หลักฐานอาจมีหรือไม่มี

หลักฐานอาจจริงหรือเท็จ

หลักฐานอาจเก่าหรือใหม่

หลักฐานอาจมากหรือน้อย

ได้ เพราะเป็นหลักฐานชั้นต้น

ไม่ได้ เพราะเป็นหลักฐานเท็จ

ไม่ได้ เพราะผู้เขียนไม่ใช่คนไทย

ได้ แต่ต้องมีการตีความหลักฐาน

เป็นหลักฐานที่ให้ข้อมูลที่เป็นจริงเสมอ

เป็นหลักฐานที่ให้ข้อมูลทางประวัติศาสตร์

เป็นหลักฐานที่มีความน่าเชื่อถือมากกว่าหลักฐานที่ไม่เป็นลายลักษณ์อักษร

เป็นหลักฐานที่มีเพียงพอต่อการศึกษาประวัติศาสตร์ ไม่ต้องเสาะหาเพิ่มเติม

พงศาวดาร

จารึกลานทอง

จดหมายเหตุ

บันทึกความทรงจำ

รวบรวมข้อมูลได้สะดวกรวดเร็วกว่า

ได้ข้อมูลที่น่าเชื่อถือกว่าหลักฐานชั้นต้น

ให้ข้อมูลได้เข้าใจง่ายกว่าหลักฐานชั้นต้น

ไม่ต้องเสียเวลาในการวิเคราะห์ตีความข้อมูล

โอชอบวาดภาพ

อ๊อดชอบค้นหา

เอชอบจดบันทึก

อาร์มชอบสังเกต

ชาวต่างชาติไม่น่าเชื่อถือ

ชาวต่างชาติไม่รู้ภาษาไทย

ชาวต่างชาติไม่เข้าใจวัฒนธรรมไทย

ชาวต่างชาติมักใส่อคติส่วนตัวลงไปด้วยเสมอ

ตำนาน

พงศาวดาร

เอกสารทางราชการ

บันทึกชาวต่างชาติ

กำหนดประเด็นที่มีผู้ศึกษาไว้อยู่ก่อนแล้ว

กำหนดประเด็นอย่างกว้าง ๆ คลุมหลายเรื่อง

กำหนดประเด็น ช่วงเวลาที่จะศึกษาให้ชัดเจน

กำหนดประเด็นให้แคบเพื่อไม่ต้องเสียเวลาค้นหาข้อมูลหลักฐาน