексеев
Төрехан ақсақалдың қалада оқыған баласы:
Сәруар
Сейтен
Мұқағали
Марат
Иноземцев пен Крейгельге тəн:
Отаршыл Ресейдің сұмпайы саясатын қазақ даласында жүргізген офицерлер
Қазақ тілін білмейді
Əр сөзі мен іс-əрекеттерінен астамшылық байқалады
Қазақ халқын жақсы көреді
Патшалық Ресейдің үстемдік ауруын бойына жұқтырған саясаттың қолшоқпарлары
Крейгельдің астамшыл, ұлтшыл, таяз ойлы екенін аңғартатын қатарлар:
Сәруармен болған сұхбатынан
Достоевскийдің өзі төмен, тағы халық санайтын қазақ арасынан шыққан Шоқан Уəлихановпен достығын түсіне алмауы, тіпті түсінгісі келмеуі
Иноземцев екеуінің қазақтар жайлы диалогінен
Голоножкинді өлтіруінен
Шығарма соңында Крейгель Голоножкинге Сəруарды атуға бұйрық береді. Голоножкиннің əрекеті:
Төреханмен қоса атуы
Голоножкин: “Жоқ, ата алмаймын. Өйткені, мен олардың жерінде тұрмын”
Голоножкин атуға қимаса да, Сәруарды атады
Сәруардың қазақша сөйлегенін түсінбей, бірден атып тастауы
“Бесатар” повесінің кеңестік жүйенің саяси идеологиялық сүзігісінен (цензурадан) өтіп, кітап болып басылуына себепші болған:
Жоғары биліктің рұқсат беруі
Мұхтар Әуезовтің шығарманы оқып көруі
Жазушылар үйінің оң көзқарасы
Ғабит Мүсіреповтің алғы сөз жазуы
"Асқар қозғалыстың сырт көріністерін, оқиға тізбектерін алмаған: ішін аша білген соң, сыртқы көріністер өзінен-өзі көз алдыңа тізбектеле береді"
Ой иесі:
Ғ. Мүсірепов
Ғ. Мұстафин
Ғ. Қараш
М. Мағауин
“Бесатар” повесінің бөлімдері:
“Перзент парызы”, “Крейгель”
"Алыс жол", "Шура"
“Төрехан”, “Арпалыс”
"Ф. Достоевский",
"Ш. Уәлиханов"
“Мұқағали, Иноземцев”, “Сəруар”
Сәйкестендіріңіз
А) Менің осы өңірде туып-өскенім рас болса, сенің жұртың жеме-жем сəттерде сөзді тоқетерден бастайды. Мана айттым ғо, түлкібұлаң неме керек
В) Мықтылық пен мығымдылықтың белгісі кітап ақтару екеніне кепілдік бере алмаймын. О кісінің ақтарған кітабын сіздің көрмеуіңіз де ғажап емес.
1) Сәруар
2) Крейгель
3) Иноземцев
4) Төрехан
А-2, В-1
А-3, В-4
А-3, В-2
А-4, В-1
"Байқап отырсың, мен тілмаш ұстамайтын ұлықпын. Тілмаш жарықтық бидайдың ұнынан жүгері пісіреді ғой"
Ой иесі және оның мағынасы
Тілмаштардың сөзді тура аудармай, қоса сөйлеуі
Сәруар
Крейгель
Тілмаштардың ұлыққа жағымпаздануы
Далада дырдай, қалада жəутік кейіпкер:
Сәруар
Төрехан
Иноземцев
Шоқан
Сəруардың айтқан қай даналық сөзін Крейгель ойланып, дұрыс деп тапты:
Жаудан бұққан немені, Ортасына қуса игі!
Көз - қорқақ, қол - батыр
“Құрыққа реніш-қолға кек”
Атадан ұл туса игі, Ата жолын қуса игі
Езуі жырық жылқыдай елпілдек баранчукті екі бұрап қылғытпай отырса, оның басқадай себептері бар. Ол себеп- Инощемцев. Үзіндідегі баранчук аталатын кейіпкер:
Сәруар
Төрехан
Мұқағали
Қазақбай
Иноземцевке қатысты нұсқалар
Əр ісіне сақ, əр сөзін абайлап айтады;
Петербургтегі оқуын тастап, майданнан бас сауғалап қашқан
Ф. Достоевскийдің осындай өзі кем көретін халықтан шыққан Ш. Уəлихановтай адаммен достығына таңы бар;
Ташкенттегі банкир əкесінің қолтығына кеп тығылған
аңғарымпаз
Иноземцев қазақтың қолынан қаза болса, Крейгельдің жайы:
Иноземцевтің жауларынан сый алмақ
Мансап жолындағы көп үмітіне қарға сарғымақ.
Орталықтағы мансабы өспек
Верныйдың полиция басқармасына бастық боп кетуге жағдайы бар-ды.
Крейгель күтіп отырған көмек:
Витька Софроновтың 40 солдаты
Ұлық жіберген әскерді
Иноземцевтің қолын
Төреханның соңынан шыққан жендеттер
Крейгельдің болжамына сай, Рабатқа ірге тепкен 4 күннен бері жинаған хабарына қарағанда, бунтшылардың 3 ұясы бар (есте сақтап алайық)
Бір ұя- Қазықұрттың қарсы бетіндегі Айтас
Үшінші ұя- Рабатты қыстайтын Мұқағалидың ауылы
Екінші ұя- Ташкент жақ беттегі Қазақбайдың қыстауы
Үшінші ұя - Алтынтөбе маңындағы Жаңабазар
Екінші ұя - Алтынбастауды қыстайтын Айтас
Үзіндідегі асты сызылған сөздерге тəн көріктеуіш құралдарды тап. Бұлақтың қыр жақ бетіне тіккен бүлдіршіндей ақ отаудың түрулі іргесінен құлын құйрық майда леп соқты.
Теңеу
метафора
эпитет
метонимия
Крейгельдің шені қандай?
офицер--следователь
полковник
капитан
генерал-майор
Үзіндідегі Төрехан ашына сөйлеп отырған кейіпкер кім? “Сен пақырдың қолында тұрған не бар? Шауып бар да, қырып кел, мырзаңа сен де бір, келтек те бір. Келтек болғанмен, бесатарың бар төбетсің-ау, сен шірік”
Мұқағали
Иноземцев
Голоножкин
Николай
Сəруардың жүйрік жылқысы:
Тайшұбар
Қарала
Байтабан
Құлагер
Сəруардың Крейгельдің қатесін бетіне басып, соңғы айтқан дəлел сөзі:
Біріншіден, Ел үстіне əңгіртаяқ ойнатып, елдің өңменіне бесатар кезену еміп отырған үрпіні шайнағанмен бірдей. Дəмнен үлкен, ақтан үлкен нəрсе жоқ. Үрпіні сыйламағанның өзінде сүтті сыйлауға болмас па?
Төртіншіден, талай бұратанадан сый көріп жүріп, бір бұратанаға сый жасамап ем. Реті келген сияқты, келген осы бетке бейне əйелім босанғандай қуанып отырмын.
Екіншіден, кекесін мен кекке мелдектеу, алдымен өзіңіз айтқан тайқы зерделерге хас мінез болу керек-ті. Осы мінезді сізден көріп өкінем, Крейгель мырза.
Үшіншіден, адам алып қашты дейсіз. Адам ұрлаған адам атқаннан ерсі боп па, адам атқаннан кещелік боп па? Сонда неге ұрлайды? Қышыма тиген қол болса, жез жағадан басқа да үйкер алар нəрсе көп.
"Бесатар" повесінің ерекшелігі
1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліске арналған қазақ әдебиетіндегі алғашқы шығарма
1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалысын бір тәуліктің ішіне сыйғыза алуы
Автордың ерекше ұтымды тәсілдерді қолдана отырып, автор бейнелерін арқау етуі
шығарманың бірнеше авторлардың көңілінен шығып, қазақ әдебиеті тарихында жоғары баға алуы
Сәруардың жасы
24
23
22
21
Крейгель Сычевканы ойлағанда қазақтың қай мақалы есіне түседі?
Жеті жұрттың тілін біл
Ит тойған жеріне, Ер туған жеріне
Жеті рет өлшеп бір рет кес
Тіл тас жарады
Рәйімнің, оның екі інісі мен үш баласының өлімін сарказммен "мен аттым, сен деп айтқан кім бар?" деп жеткізіп отырған кейіпкер?
Иноземцев
Мұқағали
Сәруар
Фольбаум
Сәруар қайталай берген тіркес
Жетім қозы тас бауыр
Айналаның бәрі қан
Жеті, жеті дегені
Әкешім-ай, қайтадан көрсемші
Бүгін осы алты күннің нешінші күні
төртінші
бесінші
алтыншы
үшінші
Сәруардың шығармада аталатын тағы бір аты
Сарыжан
Төкеңнің қанаты
Баранчук
Оқымысты
Шығармадағы екі түрлі сипаттағы екі көтеріліс басшылары
Крейгель
Иноземцев
Төрехан
Мұқағали
"Қазақ - қырғыздардың бүлігі большевиктердің құлағына жетсе өлкенің емес, алдымен өз халдарың қиындайды, офицерлер. Мерзім алты күн. Жетінші күні мен Петербург жүрем" деген кейіпкер
Фольбаум
Крейгель
Ұлық
Иноземцев
Мұқағалидың (Иноземцевке) біраз ойланып тұрып айтқан төртінші қызығы
Алқымды жапқан ақ сақалды төртеу
Раймның басын кесу
Төреханды алдына әкелу
Сәруардың күлін көкке ұшыру
Крейгель кімге қатысты "баш на баш" деді?
Мұқағалиға
Сәруарға
Сейтенге
Төреханға
