Font size
WorksheetsОрталық Азияның дәстүрлі өркениеттерін зерттеу тарихы
Total questions: 34
Worksheet time: 26mins
Ертедегі ежелгі дәуірлік, ежелгі шығыстық, ортағасырлық өркениеттер:
дәстүрлі өркениет
Дәстүрлі өркениеттің белгілері (дәстүрлі өркениетке не жатады):
бірсарындылық: мәдени дәстүрдің тұрақты түрде қайталануы және ата-бабалар өмір салтының ұрпақтан-ұрпаққа беріліп отыруы
дәстүр дәріптелуі (дәстүр қасиетті, оны бұзуға болмайды)
адам мен табиғаттың тығыз байланысы және табиғат жағдайларына тәуелділік
адамның өз әлеуметтік тобымен тығыз байланысы (қауым, этнос,
қоғамдық ортасымен), қоғамдық және жеке өміріндегі
бөлінбеушілік
діни немесе діни-мифологиялық сана.
Дәстүрлі мәдениетті әлеуметтік топтармен араласа отырып бақылау, зерттеу әдісі:
қосылып бақылау
Материалдық мәдениет:
баспана
киім-кешек, сәндік
тұрмыстық бұйымдар
қару-жарақ
Рухани мәдениет:
білім, идея
діни ұстаным
амгершілік құндылықтар
дастүрлер
Орталық Азиядағы Дәстүрлі өркениет топтары:
ирандық
ежелгі қытайлық
ежелгі түркілік
монғолдық
Александр Македонскийдің жорықтары туралы жазылған:
Страбонның "География"
Үлкен Плинидің "Жаратылыстану тарихы"
Птоломейдің "География" еңбектерінде
Ұлы Кирдің Орталық Азияға жасаған соңғы жорығы туралы
Рим тарихшысы Аммиан Марцеллин ғұндардың
Еуропаға жорықтары туралы баяндайды
Ұлы Кирдің Орталық Азияға жасаған соңғы жорығы
жауынгерлер мен малшылардың өмір салты
рухани мәдениеті жөнінде
Антикалық деректер:
ғылымда белгілі бірақ, деректері нақты емес. Себебі, ертедегі грек және римдік авторлар ауызша хабарлар мен дәлелсіз дереккөздерден жазған
қола дәуірінлегі ортаазиялық жауынгерлер мен малшылардың өмір салты және рухани мәдениеті жөнінде
қола дәуірінлегі ортаазиялық жауынгерлер мен малшылардың өмір салты және рухани мәдениеті жөнінде
ақ және үйсіндегі тас қорғандарын, Бесшатыр "патша қорғанын", Тамғалы шатқалындағы петроглифтер
Геродоттың еңбегінде баяндалады:
Ұлы Кирдің Орталық Азияға жасаған соңғы жорығы туралы
Ұлы Атилланын Орталық Азияға жасаған соңғы жорығы туралы
Ұлы Ксеркс Орталық Азияға жасаған соңғы жорығы туралы
Ұлы Даридің Орталық Азияға жасаған соңғы жорығы туралы
Қытайлық деректер б.з.б
2 ғасырдан бастап пайда бола бастады
1 ғасырдан бастап пайда бола бастады
4 ғасырдан бастап пайда бола бастады
3 ғасырдан бастап пайда бола бастады
Қытай жазбаларында ғұндар туралы
өмір салттары, саяси құрылымдары
малшылардың өмір салты
малшылардың өмір салты
малшылардың өмір салты
Ирандық деректерге жатады:
зороастризмнің қасиеттң кітабы Авеста, ежелгі парсының сына жазуы, эпиграфика
қола дәуірінлегі ортаазиялық жауынгерлер мен малшылардың өмір салты және рухани мәдениеті жөнінде
Орталық Азия халықтарының парсыларға қарсы көтерілісі, далалық көшпелілер мен парсы империясы арасындағы қатынастар айтылады
Ұлы Кирдің Орталық Азияға жасаған соңғы жорығы туралы
Арийлер мемлекетін " толық сипаттаған "географилық тарауы" бар, б.з.б 2 мыңжылдықта пайда болған кітап:
Ғұн тарихы
Авеста
Бехустун
Атилла
1 Дарий билік еткен уақыты:
б.з.б 522-486 ж
б.з.б 522-496 ж
б.з.б 522-476 ж
б.з.б 525-486 ж
Авестада айтылады:
қола дәуірінлегі ортаазиялық жауынгерлер мен малшылардың өмір салты және рухани мәдениеті жөнінде
Орталық Азия халықтарының парсыларға қарсы көтерілісі, далалық көшпелілер мен парсы империясы арасындағы қатынастар айтылады
Ұлы Кирдің Орталық Азияға жасаған соңғы жорығы туралы
зороастризмнің қасиеттң кітабы Авеста, ежелгі парсының сына жазуы, эпиграфик
1 Дарий патшаның бехистундық жазбаларында:
Орталық Азия халықтарының парсыларға қарсы көтерілісі, далалық көшпелілер мен парсы империясы арасындағы қатынастар айтылад
қола дәуірінлегі ортаазиялық жауынгерлер мен малшылардың өмір салты және рухани мәдениеті жөнінде
Ұлы Кирдің Орталық Азияға жасаған соңғы жорығы туралы
бірсарындылық: мәдени дәстүрдің тұрақты түрде қайталануы
және ата-бабалар өмір салтының ұрпақтан-ұрпаққа беріліп
отыруы
Ирандық соғдылардың жазуын пайдаланып, соның негізінде өздерінің жазуын қалыптастырған:
Түріктер
Руна немесе Орхон -Енисей жазуымен
сақ және үйсін
дұрыс жауап жоқ
Қазақстанның Мәдениет және ақпарат министрлігі Тіл комитетінің қорына енгізілген жәдігер:
255 руналық ескерткіш
275 руналық ескерткіш
265 руналық ескерткіш
285 руналық ескерткіш
1893 ж В.Томсен ежелгі түркі қолжазбаларының құпиясын ашты
В.В.Радлов алғашқы аударма жасады
В.В.Бартоль
Н.Н.Пантусов
В.В. Радлов Алтайдағы мұздықтарға айналған қорғандарға қазба жұмыстары басталды:
1826
1862
1920
1926
бірінші болып тастарға қашалған ежелгі кескіндер туралы жазып, оларды суретке түсірді
Н.Н.Пантусов
В.В.Бартоль
Ә.Марғұлан
К.Ақышев
1889 ж Жетісудағы үш қорғанға қазба жұмысын жүргізген:
Н.Н.Пантусов
1893-1894 ж Шу, Талас, Іле алқаптарындағы ескерткіштерді зерттеген:
В.В.Бартольд
Ә.Марғұлан
К.Ақышев
М.Қадырбаев
Қазақстан Ғылым Академиясы құрылды:
1946
1945
1950
1955
Орталық Қазақстан археологиялық экспедициясына (ОҚАЭ) жетекшілік етті:
Ә.Марғұлан
К.Ақышев
М.Қадырбаев
В.Ф.Зайбер
1954 ж Іле археологиялық экспедициясына жетекшілік еткен:
К.Ақышев
Іле археологиялық экспедициясында ашты:
сақ және үйсіндегі тас қорғандарын, Бесшатыр "патша қорғанын", Тамғалы шатқалындағы петроглифтерді
өндіруші экономиканың-малшаруашылығы мен егіншіліктің пайда болуы
бірнеше тұрақты мәдени ошақта өмір сүруі және көшпелі өркениетпен тығыз байланыстылығы
суландыру жүйесін
Есік қорғанынан "Алтын адам" табылды:
1969
1970
1975
1980
1970 ж петроглифтерге зерттеу жұмыстарын жүргізген:
М.Қадырбаев
Ә.Марғұлан
К.Ақышев
В.В.Бартоль
1970-1980 ж қазба жұмыстары жүргізілді:
Отырар
Қостөбе
Түркістан
Тараз
1970-1980 жылдары ғылымға енгізілген мәдениеттер:
энеолиттік Ботай мен Терсек
энеолиттік Ботай мен Терек
энеолиттік Ботай мен Бәйтек
энеолиттік Ботай
Энеолиттік Ботай мәдениетін зерттеп, осы жерде алғаш жылқының қолға үйретілгенін дәлелдеген:
1980 ж В.Ф.Зайберт
1985 ж В.Ф.Зайберт
1970 ж В.Ф.Зайберт
1986 ж В.Ф.Зайберт
Тамғалы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мәдени мұраларының тізіміне енді:
2004
2006
2005
2007
