wayground logo

Free Printable Worksheets

NEW

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

1111

Total questions: 72

Worksheet time: 36mins

Name
Class
Date
1.

Ұзақ жол, көктем күні, түйенің іш пыстырар изең-изең басқаны – жолаушыны қажытқан да болса керек. (Р.Р). Сөйлемнің құрылысы:            

a)

жай сөйлем

b)

құрмалас сөйлем

c)

күрделенген сөйлем

d)

жалаң сөйлем   

e)

дара сөйлем

2.

Атақты Ақсақ Темір далалықтар мен қалалықтар қоса пір тұтқан Қожа Ахметтің басына жер-әлемде жоқ ғимарат тұрғызуды ойлайды (Д.И). Сөйлемнің құрылысы қандай?

a)

күрделенген сөйлем 

b)

құрмалас сөйлем

c)

жай сөйлем

d)

жалаң сөйлем

e)

дара сөйлем

3.

Адам арманы мәңгі сарқылмай ағатын бұлақ сияқты (А.С).

Сөйлемнің құрылысы:          

a)

мүшеленбейтін сөйлем

b)

жалаң сөйлем   

c)

жай сөйлем

d)

күрделенген сөйлем 

e)

құрмалас сөйлем

4.

Сөйлемдегі синтаксистік қызметі бірдей, бір сұраққа жауап беретін, көбінесе тұлғалас болып келетін сөйлем мүшелері:

a)

айқындауыш мүше   

b)

бірыңғай мүше

c)

дара мүше 

d)

күрделі мүше

e)

үйірлі мүше

5.

Сөйлемдегі сөздердің, сөз тіркестерінің байланысын, заңдылықтарын, сөйлем құраудың амал-тәсілдерін  зерттейтін тіл білімінің саласы:

a)

сөз тіркесі синтаксисі

b)

морфо-синтаксис

c)

синтаксис

d)

сөйлем синтаксисі

e)

мәтін синтаксисі

6.

А.Байтұрсынұлы бас мүше деп атаған  сөйлем мүшесінің түрі

a)

баяндауыш

b)

анықтауыш

c)

толықтауыш

d)

бастауыш

e)

пысықтауыш

7.

Тіл тағылымы. -А., 1992 еңбегінің авторы: 

a)

Т.Сайрамбаев     

b)

Р.Әміров   

c)

С.Аманжолов

d)

А.Байтұрсынов 

e)

М.Балақаев

8.

Қазақ тіліндегі күрделенген сөйлемдер. -А., 1974 еңбегінің авторы: 

a)

Қ.Жұбанов  

b)

Т.Сайрамбаев  

c)

Р.Әміров   

d)

С.Аманжолов

e)

М.Балақаев

9.

Қазіргі қазақ тіліндегі жақсыз сөйлемдер. -А., 1959 еңбегінің авторы: 

a)

Т.Сайрамбаев   

b)

Ғ.Мадина

c)

М.Балақаев

d)

Р.Әміров 

e)

С.Аманжолов

10.

Жалпы модальды және мақсат мәнді жай сөйлем түрлері. -А., 1968 еңбегінің авторы: 

a)

Т.Сайрамбаев

b)

С.Аманжолов

c)

Р.Әміров   

d)

М.Балақаев

e)

О.Төлегенов  

11.

Особенности синтаксиса казахской разговорной речи. -А., 1972 еңбегінің авторы: 

a)

Т.Сайрамбаев

b)

С.Аманжолов

c)

Қ.Жұбанов

d)

М.Балақаев

e)

Р.Амиров

12.

Олар не үшін қалды? Сұраулы сөйлемнің түрін ажыратыңыз: 

a)

түрткі сұрақты  

b)

риторикалық сұрақты

c)

альтернативтік сұрақты

d)

ашық сұрақты 

e)

болымсыз сұрақты

13.

Қандай көлікке отырыпты? Сұраулы сөйлемнің түрін ажыратыңыз: 

a)

риторикалық сұрақты

b)

ашық сұрақты

c)

альтернативтік сұрақты

d)

болымсыз сұрақты

e)

түрткі сұрақты

14.

Сонда айтпағың не? Сұраулы сөйлемнің түрін ажыратыңыз: 

a)

түрткі сұрақты

b)

риторикалық сұрақты   

c)

ашық

d)

болымды

e)

альтернативтік

15.

Қалқам, сен кімге ренжідің, маған ба? Сұраулы сөйлемнің түрін ажыратыңыз: 

a)

альтернативтік

b)

ашық

c)

риторикалық

d)

болымсыз

e)

түрткі

16.

Осы байламға тоқтайсың ба, тоқтамайсың ба? Сұраулы сөйлемнің түрін ажыратыңыз: 

a)

түрткі

b)

риторикалық

c)

ашық

d)

альтернативтік

e)

болымсыз

17.

Баяндауышы келер шақ етістік + ма, ме шылаулары арқылы жасалатын сұраулы сөйлемнің түрін ажыратыңыз: 

a)

альтернативтік

b)

түрткі

c)

риторикалық

d)

ашық

e)

болымсыз

18.

Мынау егіс күздік пе, жаздық па? Сұраулы сөйлемнің түрін ажыратыңыз: 

a)

ашық

b)

альтернативтік

c)

риторикалық

d)

түрткі

e)

болымсыз

19.

Ел не ел? Жақсымен ел. Басшысы болмаған елде елдік бар ма? Сұраулы сөйлемнің түрін ажыратыңыз: 

a)

альтернативтік

b)

риторикалық

c)

ашық

d)

түрткі

e)

болымсыз

20.

Сұраулы сөйлемнің жасалу жолдары: 

a)

сұрау есімдіктері

b)

сұраулық шылаулар 

c)

интонация

d)

көмекші етістіктер

e)

аталғандардың барлығы 

21.

Әнет бабаң Арғынның ел ағасы, Әрі би, әрі молла, ғұламасы (Шәкәрім). Бірыңғай мүшелерді байланыстыратын жалғаулық шылаудың түрі: 

a)

ыңғайластық

b)

себептес

c)

кезектес

d)

талғаулы

e)

қарсылықты

22.

Предикаттық қатынас негізінде құрылып, біршама аяқталған ойды білдіретін синтаксистік бірлік:

a)

жай сөйлем

b)

мәтін

c)

сөйлем

d)

фраза

e)

синтагма

23.

Бастауыш-баяндауыштық қатынаста тұрып, сөйлем мүшесінің қызметін атқаратын, интонациямен бөлінбейтін сөздер тобы: 

a)

сөйлем мүшесі

b)

айқындауыш мүше  

c)

күрделі мүше

d)

бірыңғай мүше

e)

үйірлі мүше  

24.

Сөйлемнің күрделі мүшесін қосарлы мүше деп атаған ғалым: 

a)

Р.Әміров

b)

Т.Сайрамбаев

c)

А.Байтұрсынов

d)

М.Балақаев

e)

С.Аманжолов

25.

Бүріскен мал мен жүдеген жан Абайға ой салды (М.Ә.). Бірыңғай сөйлем мүшесі:   

a)

анықтауыш

b)

баяндауыш

c)

бастауыш

d)

толықтауыш

e)

пысықтауыш

26.

Қамар, Мәкия, Әлия – бәрі Шәкеннің сүйікті балалары (М.Ә.). Бірыңғай сөйлем мүшесі:

a)

анықтауыш

b)

баяндауыш

c)

бастауыш

d)

толықтауыш

e)

пысықтауыш

27.

Ол орта бойлы, бірақ толықша келген сұр жігіт еді (М.Ә.). Бірыңғай сөйлем мүшесі:

a)

анықтауыш

b)

бастауыш

c)

баяндауыш

d)

толықтауыш

e)

пысықтауыш

28.

Көкшетау мен Айыртаудың сылқылдаған бұлағы, күрсінген көлі, шулаған орманы ақынды ерте әлдиледі (Т.А.). Интонация арқылы байланысқан бірыңғай сөйлем мүшесі:

a)

бастауыш

b)

баяндауыш

c)

анықтауыш

d)

толықтауыш

e)

пысықтауыш

29.

Көкшетау мен Айыртаудың сылқылдаған бұлағы, күрсінген көлі, шулаған орманы ақынды ерте әлдиледі (Т.А.). Жалғаулық арқылы байланысқан бірыңғай сөйлем мүшесі:   

a)

баяндауыш

b)

бастауыш

c)

анықтауыш

d)

толықтауыш

e)

пысықтауыш

30.

Меңгеріле байланысқан есімді сөз тіркестері:

a)

шаруасына пысық

b)

іске тиянақты

c)

мінезімен сүйкімді

d)

желден жүйрік

e)

аталғанның барлығы  

31.

Ауыл адамдары алдымен жазды әңгіме қылып өтті (Т.А.). Үйірлі құрамда келген сөйлем мүшесі:   

a)

бастауыш

b)

анықтауыш

c)

баяндауыш

d)

пысықтауыш

e)

толықтауыш

32.

Сөйлем құрауға негіз болатын, өзара предикаттық қатынаста жұмсалатын сөйлем мүшелері:    

a)

тұрлаулы мүшелер

b)

толықтауыш

c)

бастауыш

d)

тұрлаусыз мүшелер

e)

баяндауыш

33.

Өзін меңгеретін сөздермен (сөйлем мүшелерімен) атау, ілік, табыстан басқа септік  жалғаулары арқылы байланысатын сөйлем мүшесі:   

a)

бірыңғай толықтауыш

b)

үйірлі толықтауыш

c)

тура толықтауыш

d)

толықтауыш

e)

жанама толықтауыш

34.

Табыс септік тұлғасын қажет ететін сөйлем мүшесі:   

a)

күрделі толықтауыш

b)

тура толықтауыш  

c)

үйірлі толықтауыш

d)

толықтауыш

e)

жанама толықтауыш

35.

Ілік септік формасында айтылып, тәуелдік жалғаулы сөзбен матаса байланысатын сөйлем мүшесі:  

a)

айқындауыш

b)

анықтауыш

c)

сапалық анықтауыш

d)

толықтауыш

e)

меншікті анықтауыш

36.

Қазақ грамматикасында (-Астана, 2002.) пысықтауыштың қанша мағыналық тобы көрсетіледі?   

a)

6

b)

5

c)

7

d)

8

e)

9

37.

Таза эмоциялық қатынасты білдіретін лепті сөйлем:

a)

Қорықпа, жеңгей

b)

Қандай ғажап көрініс

c)

Ботагөз екеуміз ән шырқасақ

d)

Суыққа тоңу дегенді біле ме олар

e)

Аш көзіңді, жауыз    

38.

Бағыныңқы сыңары есімшеден жасалған сөз тіркесі::   

a)

тәжірибе жинамақ

b)

ертең келер

c)

студент келер

d)

келер студент

e)

іске жарар

39.

Құрмалас сөйлем құрылымында тиянақсыз компоненттің бұрын, тиянақты компоненттің кейін орналасуы:

a)

препозиция

b)

постпозиция

c)

интерпозиция

d)

паратаксис

e)

>орын тәртібі

40.

Грамматикалық тұрғыдан өзара тең дәрежедегі тілдік тұлғалардың арасындағы байланыс:

a)

паратаксис

b)

постпозиция

c)

орын тәртібі

d)

гипотаксис

e)

интерпозиция

41.

>Тілдік тұлғалардың бірінің екіншісіне тұлғалық, мағыналық жағынан  бағынышты қатынаста тұруы:

a)

интерпозиция

b)

постпозиция

c)

гипотаксис

d)

интерпозиция

e)

орын тәртібі

42.

Дастархандағы бауырсақтар мен қанттар жөңкіле үркіп, кеселер соқтығысып қалды (С.С.). Сабақтас құрмаластың компоненттерін байланыстырушы тәсіл:

a)

есімше формалары

b)

шартты рай формасы

c)

қимыл есімі

d)

көсемше формалары

e)

етіс формалары

43.

Күн тәртібі белгілі болғандықтан, жиналыс ұзаққа созылған жоқ (С.С.).  Сабақтас құрмаластың компоненттерін байланыстырушы тәсіл:

a)

етіс

b)

қимыл есімі

c)

шартты рай

d)

көсемше формалары

e)

есімше формалары

44.

Сөздерді байланыстырушы амалдар:

a)

меңгеру

b)

шылаулар

c)

матасу

d)

меңгеру

e)

қабысу

45.

Ол хабарды Ербол біліп отырғандықтан, Әзімбай әдейі сөзге тартты  (С.С.).  Сабақтас құрмаластың мағыналық түрі:

a)

себеп бағыныңқылы

b)

мезгіл

c)

шартты

d)

қарсылықты

e)

мақсат

46.

Салт аттылар мен шана өтіп кетсе де, Әбдірахман терезеге сүйеніп ұзақ тұрды (С.С.). Сабақтас құрмаластың компоненттерін байланыстырушы тәсіл:

a)

көсемше формасы

b)

шартты рай формасы

c)

есімше формалары

d)

қимыл есімі

e)

етіс формалары

47.

Күдерінің айтысатын ойы жоқ екен, бірақ Дәмелінің өзі бастырмалатып бара жатқан соң, амалсыз жауап қайтаруға тура келеді  (С.С.).  Сөйлемнің түрін ажыратыңыз:

a)

көп компонентті құрмалас

b)

көп бағыныңқылы сабақтас құрмалас

c)

көп компонентті аралас құрмалас

d)

қос компонентті құрмалас

e)

күрделенген жай сөйлем

48.

Көп ойлануға уақыт қалған жоқ, жалғыз үміт не Талғар өткел беріп құтқарады, не өзі жұтып құтқарады, әйтеуір дұшпанға жоқ (М.Ә.). Сөйлемнің түрін ажыратыңыз: 

a)

көп компонентті құрмалас

b)

көп компонентті салалас құрмалас

c)

көп бағыныңқылы сабақтас құрмалас

d)

күрделенген жай сөйлем

e)

аралас құрмалас

49.

Шала тұтанған от өшіп барады екен, бірақ тықсырмалай үрлеген сайын күл бұрқырап, түтін көзді аштырмайды (К.О.). Сөйлемнің түрін ажыратыңыз: 

a)

күрделенген жай сөйлем

b)

көп компонентті салалас құрмалас

c)

аралас құрмалас

d)

көп компонентті құрмалас

e)

көп бағыныңқылы сабақтас құрмалас

50.

Жабай шығып кетпегенде, Игілік жігіттерді сөзге айналдырып бөгей тұрмақ еді, бірақ оның реті болмай қалды (Х.Е.). Сөйлемнің түрін ажыратыңыз: 

a)

көп бағыныңқылы сабақтас құрмалас

b)

көп компонентті құрмалас

c)

көп компонентті салалас құрмалас

d)

күрделенген жай сөйлем

e)

аралас құрмалас сөйлем

51.

Тамшылар жиі тарсылдап, нөсердің салқын екпіні төне бергенде, біз де үйге жеттік (С.Е.). Сөйлемнің түрін ажыратыңыз: 

a)

көп бағыныңқылы сабақтас

b)

көп компонентті құрмалас

c)

көп компоентті салалас  

d)

көп компонентті аралас құрмалас

e)

күрделенген жай сөйлем

52.

Біреуді кінәлап, мін тағудың себебі көп, ал оны ұғып, түсінудің жолы - жалғыз: тек өзіңнің кісіге деген талабың мен өлшеміңді сәл өзгертсең болды (С.Е.). Құрмаластың құрамындағы синтаксистік компоненттер санын ажыратыңыз: 

<

a)

3

b)

2

c)

5

d)

4

e)

1

53.

Қарын ашады, бірақ қосқа баруға қорқам, оны маңайлап қасқырлар жүрген сияқты (С.М.). Құрмаластың құрамындағы синтаксистік компоненттер санын ажыратыңыз: 

a)

1

b)

5

c)

4

d)

2

e)

3

54.

Үлкендер пұшпақ тымақ кисе, соңғы жылдары бозбаланың көбі осындай түлкі тымаққа ауысқан еді (С.М.). Қандай сөйлем? 

a)

қарсылықты бағыныңқылы сабақтас

b)

шартты бағыныңқылы

c)

мезгіл бағыныңқылы

d)

амал бағыныңқылы

e)

салыстырмалы бағыныңқылы

55.

Жолаушылар аттанып кеткеннен кейін, кешқұрым бұлар көш қамына кірісті (С.М.). Қандай сөйлем? 

a)

шартты бағыныңқылы

b)

мезгіл бағыныңқылы құрмалас

c)

қарсылықты бағыныңқылы

d)

салыстырмалы бағыныңқылы

e)

амал бағыныңқылы

56.

Профессор Қ.Шәукенов сабақтас құрмаластарды қанша мағыналық топқа жіктеген? 

a)

12

b)

7

c)

8

d)

10

e)

9

57.

Профессор М.Балақаев сабақтас құрмаластарды қанша мағыналық топқа жіктеген? 

a)

7

b)

8

c)

10

d)

6

e)

12

58.

Бірақ күз суық болмай, күзек оты әлі мол болғандықтан, жұрт іркіліп отыр (М.Ә.). Сөйлемнің түрін ажыратыңыз: 

a)

көп бағыныңқылы сабақтас

b)

көп компонентті салалас құрмалас

c)

көп компонентті құрмалас

d)

күрделенген жай сөйлем

e)

аралас құрмалас

59.

Жалма-жан от жағылып еді, үй еңсесі көтеріліп, туырлықтың оюлары көзге шалынды (Ғ.М.). Сөйлемнің түрін ажыратыңыз:

a)

көп компонентті аралас құрмалас

b)

көп компонентті құрмалас

c)

көп бағыныңқылы сабақтас құрмалас

d)

көп компонентті салалас 

e)

күрделенген жай сөйлем

60.

Нар тәуекел демейінше, тірлік оңға баспас (С.С.). Сабақтас құрмаластың компоненттерін байланыстырушы тәсіл:

a)

шартты рай формасы

b)

етіс формалары

c)

қимыл есімі

d)

көсемше формалары

e)

есімше формалары

61.

Ауыл осы қонысқа келіп орналасқаннан бері, ол дамыл тауып бір күн демалған емес (С.С.).  Сөйлемнің түрін ажыратыңыз:  

a)

мезгіл бағыныңқылы сабақтас

b)

сабақтас құрмалас

c)

мезгілдес салалас құрмалас

d)

қарсылықты бағыныңқылы сабақтас

e)

себеп бағыныңқылы сабақтас

62.

Профессор Қ.Жұбанов сабақтас құрмалас сөйлемнің қанша мағыналық түрлерін көрсеткен?  

a)

3

b)

6

c)

7

d)

8

e)

9

63.

Профессор С.Аманжолов құрмалас сөйлемдерді неше түрге жіктеп көрсеткен?  

a)

6

b)

4

c)

7

d)

8

e)

9

64.

Сөйлеушінің айтылған ойға, хабардың шындықққа қатысын білдіретні категория:   

a)

пропозиция

b)

модальділік

c)

предикативтілік

d)

коммуникативтілік

e)

парадигма

65.

Көп компонентті құрмалас іштей нешеге жіктеледі? 

a)

4

b)

3

c)

2

d)

5

e)

6

66.

Күн түс ауа жылынып, сызды дала бусанып, ауыл сыртында әдемі бір көрініс туып еді (С.Е.). Қандай сөйлем?   

a)

жарыспалы КБСҚ

b)

сатылы КБСҚ

c)

көп бағыныңқылы сабақатас құрмалас

d)

салыстырмалы салалас құрмалас

e)

күрделенген жай сөйлем

67.

Ашу кернеген оның  бет-аузы қыбырлап, денесі қалшылдап кеткендіктен, отырғандар одан әрі сөз таластырмады (С.Е.). Қандай сөйлем?   

a)

сатылы КҚСҚ

b)

жарыспалы КБСҚ

c)

күрделенген сөйлем

d)

салыстырмалы салалас

e)

түсіндірмелі сабақтаc

68.

Жүйрік шабыста сыналады, шешен айтыста сыналады, балуан күресте сыналады,  батыр ұрыста сыналады (мақал). Қандай сөйлем? 

a)

көп компонентті салалас

b)

жарыспалы КБСҚ

c)

сатылы КБСҚ

d)

салыстырмалы салалас

e)

көп компонентті аралас құрмалас

69.

Кәлен суық қабақ астынан шаншыла қарап еді, осы кезге дейін безектеп болмай отырған Жамал жым болды (С.Е.). Қандай сөйлем?    

a)

түсіндірмелі салалас

b)

салыстырмалы салалас

c)

шартты салалас

d)

>қарсылықты салалас

e)

мезгілдес салалас

70.

Сөйлем ішіндегі интонациялық-мағыналық бірлік:  

a)

синтагма

b)

паратаксис

c)

валенттілік

d)

гипотаксис

e)

гипотаксис

71.

Профессор Н.Сауранбаев құрмалас сөйлемнің қанша түрін  көрсеткен?  

a)

4

b)

6

c)

9

d)

7

e)

8

72.

Профессор Қ.Жұбанов салалас құрмалас сөйлемнің қанша мағыналық түрлерін көрсеткен?   

a)

7

b)

6

c)

5

d)

8

e)

9