Font size
WorksheetsКөшпелі малшаруашылығының қалыптасу себептері
Total questions: 48
Worksheet time: 24mins
Көшпелі малшаруашылығының қалыптасу себептері:
•Қазақстан аумағының климаты құрғақ болып, жауын-шашын
мөлшері азайды,
•Мал басының көбеюі жаңа жайылымдық жерлерді қажет етті,
•Ат әбзелдерін жетілдіру жылқыны көлік ретінде пайдалануға
мүмкіндік берді,
•Жаңа жерлерді игеру ыңғайлы болды
•Елді-мекендерде жұт пайда болды
•Жерлерді игеру даусыз шешіле бастады
•Жылқыларды сайысқа дайындау қолжетімді болды
•Климат өзгеріп, жауын-шашын көбейе бастады
•Жаңа жерлерді игеру қолжетімді бола бастады,
•Жаңа жайылымдық жерлерді қолға ала бастады,
•Жылқыларды көлік ретінде пайдалана бастады,
•Мал басы арта түсті
барлық жауап дұрыс
Қазақ халқының дәстүрлі шаруашылығы қандай тұрғыда дамыды?
көшпелі, егіншілік тұрғысында дамыды
жартылай көшпелі, отырықшылық тұрғысында дамыды
Көшпелі,жартылай көшпелі,отырықшылық
тұрғысында дамыды
барлық жауап дұрыс
Көшпелілер қысқы көшінде қайда қоныстанған?
Жайлауға
Қыстауларға
Тау бөктеріне
барлық жауап дұрыс
Көшпелілер Мал төлдетіп,жүн қырқу үшін қайда көшті?
Көктемге (көктемгі көш)
Жайлауға (жазғы көш)
Қыстауға (қысқы көш)
күзгі көшке
Көшпелілер жас төлдер өсіп, жер көгерген кезде қайда көшкен?
Көктемге
Күзгіге
Қыстауға
Жайлауға
Көшпелілер егіншілікпен кеңінен айналысқан өңірлер:
Сырдария, Орал,Шу, Ертіс өзендері
Іле, Шу, Байлқаш, Зайсан өзендері
Іле, Талас, Арыс, Шу, Сыр өзендері және Жетісу өңірінде
барлық жауап дұрыс
Дәстүрлі малшаруашылығы нешінші ғасырға дейін сақталды:
XlX ғасырдың соңына дейін
XlV ғасырдың соңына дейін
XV ғасырдың соңына дейін
XVII ғасырдың соңына дейін
Қазақтарды күштеп отырықшыландыру және ұжымдастыру орын алған уақыт:
XXI ғасырдың 20-жылдарынын соңы мен 30-жылдарының басында
XIX ғасырдың 20-жылдарынын соңы мен 30-жылдарының басында
XX ғасырдың 20-жылдарынын соңы мен 30-жылдарының басында
XVғасырдың 20-жылдарынын соңы мен 30-жылдарының басында
Қазақтарды күштеп отырықшыландыру және ұжымдастыру салдарынан орын алған ашаршылықта қазаға ұшыраған халық саны:
Республика халқының жартысына жуығы қазаға ұшырады.
Республика халқының жартысына жуығы жер аударды
Республика халқының жартысына жуығы ауруға ұшырады
барлық жауап дұрыс
1950 жылдардағы ескерілмей жүргізілген тың және тыңайған жерлерді игеру саясаты нәтижесінде эрозияға ұшыраған жер көлемі:
11 млн гектар
13 млн гектар
15 млн гектар
10 млн гектар
Малшаруашылығын жургізудегі кеңестік әдістердің әсері:
50 млн гектар жердің тозуына әкелді
58 млн гектар жердің тозуына әкелді
55 млн гектар жердің тозуына әкелді
52 млн гектар жердің тозуына әкелді
Ұзақ жылдар бойы көшпелілерді белгілі өз ата-мекені мен шегарасы жоқ, баспанасыз, мән-мағынасыз көшіп-қонып, кұқық пен әділетті білмейтіндер деп қабылдап келгендер:
еуроцентристік тұжырымдамадағы зерттеушілер
дінтанушылар
билік басындағылар
барлық жауап дұрыс
Көшпелілердің киіз үй, арба, ер-тұрман, қайқы қылыш т.б. жетістіктер ойлап тауып, Әлемдік өркениетке қосқан үлесін дәлелдеген:
В.Радлов
Л.Н.Гумилев
Ш.Уәлиханов
С.Броневский
«Жоспарланбаған көші-қон туралы сөз болуы мүмкін емес... тайпа немесе тайпалық бірлестіктер жайылымдарын өздерінің жекеменшігі ретінде санайды, көрші тайпалардың басып кіруіне жол бермейді»,-деп жазған:
көрнекті түркітанушы және лингвист В. Радлов
Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
орыс офицері С. Броневский
М.И.Красовский
Көшпелілердің негізгі дәулеті:
Егін
Мал
Қару-жарақ
Құрылыс
Көшпелілерде мал санының көп болуы не үшін маңызды болды?
мұқтажсыз өмір сүру мен ұлдарын үйлендіргенде қалыңмал төлеу үшін
мұқтажсыз өмір сүріп, алтынға айырбас жасау үшін
Билікке қол жеткізу үшін
Жер үшін
Абылай хан заманында әрбір екінші қазақтың дәулетті, бай болғандығын жазған:
Ахмет Йассауи
Жүсіп Баласұғни
Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Ш.Уәлиханов
«Сібір қырғыздары (қазақтары) сыртқы округтік приказдар құрылғанға дейін өте дәулетті де бай болған, бұған еш күмән келтіруге болмайды»,-деп жазған:
М.Ж. Көпейұлы
Ш.Уәлиханов
Қ.Үкібаев
М.Оразбаев
«Орта жүзде өте бай қазақтар бар: мысалы, Қарпық болысындағы Сапақ бидің 10 мыңға жуық жылқысы, көптеген түйелер мен ұсақ малы болды;
бір жайылымнан келесі қонысқа көшкенде дүние-мүлкін 150-ден астам түйеге артқан»,-деп жазған:
орыс офицері С. Броневский
М.И.Красовский
лингвист В. Радлов
Ш.Уәлиханов
XX ғасырдың басындағы патша үкіметінің құлау қарсаңында бой көтерген Алаш қозғалысының өкілдеріне қазақ даласының әртүрлі аймақтарының дәулетті азаматтары қаржылық қолдау көрсетіп,қазақ мемлекеттілігінің қалыптасуына өз үлестерін қосқан тұлғалар:
Қаражан Үкібаев, Медеу Оразбаев, Үкі Әділов, Хасен Ақаев, ағайынды Бекметовтер, Ыбырай Ақбаев Маман байдың балалары, Иса Көпжасаров, Салық Омаров, Тобанияз Әлниязов т.б
Ш.Уәлиханов, Иса Көпжасаров, Жүсіп Көпейұлы, В.Кобяков, Тобанияз Әлниязов, ағайынды Бекметовтер
Ыбырай Ақбаев Маман байдың балалары, Иса Көпжасаров, Салық Омаров, Тобанияз Әлниязов, Ш.Уәлиханов, т.б
барлық жауап дұрыс
XlX ғасырдың ортасында «Ұрлық... даладағы қазақтар арасында орын алмаған деп толық айта аламыз»,-деп жазған:
М.И.Красовский
С.Броневский
В.Радлов
Ш.Уәлиханов
Қазақстан аймағында табиғи-климаттық жағдайдың әртүрлігіне байланысты көшпелі малшаруашылығымен қатар, егіншілікте орын алған. Егіншілік орталықтары:
Орал, Балқаш, Есіл, Жайық өзендері маңы
Сырдария, Іле, Шу, Нұра, Орал, Ертіс өзендері мен Балқаш, Алакөл, Зайсан көлдері маңы
Талас, Арыс, Шу, Іле, Сыр өзендері маңы
барлық жауап дұрыс
Қазақстан жерінде егіншілік қалыптасқан уақыт:
палеолит және мезолит кезеңінде қалыптасты
мезолит және энеолит кезеңінде қалыптасты
неолит жене энеолит кезеңінде қалыптасты
энеолит және палеолит кезеңінде қалыптасты
Алғашқы қола дәуірінің қарапайым орақтары табылған өңірлер:
Шығыс Қазақстан мен Солтүстік Қазақстан
Батыс Қазақстан және Оңтүстік Қазақстан
Шығыс Қазақстан мен Орталық Қазақстан
Батыс Қазақстан мен Солтүстік Қазақстан
Қола дәуірінде Қазақстан аумағын мекендеген тайпалар қандай кәсіппен шұғылданды?
Егіншілік пен отырықшылық
Малшаруашылығы мен жеделдетілген металлургия
Егіншілік пен жеделдетілген металлургия
барлық жауап дұрыс
Андрондықтардың жер өңдейтін құралдары:
Соқа, орақ, айыр
Кетпен, айыр, тесе
Тесе,қола және мыс орақтар
барлық жауап дұрыс
Ежелгі тұрғындар жер өңдеуде нені пайдаланған?
Суару қондырғыларын
Кетпен
Соқа
Арба
Сырдың орта ағысында пайда болған Қаңлы мемлекетінің негізгі шаруашылығы:
Астық бастыру, олар күні бойы жерге жайылған астықты қуалай басады.
Мал шаруашылығы
Егін шаруашылығы (бұл өңірде отырықшы малшаруашылығымен ұштасқан тәлімді (суармайтын) және қолдан суаратын егіншілік түрі жүргізілді
барлық жауап дұрыс
Қаңлылар егіс алқаптарын қалай суарған?
Егіс алқаптарын суару үшін тоғандар мен су қоймаларын салған.
(Бұған Шыршық өзені бойынан ұзындығы 20 шақырымдай болатын Зах арығы орнының табылғаны дәлел бола алады)
Егіс алқаптарын суару үшін тоғандар мен су қоймаларын салған.
(Бұған Сыр өзені бойынан ұзындығы 30 шақырымдай болатын Зах арығы орнының табылғаны дәлел бола алады)
Егіс алқаптарын суару үшін тоғандар мен су қоймаларын салған.
(Бұған Іле өзені бойынан ұзындығы 25 шақырымдай болатын Зах арығы орнының табылғаны дәлел бола алады)
барлық жауап дұрыс
әл-Идриси мәліметі бойынша IX-X ғасырларда егіншілікпен шұғылданған қимақтар не өсірген?
бидай, арпа, күріш және жүзім
тары, бидай, арпа, асқабақ
жүзім, асқабақ, бидай, күріш
барлық жауап дұрыс
Жетісу жене Сырдария алқаптарында егіншаруашылығын қайта жандандырған:
қазақ хандығының құрылуы
өзара бөлініп шығуы
КСРО-ға қосылуы
барлық жауап дұрыс
«Тәуке ханда нан көп, қазақтар бидай, арпа және тары өсіреді...»,-деп жазған:
1692 жылы қазақ жеріне келген елші В. Кобяков
1692 жылы қазақ жеріне келген елші С.Броневский
1692 жылы қазақ жеріне келген елші М.И.Красовкий
1692 жылы қазақ жеріне келген елші В.Радлов
«Астық далада айтарлықтай бар... Өскемен, Семей, Ертіс шебіне қазақтар бидай және тарыны базарға сатуға әкеліп тұрады; бұл кез келген орысты таңғалдырады»,-деп жазған:
В.Радлов
В.Кобяков
С.Броневский
М.И.Красовский
Отырықшы және жартылай отырықшы егіншілер астықты қалай сақтады?
жер астын қазып, жер астына сақтаған
Жерді қазып ұра немесе қамба салған
жерді ұра қазып, көмген
барлық жауап дұрыс
Көшпелілердің жер өңдеуге қолданған, қолдан жасалған құрал саймандары:
Атпа, суару құрылғылары
сырға, шығыр, күрек, айыр, арба
барлық жауап дұрыс
Соқа, орақ,айыр, күрек, кетпен, аша, тырма т.б.
XIX ғасырдың соңы мен ХХ ғасырдың басында қазақ шаруашылығында жер жырту үшін қолданылған құралдар?
темір соқа мен мала (топырақты майдалайтын құрал)
атпа жене шығыр (су көтеретін құрылғы)
Арба және кетпен
барлық жауап дұрыс
Қазақстанның жергілікті тұрғындарының аң аулауда қолданған тәсілдері:
Қыран құстар салу, құмай тазылар жүгірту,қақпан және тұзақ құру
мылтық және садақтарды пайдалану
қақпан құрып, мылтық көздеу
барлық жауап дұрыс
Аң аулауға мылтық пайдалана бастаған кезең:
XV ғасыр
XII ғасыр
XIX ғасыр
XX ғасыр
Қазақтардың кәсібі:
Сәулет өнері
Көш-қон
Сауда
Аңшылық
Мал шаруашылығы
Егіншілік
Аңшылық
Балық аулау
Егіншілік
Сауда
Зергерлік
Балық аулау
барлық жауап дұрыс
Қазақ жерінде балық ауланған өзендер:
Ертіс пен Жайық
Іле мен Сыр
Жайық пен Сырдария
Есіл мен Еділ
Қазақ жеріндегі егіншіліктің бастауы саналатын өңірлер:
Оңтүстік Қазақстан мен Жетісу
Батыс Қазақстан мен Маңғыстау
Солтүстік Қазақстан мен Ақмола
барлық жауап дұрыс
Еуроцентристік тұжырымдама дегеніміз не?
Адамзат өркениетінде еуропалық немесе батыс халықтарының үстемдігі мен дамуын басқа ұлттардан жоғары қоятын философиялық ұғымдар жиынтығы
Адамзат өркениетінде азиялық немесе орыс халықтарының үстемдігі мен дамуын басқа ұлттардан жоғары қоятын философиялық ұғымдар жиынтығы
Адамзат өркениетінде еуропалық немесе азия халықтарының үстемдігі мен дамуын басқа ұлттардан жоғары қоятын философиялық ұғымдар жиынтығы
барлық жауап дұрыс
Қандай да бір нәрсенің жоғарғы қабатының толық немесе ішінара бұзылу үрдісі
Шығыр
Эрозия
Тесе
Барлық жауап дұрыс
Каналдар, арық-атыз желісі және басқа да техникалық құрылыстары бар суландыруды қамтамасыз ететін жүйе
Атпа
Шығыр
Суару қондырғылары
Барлық жауап дұрыс
Атпа дегеніміз не?
Егінге су шығаратын қарапайым құрылғы
Егістікке су шығару үшін жасалған, су ағатын науасы бар
қарапайым құрал
Жер қазатын құрал
барлық жауап дұрыс
Көшпелілер тапталған астықты самал желдің көмегімен кептірген.
Егер жел соқпаса:
біреуі астықты жоғарыға шашады,
2-3 не одан көп адам қаппен желпіп жел тұрғызады, осылайша астық ұшырылып кептіріледі
өгіздің көмегімен жүргізіледі, олар күні бойы жерге жайылған астықты қуалай басады.
Қырман алдында лай су жіберіліп ылғалдандырылған, артынан құрғатылып тапталған жерде жасалады.
барлық жауап дұрыс
Көшпелілер астықты бастыруда қандай әдістерге жүгінеді?
біреуі астықты жоғарыға шашады,
2-3 не одан көп адам қаппен желпіп жел тұрғызады, осылайша астық ұшырылып кептіріледі
ұра қазып, соған көмеді, ол арада тары қыс бойы немесе керек болғанша сақталады.
өгіздің көмегімен жүргізіледі, олар күні бойы жерге жайылған астықты қуалай басады. Қырман алдында лай су жіберіліп ылғалдандырылған, артынан құрғатылып тапталған жерде жасалады.
барлық жауап дұрыс
Көшпелілердің тарыны ұзақ уақыт сақтау әдісі:
ұра қазып, соған көмеді, ол арада тары қыс бойы немесе керек болғанша сақталады.
Өзіне қысқы азыққа қажет тары немесе өзге астық түрін есептеп алған егінші қазақ оны ауылға әкеледі, әйелі оның барлығын
қабығынан тазартады.
Бұл үшін тарыны (сәл уақыт) шойын қазанда қуырып, келіге түйеді, содан кейін тазаланған және қуырылған дәнді (арнайы жасалған мықты жүн) қаптарға салады.
барлық жауап дұрыс
