Worksheets&20. Түркі дәуіріндегі Қазақстан аумағындағы этногенез және этн
Total questions: 36
Worksheet time: 21mins
Еуразия даласында түркі тілдес халықтар үстемдік құрған 6 ғасырдан 13 ғасырға дейінгі кезең:
түркі дәуірі
ғұн дәуірі
сақ дәуірі
сармат дәуірі
Гоби шөлінен солтүстікке қарай қытай дереккөздерінде теле этнонимімен біріктірілген түркі тілдес тайпалар мекендеді:
6 ғасыр
5 ғасыр
4 ғасыр
3 ғасыр
Теле батысында және оңтүстік шектесті:
иран тілдес тайпалармен
өзбек тілдес тайпалармен
қытай тілдес тайпалармен
парсы тілдес тайпалармен
Теле оңтүстігінде шектесті:
Өзбекстан
Қытаймен
Қырғызстан
Қазақстан
8 ғасырдың басында 15 тайпаға бөлінді:
теле
түрік
алан
парсы
Түріктер (қытайша тюцзюэ) екі рудан тұрады:
ашина
ашидэден
нушеби
теле
Бумын бастаған ашина руы Түрік қағандығын құрды:
552
540
590
550
6 ғасырдың соңында Түрік қағандығы бөлінді:
Батыс
Шығыс
Орталық
Оңтүстік
Теленің шығыс тайпалары тоғыз-оғыз (ұйғырлар) саяси одағына бірігіп, Ұйғыр қағандығын құрды:
646
650
655
644
Екінші Шығыс түркі қағандығы құрылды:
682
685
648
689
603 жылы Батыс Түрік қағандығы қамтыды:
Шығыс Түркістан
Жетісу аумағы
Қазақстаннның Сырдария мен Аралға дейінгі бүкіл далалық аймақты
дұрыс жауап жоқ
Шығыстық және батыстық одақтар:
дулу
нушеби
теле
парсы
Дулу мен нушеби жаулады:
Еділ бойын
Жайық маңын
Орта Азияның бір бөлігін
дұрыс жауап жоқ
7 ғасырдың соңында дулулардан бөлініп шықты:
түргештер
парсы
түрік
алан
Түргештер Шу- Іле өзендерін мекендегенде бөлінді:
шулық
ілелік
теле
түрік
8 ғасырдың ортасында түргештер өмір сүрді:
арабтардан жеңілгенге дейін
ұйғырлардан жеңілгенге дейін
қытайлардан жеңілгенге дейін
парсылардан жеңілгенге дейін
751 жылы арабтар қарлұқтармен одақтасып жеңіліске ұшыратты:
қытайлықтарды
парсыларды
арабтарды
ирандық
Қарлұқтардан Шығыс Түркістан мен Жетісудағы иеліктерінің бір бөлігін тартып алды:
Тоғыз-оғыздық ягма мен сеяньто тайпалары
үш-оғыздық ягма мен сеяньто тайпалары
он-оғыздық ягма мен сеяньто тайпалары
сегіз-оғыздық ягма мен сеяньто тайпалары
Қарлұқтармен шығу тегі және олардың тармағы шығылдармен, сондай-ақ яғмалармен байланыстырылатын Қарахандар мемле кетінің құрамына кірді:
10 ғасырдың екінші жартысында
12 ғасырдың екінші жартысында
15 ғасырдың екінші жартысында
12 ғасырдың екінші жартысында
Сырдария мен Әмударияның аралығындағы отырықшыларға айналған алғашқы түркілер:
Қарлұқтар отырықшы-егіншілік өркениеттің ықпалына ұшырады
оғыздар отырықшы-егіншілік өркениеттің ықпалына ұшырады
ғұндар отырықшы-егіншілік өркениеттің ықпалына ұшырады
оғыздар отырықшы-егіншілік өркениеттің ықпалына ұшырады
8 ғасырдың соңында шығыстан келген:
түріктер
оғыздар
парсылар
ғұндар
Шу мен Талас өзендерінің аралығында тұрақтап, кейін өздері мен бірге жетісулық қарлұқтар мен сырдариялық печенегтерді ертіп орын ауыстырды:
Арал мен Каспий маңына қарай
Маңғыстау
Ақтау
Орал
Оғыздар Жайық пен Еділ өзендерінің арасын иеленді:
9 ғасырдың соңына қарай
7 ғасырдың соңына қарай
10 ғасырдың соңына қарай
15 ғасырдың соңына қарай
Оғыздар Оңтүстік Кавказға өтті:
10 ғасырда
5 ғасырда
7 ғасырда
8 ғасырда
Түрікмендердің, әзірбайжандар мен түріктердің ата-бабалары:
оғыз
ғұн
сақ
түрік
Қимақ тайпалары орналасты:
Солтүстік-Шығыс аумағында
Ертіс бойында
Солтүстік-Шығыс Моңғолиядан келген
Жайық
Ғалымдар Қыпшақтарға туыстас түркі тілдес халық деп есептейді:
қимақтар
оғыздар
ғұндар
түріктер
Ғалымдар Моңғол тілді қидандардың батыс тармағы деп есептейді:
Қимақтарды
Оғыздар
Түрік
Теле
Моңғол тілді қидандар мен қарақытайлар пайда болды:
12 ғасырда
15 ғасырда
14 ғасырда
10 ғасырда
Қарақытайлар мемлекеті моңғолдар жаулап алғанға дейін өмір сүрді:
13 ғасырда
14 ғасырда
15 ғасырда
17 ғасырда
Қыпшақтар оғыздарды батысқа ығыстырды:
10 ғасырда
12 ғасырда
14 ғасырда
13 ғасырда
11 ғасырда қыпшақтар иеленді:
Батыс Моңғолиядан
Дунай
Ұлы Даланы
дұрыс жауап жоқ
Қыпшақтардың басқаша атауы:
құмандар
кундар
половецтер
қыпшақ
Солтүстік топ халықтары:
бедженек, қыпшақ, имек
оғыз, башқұрт, басмыл
каи, йабаку
татар мен қырғыз
Оңтүстік топ халықтары:
шығыл, тухси, ягма
игрок, жарұқ
жұмұл, үйғыр
таңгут, хитай
Махмұд Қашқаридың араб тілінде жазылған кітабы:
"Диуани лұғат ат-түрік"
Жылнамалар жинағы
Ақиқат сыйы
Дөңгелек карта
