เจ้าของตาลรักหวานขึ้นปีนต้น               ระวังตนตีนมือระมัดมั่น
เหมือนคบคนคำหวานรำคาญครัน                     ถ้าพลั้งพลันเจ็บอกเหมือนตกตาล

อันอ้อยตาลหวานลิ้นแล้วสิ้นซาก             แต่ลมปากหวานหูไม่รู้หาย
แม้เจ็บอื่นหมื่นแสนจะแคนคลาย                      เจ็บจนตายนั้นเพราะเหน็บให้เจ็บใจ

ถึงม้วยดินสิ้นฟ้า มหาสมุทร                   ไม่สิ้นสุดความรักสมัครสมาน
แม้อยู่ในใต้หล้าสุธาธาร                                ขอพบพานพิศวาสมิคลาดคลา

แล้วสอนว่าอย่าไว้ใจมนุษย์                   มันแสนสุดลึกล้ำเหลือกำหนด
ถึงเถาวัลย์พันเกี่ยวที่เลี้ยวลด                          ก็ไม่คดเหมือนหนึ่งในน้ำใจคน

เสียงซออ๋ออ่ออ้อ เอื่อยเพลง                 จับปี่เตร๋งเต้งเต๋ง เต่งต้อง
คลุยตรุ๋ยตรุ่ยตรุ้ยเหนง เหน่งเน่ง รนาดแฮ            ฆ้องหน่องหนองน่องหน้อง ผรึ่งพรึ้งพรึ่งตะโภน

แม่รักลูกลูกก็รู้อยู่ว่ารัก                       คนอื่นสักหมื่นแสนไม่แม้นเหมือน
จะกินนอนวอนว่าเมตตาเตือน                        จะจากเรือนร้างแม่ไปแต่ตัว
แม่วันทองของลูกจงกลับบ้าน                      เขาจะพาลว้าวุ่นแม่ทูนหัว
จะก้มหน้าลาไปมิได้กลัว                               แม่อย่ามัวหมองนักจงหักใจ

มีสลึงพึงบรรจบให้ครบบาท                   อย่าให้ขาดสิ่งของต้องประสงค์
จงมักน้อยกินน้อยค่อยบรรจง                          อย่าจ่ายลงให้มากจะยากนาน

เป็นมนุษย์สุดนิยมเพียงลมปาก               จะได้ยากโหยหิวเพราะชิวหา
แม้นพูดดีมีคนเขาเมตตา                                จะพูดจาพิเคราะห์ให้เหมาะความ

อันความคิดวิทยาเหมือนอาวุธ                 ประเสริฐสุดซ่อนใส่เสียในฝัก
สงวนคมสมนึกใครฮึกฮัก                               จึงค่อยชักเชือดฟันให้บรรลัย

อันนินทากาเลเหมือนเทน้ำ                   ไม่ชอกช้ำเหมือนเอามีดมากรีดหิน
แค่องค์พระปฎิมายังราคิน                             คนเดินดินหรือจะสิ้นคนนินทา

จะหักอื่นขืนหักก็จักได้                        หักอาลัยนี้ไม่หลุดสุดจะหัก
สารพัดตัดขาดประหลาดนัก                            แต่ตัดรักนี้ไม่ขาดประหลาดใจ

ถึงโรงเหล้าเตากลั่นควันโขมง                 มีคันโพงผูกสายไว้ปลายเสา
โอ้บาปกรรมน้ำนรกเจียวอกเรา                        ให้มัวเมาเหมือนหนึ่งบ้าเป็นน่าอาย

ถึงบางพูดพูดดีเป็นศรีศักดิ์                    มีคนรักรสถ้อยอร่อยจิต
แม้นพูดชั่วตัวตายทำลายมิตร                          จะชอบผิดในมนุษย์เพราะพูดจา

ลูกผู้ชายลายมือนั้นคือยศ                     เจ้าจงอตส่าห์ทำสม่ำเสมียน

อันน้ำใจคนเหมือนต้นอ้อย                    ข้างปลายกร่อยชืดชิดไม่อิ่มหนำ

ต้องหับหีบหนีบแตกให้แหลกลำ                    นั้นแหละน้ำจึงจะหวานเพราะจานเจือ

เขาย่อมเปรียบเทียบความว่ายามรัก         แต่น้ำต้มผักเขาชมว่าหวาน

ครั้นจืดจางห่างเหินไปเนิ่นนาน                          แต่น้ำตาลก็ว่าเปรี้ยวไม่เหลียวแล

ถึงทุกข์ใครในโลกที่โศกเศร้า                  ไม่เหมือนเราภุมรินถวิลหา

จะพลัดพรากจากกันไม่ทันลา                           ใช้แต่ตาต่างถ้อยสุนทรวอน

อันคดอื่นหมื่นคดกำหนดแน่                  เว้นเสียแต่ใจมนุษย์สุดกำหนด

ทั้งลวงล่องอเงี้ยวเลี้ยวลด                        ถึงคลองคดก็ยังไม่เหมือนใจคน

ถึงบางเดื่อโอ้มะเดื่อเหลือประหลาด          บังเกิดชาติแมลงหวี่มีในไส้

เหมือนคนพาลหวานนอกย่อมขมใน                    อุปไมยเหมือนมะเดื่อเหลือระอา